Akit'ten Atatürk ve Kemalizm üzerinden büyük kışkırtma
Attila Aşut

Yazım birliği nasıl bozuldu?

Attila Aşut

 
6 Şubat 2018 Salı 09:09 
Yorum YapYazdır
 
 

Türkçenin yazımı konusunda yaşanan sıkıntıların önemli bir bölümünün sorumlusu 12 Eylül darbecileridir!

12 Eylül öncesine değin Türk dilbilgisi ve yazım kuralları konusunda iyi kötü bir oydaşma vardı.

Generallerin faşist darbesi, ülkede var olan sınırlı özgürlükleri hepten yok ettiği gibi, Türkçe için de yıkım ve kargaşa getirdi!

Atatürkçü geçinen Kenan Evren ve arkadaşları, kurucu önderin vasiyetini açıkça çiğneyerek özerk Türk Dil Kurumu’nu sıradan bir devlet dairesine dönüştürdüler!

1983 yılına dek “dernek” statüsünde bağımsız bir uzmanlık kuruluşu olarak varlığını sürdüren TDK, 12 Eylül darbesinin ardından Başbakanlığa bağlanınca, dil işleri de hükümetin atadığı “kapıkulu” bürokratların elinde kaldı! 

TDK’nin yanı sıra TTK’nin de (Türk Tarih Kurumu) malvarlığına el koyan darbeciler, bu iki Cumhuriyet kurumunu tek çatı altında yönetmek amacıyla oluşturdukları “Yüksek Kurul”un içini gericilerle doldurdular…

••• 
Atatürk’ün anısına ve kalıtına açık bir saldırıydı bu! Meydanı gericilere bırakmak istemeyen yurtsever aydınlar, 1987 yılında Dil Derneği adıyla yeni ve bağımsız bir dil kurumu oluşturdular. TDK’nin işlevini bu dernek aracılığıyla sürdürmeyi amaçlıyorlardı. Ancak bu da çok kolay olmadı. Dönemin Ankara Valisi, Dil Derneği’ni hemen “yasak dernekler” kapsamına alarak kurucular için savcılığa suç duyurusunda bulundu. Dernek, çalışmalarına başlayabilmek için uzun süre bu baskıları göğüslemek ve çetin bir hukuk savaşımı vermek zorunda kaldı. 

TDK’nin atanmış yeni yöneticileri, bir yandan “özleştirme”nin önünü kesmeye çalışırken öbür yandan Türkçenin yıllar içinde oluşmuş kurallarını hiçe saydılar ve bilimsellikten uzak bir yaklaşımla dilde keyfiliğin yolunu açtılar. 
Dil Derneği ise bu süreçte eski TDK’nin tarihsel kalıtına ve bilimsel birikimine sahip çıkan bir çizgi izledi. 
Ne var ki iki kurum arasındaki uzlaşmaz çelişkiler yüzünden dilde yazım birliği bozuldu. Okullarda ve resmi kurumlarda yeni TDK’nin tutucu dil anlayışı geçerli kılınırken, yazın ortamında daha çok Dil Derneği’nin kaynakları temel alındı.
Sonuçta yazım konusunda ikili bir yapı çıktı ortaya. TDK’nin Türkçe Sözlük’ü ve Yazım Kılavuzu ile Dil Derneği’ninkiler hem sözcük hem kural bağlamında aykırılıklar taşıyordu. Dildeki bu karmaşanın sıkıntısını ise en çok yazarlar, eğitimciler ve öğrenciler çekmeye başladı… 

•••

Hafta içinde, EdebiyatÖğretmeni bir okurumuzdan aşağıdaki mektubu aldım:
“Sayın Attila Bey, 
Ben yedi yıldır özel bir okulda Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeniyim. Kuralları öğrencilerime anlatırken çoğu zaman zor durumda kalıyoruz. Çünkü kesin, net kurallar maalesef dilbilgisinde yok. Ya geleneksel kabul edişler var ya da tartışmasız kurallar. Ama her kuralın da neredeyse birkaç istisnası var. Hal böyle olunca bazen öğrenciler bizi köşeye sıkıştırmıyor değil. Biz dilbilgisi konularını anlatırken ÖSYM’nin soru mantığına göre kuralları telkin ediyoruz. Lakin TDK bazı kurallara açıklık getirirken yüzeysel birkaç örnekten öteye gitmeyen misaller veriyor. Tabiri caizse zor toplara girmiyor. Mesela ‘Tek olarak kullanılan zarf-fiillerden sonra virgül gelmez ama birden fazla zarf-fiil peş peşe sıralanmışsa aralarına getirilebilir’ deniliyor. Biz de öğrencilerimize böyle aktarıyoruz ama tekli kullanımlarda da virgülün kullanımını doğru kabul eden, sadece zarf-fiil eklerinden -ıp/-ip/-up/-üp ekinden sonra virgül kullanılmaz diye bir algı da var camiada. Hep bir ikilik hali anlayacağınız. Bu konuda anlayışınıza sığınarak sizinle dertleşmek istedim. Belki bir gün bu konuyu köşenize taşırsınız beklentisiyle... İlginize teşekkür ederim. İyi çalışmalar.” (Naim Dağlar)
•••
Yazım kuralları konusundaki çelişkili ve ayrıksı durumlar hepimizi gerçekten çok yoruyor. Dil kurumları arasında bir türlü uyum sağlanamaması ise işimizi daha da güçleştiriyor.

Türkçe öğretmenleri bile dilbilgisi kurallarının karmaşıklığından böylesine yakınır duruma gelmişlerse, öğrenciler bu işin içinden nasıl çıkacaklar?

Sözgelimi Naim Dağlar’ın altını çizdiği konuyu ele alalım: 

TDK ile Dil Derneği’nin Yazım Kılavuzları arasında bu konuda kimi farklılıklar var. TDK, “şart kipi eki -sa/-se’den sonra virgül kullanılmaz” dese de Dil Derneği’nin kılavuzunda böyle bir kural yer almıyor. Genel kural, bağlaçlardan ve ulaçlardan sonra virgül kullanılmaması biçimindedir. Metin içinde art arda gelen “zarf-fiil eki” almış sözcüklerden sonra ise virgül kullanılıyor. 

Kurallar, genel olarak uyulması gereken ilkelerdir. Ne var ki bazen uzun tümcelerde anlam karışıklığı olabileceği kaygısını taşıdığımızda bu kuralları esnetebiliyoruz. Virgülün yazım imleri arasında böyle çok yönlü bir işlevi var. 
Ama yazının doğal akışını bozan, aynı zamanda görsel kirliliğe yol açan aşırı ve gereksiz virgül kullanılmasını ben de doğru bulmuyorum.

 
6 Şubat 2018 Salı 09:09 
Yorum YapYazdır
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
A. Şefik Mollamehmetoğlu
 
Türker Ertürk
 
Mustafa Önsel
 
Mehmet Polat
 
Havva GÜNAYDIN LAKUTOĞLU
 
Göksu Mollamehmetoğlu
 
Osman Cudi Yılmaz
 
Nihat Genç
 
Kazım DEMİR
 
Prof. Dr. Örsan Öymen
 
Prof. Dr. Orhan Özgür
 
Prof. Dr. Kemal Üçüncü
 
Attila Aşut
 
Arslan Bulut
 
Muhammet İKİNCİ
 
Ahmet Özer
 
Ömer Faruk Altuntaş
 
Gülcan Özgür
 
Ömer Turan
 
Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu
 
Mehmet Erdal Çağdaş
 
Prof. Dr. Cavit Boz
 
Hüseyin HAYDAR
 
Zekeriya Saka
 
Mehmet Kuvvet
 
Hasan Güneş
 
Erdal ÖZÇELİK
 
Serpil Satut Denizoğlu
 
Erdal Eksert
 
İnci Güngör
 
Coşkun ERUZ
 
Mehmet Akıncı
 
Ruhi  Türkyılmaz
 
İlyas Gümrükçü
 
Sami KOÇ
 
Ömer Asan
 
Kadir ŞİŞGİNOĞLU
 
Abdulkadir TİRYAKİOĞLU
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Anket
Halkoylaması sonrası Türkiye'yi ne bekliyor?
1. Daha iyi bir gelecek
2. Daha kötü bir gelecek
3. Birşey değişmez
 
Arşiv
 
Tarihte Bugün
1558 - İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth tahta çıktı.
1869 - Akdeniz'i Kızıldeniz'e bağlayan Süveyş Kanalı görkemli bir törenle açıldı.
1877 - Rus birlikleri Kars'a saldırdı.
1913 - Panama Kanalı'ndan ilk gemi geçiş yaptı.
1918 - İngilizler, Bakü'yü işgal ettiler.
1922 - Şarköy'ün 2,5 yıllık Yunan işgalinden kurtuluşu.
1922 - Abdülmecit halife oldu.
1922 - Son Osmanlı padişahı VI. Mehmet (Vahdettin) İstanbul'u terk etti.
1922 - Sibirya, Sovyetler Birliği'ne katıldı.
1924 - İlk muhalefet partisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kuruldu.
1930 - Serbest Cumhuriyet Fırkası kendini feshetti.
1933 - Amerika Birleşik Devletleri, Sovyetler Birliği ile ticari ve diplomatik ilişkiler kurmaya başladı.
1942 - Mısır Kralı Faruk sürgüne gönderildi, yerine Albay Cemal Abdul Nasır geçti.
1963 - Yerel seçimleri Adalet Partisi kazandı.
1967 - TBMM ikinci kez yaptığı gizli oturumda, 18 saat 20 dakika Kıbrıs'taki son gelişmeleri görüştü.
1972 - Türkiye'de ilk kadın partisi olan Türkiye Ulusal Kadınlar Partisi kuruldu.
1972 - Juan Peron 17 yıllık sürgünden sonra Arjantin'e döndü.
1973 - Atina'da üniversite öğrencileri cunta rejimine karşı ayaklandılar. Askerlerin ateşi sonucu üç öğrenci öldü.
1976 - Türkiye İşçi Partisi'nin davetlisi Şilili sanatçılar sınırdışı edildi.
1977 - Dr. Cahit Karakaş TBMM'nin 13. Başkanı oldu. Görevi 12 Eylül 1980'de sona erdi.
1988 - Azerbaycan'da milli dirçeliş günü.
1993 - Güney Afrika siyasi liderleri, ırk ayrımına son veren yeni anayasayı kabul ettiler.
1995 - Osman Hamdi Bey'in "Yeşil Türbe" tablosu İngiltere'de 37 milyar liraya satıldı.
1999 - İrlanda'yı yenen Türk Milli Futbol Takımı Avrupa Futbol Şampiyonası finallerine katılma hakkı kazandı.
2006 - 1994 yılında keşfedilen 111 atom numaralı yapay elemente resmen Röntgenyum (Rg) adı verildi.
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
12
8
3
1
27
2
Galatasaray
12
7
2
3
23
3
Kasımpaşa
12
7
1
4
22
4
Malatyaspor
12
6
3
3
21
5
Antalyaspor
12
6
2
4
20
6
Ankaragücü
12
6
1
5
19
7
Beşiktaş
12
5
3
4
18
8
Göztepe
12
6
0
6
18
9
Konyaspor
12
4
5
3
17
10
Trabzonspor
12
4
4
4
16
11
Sivasspor
12
3
5
4
14
12
Bursaspor
12
2
7
3
13
13
Fenerbahçe
12
3
4
5
13
14
Akhisar Bld.Spor
12
3
3
6
12
15
Kayserispor
12
3
3
6
12
16
Alanyaspor
12
4
0
8
12
17
Erzurum BB
12
2
5
5
11
18
Çaykur Rizespor
12
1
5
6
8
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Süper Loto
15.11.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu313437394850
 
On Numara
12.11.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu07132023293234384142444653596263697074767779
 
Sayısal Loto
14.11.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu050814174546
 
Şans Topu
14.11.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu131423262714
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:18
  • Güneş07:03
  • Öğlen12:17
  • İkindi14:52
  • Akşam17:10
  • Yatsı18:43
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık