Milli Savunma Bakanlığı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla Anıtkabir’i 1 milyon 182 bin 425 kişinin ziyaret ettiğini ve yeni bir rekorun kırıldığını bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

“29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla Anıtkabir’e akın eden ve yeni ziyaretçi rekorunu kıran 1 milyon 182 bin 425 ziyaretçimiz ile yoğun kalabalıktan dolayı ziyaret gerçekleştiremeyen tüm halkımıza şükranlarımızı sunuyoruz. Cumhuriyet’imizin 100’üncü yılında Cumhuriyet’imizin kurucusu, Başkomutanımız Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ve Milli Mücadele kahramanlarımızı bir kez daha saygıyla ve rahmetle anıyoruz.”

Birinci Dünya Savaşı’nda ağır bir yenilgiye doğru giden Osmanlı’nın umutlarını tazeleyen, işgalci güçlerin umutsuzluğa kapılmasına neden olan ve savaşın seyrini değiştiren, Mustafa Kemal’in büyük mücadelesi Anafartalar Zaferi’ni 108. yılında Prof. Dr. Hakkı Uyar ve Doç. Dr. Mehmet Emin Elmacı Cumhuriyet’e anlattı.

‘MİLLİ BİR KAHRAMAN DOĞDU’  

Uyar, Çanakkale Savaşları’nda İtilaf Devletleri’nin asıl amacının Boğazları zorlayarak Osmanlı’yı devre dışı bırakmak ve Çarlık Rusya’sının imdadına yetişmek olduğunu ifade ederek mücadeleyi şu sözlerle anlattı:

“1915 yılının mart ayında, bu görev için organize edilen birleşik donanmanın püskürtülmesi üzerine bu kez Gelibolu Yarımadası’nın bir kara harekâtıyla işgal edilmesi, bu yolla Osmanlı topçu bataryalarının etkisiz hale getirilmesini amaçlayan bir işgal planı yapıldı ve Suvla Koyu’na bir çıkarma yaparak, Anzak 2. Tümeni ile taarruz planlandı.”

İngiliz kara çıkarmasının Anafartalar Grup Komutanı albay Mustafa Kemal tarafından durdurulduğunu ve yapılan karşı saldırı sonucu İngilizlerin amaçladıklarına ulaşamadıklarını belirten Uyar, “İngilizlerin kara harekâtı da deniz harekâtı gibi başarısız oldu, bunda Anafartalar Kahramanı Mustafa Kemal’in kilit bir rolü vardı. Gösterdiği cesaret ve savaşın akışını iyi okuması ve öngörüsü ile bir milli kahraman olarak doğdu” ifadelerini kullandı. 

Atatürk’ün savaşın kaderini değiştirdiğini ifade eden Uyar, “İngilizler ve sömürgelerinden gelen askerlerin karada durdurulması ile tarihin akışı değişti. Birinci Dünya Savaşı’nın uzamasına, Osmanlı başkentinin düşmemesine ve Çarlık Rusya’sının çökerek Bolşevik Devrimi’nin gerçekleşmesinin yolunu açtı. Bu da aslında Kurtuluş Savaşı’nda en önemli müttefikimizi temin etti” diye konuştu. 

‘ÇANAKKALE İÇİN KIRILMA NOKTASI’

Anafartalar Zaferi’nin Çanakkale Savaşı’nın kırılma noktası olduğunun altını çizen Doç. Dr. Mehmet Emin Elmacı, “İtilaf kuvvetlerinin bölgede sıkıştıkları bir anda Anafartalar’a yaptıkları çıkış girişimi başarılı olmak üzereyken Kurmay Albay Mustafa Kemal’in yardımı ve etkili çabalarıyla sonuçsuz kalmıştır” sözleriyle zaferi anlattı. 18 Mart ve 25 Nisan’da büyük bir yenilgi alan itilaf kuvvetlerinin 10 Ağustos’ta kara çıkarmasında da başarısız olarak umutlarını kaybettiğini ifade eden Elmacı, “Bu başarıları Mustafa Kemal’in ‘Anafartalar Kahramanı’ olarak tanınmasını ve Milli Mücadele’de de lider olarak kabul edilmesini kolaylaştırmıştır” dedi. 

‘CESUR DÜŞMAN’ 

Elmacı, bu savaşların itilaf kuvvetlerinin yanında yer alan Avustralya ve Yeni Zelanda (ANZAK) askerlerinin Türklerle tanışmasına neden olduğunu hatırlatarak “Bu kara savaşları o devletlerin milli benliklerinde yer edecek ve ‘cesur düşman’ tabiriyle birbirleriyle dost olacaklardır” ifadelerini kullandı.

Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi

2 Temmuz 1993; Madımak Katliamı’nın üzerinden 30 yıl geçti. Gerici grubun yaktığı Madımak Oteli’nde Metin Altıok, Asım Bezirci gibi sanatçılar yaşamını yitirirken hedefte “laik Cumhuriyet” vardı.

“Gerici katliam” olarak nitelendirilen “Madımak katliamı”nın üzerinden 30 yıl geçti. Katliam, hafızalardaki acı yerini halen koruyor. Arasında sanatçıların, şairlerin, yazarların bulunduğu çok sayıda aydın, dönemin Sivas Valisi Ahmet Karabilgin’in özel davetlisi olarak, Pir Sultan Abdal Derneği tarafından organize edilen Pir Sultan Abdal Şenlikleri kapsamında Temmuz 1993’te Sivas’a gitti. Sanatçılar arasında Aziz Nesin, Metin Altıok, Hasret Gültekin, Asım Bezirci ve Nesimi Çimen gibi tanınmış isimler de bulunuyordu.

HEDEF ‘LAİK CUMHURİYET’

2 Temmuz’da, cuma namazının ardından bir araya gelen gerici grup, “Şeytan Aziz”, “Sivas, Aziz’e mezar olacak” sloganlarıyla Aziz Nesin’i hedef alarak kültür merkezinin önünde toplanmaya başladı. “Sivas laiklere mezar olacak” sloganını da atan kalabalık, aydınların kaldığı Madımak Oteli’ne gitti. Burada sloganlar, laik Cumhuriyeti hedef alan “Kahrolsun laiklik”, “Müslüman Türkiye”, “Yaşasın şeriat”a  dönüştü. Herhangi bir müdahale ile karşılaşmayan grup, oteli taşlayıp çevredeki araçları ateşe verdi. “Yakın” ve “Cehennem ateşi” sesleri arasında kısa süre sonra da otelden ateşler yükseldi.

“Allah’ım bu senin ateşin, içeriye gönder” sözleriyle yakılan otele itfaiye ekipleri tarafından gerekli müdahale yapılmadı. Aralarında Asım Bezirci, Nesimi Çimen, Muhlis Akarsu, Metin Altıok ve Hasret Gültekin’in de bulunduğu 33 aydın ile 2 otel çalışanı yanarak veya dumandan boğularak yaşamını yitirdi. 

ÇİLLER: ÇOK ŞÜKÜR…

İtfaiye merdiveniyle kurtarılmaya çalışılan Aziz Nesin, merdivendeki görevli tarafından darp edilip merdivenden itfaiye aracı etrafında toplanan karşıt görüşlü kalabalığa doğru itildi. Başından yaralanan Aziz Nesin’i linç girişiminden araya giren polisler kurtardı. Saldırı, iki günlük sokağa çıkma yasağının ardından ancak durdurulabildi. 

Turgut Özal’ın ölümünden sonra cumhurbaşkanı seçilen Süleyman Demirel’in yerine Doğru Yol Partisi genel başkanı seçilen ve başbakan olan Tansu Çiller’in, katliamın ardından sarf ettiği “Çok şükür, otel dışındaki halkımız bir zarar görmemiştir” sözleri ise Türk siyasi tarihinin sayfalarına girdi. Demirel’in “Olay münferittir. Ağır tahrik var. Bu tahrik sonucu halk galeyana gelmiş. Güvenlik kuvvetleri ellerinden geleni yapmışlardır. Bir otelin yakılmasından dolayı can kaybı var” açıklaması da tepki çeken sözler arasında yer aldı. 

Dönemin İçişleri Bakanı Mehmet Gazioğlu ise yaşananlardan dolayı “Aziz Nesin’in halkın inançlarına karşı bilinen tahrikleriyle halk galeyana gelerek tepki göstermiştir” diyerek Aziz Nesin’i suçladı. Refah Partisi lideri Necmettin Erbakan da aydınları hedef göstererek “Olaylar, Sivas’a girmiş bir ekibin halkı tahrik etmesinin sonucudur” dedi. 

Yaralı olarak kurtulan Nesin, daha sonra yaptığı basın açıklamasında hem Demirel’i hem koalisyon hükümetini, “‘Bir devlet var’ diyordum ben. ‘Bir devlet var, inanılacak devlet var. İyi kötü, yanlış yapıyor, doğru yapıyor ama devlet var. Elbette bunu önleyecekler. Bu kadar ödün verilemez’ diye düşünüyordum. Yanılmışım” sözleriyle eleştirdi. 

Madımak’tan ağır yaralı kurtulan yazar Lütfiye Aydın: Aslanın ağzına atıldık.

Madımak Katliamı’ndan ağır yaralı kurtulan yazar ve edebiyat öğretmeni Lütfiye Aydın: “Dünyanın gözü önünde aslanın ağzına atıldık” dedi.

Lütfiye Aydın, gericiler Madımak Oteli’ni yakarken, eşiyle apartman boşluğuna atlayarak katliamdan ağır yaralı kurtulan bir yazar ve edebiyat öğretmeni. Madımak katliamıyla “yaşamının dibine adeta dinamit koyulduğunu” belirten Aydın, 2 Temmuz 1993 günü yaşadıklarını anlattı:

YAKILMAYI BEKLEDİK

“Büyük bir şangırtıyla cam kırıldı. Bunun üzerine hepimiz koridorlara gittik, orada kurbanlık koyunlar gibi oturduk. Yakılacağımız zamanı bekledik. O dönem benim için camın kırıldığı ana kadar var. Yangın kısmını hatırlamıyorum. Bende ciddi hasar kaldı. Eşimin anlattığı kadar biliyorum. Otel alev alev yanmış. Bel kemiğim kırılmış. Kızgın cam yağmurundan dolayı 3. derece yanık oluşmuş.”

MORGDAN DÖNDÜM

Morgun kapısından dönmüşüm. Ankara’ya cenazelerin taşındığı uçakla getirilmişiz. İnsan hayatı önemli değil. Önemli olsa 8 saat taşlanıp yakılmaya müdahale edilirdi. Dünyanın gözü önünde aslanın ağzına atıldık. Hastaneye yattıktan sonra gördüğüm yanık tedavisi bir işkence gibiydi. Belleğimi yitirdim. Ben yazarım, öğretmenim. Hayatımın dibine dinamit konulmuş. Tam dört dörtlük trajedinin içinden çıktım geldim. Okumayı daha sonra öğrendim.”

Duruşmalara katılmadığını kaydeden Aydın, “Eşim, ‘Bu laik Cumhuriyete bir saldırı, bunun için davacıyım’ dedi. Bunun bir laiklik kavgası olduğunu kitleler halâ içselleştiremedi” dedi. Aydın, “‘Yaşasın şeriat, kahrolsun laiklik’ sloganları atıldı. Bu olay Alevilik-Sünnilik değil. Ya laiklik ya şeriat kavgasıydı” diye konuştu.

Türk Edebiyatı’nın usta kalemi, şair ve düşünce adamı Attilâ İlhan 98. doğum gününde Küçükçekmece Belediyesi Cennet Kültür ve Sanat Merkezi’nde düzenlenen ‘Attilâ İlhan Edebiyat Buluşmaları’ etkinliğinde anıldı.

Düzenlenen panelde, edebiyatın kaptanı Attilâ İlhan’ın şiir ve romana bakışı, onu yakından tanıyan sanatçılar ve yazarlar tarafından anlatıldı.

Attilâ İlhan Bilim Sanat Kültür Vakfı ve Küçükçekmece Belediyesi işbirliğiyle düzenlenen panele, Akademisyen Prof.Dr. Yakup Çelik moderatörlüğünde edebiyatın önemli isimlerinden Ayşe Kilimci ve İnci Aral konuk oldu.  Gecenin sonunda müzik dünyasının usta isimlerinden Vedat Sakman yerli yabancı şairlerin bestelenmiş şiirlerinden oluşan özel bir repertuarla konser verdi.

Ayşe Kilimci: Genç kadınları mesleki anlamda çok önemserdi

“Şiire Kanat Çalmak” isimli panelde Ayşe Kilimci, 15 yaşında Attilâ İlhan ile yollarının kesiştiğini söyleyerek, “Şair olmak istediğim için yazdığım şiirleri kendisine götürdüm. Bana “senin şiirlerinde iş yok, sende şair kumaşı yok, iyi bir hikâyeci olacağına inanıyorum” demişti. Benim mesleki anlamda gelişimimde kendisinin büyük bir rolü vardır. Hepimizi aydınlattığı gibi benim de önümü aydınlattı. Çok çalışarak geçindiği zamanı içinde bizlere, genç kadınlara ayrı bir önem verirdi” diye konuştu.

İnci Aral: Attilâ İlhan’ın öğüdünü 45 yıldır aklımda tutuyorum

Türk Edebiyatı’nın çok okunan kadın yazarlarından İnci Aral ise, Attilâ İlhan’ın kendisine verdiği tavsiyeleri paylaştığı konuşmasında, “ 1977’de ilk öykülerim dergilerde peş peşe yayınlanırken, Attilâ İlhan genç yazarları dikkatle izlediği için benimle de temasa geçti. Bana öykülerini getir basalım, dedi. ‘Çok yeteneklisin, iyi şeyler yapacaksın ama edebiyat çevresi zor bir çevredir, seni eleştirecekler, görmezden gelecekler. Bir yere varman zor olacak.  Bunlarla yalnızca çalışarak mücadele edebilirsin’ dedi. Ben hikâye yazmayı ondan öğrendim. Öğüdünü de 45 yıldır her zaman aklımda tuttum. Bu öğüt, benim yolumu aydınlatmıştır. İlhan, bu ülkenin yazan kadınlarına ilgisini hiç esirgemedi. Edebiyatımızın onlarla daha parlak bir yere geleceğini öngördü. Benim Attilâ İlhan’a olan belki çok söze getirilemeyecek borçlarım var. Ruhu şad olsun” sözleriyle andı.

Aral: Türkiye edebiyatını kaybetti

Aral, günümüz Türk Edebiyatını eleştirerek sitemde bulunduğu konuşmasında, “ Bugün edebiyat var mı yok mu emin değilim. 90’ların sonunda yayınevleri çöpler yayınlamaya başladı. Kişisel gelişim kitaplarıyla ve buna benzer şeylerle Türkiye, edebiyatını kaybetti. Bugün gençleri izlemiyorum. Çünkü öyle bir edebiyat yok. Ya da iyi öykücüler bana ulaşmıyor. Genç yazarlarımız var ancak birkaç tanesi dışında bana gelen kitapların tamamında 10 sayfayı zar zor okuyabiliyorum. Edebiyatımız bugün ölüdür. Bundan üzüntü duyuyorum” diye konuştu. 

Ramazan Bayramı ve 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı dolayısıyla çocukları özel bir programda bir araya getiren GİYAD üyeleri, İstiklal Marşı’nın kabulünün 102. yılı anısına düzenledikleri kampanya kapsamında ‘İstiklal Marşı’nı okuyup, videosunu gönderen çocuklara’ hediyelerini takdim etti.  

Çocuklardan büyük ilgi

Çocukların tanışmasıyla başlayan program, eğitimci-masal anlatıcısı Şenay Yalçın Artırmak’ın masal anlatısıyla devam etti. Ardından Zeynep Tez Yücetürk’ün gözetiminde resim çalışması yapıldı. Sunumunu Yedi Renk Yedi Bölge Kadın Dayanışma Derneği Başkanı Sibel Kızılkan’ın yaptığı programda çocuklara çeşitli ikramlarda bulunuldu.

Kampanyaya katılan çocuklar ödüllendirildi

Gelecek nesillerin İstiklal Marşımızın yazarı Mehmet Akif Ersoy’u tanımalarını ve İstiklal Marşımızı anlamalarını sağlamak adına GİYAD tarafından düzenlenen kampanyaya katılan çocuklara, 23 Nisan programında  İstiklal Marşı’nın ilk iki mısrasının baskılı olduğu ay yıldızlı tişört hediye edilerek, İstiklal Marşı Başarı Belgeleri takdim edildi. GİYAD, kampanya kapsamında deprem bölgesindeki yetim çocukları da unutmayarak, İstiklal Marşı baskılı tişörtleri bölgedeki çocuklara ulaştırdı. 

Bayram Erdem: Çocuklarımızı teşvik etmek istedik

Tüm çocukların 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı kutlayan GİYAD Başkanı Bayram Erdem, “Geleneksel hale getirdiğimiz hediyeleşme programlarının bir yenisini daha gerçekleştirmenin mutluluğunu ve sevincini yaşıyoruz. İstiklal Marşımızın kabulünün 102. yılında bu anlamlı çalışmaya maddi ve manevi destek olan herkese teşekkürlerimi ve şükranlarımı sunuyorum. Çocuk Bayramı’nda çocuklarımızın manevi değerlerimizle olan bağlarını güçlendirmek, onları teşvik etmek hem de hediyelerle sevindirmek istedik. Hediye tişörtlerimizin üstündeki 10 yıldız, İstiklal Marşımızın 10 kıtasını temsil ediyor. Sertifika ve tişörtlerimizi bizzat tasarladık. Bu manada çok güzel videolar geldi ve gelmeye devam ediyor, katılım sağlayan çocuklarımıza ve onları yetiştiren anne ve babalarına çok teşekkür ediyorum” diye konuştu. 

Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. yılında, Samsun’da birçok sivil toplum kuruluşu (STK) bir araya gelerek “Samsun 100. Yıl Platformu”nu oluşturdu.

Samsun 100. Yıl Platformu üyeleri, İlkadım ilçesinde bulunan Onur Anıtı’nda bir araya gelerek basın açıklaması gerçekleştirdi. Yapılan basın açıklamasında konuşan Samsun 100. Yıl Platformu sözcüsü Dr. Işık Özkefeli;

“Samsun 19 Mayıs 1919’da ulusal Kurtuluş Mücadelesi’nin ilk ateşinin yakıldığı laik, demokratik, parlamenter, sosyal hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’nin; ‘Ya İstiklal Ya Ölüm’ şiarı ile temellerinin de oluştuğu bir şehirdir. Şehrimizin simgesi Atatürk Anıtı’ndan Samsun’a ve Türkiye kamuoyuna sesleniyoruz.

19 Mayıs 2019’da olduğu gibi bugünde Cumhuriyetimizin 100. yılını coşku ile kutlayacağımız 2023’de yine bir aradayız. Çünkü bizler bu şehrin gerçek sahipleri olan halkız. Kentimizin ilmini, irfanını, alın terini kültürünü, sesini ve rengini temsil ediyoruz. Bu coğrafyanın vicdanını ve hoşgörüsünü temsil ediyoruz. Vatana, Cumhuriyet’e, Mustafa Kemal Atatürk’e, ilkelerine bağlılığı temsil ediyoruz.

Bugün burada kentimizin birçok demokratik kitle örgütü, dernek, sendika ve meslek odası geçmişte hep yaptığımız gibi yine bir araya geldik. Düşüncelerimizi, gücümüzü, olanaklarımızı bir araya topladık. Büyük Türk milletinin karakterine ve adetlerine en uygun idare sistemi olan Cumhuriyetimiz 100 yıllık tarihinin en zor, en sıkıntılı yıllarını yaşamaktadır.

Bütün bu kaybettiklerimizi yerine yeniden koymak isteği ile bu yılın yeniden milli mücadele yılı, kısaca bu yılın yeniden Atatürk Cumhuriyeti yılı olmasını istedik. Bu bir kutlama yılı değil. Bu yıl Atatürk gibi düşünme, akıl ve ilim ile kaybettiklerimizi kazanma yılıdır” ifadelerini kullandı.

Hazırlayan: Mehmet Fatih KÖROĞLU / VİRA TRABZON HABER

25 Şubat 1907’de Gümülcine sancağına bağlı olan Eğridere’de dünyaya gelen Sabahattin Ali, asker kökenli bir ailenin çocuğudur. Trabzonlu bir aileye mensup olan Sabahattin Ali‘nin büyükbabası Bahriye Alay Emini Oflu Salih Efendi‘dir. Babası piyade yüzbaşısı Salahattin Bey, annesi ise yine bir asker çocuğu olan Hüsniye Hanım’dır. Salahattin Bey jöntürkleri destekleyen, oğluna ismini verdiği Prens Sabahattin ve Tevfik Fikret ile dostlukları bulunan biridir. Salahattin Bey’in askerlikten istifa etmesi sebebiyle aile Edremit’e yerleşir. Böylelikle bir ömrü meskensiz geçiren bir adam için ilk yolculuk yapılmış olur. 1914 yılında I. Dünya Savaşı nedeni ile Salahattin Bey askere alınınca, aile Çanakkale’ye geçer. 1918 senesine kadar savaşın olduğu bu bölgede kalmak, Sabahattin Ali’yi oldukça etkileyecektir.

Çocukluğunun genelinde annesinin rahatsızlığı ile sıkıntılı günler geçiren Sabahattin Ali, babasının işlerinin bozulması ve ailenin ekonomik durumu nedeniyle de erken yaşlarda hayat mücadelesinin içinde yer alır. Histeri olan annesinin tüm olumsuzluklarına, kendisi ve iki kardeşi için göğüs gerdiğini düşündüğü babasının, onun gözünde çok ayrı bir yeri vardır. Nitekim babasının ardından, “Hayatımın direği yıkıldı sandım!” diyecektir. Sabahattin Ali’nin, eserlerindeki gerçekçiliğin temellerini atan Salahattin Bey’in gözündeki değerini onun için yazdığı Babam İçin adlı şiirde bulmak da mümkündür.

Eğitimine İstanbul Üsküdar Doğancılar‘daki Füyûzat-ı Osmaniye Mektebi’nde başlayan Sabahattin Ali, ailesinin Çanakkale’ye gitmesi ile Çanakkale İbtidaî Mektebi’ne girer. Okul savaş nedeniyle öğretmensiz kalınca kapansa da, babası ve diğer subayların yardımı ile tekrar açılır ve Türkçe derslerini Salâhattin Bey verir. Aile 1918’de Salahattin Bey’in askerlikten istifası üzerine İzmir’e yerleşir. İzmir’in Yunan işgaline uğraması sonucu Edremit’e, annesinin ailesinin yanına gitmek zorunda kalırlar. Bu süreçte Sabahattin Ali Edremit İdadisi’ne devam eder. Bu yıllarda okumaya düşkün, başarılı, zeki bir çocuktur. 1921 senesinde eğitimine devam etmek için İstanbul’a, dayısının yanına gelir; ancak bir yere giremeyince bir yıl sonra Balıkesir Dârülmuallimîn’e girer. Sabahattin Ali aslında baba mesleğine devam etmek, orduya katılmak istemişse de, o yıl askerî okula öğrenci alınmayınca bu isteğini hayata geçiremez.

İlk öyküsü Horoz Mehmet’i bu yıllarda kaleme almış ve şiir yazmaya başlamıştır. Okumayı ve okulunu seven Sabahattin Ali için ilk şikâyet (ya da ilk ihbar) o yıllarda olur ve intihara giden bu yolda, çabuk döndürülse de, okul gözünde soğur. Öğretmenlerinin desteği ile İstanbul Öğretmen Okulu’na geçiş yapar. Son sınıfı burada tamamlayan Sabahattin Ali, 1927 senesinde okulu bitirip Yozgat Cumhuriyet Mektebi’ne atanır. Bir yıl ilkokul öğretmenliği yaptığı Yozgat’ta çok bunalır. İstanbul özlemini, “İstanbul hasreti fena halde beni sardı. Evleri, sokakları, denizleri, insanları gözümden gitmiyordu…” şeklinde ifade ederken, bu yıllar Bir Siyah Fanila için adlı hikâyesinin temelini teşkil eder.

1928 senesinin yazında İstanbul’a gelen Sabahattin Ali, Maarif Vekâleti’nin yabancı dil öğretmeni yetiştirmek için Avrupa’ya öğrenci göndereceği haberi üzerine sınava girer ve sınavda başarılı olarak Almanya’ya gider.

Sabahattin Ali, Almanya’da önce bir kadının evinde pansiyoner olarak kalmaya başlar, 15 gün Berlin’de, 1 yıl kadar da Postdam’da kalır. Almancasını ilerletmek için özel kurslara devam eder. Bu arada okumalarını yoğunlaştıran, özellikle Ivan Turgenyev, Maksim Gorki, Knut Hamsun gibi isimleri okuyan Sabahattin Ali, Terkib-i Bend’i tamamlar. Bir taraftan şiir yazımına devam ederken, Berlin’de daha çok aristokrat ve subayların çocuklarının gittiği bir okula başlar. Bu ortama alışması pek mümkün gözükmüyordur ve neticede yaşanan tatsız bir olay ile okuldan ayrılır. Bu ayrılış aynı zamanda Türkiye’ye dönüşle sonuçlanır. 1930 senesinde ülkeye döner ve Bursa’da ilkokul öğretmenliğine atanır. Bu arada Gazi Enstitüsü’nde açılan yabancı dil sınavlarına katılır ve aldığı yeterlilik belgesiyle 1930-1931 ders yılı başında Aydın Orta Mektebi’nde Almanca öğretmenliğine verilir.

1930’lu yıllar ilk toplumsal gerçekçi denemelerinin yayımlandığı ve Nazım Hikmet ile tanıştığı bir dönemdir. Yazı süreci hızla devam etmektedir; ancak ikinci bir ihbar, bu sefer onun tutuklanmasına yol açacaktır. Aydın Erkek Sanat Mektebi’nde bulunan Türkiye Kominist Partisi’nin Kızıl İstanbul adlı gazetesi, onun öğrenciler üzerinde yıkıcı etkisi olduğu ihbarı ile tutuklanmasına neden olur. Sözkonusu parti ile ilişkisi olmadığından dava beraatle sonuçlansa da, 3 ay süren tutukluluğu, onun eserlerindeki karakterlerin oluşmasında önemli bir yer edinir.

1931 senesinde Konya’ya atanır. Burada annesi ve kız kardeşi ile birlikte yaşayan Sabahattin Ali; hem Almanca öğretmenliğine devam eder, hem de kalemini işletir. Yazdıklarım bir taraftan da dergi ve gazetelere gönderir. En önemli eseri olan Kuyucaklı Yusuf bu dönemde Yeni Anadolu gazetesinde 15 sayı kadar tefrika edilmiştir. Ücretini alamayınca tefrika yarım kalır ve bir ihbara daha maruz kalır. Bir arkadaş meclisinde okuduğu Memleketten Haber isimli şiiri Atatürk’e hakaret içerdiği gerekçesi ile hakkında dava açılır.

Cumhurbaşkanına ima yoluyla hakaretten hüküm giyen Sabahattin Ali için Konya ile başlayan hapis günleri Sinop ile devam eder. 26 Aralık 1932 senesinde tutuklanan, 29 Ekim 1933’te cezası bağışlanan Sabahattin Ali’nin hapishaneye dair görüşlerini Duvar hikâyesindeki şu satırlar çok güzel ifade etmektedir:

“Bir mahpusu dünya ile hiç alakası olmayan bir zindana kapamak, ona en büyük iyiliği yapmaktır. Onu en çok yere vuran şey, hürriyetin elle tutulacak kadar yakınında bulunmak, aynı zamanda ondan ne kadar uzak olduğunu bilmektir.”

Sinop Cezaevi, maalesef pek çok yazarımızın o ‘deli dalgalar’a dayanmaya çalıştığı bir yer olarak tarihteki yerini alırken, Sabahattin Ali’nin kaleminden Hapishane Şarkısı adlı şiirler çıkmış, Göklerde Kartal Gibiydim ve Aldırma Gönül bugün her dilde ve gönülde yer eden nağmeler olarak bestelenmiştir.

Göklerde Kartal Gibiydim

Göklerde kartal gibiydim.
Kanatlarımdan vuruldum;
Mor çiçekli dal gibiydim,
Bahar vaktinde kırıldım.

Yar olmadı bana devir,
Her günüm bir başka zehir;
Hapishanelerde demir
Parmaklıklara sarıldım.

Coşkundum pınarlar gibi,
Sarhoştum rüzgarlar gibi;
İhtiyar çınarlar gibi
Bir gün içinde devrildim.

Ekmeğim bahtımdan katı,
Bahtım düşmanımdan kötü;
Böyle kepaze hayatı
Sürüklemekten yoruldum.

Kimseye soramadığım,
Doyunca saramadığım,
Görmesem duramadığım
Nazlı yarimden ayrıldım.

Aldırma Gönül

Başın öne eğilmesin
Aldırma gönül aldırma
Ağladığın duyulmasın
Aldırma gönül, aldırma

Dışarda deli dalgalar
Gelip duvarları yalar
Seni bu sesler oyalar
Aldırma gönül, aldırma

Görmesen bile denizi
Yukarıya çevir gözü
Deniz dibidir gökyüzü
Aldırma gönül, aldırma

Dertlerin kalkınca şaha
Bir sitem yolla Allah’a
Görecek günler var daha
Aldırma gönül, aldırma

Kurşun ata ata biter
Yollar gide gide biter
Ceza yata yata biter
Aldırma gönül, aldırma

Cumhuriyet’in onuncu yıl dönümünde çıkarılan Af Kanunu ile hapishaneden kurtulan Sabahattin Ali, önce İstanbul’a sonra da Ankara’ya gider. Niyeti işine bir an önce geri dönmektir. Memurluktan kaydı silinen Sabahattin Ali, yeniden memur olabilmek için bir dilekçe verir. 7 aylık bir inceleme sonucunda kendisinden kanaatlerini değiştirdiğine dair bir kanıt istenir. Benim Aşkım adlı bir şiir yazarak Atatürk’e sevgisini belirttikten sonra dilekçesine “Muvafıktır” yazılır. Önce Neşriyat Müdürlüğü’nde büro şefliğine atanır, daha sonra 1934 senesinde Talim ve Terbiye Dairesi’nde ikinci sınıf mümeyyizliğine verilir.

Düzenli bir hayat ve belki de bir yuva sıcaklığı, yerleşik bir hayat özlemi ile evlenmeye karar verir. 1935 senesinde Aliye Hanım ile evlenir ve bu evlilikten kızı Filiz dünyaya gelir. Sabahattin Ali için bu mutlu günler Ankara’da devam etmektedir. Mümeyyizlik kadrosu kaldırılınca Neşriyat Dairesi’nde ikinci sınıf kalembaşılığına getirilir. Ayrıca bu dönemde Ankara ikinci Ortaokulu’nda Almanca öğretmenliği yapar. 1936 senesinde ‘Ali’ soyadını alır.

1937 senesinin başında askere çağrılan Sabahattin Ali, ailesi ile İstanbul’a gelir. 2 ay er, 6 ay öğrenci olarak eğitim aldığı Harbiye’den sonra 1938 başlarında yedek subay olarak Eskişehir’e gönderilir. Terhisinden sonra Ankara’ya gelir; ama II. Dünya Savaşı nedeni ile önce Sarıkışla, ardından da İstanbul’da tekrar görev yapar. Bu süre içerisinde eser vermeye devam ederken, Kürk Mantolu Madonna İstanbul’da iken yazılmaya başlanmıştır.

1938 senesinde, Ankara Musiki Öğretmen Okulu Türkçe öğretmenliğine atanan Sabahattin Ali, daha sonra bu okulun yerini alan Devlet Konservatuarında; önce Karl Ebert’in asistanlığına daha sonra da dramturgluk görevine getirilir.

Sabahattin Ali yıllar içersinde hep gözlenen ve şüphe ile bakılan biri olmuştur. 1941 senesinde bir akrabasının düğünü için gittiği Edremit’te, bir sabah gezintisi sırasında tuttuğu notlar, onun casus olarak suçlanmasına sebep olmuştur. 1935-1945 yıllan arası en verimli dönemi olurken, 1944 senesinde Nihal Atsız tarafından İçimizdeki Şeytan adlı romanından ötürü başbakana yazılan mektup ve ardından Ali’nin açtığı dava onun düzenini bozar. Mahkeme, sonuçta Atsız’ı mahkûm etse de bunu izleyen günlerde Sabahattin Ali şahsına yapılan saldırılardan yakasını kurtaramaz. Hayatını yazarlık yaparak kazanmaya karar verir ve Konservatuardan ayrılır.

Konservatuar’dan ayrıldıktan sonra İstanbul’a gelen Sabahattin Ali; Gün dergisinde hikâyeler, LA Turquie ve Yeni Dünya gazetelerinde siyasal fıkralar yazar. Muhalif seslerin susturulduğu 1945 senesinde gerçekleşen olaylar neticesinde Sabahattin Ali tekrar işsiz kalır. Bu olaydan sonra önce Gerçek gazetesinde, daha sonra Aziz Nesin ve Rıfat İlgaz ile Marko Paça, Malûm Paşa, Merhum Paşa, Mazlum Paşa gibi gazetelerde çalışır.

Buralarda yazdığı yazılardan ötürü hakkında ‘neşren hakaret’ davaları açılır. Topunuzun Köküne Kibrit Suyu adlı yazı Aziz Nesin’e ait olmasına rağmen sorumluluğu üzerine alır. Davalardan biri kesinleşince 3 aya mahkûm olur. İstanbul ve Üsküdar’da günlerini doldururken, 1947 Eylülünde hapisten çıkar; ancak Adalet Koridorlarında yazısından dolayı hakkında tekrar dava açılır. 19 Aralık tarihinde tutuklanıp, Sultanahmet’te 12 gün daha hapis yatar.

“Çalmadan, çırpmadan, bize ekmeğimizi verenleri aç, bizi giydirenleri donsuz bırakmadan yaşamak istemek bu kadar güç, bu kadar mihnetli; hatta bu kadar tehlikeli mi olmalı idi?” diye sorar kendine; artık gücü kalmamıştır. Hapishaneden sonra Zincirli Hürriyetteki yazısının ardından kovuşturmaya uğramak artık son nokta olur ve bir kamyon alıp nakliyeciliğe başlar. Sürekli gözlem halinde olmak, onda pek çok değişikliğe sebep olur; sokaklarda tebdili kıyafet dolaşmaya başlar. Çareyi yurtdışına çıkıp hayata yeniden başlamakta gören Sabahattin Ali, Fransa’ya gitmek için pasaport ister fakat kendisine pasaport verilmez. Bunun üzerine kaçma planlarına başlayan Ali, Amerika’dan getirtilen baskı makinesini satarak borçlarını öder ve kalan parayı da Ankara’ya ailesine bir mektupla gönderir.

Hapisteyken tanıştığı Hasan Tural isimli biri, onu Ali Ertekin ile tanıştırır. Yapılan plan sonucu; Edirne’ye peynir götürmek için yine cezaevinden tanıdığı şoför Salim, Ali Ertekin ve Sabahattin Ali yola çıkarlar. 31 Mart’ta Kırklareli’ne hareket edilip Kızılcadere köyüne gelindiğinde Sabahattin Ali ve Ali Ertekin yola kendileri devam ederken, kamyon Salim ile geri gönderilir. Bu tarihten sonra Sabahattin Ali’den bir daha haber alınamaz. Pek çok kişi onun yurtdışına çıktığını düşünürken, 16 Haziran 1948 tarihinde bir çobanın bulduğu cesedin Sabahattin Ali’ye ait olduğu tespit edilir. Bulunan cesedin dağılmış olması kimlik tespitine izin vermediğinden geride pek çok soru işareti kalır.

6 ay süresince devam eden incelmelerde, Bulgaristan’a adam kaçıran bir şebekenin izlenmesi sırasında, Ali Ertekin bu işle ilgisi olduğu gerekçesi ile tutuklanır ve ifadesinde, “Söylediği sözler bende nefret uyandırmaya başlamıştı” diyerek millî duygular içerisinde Sabahattin Ali’yi öldürdüğünü itiraf eder. 4 yıla mahkûm olan Ali Ertekin Af Kanunu ile hapisten çıkarken, geride pek çok söylenti kalmış, bu işin arkasında kimlerin olduğu ve Sabahattin Ali’nin gerçekten kaçarken mi öldürüldüğü, bugün bile üzerinde tartışılan bir konu olarak kalmıştır.

SANATI VE ESERLERİ

“Yazacaksan Doğru Dürüst Yaz!”

Sabahattin Ali’nin hikâyeciliğinde ön planda olan gerçekçilikte, babasının etkisi şüphesiz önemlidir. İlk yazdığı kompozisyonda babası ile çıktıkları avı anlatır. Ancak bu anlatımda, “Sabah güneşin ilk ışıkları penceremize vururken… “ şeklindeki başlangıç, babasının tepkisine neden olur: “Ulan, der, biz ava çıktığımız zaman daha güneş doğmamıştı. Sen nasıl olur da, güneşin ışınlarından söz edersin! Bu bir aldatmacadır. Yalancısın sen! Kimi aldatıyorsun! Yazacaksan doğru dürüst yaz. Yalan dolan istemez!” Bu aldığı ilk derstir ve özellikle Anadolu’ya yöneldikten sonra yerini bulur. Kendi ile sürekli bir hesaplaşma halindeki Sabahattin Ali, kendini aldatma çabasını dahi yazılarında itiraf eder. Kendini ortaya koymaktan çekinmezken de kahramanları genellikle kendisidir. “Benim kanaatimce sanat, insana insanı ve hayatı ve bunların manasını öğretmekle muvazzaftır.” sözleri onun sanat anlayışını özetler mahiyettedir.

Kaleme aldığı eserlerine bakıldığında; ilk yazdıklarında aşk teması öne çıkarken, sonraları toplumsal sorunlara yönelik olarak köy ve köylüler, doktorlar ve hastaneler, cezaevi ve tutuklular ile aydınlar ve yöneticiler eserlerinde sıklıkla işlenmeye başlanır. Konuşma diline yakın, yalın bir dil kullanmasında, halka yakın olma ve onun anlayamayacağı kelimeleri kullanmama etkilidir. Öykülerini bir olaya dayandıran ve olayı da bir durum gibi algılayan Sabahattin Ali’nin olayları toplumsal ağırlıklıdır.

Çalkantılı bir hayatın içerisinde yaşadıkları ve uğradığı ihanetler onu yalnızlaştırmış, tabiata daha fazla sığınmasına sebep olmuştur. Bütün eserlerinde yer alan anlaşılmama, bir köşeye çekilme, ya da olayları kabullenme şeklinde ortaya çıkan küskünlük diyebileceğimiz soyutlanma hali, ömrüne yayılan bir yaşanmışlıktır. Bulamadığı cevaplar ile çaresiz kalırken, yaşanan ve benimsenen hayatın teferruatlarla çevrili oluşu, onun istediği doğal hayata ve özgürlüğe engel olması nedeniyle çaresizliğini artıran bir etkendir. Bu doğal olma halini karşılıklı ilişkilerde de arayan Sabahattin Ali için, tüm yazdıklarında samimiyet kendini belli eder.

Mustafa Kutlu’nun, “Gözleri sulh içinde yaşanılan, mazlumların seslerinin işitilmediği bir dünyaya açılsaydı; herhalde lirik, pastoral, coşkun şiirler yazardı. “ sözleri Sabahattin Ali’nin şairliği de göz önüne alındığında, onun coşkulu, duygulu ve hassas kişiliğini öne çıkarıyor. Eserlerinde aşkı da masalımsı bir yorumla ifade ederken, bazı tiplemelerindeki dengesizlik, yalnızlık ve biraz da irade noksanlığının göstergesi olarak ifade bulur.

Öykü ve Romanları

Yazıya erken yaşlarda başlayan Sabahattin Ali’nin yayımlanan ilk öyküsü, 1928 senesinde Irmak dergisinde çıkan O Arkadaşım adlı öyküdür. Daha sora Çağlayan dergisinde şiirleri ve öyküleri yer alır. Kitaplarına giren öykü ve şiirleri ise Yedi Meşale dergisinde yayımlananlar arasındandır. İlk toplumsal gerçekçi öyküleri Resimli Ay’da, yayımlanır, ilk kitabı Değirmen 1935 yılında çıkar. Bunu 1936’da Kağnı izler. Ölümünden önce 5 kitapta toplanan öykülerinin diğerleri ise; Ses, Yeni Dünya ve Sırça Köşktür. İyi bir gözlemci olarak, kullandığı halka yakın dil ile pek çok eser verirken, romanları arasında bir seri olarak düşünülmüş ama devamı gelmemiş olan Kuyucaklı Yusuf, önemli bir yer tutar. Kürk Mantolu Madonna ve İçimizdeki Şeytan ise sevi ve aydınlar arası iç çatışmaları yansıtması açısından etkileyici diğer romanlarıdır.

Şiirler ve Bestelenen Eserleri

Irmak, Servet-i Fünun, Hayat, Meşale ve Güneş dergilerinde de şiirleri yayımlanan Sabahattin Ali’nin bu şiirleri Kurbağanın Seranadı’na girmiştir. İlk yayımlanan şiir kitabı ise Dağlar ve Rüzgâr‘dır. Bu ilk şiir kitabındaki hâkim hava halk edebiyatı tarzı olup şiirlerin çoğunluğu koşma biçimi ile yazılmıştır. Özellikle hapishane günlerinde kaleme aldığı özgürlüğe özlemini dile getiren şiirleri ilgi uyandırmış, bu şiirler daha sonraki yıllarda bestelenmiştir. En çok dillendirilmiş şiiri, 1977 yılında Kerem Güney tarafından bestelenen Hapishane Şarkısı V (Aldırma Gönül) olurken; Leylim Ley, Dağlar Dağlar, Ben Yine Sana Vurgunum, Hapishane Şarkısı I (Göklerde Kartal Gibiydim) diğer bilinen bestelenmiş eserleridir.

Çevirileri ve Derlemeler

Sabahattin Ali, okuma merakı ve öğrenme arzusu içinde ilerlettiği Almancası ile pek çok çeviri de yapmıştır. Antigone, Fontamara, Üç Romantik Hikâye, Minna Von Barnhelm çevirileri arasında yer alır. Sabahattin Ali’nin bunların dışında bazı derlemeleri de bulunmaktadır. Markopaşa Yazıları ve Ötekiler, İki Gözüm Ayşe ve Mahkemelerde bunlardandır.

Sabahattin Ali’nin Eserleri

Şiir:

• Dağlar ve Rüzgâr (1934 – Yeni Eklerle 1943).
• Kurbağanın Serenadı ve Öteki Şiirler’le birlikte (1937)

Bestelenen Şiirleri:

• Hapishane Şarkısı V (Aldırma Gönül – Kerem Güney, Edip Akbayram)
• Leylim Ley (Zülfü Livaneli)
• Hapishane Şarkısı I (Göklerde Kartal Gibiydim – Edip Akbayram)
• Hapishane Şarkısı III (Geçmiyor Günler – Ahmet Kaya)
• Çocuklar Gibi (Sezen Aksu)
• Kız Kaçıran ( Ahmet Kaya)
• Kara Yazı (Ahmet Kaya)
• Melankoli (Nükhet Duru)
• Eskisi Gibi (Ben Yine Sana Vurgunum – Nükhet Duru)
• Dağlar (Dağlardır Dağlar – Sezen Aksu)

Öykü:

• Değirmen (1935)
• Kağnı (1936)
• Ses (1937)
• Kağnı – Ses (1943 – İki Kitap Birlikte)
• Yeni Dünya (1943)
• Sırça Köşk (1947).

Roman:

• Kuyucaklı Yusuf (1937)
• İçimizdeki Şeytan (1940)
• Kürk Mantolu Madonna (1943).

Çeviri:

• Tarihte Garip Vakalar, Max Memmerich (1941)
• Antigone, Sofokles (1942)
• Minna Von Barnhelm, Lessing (1943)
• Üç Romantik Hikaye, H. Von Kleist – A.V. Chamisso – E.T.A. Hoffmann (1944)
• Fontamara, Ignazio Silone (1944)
• Gyges Ve Yüzüğü, Fr. Hebbel (1944)
• Yüzbaşının Kızı, A.S. Puşkin (1944) (Erol Güney ile birlikte)

KAYNAKÇA

• Ali, Filiz & Özkırımlı, Atilla; Sabahattin Ali; De Yayınevi; İstanbul; 1956.
• Bezirci, Asım; Sabahattin Ali Hayatı/Hikâyeleri Romanları; İstanbul; 1979.
• Kutlu, Mustafa; Sabahattin Ali; Dergâh Yayınlan; İstanbul; 1972.
• Uyguner, Muzaffer; Sabahattin Ali Yaşamı Sanatı Yapıtlarından Seçmeler; Bilgi Yayınevi; Ankara; 1992.

Ankara’da bir süredir kısmı felç nedeniyle tedavi gören Yargıtay Onursal Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, dün sabah saatlerinde hayatını kaybetti. Kanadoğlu için bugün öğle namazı sonrası Kocatepe Camisi‘nde cenaze töreni düzenlendi.

Törene SabihKanadoğlu‘nun ailesi ve yakınları ile Türkiye Cumhuriyeti 10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, eski Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Tezcan ve çok sayıda bürokrat ile yargı mensubu katıldı.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, törene çelenk gönderdi.

Sabih Kanadoğlu‘nun cenazesi, yarın Balıkesir’in Ayvalık ilçesi’nde ikindi namazına müteakip kılınacak cenaze namazı sonrası aile mezarlığında toprağa verilecek.

Karadeniz geleneksel müziğinin, aşıklama ve ozan geleneğinin son temsilcilerinden Trabzon Düzköylü Hayri Yaşar Karagülle, yakalandığı kanser hastalığına yenik düşerek tüm sevenlerini yasa boğdu.

Bir süredir kanser tedavisi gören Hayri Yaşar, yaşama tutunma mücadelesini kaybederek aramızdan ayrıldı.

Neşeli ve esprili kişiliği, sevenleriyle kurduğu samimi diyalogları ve özellikle horon havaları konusundaki başarısı ile gönüllerde taht kuran Hayri Yaşar Karagülle; bugün (28 Şubat 2023 Salı) memleketi Trabzon’un Düzköy İlçesi‘nde toprağa verilecek…

1954 doğumlu olan Hayri Yaşar Karagülle‘nin Karadeniz yöre türküleri ile ilgili çok sayıda albümü bulunmaktadır. Kemençe yanında kaval enstrümanını da ustalıkla icra eden Hayri Yaşar Karagülle’nin vefatı hayranlarını üzdüğü kadar Karadeniz Müzik camiasını da derinden yaralamıştır. Zira pek çok sanatçıya beste ve müzikleriyle destek veren Hayri Yaşar’ın vefatı, müzik camiası için büyük bir kayıp olarak değerlendiriliyor…

VİRA TRABZON HABER Ailesi olarak, Hayri Yaşar Karagülle’ye Tanrı’dan Rahmet; Müzik camiasına ve sevenlerine başsağlığı ve sabır dileriz…

Faik Ahmet Barutçu; Hukukçu, siyaset ve devlet adamı, milletvekili, bakan (D. 1894, Trabzon – 1959, Ankara). 1894’te Trabzon’da doğdu. Trabzon Müdafaa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti’nin kurucusu ve başkanı olan Faik Ahmet Barutçu, Osmanlı döneminde Trabzon Belediye Başkanlığı yapmış Barutçuzade Hacı Ahmet Efendi’nin oğludur.

Türk siyasetinin önde gelen simalarından Faik Ahmet Barutçu, 1894 yılında Trabzon‘un Çarşı Mahallesi‘nde doğdu.

İlk, Orta ve Lise öğrenimini Trabzon‘da tamamladıktan sonra İstanbul Darülfünun Hukuk Şubesi‘ne girdi. Hukuk fakültesini bitiremeden, I. Dünya Savaşı patlak verince askere alındı. İhtiyat subayı olarak Trabzon ve Samsun Karargahlarında askerliğini sürdürdü. Askerlik sonrası yarıda kalan hukuk öğretimini tamamlamak için İstanbul’a döndü. Faik Ahmet Barutçu hukuk tahsilini tamamladıktan sonra Trabzon’a dönerek avukatlığa başladı. Serbest avukatlık, Trabzon Barosu Başkanlığı, İstikbal Gazetesi Sahipliği ve Başyazarlığı görevlerinde bulundu.

Bu sıralarda Trabzon, 1. Dünya Savaşı‘nın yaralarını sarmaya çalışırken bir taraftan da Mondros Mütarekesi ile bir takım heveslere kapılan Pontusçu Rumların faaliyetlerine sahne olmaktaydı. Faik Ahmet Barutçu, bu dönemde özellikle Milli Mücadele yanlısı bir gazeteci, yazar ve Hatip olarak tanındı. Trabzon ve civarına yönelik Rum ve Ermeni iddialarına karşı kurulan Trabzon Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti‘nin kurucuları arasına katıldı. 1919 yılı sonlarında tekrar açılan Trabzon Türk Ocağı‘nın yönetim kurulunda yer aldı. Milli faaliyetler için 10 aralık 1918 tarihinde çıkmaya başlayan İstikbal Gazetesi’nin başına geçti. Faik Ahmet Barutçu‘nun başında bulunduğu ve Trabzon müdafaa-i hukuk Cemiyeti‘nin yayın organı olan İstikbal Gazetesi, 17 Mart 1925 tarihine kadar günlük ve bazen de haftalık olarak çıktı.

İstikbal Gazetesi ile Rum ve Ermeni faaliyetlerine karşı büyük bir mücadele verilmesi yanında Trabzon’da milli heyecanın ve milli hassasiyete dayalı bir kamuoyu oluşmasında önemli bir mesafe alındı. Faik Ahmet Barutçu işgallere karşı düzenlenen birçok mitingi organize etti. Hatta mitinglere konuşmacı olarak katıldı.

Ali Şükrü Bey’in Topal Osman tarafından öldürülmesinden, devletin zirvesini açıkça sorumlu tutan yazılar yazan, zaman zaman Mustafa Kemal Paşa’yı bile eleştirmekten çekinmeyen, ama bütünüyle Milli Mücadele’nin, Kurtuluş Savaşı’nın yanında yer alan Faik Ahmet Barutçu’nun İstikbal Gazetesi, 1922’ye kadar Anadolu basınının önde gelen yayın organı oldu.

İstikbal Gazetesi‘nin başına geçtiği yıllarda Trabzon’da iki basımevi vardı. İkisi­nin de sahibi Rum’du ve üstelik kâğıt tica­reti de Rumların elindeydi. Bu durumda gazeteyi bir süre Rum basımevlerinden bi­rinde basmaktan baka çare yoktu. Kendisi bir basımevi kuruncaya kadar Rumları ürküt­memek için “Pontus” meselesine pek dokunmayarak hep ulusal birlikten ve birleş­mekten söz etti.

1920 yılının başlarında İstanbul‘dan getirttiği ve elle çalışan bir bas­kı makinesini Trabzon‘da babasına ait bir hana yerleştirerek gazetesini kendi basımevinde çıkarmaya başladı. Bundan sonra Kurtuluş Savaşı boyunca Millî Mücade­le’yi destekledi, zafer haberlerini duyu­rarak Trabzonluların mücadele heyeca­nını artırdı.

Milli Mücadele’den sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, Meclis içinde meydana gelen gruplaşma sonunda kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TPCF) tarafında yer aldı. TPCF’nin, Şeyh Sait isyanı sebebiyle kapatılmasından sonra siyasal çalışmalarına bir süre ara veren Faik Ahmet Barutçu avukatlığa avukatlığa devam etti. 1933-34 ve 1938-39 yılları arasında Trabzon Barosu başkanlığı yaptı. 1939 seçimlerinde Milletvekili seçildiği zamanlarda sahibi olduğu İstiklal matbaasını Ankara’ya taşımayı teklif eden matbaa yöneticisinin tekliflerini söz olur endişesi ile geri çevirdi.

Faik Ahmet Barutçu’nun, 1930’larda Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) saf­larına geçişi, hareketli siyasî hayatı­nın başlangıcı oldu. Önceleri yalnız Trab­zon çevresinde olan politik çalışmalarını, 1939’da Trabzon’dan milletvekili seçilince parlamenter olarak sürdürdü ve Meclis’te daha başlangıçta grup yöneticilerinin dikkatini çekti. Kişiliğinin en belirgin yanı ise, olaylar karşısında soğuk­kanlılığını koruyabilmesiydi. 1939’da başlayan milletvekilliği 1954-57 dönemi dışında ölünceye kadar sürdü. 1946’da üçüncü kez Meclis’e dönünce CHP grubunun en faal üyeleri arasında yer aldı. Birinci ve İkinci Hasan Saka hükümetlerinde Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı yaptı. Başbakan­dan sonra ikinci adam olarak sık sık mu­halefetin eleştirilerini cevaplandırmak zo­runda kalıyor, ancak bu görevi yaparken karşısındakileri suçlamaktan kaçınışı ve say­gılı tutumuyla dikkat çekiyordu.

Barutçu, ününü sağlayan en büyük sına­vını 1950-54 döneminde verdi. Bu dönemde artık iktidar el değiştirmiş, CHP kendi yöneticilerini bile şaşırtan küçük bir kadroyla Meclis’te tu­tunmaya çalışırken, 1946-50 döneminin küçük muhalefeti, ezici çoğunluğu elde ederek iktidara gelmişti. Bütün görüşme­ler hemen hemen çekişme halinde geçiyor ve bu çekişmelerde CHP‘yi savunmak, İnönü’den sonra çoğunlukla Barutçu‘ya düşüyordu. CHP mallarının Hazine’ye devredilmesini öngören yasa tasarısının görüşüldüğü ve sabaha kadar süren Meclis toplantısında, tasarıyı getirenlerin karşı­sında, CHP‘yi savunanların başında da o vardı. Ona karşı olanlar bile Barutçu‘nun mantığını güçlü, belirgin Karadeniz şivesini de sevimli buluyorlar­dı. Çetin mücadele sonunda partisi mal­larını koruyamadı, ama Barutçu şöhreti­ni korumayı başarmıştı.

1954-57 dönemi seçimlerinde CHP, Trabzon‘dan milletvekili çıkaramamış ve seçilememişti. 1957‘de milletvekili olarak son kez Meclis’e dön­düğünde yine CHP grubunun önemli kişilerinin başında yer alıyor, partisinin grup başkanvekilliğini yürütüyordu. İktidar-muhalefet ilişkileri­nin yine gergin olduğu, üstelik iktidarın biraz güçten düşmesine karşılık muhale­fetin oldukça güçlendiği bu dönemde de Barutçu her türlü aşırılıktan kaçınması­nı bildi. Tartışmaların en sert noktasın­da tehditlerle hiçbir sorunun çözümlenemeyeceğini anlatmaya çalıştı.

Faik Ahmet Barutçu, çok ilginç ve önemli noktaları saptamasını bilen iyi bir gözlemci, ülke ve dünya meseleleri ile ilgilenen iyi bir okuyucu ve sıcak kişiliği, insanı yanı, tatlı diliyle sevilen bir Milletvekili olarak tanındı. Gerek CHP Grubunda gerekse meclis içerisindeki davranışları ile çevresindeki insanları etkilemesini, İnandırmasını; en azından onlara kendini dinletmesini bilen saygın bir kişiliğe sahipti. Bu özellikleriyle ve demokratik anlayışının gereği ve de olayları değerlendirişi ile kısa zamanda CHP yöneticilerinin ve özellikle İsmet Paşa’nın dikkatini çekmeyi başarmıştır.

15 Mayıs 1943 tarihinde toplanan CHP‘nin 6. büyük kurultayında CHP Genel İdare Kurulu‘na seçildi. 1945 yılında CHP genel sekreter yardımcılığına görevine getirildi. 1946 seçimlerinden sonra kurulan 1. Ve 2. Hasan Saka kabinelerinde, Devlet bakanı ve başbakan yardımcısı olarak görev yaptı. CHP grup başkan vekili oldu. Hükümet sözcülüğü yaptı.

14 Mayıs 1950 yılında yapılan seçimlerde Trabzon‘dan tekrar milletvekili seçildi. 1954 yılında ki seçimlerde Trabzon‘dan seçilemeyince, meclis dışı kaldı. Tekrar avukatlığa geri döndü. 1957 yılında yapılan seçimlerde CHP Ankara Milletvekili seçildi. 1958 yılında düzenlediği gezilerden birinde kalp spazmı geçirdi. Tedavi olmak için İngiltere‘ye gitti. 1959 yılında İngiltere‘de ameliyat oldu ise de Türkiye‘ye döndükten sonra eski sağlığına kavuşamadı. 4 çocuk babası Faik Ahmet Barutçu, 14 Mart 1959 tarihinde Ankara‘da vefat etti.

Faik Ahmet Barutçu‘nun Diplomat olan ve 2003 yılında vefat eden oğlu Ecmel Barutçu babasının siyaset dünyası içindeki konumu ile ilgili olarak söylenen ve yazılan şu ifadeleri aktarmıştır:

“Türk siyaset dünyasının büyük hatiplerinden biri olarak kabul edilen rahmetli babam Faik Ahmet Barutçu‘yu Milli Mücadele yıllarından tanıyan ve onun yakın bir parlamenter arkadaşı olan ülkemizin tanınmış maarifçilerin olan Hıfzırrahman Raşit Öymen bir gün bana şöyle demiştir. ‘onu, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde dinlerken kendimi eski Roma senatosunda sanıyorum. Sanki Çiçeron konuşuyor.’

Yine eski bir parlamenter arkadaşından biri olan Profesör Turhan Feyzioğlu, Faik Ahmet Barutçu‘nun vefatı münasebetiyle Ulus Gazetesi‘nde 18 Mart 1959 tarihinde çıkan makalesinde Onun için; ‘kürsüde konuşurken, kendi kendini aşarak adeta devleşen bir parlamento hatibiydi’ diyordu.

Ordu eski milletvekili Ferda Güley ise; Faik Ahmet Barutçu‘nun 17. vefat yıldönümünde (1976) çıkan bir makalesinde:

‘Faik Ahmet Barutçu, her değerin üstünde dev bir parlamento hatibi idi. Meclis kürsüsüne çıkar-çıkmaz; şövalyeler zamanındaki bir savaşçı gibi, sataşma, söz atma, hatta bazen hakaret etme oklarının delemediği zırhlar içerisinde, kişneyerek kendisini bekleyen atına biner; bazen atını, kürsünün bir ucundan öbür ucuna koşturur, bazen de mahmuzlayarak ya da kırbaçlayarak şaha kaldırır, gerektiğinde bütün hızıyla meclisin üstüne sürerdi.’ diye söylemiştir.

1954 seçimlerinde seçilemeyince İsmet İnönü‘nün tepkisi: “Trabzon akıl ve havsalaya sığmayacak bir ayıp işlemiştir” olmuştur.

Yararlanılan Kaynaklar

1.  “TBMM Albümü 2. Cilt (1950-1980)” (PDF). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü.
2. KAYNAK: Afşin Oktay – Kemal Bağlum / Biyografiler Ansiklopedisi (1959), Yurt Ansiklopedisi (10. cilt, 1984),Türkiye Ansiklopedisi 1 (1974), Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (3. cilt, 1986).
3. İnönü Vakfı / https://www.ismetinonu.org.tr/tarihte-bugun-14-mart/
4. Mehmet Akif Bal / Trabzonlu Simalar ve Aileler

Her çevrenin, toplumların öne çıkmış insanları vardır. Bunlar, kendine münhasır yapıları ve davranışları ile kendilerini kabul ettirirler ve kamuoyunda karşılık bulurlar. Soysal Algan da onlardan biriydi. Etkileşimde bulunduğu sosyal çevresi ve özellikle Trabzonlular için çok değerli şahsiyetlerden biri olmayı başarmıştı.

Olaylara pozitif bakan, dinlemeyi seven bir yapısı olsa da; konuşması gerektiği anlarda tavrını koyan ve uzlaştırıcı, bütünleştirici bir karakter olarak karşımıza çıkmıştır. Kamu yararına, topluma yaptığı hizmetler ve ondan önceki büyüklerinden öğrendiklerini sonra ki kuşaklara aktarma düşüncesi ile vermeye çalıştığı mücadele ve özellikle son yıllarda giydiği o üzerine çok yakışan ‘Ağabey’ ceketi ile tarihin çektiği fotoğrafta yerini almıştır. Tarihin çektiği bu fotoğrafa gözleri açıkken poz veren Soysal Algan‘ın kalbi yoruldu, tarihin çektiği fotoğrafa gözlerini yumdu ve 23 Ocak 2023 tarihinde aramızdan ayrıldı.

Soysal Algan, 01.05.1955 tarihinde babası Harun Algan‘ın kaymakam olarak görev yaptığı Muğla‘nın Ula İlçesi‘nde doğdu. Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği‘nden mezun olan Soysal Algan, çeşitli Sivil Toplum Kuruluşlarında ve siyasi yaşamında çeşitli görevler aldı.

Anavatan Partisi‘nde; Fatih Belediye Başkan Yardımcılığı, Belediye Meclis Üyeliği, Fatih İlçe Başkanlığı ve Belediye Meclis Grup Başkanı olarak görev yapan Soysal Algan, dönemin efsane İç işleri Bakanı Sadettin Tantan‘ın görevinden alınıp Devlet Bakanlığı’na atanması ve sonrasında yaşanan gelişmeler sebebiyle Anavatan Partisi‘nden istifa etmiştir.

Anavatan Partisi‘nden Belediye Meclis Üyesi seçilerek 1994-1999 tarihleri arasında dönemin Fatih Belediye Başkanı Sadettin Tantan ile birlikte çalışan ve Belediye Başkan Yardımcılığı görevini üstlenen Soysal Algan, sonraki yaşamında da Sadettin Tantan ile yol arkadaşlığına devam etmiş ve vefat ettiği sırada, Genel Başkanlığı’nı Sadettin Tantan‘ın yürüttüğü Yurt Partisi Genel Başkan Yardımcılığı görevini sürdürmekteydi.

Soysal Algan, bir yandan meslek ve ticaret hayatına devam ederken bir yandan da toplum yararına olan Sivil Toplum Kuruluşlarıyla bağını hiç koparmamış, çeşitli yöre derneklerinde görev almış ve uzlaştırıcı, bütünleştirici yaklaşımları ile kamuoyunda geniş bir kitlenin haklı güvenini kazanmıştır.

1965 yılında kurulan ve merkezi Fındıkzade‘de bulunan Trabzon Öğrenci Yurdu‘nun resmi işletmecisi durumundaki Trabzon Liselerinden Yetişenler Derneği Başkanlığı görevini yaklaşık 20 yıldır sürdürmekte olan Soysal Algan, bu süre zarfında Trabzon Öğrenci Yurdu‘nun kapasitesini artırmış ve bürokrasi ile kurduğu doğru iletişim sayesinde daha fazla öğrenciye hizmet verebilecek olan yeni yurt binası inşaatını başlatmıştı.

Her yıl Ramazan ayında geleneksel hale gelmiş ve yaklaşık bin kişinin katıldığı, Trabzon Öğrenci Yurdu’nun bahçesinde verilen iftar yemeği, geçmişte Trabzon Öğrenci Yurdu’nda kalan katılımcılardan bazılarının söz alarak paylaştığı anıları ile daha lezzetli bir hale geldiğini belirtmek gerekir. Trabzon Öğrenci Yurdu’nda ki İftar Yemeği, İstanbul’da yaşayan Trabzonluların aynı zamanda buluşma, görüşme ve hasret giderme vesilesi olması ayrı bir öneme sahiptir.

Uzun zamandır Fındıkzade‘de ki Trabzon Liselerinden Yetişenler Derneği Başkanlığı’nı yürütmekte olan Soysal Algan, Trabzon Camiasında her görüşten insanların sevdiği ve saygı duyduğu bir şahsiyet olarak hafızalara kazınmıştır.

Arslan BULUT- Al Kan… Yeniçağ Gazetesi / 24 Ocak 2023 Salı

Gaziantepli gazeteci-yazar Necdet Sevinç, “milletini sırtında taşıyan adam”dı… Diyarbakırlı Hadi Güzel, Irak’ta ve Libya’da görev yaparken “devletini sırtında taşıyan adam” olmuştu. Şırnaklı korucu ve tim komutanı şehit Nimet Encu, “vatanını 30 yıldır gece-gündüz savunan adam”dı…

Trabzonlu Soysal Algan da ömür boyu, “Trabzonluları sırtında taşıyan adam”dı… Onu da kaybettik…

Soysal Algan, Trabzon Liselerinden Mezun Olanlar Derneği Başkanı olarak, İstanbul’a üniversite öğrenimi için gelen gençlerin ve Fındıkzade’deki Trabzon yurdunun hamisi olmakla kalmadı, bu yurdu, Türkiye için fikir üreten merkezlerden biri haline getirmeye çalıştı. Çeşitli partilerden gelen adaylık tekliflerini ise Sadettin Tantan‘a olan vefası sebebiyle hep reddetti…

***

Soysal Algan, herhalde toplum için her türlü fedakârlığı yapmak duygusunu ailesinden almıştı. Mesela Dr. Celalettin Algan, insan sağlığı için hayatını feda etmişti. Bir Türk doktoru olarak ömür boyu Afrika’da salgın hastalıklarla mücadele etmişti. Onun kardeşi Dr. Nizamettin Algan, Trabzonspor’u Trabzonspor yapanlardandır. Aynı aileden Yüzbaşı Şerafettin ise İzmir’in kurtuluşu sırasında, atılan bombayla atı ölmüş kendisi de yaralanmış vaziyetteyken, Türk bayrağını valilik binasında göndere çeken Türk süvarisiydi. Hani Büyük Taarruz sırasında Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa‘nın bellerinde uzun kılıçlarla çekilmiş fotoğrafları vardır ya… O kılıçları, Enver Paşa, Buhara’dan Mustafa Kemal Paşa‘ya zafer dileğiyle göndermişti. Mustafa Kemal Paşa, kılıçlardan birini kendisi kuşanmış, ikincisini Garp Cephesi Komutanı İsmet Bey‘e vermiş, üçüncüsünü de İzmir’e ilk girecek Türk zabitine ayırmıştı… O zabit, sonradan Algan soyadını alacak olan Trabzon/Maçka’nın Sulufoğulları sülalesinden Bahriye Hanım ile Kırımlı Yüzbaşı İbrahim Bey‘in oğlu, Şerafettin idi…

Algan, “al kan” demektir ve aile tarafından Yüzbaşı Şerafettin gibi gazilerin Türk bayrağına düşen kanına atfen soyadı olarak alınmıştır…

Atatürk, Yüzbaşı Şerafettin‘e ise “İzmir” soyadını vermişti… Adı, İzmir’in kurtuluşu ile birlikte anılsın diye…

***

Kısacası Soysal Algan gibi insanların ortaya çıkıp topluma önderlik etmesi, kendiliğinden olmuyor! Arkalarında büyük ve tarihî bir aile mirası var. Elbette kendi kararlarıyla ama bütün hücrelerinde taşıdıkları kültürel kodlarla hayatlarına yön veriyorlar…

Bu kültür, yüzyıllara, bin yıllara dayanıyor. Türkiye coğrafyasında aklı kalanların stratejik hedefi, işte bu kültürü yozlaştırarak, “temeli yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti”ni çökertmektir. Bu sebeple toplum, bir taraftan Batı’nın sapkınlıklarıyla kuşatılırken, diğer taraftan sözde İslam adına, tek eşli Türk kültüründen, 6 yaşındaki çocukla evlenmeyi meşru sayan, insanlık dışı hatta hayvandan aşağı bir uygulamaya doğru sürüklenebilmiştir. 

Avrupa Birliği’nin temsilcisi, esas olarak Türklüğün ve Türk tarihinin hakkından gelmek istediklerini söylemedi mi?

Şimdilerde Büyük Orta Doğu Projesi çerçevesinde, ensar-muhacir söylemiyle yani din bir aldatma vasıtası olarak kullanılarak hem Türkiye’nin nüfus yapısı değiştiriliyor hem de milletini, vatanını bırakıp kaçan insanların kültürü yüceltilerek Türk kültürü yok edilmek isteniyor! Türklüğü Anayasa’dan çıkaracağını söyleyen siyasetçiler bile var!

***

Böyle zamanlarda, Türk çocuğuna, nereden geldiğini hatırlatan ve onun dosdoğru bir istikamette yürümesini sağlayan insanların, dayanışma kültürüyle, dünyaya meydan okuyabilmesi en büyük servetimizdir.

Trabzonlular, Soysal Algan‘ın bu değerinin farkındaydı ve onun hakkını hem yüzüne karşı hem de gıyabında teslim ederlerdi. Tabii ki bütün yurtta Soysal Algan gibi milleti için cefaya talip nice değerli insan var. Ülke onların omuzları üzerinde duruyor zaten…

*****************************************************************************************************

VİRA TRABZON HABER Ailesi olarak, Değerli Ağabeyimiz Soysal ALGAN’a Tanrı’dan Rahmet, Ailesine, Sevenlerine ve Trabzon Camiasına Başsağlığı ve Sabır Dileriz…

DAİMA KALBİMİZDE OLACAKSIN… SENİ ASLA UNUTMAYACAĞIZ…

Trabzonspor’un başında 4 kez lig şampiyonluğu, 3 Türkiye Kupası, 4 Süper kupa kazanan efsane teknik direktör Ahmet Suat Özyazıcı 87 yaşında hayatını kaybetti.

Trabzonspor’un efsane teknik direktörü Ahmet Suat Özyazıcı hayatını kaybetti. Şampiyonluğu ilk kez Anadolu’ya taşıyan 4 kez lig kupasını Trabzonspor’a getiren efsane isim Ahmet Suat Özyazıcı 87 yaşında hayata veda etti. Bir süredir alzehmier tedavisi gören büyük futbol adamı ikinci ligden çıkardığı Trabzonspor ile Süper Lig’de 4 kez şampiyonluk yaşamış ve tam 18 kupa kaldırmıştı.

Trabzon’daki futbol kültürünün bağrında yetişen Özyazıcı, Trabzon’daki futbol kulüplerinin Trabzonspor çatısı altında birleşmesiyle bordo mavililerde futbolculuk kariyerine başladı.

ANADOLU İHTİLALİNİN MİMARI

Futbolu bıraktıktan sonra teknik direktörlük kariyerine başlayan Özyazıcı, Trabzonspor’u değişik dönemlerde çalıştırmıştır. Trabzonspor’un Anadolu İhtilali yaparak, 1975-1980 ve 1983-84 aralıklarında kazandığı şampiyonlukların mimarı oldu.

Bu şampiyonluklarla Türk futbol tarihinde bir ilk gerçekleşmiş; İstanbul takımları olan Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray dışında ilk kez bir Anadolu takımı şampiyon olmuştur.

Özyazıcı’nın bu başarıları, onun Trabzonspor taraftarları arasında “efsanevi” olarak tanımlanmasını sağlamıştır. Özyazıcı ayrıca Türkiye’nin en çok şampiyonluk gören 2. yerli teknik direktörüdür.

Ahmet Suat Özyazıcı ayrıca Trabzonspor’a kazandırdığı 4 şampiyonluğun yanı sıra 4 kez Cumhurbaşkanlığı Kupası şampiyonluğu, 2 kez Başbakanlık Kupası şampiyonluğu, 3 kez Türkiye Kupası şampiyonluğu ve bir kere düzenlenen Kıbrıs Barış Kupası şampiyonluğu kazandırmıştır.

Geçtiğimiz aylarda evde düşmesi sonucu kalçası kırılan Trabzonspor’un efsane teknik direktörü Ahmet Suat Özyazıcı, ameliyat geçirmiş ancak eski sağlığına kavuşamamıştı. Abdullah Avcı, efsane teknik direktöre doğum gününde kasket ve forma hediyesi götürmüştü.

TRABZONSPOR KULÜBÜ’NDEN CENAZE TÖRENİ AÇIKLAMASI

Kulübümüze 4 Lig Şampiyonluğu, 3 Türkiye Kupası, 5 Cumhurbaşkanlığı Kupası, 2 Başbakanlık Kupası ve 2. Lig şampiyonluğunun yanı sıra sayısız kupa kazandıran efsane teknik direktörümüz Ahmet Suat Özyazıcı’yı kaybettik.

Cenazesi 19 Şubat Pazar (yarın) öğle namazını müteakip İskenderpaşa Camii’nden kaldırılacaktır.

Yakınlarının, sevenlerinin, camiamızın ve futbol ailesinin başı sağ olsun.