CHP ve İYİ Parti seçmenine yönelik skandal anket manipülasyonu
Attila Aşut

Yazım birliği nasıl bozuldu?

Attila Aşut

 
6 Şubat 2018 Salı 09:09 
Yorum YapYazdır
 
 

Türkçenin yazımı konusunda yaşanan sıkıntıların önemli bir bölümünün sorumlusu 12 Eylül darbecileridir!

12 Eylül öncesine değin Türk dilbilgisi ve yazım kuralları konusunda iyi kötü bir oydaşma vardı.

Generallerin faşist darbesi, ülkede var olan sınırlı özgürlükleri hepten yok ettiği gibi, Türkçe için de yıkım ve kargaşa getirdi!

Atatürkçü geçinen Kenan Evren ve arkadaşları, kurucu önderin vasiyetini açıkça çiğneyerek özerk Türk Dil Kurumu’nu sıradan bir devlet dairesine dönüştürdüler!

1983 yılına dek “dernek” statüsünde bağımsız bir uzmanlık kuruluşu olarak varlığını sürdüren TDK, 12 Eylül darbesinin ardından Başbakanlığa bağlanınca, dil işleri de hükümetin atadığı “kapıkulu” bürokratların elinde kaldı! 

TDK’nin yanı sıra TTK’nin de (Türk Tarih Kurumu) malvarlığına el koyan darbeciler, bu iki Cumhuriyet kurumunu tek çatı altında yönetmek amacıyla oluşturdukları “Yüksek Kurul”un içini gericilerle doldurdular…

••• 
Atatürk’ün anısına ve kalıtına açık bir saldırıydı bu! Meydanı gericilere bırakmak istemeyen yurtsever aydınlar, 1987 yılında Dil Derneği adıyla yeni ve bağımsız bir dil kurumu oluşturdular. TDK’nin işlevini bu dernek aracılığıyla sürdürmeyi amaçlıyorlardı. Ancak bu da çok kolay olmadı. Dönemin Ankara Valisi, Dil Derneği’ni hemen “yasak dernekler” kapsamına alarak kurucular için savcılığa suç duyurusunda bulundu. Dernek, çalışmalarına başlayabilmek için uzun süre bu baskıları göğüslemek ve çetin bir hukuk savaşımı vermek zorunda kaldı. 

TDK’nin atanmış yeni yöneticileri, bir yandan “özleştirme”nin önünü kesmeye çalışırken öbür yandan Türkçenin yıllar içinde oluşmuş kurallarını hiçe saydılar ve bilimsellikten uzak bir yaklaşımla dilde keyfiliğin yolunu açtılar. 
Dil Derneği ise bu süreçte eski TDK’nin tarihsel kalıtına ve bilimsel birikimine sahip çıkan bir çizgi izledi. 
Ne var ki iki kurum arasındaki uzlaşmaz çelişkiler yüzünden dilde yazım birliği bozuldu. Okullarda ve resmi kurumlarda yeni TDK’nin tutucu dil anlayışı geçerli kılınırken, yazın ortamında daha çok Dil Derneği’nin kaynakları temel alındı.
Sonuçta yazım konusunda ikili bir yapı çıktı ortaya. TDK’nin Türkçe Sözlük’ü ve Yazım Kılavuzu ile Dil Derneği’ninkiler hem sözcük hem kural bağlamında aykırılıklar taşıyordu. Dildeki bu karmaşanın sıkıntısını ise en çok yazarlar, eğitimciler ve öğrenciler çekmeye başladı… 

•••

Hafta içinde, EdebiyatÖğretmeni bir okurumuzdan aşağıdaki mektubu aldım:
“Sayın Attila Bey, 
Ben yedi yıldır özel bir okulda Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeniyim. Kuralları öğrencilerime anlatırken çoğu zaman zor durumda kalıyoruz. Çünkü kesin, net kurallar maalesef dilbilgisinde yok. Ya geleneksel kabul edişler var ya da tartışmasız kurallar. Ama her kuralın da neredeyse birkaç istisnası var. Hal böyle olunca bazen öğrenciler bizi köşeye sıkıştırmıyor değil. Biz dilbilgisi konularını anlatırken ÖSYM’nin soru mantığına göre kuralları telkin ediyoruz. Lakin TDK bazı kurallara açıklık getirirken yüzeysel birkaç örnekten öteye gitmeyen misaller veriyor. Tabiri caizse zor toplara girmiyor. Mesela ‘Tek olarak kullanılan zarf-fiillerden sonra virgül gelmez ama birden fazla zarf-fiil peş peşe sıralanmışsa aralarına getirilebilir’ deniliyor. Biz de öğrencilerimize böyle aktarıyoruz ama tekli kullanımlarda da virgülün kullanımını doğru kabul eden, sadece zarf-fiil eklerinden -ıp/-ip/-up/-üp ekinden sonra virgül kullanılmaz diye bir algı da var camiada. Hep bir ikilik hali anlayacağınız. Bu konuda anlayışınıza sığınarak sizinle dertleşmek istedim. Belki bir gün bu konuyu köşenize taşırsınız beklentisiyle... İlginize teşekkür ederim. İyi çalışmalar.” (Naim Dağlar)
•••
Yazım kuralları konusundaki çelişkili ve ayrıksı durumlar hepimizi gerçekten çok yoruyor. Dil kurumları arasında bir türlü uyum sağlanamaması ise işimizi daha da güçleştiriyor.

Türkçe öğretmenleri bile dilbilgisi kurallarının karmaşıklığından böylesine yakınır duruma gelmişlerse, öğrenciler bu işin içinden nasıl çıkacaklar?

Sözgelimi Naim Dağlar’ın altını çizdiği konuyu ele alalım: 

TDK ile Dil Derneği’nin Yazım Kılavuzları arasında bu konuda kimi farklılıklar var. TDK, “şart kipi eki -sa/-se’den sonra virgül kullanılmaz” dese de Dil Derneği’nin kılavuzunda böyle bir kural yer almıyor. Genel kural, bağlaçlardan ve ulaçlardan sonra virgül kullanılmaması biçimindedir. Metin içinde art arda gelen “zarf-fiil eki” almış sözcüklerden sonra ise virgül kullanılıyor. 

Kurallar, genel olarak uyulması gereken ilkelerdir. Ne var ki bazen uzun tümcelerde anlam karışıklığı olabileceği kaygısını taşıdığımızda bu kuralları esnetebiliyoruz. Virgülün yazım imleri arasında böyle çok yönlü bir işlevi var. 
Ama yazının doğal akışını bozan, aynı zamanda görsel kirliliğe yol açan aşırı ve gereksiz virgül kullanılmasını ben de doğru bulmuyorum.

 
6 Şubat 2018 Salı 09:09 
Yorum YapYazdır
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
A. Şefik Mollamehmetoğlu
 
Çiğdem KOÇ
 
Türker Ertürk
 
Arslan Bulut
 
Mustafa Önsel
 
Attila Aşut
 
Prof. Dr. Kemal Üçüncü
 
Havva GÜNAYDIN LAKUTOĞLU
 
Prof. Dr. Örsan Öymen
 
Osman Cudi Yılmaz
 
Nihat Genç
 
Ahmet Özer
 
Prof. Dr. Orhan Özgür
 
Kazım DEMİR
 
Mehmet Polat
 
Göksu Mollamehmetoğlu
 
Muhammet İKİNCİ
 
Abdulkadir TİRYAKİOĞLU
 
Ömer Faruk Altuntaş
 
Gülcan Özgür
 
Ömer Turan
 
Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu
 
Mehmet Erdal Çağdaş
 
Prof. Dr. Cavit Boz
 
Hüseyin HAYDAR
 
Zekeriya Saka
 
Mehmet Kuvvet
 
Hasan Güneş
 
Erdal ÖZÇELİK
 
Serpil Satut Denizoğlu
 
Erdal Eksert
 
İnci Güngör
 
Coşkun ERUZ
 
Mehmet Akıncı
 
Ruhi  Türkyılmaz
 
İlyas Gümrükçü
 
Sami KOÇ
 
Ömer Asan
 
Kadir ŞİŞGİNOĞLU
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Anket
Halkoylaması sonrası Türkiye'yi ne bekliyor?
1. Daha iyi bir gelecek
2. Daha kötü bir gelecek
3. Birşey değişmez
 
Arşiv
 
Tarihte Bugün
1547 - VI. Edward, İngiltere kralı oldu.
1622 - Genç Osman olarak da bilinen II. Osman katledildi.
1833 - Mısır'da çıkan isyanın bastırılması için Rus Filosu İstanbul'a geldi.
1835 - Şili'nin Concepción şehri depremle yerle bir oldu.
1872 - Metropolitan Museum of Art, New York'ta açıldı.
1887 - Almanya, İtalya ve Avusturya arasında 'Üçler Paktı' imzalandı.
1914 - İstanbul'da ilk elektrikli tramvay sefere başladı.
1919 - Afganistan'da Emir Habibullah Han'ın katledilmesi üzerine yerine geçen Amanullah Han, ülkesinin bağımsızlığını ilan etti.
1921 - "Mahşerin Dört Atlısı" filmi gösterime girdi. Başrolde Rudolph Valentino oynuyor.
1928 - İstanbul'da "Vatandaşları Türkçe konuşmaya teşvik" toplantısı yapıldı.
1930 - Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu kabul edildi.
1938 - Adolf Hitler, Çekoslovakya ve Avusturya'daki Almanlar için kendi geleceklerini belirleme hakkı istedi.
1939 - Milli Eğitim Bakanlığı'nın yayınladığı 'İlköğretim' dergisinin ilk sayısı çıktı.
1941 - Yahudiler için transit vizesine ilişkin talimatname yayınlandı.
1944 - II. Dünya Savaşı: ABD bombardıman uçakları Nazi uçak üretim merkezlerini bombalıyor.
1947 - 5018 sayılı İşçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri Hakkında Kanun ile Türkiye'de ilk kez sendikalara, özel bir kanun ile kurulma hakkı tanındı.
1962 - Astronot John Glenn, Friendship 7 uzay aracının içinde dünya etrafında 3 defa döndü. Olay 4 saat, 55 dakika sürdü.
1965 - Suat Hayri Ürgüplü'nün başkanlığında AP, CKMP, YTP ve MP'nin katılımıyla oluşan dördüncü koalisyon hükümeti kuruldu. Yeni hükümette AP Genel Başkanı Süleyman Demirel, başbakan yardımcısı olarak görev aldı.
1968 - Türkiye İşçi Partisi (TİP) milletvekilleri Çetin Altan ve Yunus Koçak 1968 yılında bugün Meclis'te Adalet Parti'lilerin saldırısına uğradılar.
1970 - Boğaziçi Köprüsü'nün temeli, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay ve Başbakan Süleyman Demirel tarafından törenle atıldı. Üç yılda tamamlanan köprü, 29 Ekim 1973'te açıldı.
1971 - Uganda'da İdi Amin kendini devlet başkanı ilan etti.
1975 - İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı İstanbul Elektrik Tünel Tramvay İşletmesi (İETT) grevini yasakladı.
1976 - Türkiye'deki 23 Amerikan üssünde grev kararı alındı.
1983 - British Petrol Şirketi, Türkiye'deki petrol arama faaliyetini durdurdu.
1990 - Dışişleri Bakanı Mesut Yılmaz, Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın müdahaleleri nedeniyle görevinden istifa etti. Mesut Yılmaz'ın Anavatan Partisi (ANAP) genel başkanlığını hedeflediği söyleniyor.
1991 - Slovenya Parlamentosu Yugoslavya devletinin dağıtılmasını önerdi.
1992 - İstanbul Ticaret Odası'na bırakılan çanta içindeki saatli bombanın patlaması sonucu 1 kişi öldü, 16 kişi yaralandı.
1992 - Vergi affı yasalaştı. Askerlik süresinin 12 aya indirilmesini öngören tasarı kabul edildi.
2001 - 7.3 milyar doların Merkez Bankası'na geri döndüğü açıklanırken, repo faizleri yüzde 3 binleri gördü. Fischer ve Deppler Başbakan ile yeniden birarayla geldi.
2002 - Mısır'da bir trende meydana gelen yangında 370 kişi öldü.
2003 - ABD'nin Rhode Island eyaletinde bir gece klubünde çıkan yangında 100 kişi öldü.
2004 - Fenerbahçe hisseleri İMKB'de işlem görmeye başladı.
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
22
14
6
2
48
2
Galatasaray
22
12
6
4
42
3
Beşiktaş
22
11
6
5
39
4
Malatyaspor
22
9
7
6
34
5
Konyaspor
22
8
10
4
34
6
Trabzonspor
22
9
6
7
33
7
Sivasspor
22
8
7
7
31
8
Kasımpaşa
22
9
2
11
29
9
Antalyaspor
22
8
5
9
29
10
Alanyaspor
22
8
4
10
28
11
Kayserispor
22
7
7
8
28
12
Çaykur Rizespor
22
5
10
7
25
13
Göztepe
22
8
1
13
25
14
Bursaspor
22
4
12
6
24
15
Fenerbahçe
22
5
9
8
24
16
Ankaragücü
22
7
3
12
24
17
Erzurum BB
22
4
9
9
21
18
Akhisar Bld.Spor
22
4
6
12
18
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Süper Loto
14.02.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu102628323440
 
On Numara
18.02.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu08091315171819273031363942454756596164767780
 
Sayısal Loto
16.02.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu071122303744
 
Şans Topu
13.02.2019 Tarihli Çekiliş Sonucu081517253014
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:22
  • Güneş07:03
  • Öğlen12:46
  • İkindi15:44
  • Akşam18:09
  • Yatsı19:38
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık