Yeni askerlik sistemi nasıl olacak?
Abdulkadir TİRYAKİOĞLU

BÜLENT TANÖR VE “KURULUŞ” ADLI ESERİ

Abdulkadir TİRYAKİOĞLU

 
30 Ocak 2019 Çarşamba 14:47 
Yorum YapYazdır
 
 

Kıymetli okuyucularımdan ne kadarının temel hukuk, hukuk tarihi ya da anayasa hukukuyla ne oranda ilgilendiklerini ve bu bilim dallarının tarih açısından ne büyük bir değer ve önem taşıdığını müdrik olup olmadıklarını bilmiyorum. Fakat gerek genel kültüre ilgi duyan, gerekse yaşadığı çağı, dönemi, dünyayı algılayıp yorumlamak isteyen okuyucularıma bu bilim dallarıyla ilgili eserleri okumalarını şiddetle tavsiye ediyorum.

Ben mesleğim gereği bu bilim dallarıyla acizane de olsa ilgileniyor, bu alanda eser veren bilim insanlarını takdirle ve saygıyla karşılıyorum.

Ülkemizde, asıl uzmanlık alanları hukuk olduğu hâlde, yaptıkları araştırmalarla, ortaya koydukları eserlerle hem hukuk bilimine, hem siyaset bilimine hem de tarih bilimine katkı sağlayan çok önemli bilim insanlarımız yetişmiştir. Tarık Zafer TUNAYA, Server TANİLLİ, Mümtaz SOYSAL, Bilge UMAR, Şükrü KARATEPE, Mustafa ERDOĞAN, Ahmet AKGÜNDÜZ, Bülent TANÖR…. v.b. bu meyanda hemen aklımıza gelen önemli isimlerdir.

Yukarıda adlarını yazdıklarım içinde Bülent TANÖR (1940-2002)’ün benim nezdimde çok önemli bir yeri ve değeri vardır. “Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri”, “Yerel Kongre İktidarları”, “Kurtuluş-Kuruluş” adlı eserler ile Türkiye Tarihi adlı serinin beşinci cildi olan “Bugünkü Türkiye”de 12 Eylül Rejimi ve 1982 Anayasası ile ilgili bölümü yazan Bülent TANÖR’ün bu konudaki çalışmaları nasıl unutulabilir!

Bugünkü yazımda, Bülent TANÖR’ün “Kuruluş” adlı eserinin “Saltanatın kaldırılması”, “Cumhuriyet’in ilânı”, “Hilâfetin kaldırılması” bölümlerini okurken dikkatimi çeken ve yazarın, tarih bilgilerimizin düzeltilmesine de imkân veren bazı görüşleri üzerinde duracağım.

İlk olarak saltanatın kaldırılmasına bir bakalım.Ben, yıllarca saltanatın kanunla veya anayasa değişikliği ile kaldırıldığını, bu konuda Dr. Rıza Nur’un verdiği önergenin TBMM’de kabul edilmesiyle bu sorunun çözüldüğünü bilirdim. Fakat işin doğrusunu Bülent TANÖR Hoca’dan öğreniyoruz. Buna göre;

Genelde ”meclis kararlarının”, meclislerin iç işleyişleri ile ilgili olması gerekirken, TBMM, saltanatı kaldırmak için bir yasa çıkarmayı gerekli görmemiş, tam yetkiye sahip olması hasebiyle bu konuyu aldığı bir kararla sonuçlandırmıştır.[1]

TBMM’nin, saltanatın kaldırılması ile ilgili şu iki önemli karar aldığını görüyoruz:

1-Osmanlı İmparatorluğu’nun İnkıraz Bulup, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Teşekkül Ettiğine Dair Heyet-i Umumiye Kararı (Karar No: 307, Tarih: 30.10.1922)

2-Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Hukuk-u Hakimiyet ve Hükümraninin Mümessil-i Hakikisi Olduğuna Dair Heyet-i Umumiye Kararı (Karar No: 308, Tarih: 1.11.1922)[2]

Yine yazarın eserinden öğreniyoruz ki; Rıza Nur ve 78 arkadaşı, TBMM’ye saltanatın kaldırılması ile ilgili bir önerge vermiş, bu önerge oylamaya sunulmuş ancak oturum başkanı yeterli sayıda oy kullanılmadığı gerekçesiyle işlemi tamamlanmamış saymış ve celseyi tatil etmiştir. (30.10.1922)[3]

Mustafa Kemâl’in saltanatın kaldırılması dahil önemli devrimlerin gerçekleştirilmesinde uyguladığı yöntem ise çok daha enteresan. Buna göre; Mustafa Kemâl’in esas olarak önce ikna yöntemini, konu can alıcı bir noktaya geldiğinde ise gözdağı verme yolunu tercih ettiğini görüyoruz.[4]

Bülent TANÖR’ün, Cumhuriyetin ilânı konusunda yazdıkları ise bizlerin eski bilgilerimizi tekrar düzeltmemizi gerekli kılıyor. Bunun için önce Mustafa Kemâl Paşa’nın Cumhuriyet’in ilânı ile ilgili olarak TBMM’ye sunduğu ve TBMM’nin de kabul ettiği “Teşkilât-ı Esasiye Kanununun Bazı Mevaddının Tavzihan Tadiline Dair Kanun (Kanun No: 364, Tarih:29.10.1923)” adlı yasa değişikliği teklifini belirtmemiz gerekmektedir. Bu yasa; o güne kadar var olmayan Cumhuriyet’i yoktan var ettiğini söylememekte, hâttâ Cumhuriyet’in ilânından dahi bahsetmemekte, o zamana kadar gerçekte var olan bir durumu yani Türkiye Devleti’nin yönetim şeklinin zaten Cumhuriyet olduğunu açıklığa kavuşturmakta ve bu yönetim şeklinin adını koymaktadır.[5]

Yazarın bizi bilgilendirdiği bir diğer nokta ise ta Sivas Kongresi esnasındaBatılı kaynakların (Harbord Raporu, Gazeteci Brown, İngiliz Yüksek Komiserliği, İngiliz istihbarat raporu, İngiliz Dışişleri Bakanlığı yorumu, İngiliz Amiral de Robeck); milliyetçilerin cumhuriyet kurmakta olduklarını yazmaları. Hâttâ The Times gazetesi, Sivas Kongresi’nin İstanbul’la haberleşmenin kesilmesi kararını ve telgrafhanelerin işgalini “Bir Anadolu Cumhuriyeti” olarak bildirdiğini, Mustafa Kemâl’in ise “Asilerin başı” şeklinde vasıflandırdığını TANÖR Hoca’dan öğreniyoruz.[6]

Eserde üzerinde duracağımız son konu ise hilâfetin kaldırılması. Harp oyunları için İzmir’de bulunulduğu sırada, Mustafa Kemâl Paşa ve İsmet Paşa dahil Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Reisi Fevzi Paşa, Milli Müdafaa Vekili Kâzım (Özalp) Paşa şu üç noktada mutabakata varırlar: Hilâfetin kaldırılması, Şeriye ve Evkâf Vekâleti’nin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması.[7]

Kuşkusuz hilâfetin kaldırılmasının arifesinde dönemin iki önemli ismi Cumhurbaşkanı Mustafa Kemâl Paşa ile Başbakan İsmet Paşa’nın bu konuyu görüşmeleri gayet normal. Fakat özellikle hilâfetin kaldırılması hususunda Fevzi Paşa ve Kâzım (Özalp) Paşa’nın da bu görüşmelere katılması ilginç! Acaba, Mustafa Kemâl Paşa ve İsmet Paşa, hilâfetin kaldırılmasının Türk ordusu nezdinde nasıl bir tepki doğuracağını merak ettikleri için mi Fevzi Paşa ve Kâzım (Özalp) Paşa’yla görüşme gereğini duyuyorlar?! Kim bilir, belki de öyle!

              

 

[1] 1-Bülent TANÖR, KURULUŞ (Türkiye 1920 Sonraları), Cumhuriyet’in okurlarına armağanı, Sayfa 15.

[2] A.g.e. Sayfa 16.

[3] A.g.e. Sayfa 16.

[4] A.g.e. Sayfa 17.

[5] A.g.e. Sayfa 27, 28.

[6] A.g.e. Sayfa 29.

[7] A.g.e. Sayfa 41.

 
30 Ocak 2019 Çarşamba 14:47 
Yorum YapYazdır
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
A. Şefik Mollamehmetoğlu
 
Arslan Bulut
 
Türker Ertürk
 
Prof. Dr. Örsan Öymen
 
Prof. Dr. Kemal Üçüncü
 
Mustafa Önsel
 
Osman Cudi Yılmaz
 
Nihat Genç
 
Havva GÜNAYDIN LAKUTOĞLU
 
Attila Aşut
 
Mehmet Polat
 
Kazım DEMİR
 
Ahmet Özer
 
Göksu Mollamehmetoğlu
 
Prof. Dr. Orhan Özgür
 
Muhammet İKİNCİ
 
Abdulkadir TİRYAKİOĞLU
 
Ömer Faruk Altuntaş
 
Gülcan Özgür
 
Ömer Turan
 
Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu
 
Mehmet Erdal Çağdaş
 
Prof. Dr. Cavit Boz
 
Hüseyin HAYDAR
 
Zekeriya Saka
 
Mehmet Kuvvet
 
Hasan Güneş
 
Erdal ÖZÇELİK
 
Serpil Satut Denizoğlu
 
Erdal Eksert
 
İnci Güngör
 
Coşkun ERUZ
 
Mehmet Akıncı
 
Ruhi  Türkyılmaz
 
İlyas Gümrükçü
 
Sami KOÇ
 
Ömer Asan
 
Kadir ŞİŞGİNOĞLU
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Anket
Halkoylaması sonrası Türkiye'yi ne bekliyor?
1. Daha iyi bir gelecek
2. Daha kötü bir gelecek
3. Birşey değişmez
 
Arşiv
 
Tarihte Bugün
1864 - CSS H.L. Hunley denizaltısı, bir savaş gemisi batıran ilk denizaltı oldu.
1867 - Süveyş Kanalı'ndan ilk gemi geçti.
1895 - Müziğini Çaykovski'nin bestelediği Kuğu Gölü Balesi ilk gösterisini Saint Petersburg'da (Rusya) yaptı.
1915 - Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis muharebe gemileri, savunmaya katılmak üzere Nara'ya geldi.
1916 - Doğu cephesinde Ruslar, Muş'u işgal etti.
1917 - Hicaz Seferi Kuvvetler Komutanlığı'na atanan Mustafa Kemal, bu görevi kabul etmedi.
1920 - Osmanlı Mebuslar Meclisi, kabul ettiği Misak-ı Milli'nin basında yayınlanmasını ve bütün yabancı parlementolara bildirilmesini kararlaştırdı.
1921 - Ankara dışındaki İstiklal Mahkemeleri kaldırıldı.
1923 - İzmir'de, Cumhuriyetin 1. iktisat kongresi olan İzmir İktisat Kongresi düzenlendi.
1923 - Mustafa Kemal ikinci defa Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na seçildi. Meclis'e 7 işçi, 1 çiftçi kadın katıldı. Kapanış konuşmasını Rukiye Hanım yaptı.
1924 - Johnny Weissmuller, 100 yarda (91.4 m) serbest stil yüzmede 52-2/5 saniye ile dünya rekoru kırdı.
1925 - Aşar Vergisi kaldırıldı. Basın, aşarın kaldırılmasını büyük bir devrim olarak sundu.
1926 - Ankara'da Devlet Resim Sergisi açıldı, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal sergiyi ziyaret etti.
1926 - Medeni Kanun kabul edildi.
1930 - Türk Gazeteciler Birliği kuruldu.
1933 - Newsweek dergisi yayımlanmaya başlandı.
1934 - Avusturya'da sosyal demokratlar gösteri düzenlediler. Güvenlik güçleri göstericilere müdahale etti; birçok gösterici öldürüldü. Hükümet sıkıyönetim ilan etti.
1935 - İstanbul'da kartopu oynanması yasaklandı.
1936 - Kızılmaske Lee Falk tarafından yaratıldı ve ABD'de yayınlanmaya başladı.
1939 - Hatay Meclisi, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarını, Hatay kanunları olarak kabul etti.
1949 - Türkiye, Avrupa Kalkınması İcra Konseyi'ne katıldı.
1956 - Çoruh ilinin adı Artvin olarak değiştirildi.
1957 - Missouri'de (ABD) bir yaşlılar evinde çıkan yangında 72 kişi öldü.
1957 - Ordular arası futbol karşılaşmalarında Türk takımı rekor kırdı; Amerikan ordu takımını 19-0 yendi.
1959 - Başbakan Adnan Menderes ve beraberindekileri Londra'ya götüren THY'nin SEV uçağı Gatwick havaalanı yakınlarında düştü; Menderes kurtuldu, aralarında Anadolu Ajansı Genel Müdürü Şerif Arzık'ın da bulunduğu 14 kişi öldü.
1961 - Türk ve Alman İş ve İşçi Bulma Kurumları arasında yapılan anlaşmaya göre; her yıl Almanya'ya çeşitli iş kollarında çalıştırılmak üzere 2-3 bir Türk işçisi gönderilmesi kararlaştırıldı.
1961 - Eski Sağlık Bakanı, İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar, Yassıada'da ifade verirken kalp krizi geçirdi ve öldü.
1962 - Hamburg'ta çıkan fırtınada 300'den fazla kişi öldü.
1967 - Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS) Genel Başkanı Feyzullah Ertuğrul'u Elazığ'ın bir köyüne atadı.
1967 - Kimi milletvekilleri Meclis'e gelen mini etekli kadınlardan şikâyetçi olduklarını bildirdiler.
1967 - Radyo sanatçılarının yürüyüş ve boykot olaylarından sonra TRT, sanatçı ücretlerine yüzde 150-200 arasında zam yaptı.
1968 - Türkiye İşçi Partisi (TİP) milletvekili Çetin Altan TBMM'de Adalet Partililere "Çoğunluğunuz var, ama ağırlığınız yok" dedi. Bunun üzerine kavga çıktı.
1973 - Petrol Ofisi genel müdürlüğüne bir kadın atandı. Şeyda Okyatmaz Türkiye'de ilk kez bu düzeye yükseltilen kadın yönetici oldu.
1977 - Ankara'da 50. Yıl Lisesi öğrencilerine ateş açıldı, bir kız öğrenci kalp krizi geçirip öldü.
1979 - İstanbul'da stokçulara baskınlar düzenlendi. Yüklü miktarda kahve, ampul, filtreli sigara ve margarin ele geçirildi.
1983 - Dört Filistinli gerilla Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nce yeniden ikişer kez ölüme mahkum edildi. Filistinli gerillalar Mısır'ın Ankara Büyükelçiliği'ni basarak iki güvenlik görevlisini öldürüp içeridekileri 45 saat rehin tutmuşlardı.
1984 - İşyerlerinden işçi çıkarmak, Sıkıyönetim Komutanlığı'nın iznine bağlandı.
1984 - Avusturya'da yapılan Avrupa güzellik yarışmasını Türkiye güzeli Neşe Erberk kazandı.
1986 - Barış Derneği davasından tutuklu 6 kişi tahliye edildi. Tahliye edilenler arasında Reha İsvan ve Gencay Şaylan'ın da yer alıyordu. Ali Sirmen, Erdal Atabek, Ali Taygun, Ergun Elgin, Hüseyin Baş, Orhan Taylan'ın tahliye talebi ise reddedildi.
1986 - İstanbul'da ünlü Bebek Belediye Gazinosu, yeşil saha açılması için yıktırıldı.
1987 - 12 Eylül askeri darbesinden sonra toplatılan 39 ton ağırlığındaki kitap, dergi, günlük ve haftalık gazete SEKA'da imha edildi.
1993 - Dev-Sol ve TİKKO (Türkiye İşçi Köylü Kurtuluş Ordusu) üyesi 18 siyasi tutuklu, kazdıkları 35 metre uzunluğundaki tünelden yararlanarak Nevşehir E Tipi Kapalı Cezaevi'nden firar etti.
1993 - Somali'de görev yapan BM Barış Gücü UNISOM'un komutanlığına Korgeneral Çevik Bir atandı.
1994 - Demokrasi Partisi (DEP) Suruç İlçe Yönetim Kurulu Üyesi Ömer Akpolat kimliği belirsiz kişilerce öldürüldü.
1994 - Özgür Gündem gazetesi bölücü yayın yaptığı gerekçesiyle 1 ay süreyle kapatıldı.
1994 - TBMM Anayasa ve Adalet Komisyonu Refah Partili Hasan Mezarcı'nın dokunulmazlığının kaldırılmasını kararlaştırdı.
1996 - Cavit Çağlar'a ait Nergis, Yeşim ve Aksoylar Tekstil fabrikalarında çalışan 4 bin 600 işçiyi kapsayan toplu sözleşme imzalandı.
1996 - Cumhuriyet Halk Partisi İzmir Milletvekili Sabri Ergül, Manisa Emniyet Müdürlüğü'nün kapısına, "Bu işyerinde işkence vardır" yazılı bir tabela astı.
1996 - Dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov, Deep Blue adlı bilgisayarı yendi.
1999 - Fransa'nın başkent Paris'in 50 km yakınındaki tarihi kraliyet köşkü Rambouillet'de Belgrad hükümeti ile Kosovalı Arnavutlar arasında barış görüşmeleri yapıldı.
2000 - Microsoft, Windows 2000 işletim sistemini piyasaya sürdü.
2001 - Fischer ve Deppler, G-20 toplantıları çerçevesinde Türkiye'ye geldi".
2008 - Kosova, Sırbistan'dan ayrılarak tek taraflı bağımsızlık ilan etti.
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
21
13
6
2
45
2
Galatasaray
21
11
6
4
39
3
Beşiktaş
22
11
6
5
39
4
Malatyaspor
22
9
7
6
34
5
Konyaspor
22
8
10
4
34
6
Trabzonspor
21
9
6
6
33
7
Sivasspor
21
8
7
6
31
8
Kasımpaşa
21
9
2
10
29
9
Antalyaspor
21
8
5
8
29
10
Çaykur Rizespor
22
5
10
7
25
11
Göztepe
21
8
1
12
25
12
Alanyaspor
21
7
4
10
25
13
Kayserispor
21
6
7
8
25
14
Bursaspor
22
4
12
6
24
15
Fenerbahçe
22
5
9
8
24
16
Ankaragücü
22
7
3
12
24
17
Erzurum BB
21
3
9
9
18
18
Akhisar Bld.Spor
22
4
6
12
18
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Süper Loto
14.02.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu102628323440
 
On Numara
11.02.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu01050713161725272930373940424562676869747578
 
Sayısal Loto
16.02.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu071122303744
 
Şans Topu
13.02.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu081517253014
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:25
  • Güneş07:06
  • Öğlen12:46
  • İkindi15:43
  • Akşam18:06
  • Yatsı19:36
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık