AKP İstanbul seçimine itiraz edecek mi?
Abdulkadir TİRYAKİOĞLU

BÜLENT TANÖR VE “KURULUŞ” ADLI ESERİ

Abdulkadir TİRYAKİOĞLU

 
30 Ocak 2019 Çarşamba 14:47 
Yorum YapYazdır
 
 

Kıymetli okuyucularımdan ne kadarının temel hukuk, hukuk tarihi ya da anayasa hukukuyla ne oranda ilgilendiklerini ve bu bilim dallarının tarih açısından ne büyük bir değer ve önem taşıdığını müdrik olup olmadıklarını bilmiyorum. Fakat gerek genel kültüre ilgi duyan, gerekse yaşadığı çağı, dönemi, dünyayı algılayıp yorumlamak isteyen okuyucularıma bu bilim dallarıyla ilgili eserleri okumalarını şiddetle tavsiye ediyorum.

Ben mesleğim gereği bu bilim dallarıyla acizane de olsa ilgileniyor, bu alanda eser veren bilim insanlarını takdirle ve saygıyla karşılıyorum.

Ülkemizde, asıl uzmanlık alanları hukuk olduğu hâlde, yaptıkları araştırmalarla, ortaya koydukları eserlerle hem hukuk bilimine, hem siyaset bilimine hem de tarih bilimine katkı sağlayan çok önemli bilim insanlarımız yetişmiştir. Tarık Zafer TUNAYA, Server TANİLLİ, Mümtaz SOYSAL, Bilge UMAR, Şükrü KARATEPE, Mustafa ERDOĞAN, Ahmet AKGÜNDÜZ, Bülent TANÖR…. v.b. bu meyanda hemen aklımıza gelen önemli isimlerdir.

Yukarıda adlarını yazdıklarım içinde Bülent TANÖR (1940-2002)’ün benim nezdimde çok önemli bir yeri ve değeri vardır. “Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri”, “Yerel Kongre İktidarları”, “Kurtuluş-Kuruluş” adlı eserler ile Türkiye Tarihi adlı serinin beşinci cildi olan “Bugünkü Türkiye”de 12 Eylül Rejimi ve 1982 Anayasası ile ilgili bölümü yazan Bülent TANÖR’ün bu konudaki çalışmaları nasıl unutulabilir!

Bugünkü yazımda, Bülent TANÖR’ün “Kuruluş” adlı eserinin “Saltanatın kaldırılması”, “Cumhuriyet’in ilânı”, “Hilâfetin kaldırılması” bölümlerini okurken dikkatimi çeken ve yazarın, tarih bilgilerimizin düzeltilmesine de imkân veren bazı görüşleri üzerinde duracağım.

İlk olarak saltanatın kaldırılmasına bir bakalım.Ben, yıllarca saltanatın kanunla veya anayasa değişikliği ile kaldırıldığını, bu konuda Dr. Rıza Nur’un verdiği önergenin TBMM’de kabul edilmesiyle bu sorunun çözüldüğünü bilirdim. Fakat işin doğrusunu Bülent TANÖR Hoca’dan öğreniyoruz. Buna göre;

Genelde ”meclis kararlarının”, meclislerin iç işleyişleri ile ilgili olması gerekirken, TBMM, saltanatı kaldırmak için bir yasa çıkarmayı gerekli görmemiş, tam yetkiye sahip olması hasebiyle bu konuyu aldığı bir kararla sonuçlandırmıştır.[1]

TBMM’nin, saltanatın kaldırılması ile ilgili şu iki önemli karar aldığını görüyoruz:

1-Osmanlı İmparatorluğu’nun İnkıraz Bulup, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Teşekkül Ettiğine Dair Heyet-i Umumiye Kararı (Karar No: 307, Tarih: 30.10.1922)

2-Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Hukuk-u Hakimiyet ve Hükümraninin Mümessil-i Hakikisi Olduğuna Dair Heyet-i Umumiye Kararı (Karar No: 308, Tarih: 1.11.1922)[2]

Yine yazarın eserinden öğreniyoruz ki; Rıza Nur ve 78 arkadaşı, TBMM’ye saltanatın kaldırılması ile ilgili bir önerge vermiş, bu önerge oylamaya sunulmuş ancak oturum başkanı yeterli sayıda oy kullanılmadığı gerekçesiyle işlemi tamamlanmamış saymış ve celseyi tatil etmiştir. (30.10.1922)[3]

Mustafa Kemâl’in saltanatın kaldırılması dahil önemli devrimlerin gerçekleştirilmesinde uyguladığı yöntem ise çok daha enteresan. Buna göre; Mustafa Kemâl’in esas olarak önce ikna yöntemini, konu can alıcı bir noktaya geldiğinde ise gözdağı verme yolunu tercih ettiğini görüyoruz.[4]

Bülent TANÖR’ün, Cumhuriyetin ilânı konusunda yazdıkları ise bizlerin eski bilgilerimizi tekrar düzeltmemizi gerekli kılıyor. Bunun için önce Mustafa Kemâl Paşa’nın Cumhuriyet’in ilânı ile ilgili olarak TBMM’ye sunduğu ve TBMM’nin de kabul ettiği “Teşkilât-ı Esasiye Kanununun Bazı Mevaddının Tavzihan Tadiline Dair Kanun (Kanun No: 364, Tarih:29.10.1923)” adlı yasa değişikliği teklifini belirtmemiz gerekmektedir. Bu yasa; o güne kadar var olmayan Cumhuriyet’i yoktan var ettiğini söylememekte, hâttâ Cumhuriyet’in ilânından dahi bahsetmemekte, o zamana kadar gerçekte var olan bir durumu yani Türkiye Devleti’nin yönetim şeklinin zaten Cumhuriyet olduğunu açıklığa kavuşturmakta ve bu yönetim şeklinin adını koymaktadır.[5]

Yazarın bizi bilgilendirdiği bir diğer nokta ise ta Sivas Kongresi esnasındaBatılı kaynakların (Harbord Raporu, Gazeteci Brown, İngiliz Yüksek Komiserliği, İngiliz istihbarat raporu, İngiliz Dışişleri Bakanlığı yorumu, İngiliz Amiral de Robeck); milliyetçilerin cumhuriyet kurmakta olduklarını yazmaları. Hâttâ The Times gazetesi, Sivas Kongresi’nin İstanbul’la haberleşmenin kesilmesi kararını ve telgrafhanelerin işgalini “Bir Anadolu Cumhuriyeti” olarak bildirdiğini, Mustafa Kemâl’in ise “Asilerin başı” şeklinde vasıflandırdığını TANÖR Hoca’dan öğreniyoruz.[6]

Eserde üzerinde duracağımız son konu ise hilâfetin kaldırılması. Harp oyunları için İzmir’de bulunulduğu sırada, Mustafa Kemâl Paşa ve İsmet Paşa dahil Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Reisi Fevzi Paşa, Milli Müdafaa Vekili Kâzım (Özalp) Paşa şu üç noktada mutabakata varırlar: Hilâfetin kaldırılması, Şeriye ve Evkâf Vekâleti’nin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması.[7]

Kuşkusuz hilâfetin kaldırılmasının arifesinde dönemin iki önemli ismi Cumhurbaşkanı Mustafa Kemâl Paşa ile Başbakan İsmet Paşa’nın bu konuyu görüşmeleri gayet normal. Fakat özellikle hilâfetin kaldırılması hususunda Fevzi Paşa ve Kâzım (Özalp) Paşa’nın da bu görüşmelere katılması ilginç! Acaba, Mustafa Kemâl Paşa ve İsmet Paşa, hilâfetin kaldırılmasının Türk ordusu nezdinde nasıl bir tepki doğuracağını merak ettikleri için mi Fevzi Paşa ve Kâzım (Özalp) Paşa’yla görüşme gereğini duyuyorlar?! Kim bilir, belki de öyle!

              

 

[1] 1-Bülent TANÖR, KURULUŞ (Türkiye 1920 Sonraları), Cumhuriyet’in okurlarına armağanı, Sayfa 15.

[2] A.g.e. Sayfa 16.

[3] A.g.e. Sayfa 16.

[4] A.g.e. Sayfa 17.

[5] A.g.e. Sayfa 27, 28.

[6] A.g.e. Sayfa 29.

[7] A.g.e. Sayfa 41.

 
30 Ocak 2019 Çarşamba 14:47 
Yorum YapYazdır
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
A. Şefik Mollamehmetoğlu
 
Türker Ertürk
 
Mustafa Önsel
 
Attila Aşut
 
Prof. Dr. Kemal Üçüncü
 
Prof. Dr. Örsan Öymen
 
Osman Cudi Yılmaz
 
Nihat Genç
 
Havva GÜNAYDIN LAKUTOĞLU
 
Arslan Bulut
 
Çiğdem KOÇ
 
Kazım DEMİR
 
Ahmet Özer
 
Prof. Dr. Orhan Özgür
 
Mehmet Polat
 
Göksu Mollamehmetoğlu
 
Muhammet İKİNCİ
 
Abdulkadir TİRYAKİOĞLU
 
Ömer Faruk Altuntaş
 
Gülcan Özgür
 
Ömer Turan
 
Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu
 
Mehmet Erdal Çağdaş
 
Prof. Dr. Cavit Boz
 
Hüseyin HAYDAR
 
Zekeriya Saka
 
Mehmet Kuvvet
 
Hasan Güneş
 
Erdal ÖZÇELİK
 
Serpil Satut Denizoğlu
 
Erdal Eksert
 
İnci Güngör
 
Coşkun ERUZ
 
Mehmet Akıncı
 
Ruhi  Türkyılmaz
 
İlyas Gümrükçü
 
Sami KOÇ
 
Ömer Asan
 
Kadir ŞİŞGİNOĞLU
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Anket
Halkoylaması sonrası Türkiye'yi ne bekliyor?
1. Daha iyi bir gelecek
2. Daha kötü bir gelecek
3. Birşey değişmez
 
Arşiv
 
Tarihte Bugün
1827 - William Rowan Hamilton, Işık Sistemleri Teorisi'ni hazırladı.
1920 - TBMM ilk kez toplandı.
1935 - Polonya'da Anayasa'nın kabulü.
1945 - Doğan Kardeş dergisinin ilk sayısı yayımlandı.
1948 - II. Dünya Savaşı'ndan beri kapalı tutulan Topkapı Sarayı Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi halka açıldı.
1960 - İzmit Petrol Rafinerisi'nin temeli atıldı.
1961 - İlk TBMM binası müze haline getirildi.
1961 - Yerli yapım 27 Mayıs Treni ilk seferini yaptı.
1965 - İlk Sovyet haberleşme uydusu Maniya-1 uzaya fırlatıldı.
1968 - ABD'deki Columbia Üniversitesi'nde bir grup Vietnam Savaşı karşıtı öğrenci yönetim binalarını ele geçirerek üniversiteyi kapattı.
1969 - Robert Kennedy'nin katili Sirhan Bişara Sirhan ölüm cezasına çarptırıldı.
1979 - İlk 23 Nisan Uluslararası Çocuk Şenliği yapıldı.
1979 - Türkiye'nin yedi ülke ile telefon görüşmesini sağlayacak uyduyla haberleşme istasyonu hizmete girdi.
1981 - Milli Güvenlik Kurulu, eski Gümrük ve Tekel bakanlarından Tuncay Mataracı'nın Yüce Divan'da yargılanmasına karar verdi.
1982 - TRT haftada iki gün renkli televizyon yayınına başladı.
1984 - AIDS'e neden olan virüs belirlendi.
1990 - Namibya'nın Birleşmiş Milletler'in 160.; İngiliz Devletler Topluluğu'nun 50. üyesi olması.
1992 - Sağlık kontrolü için ABD'de bulunan Cumhurbaşkanı Turgut Özal'a prostat kanseri teşhisi konuldu.
1994 - Gagauzya kuruldu.
1997 - Cezayir'de Omariye katliamı: 42 kişinin ölümü.
2001 - İntel, Pentium 4 işlemcisini piyasaya sürdü.
2003 - SARS virüsü nedeniyle Çin Halk Cumhuriyeti'nde okullar iki hafta tatil edildi.
2003 - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun aldığı karar doğrultusunda Kuzey Kıbrıs ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında serbest geçişler başladı.
2005 - Şair ve yazar Sunay Akın'ın kurduğu İstanbul Oyuncak Müzesi açıldı.
2006 - Merapi Yanardağı (Marapi) patladı.
23 - Nisan günü gerçekleşen en önemli olayları Tarihte Bugün sayfalarına ekleyebilir ve Ana Sayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Süper Loto
18.04.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu111833363752
 
On Numara
22.04.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu03041011121720222329343541505155566062677077
 
Sayısal Loto
20.04.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu072630364349
 
Şans Topu
17.04.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu101822283103
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:31
  • Güneş05:23
  • Öğlen12:31
  • İkindi16:19
  • Akşam19:18
  • Yatsı20:56
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık