Milli Savunma Bakanlığı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla Anıtkabir’i 1 milyon 182 bin 425 kişinin ziyaret ettiğini ve yeni bir rekorun kırıldığını bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

“29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla Anıtkabir’e akın eden ve yeni ziyaretçi rekorunu kıran 1 milyon 182 bin 425 ziyaretçimiz ile yoğun kalabalıktan dolayı ziyaret gerçekleştiremeyen tüm halkımıza şükranlarımızı sunuyoruz. Cumhuriyet’imizin 100’üncü yılında Cumhuriyet’imizin kurucusu, Başkomutanımız Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ve Milli Mücadele kahramanlarımızı bir kez daha saygıyla ve rahmetle anıyoruz.”

Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin, Atatürk’ün ebedi istirahatgahı Anıtkabir’e yiyecek ve içecek satışı için otomatik ticari büfeler yerleştirilmesine karşı mücadelesi sonuç verdi.

Anıtkabir Komutanlığı, büfelerin kaldırılması talebi karşısında adım atmamıştı, Mimarlar Odası hem Anıtkabir Komutanlığı hakkında suç duyurusunda bulundu hem de Kültür Varlıkları Koruma Kurulu’na yazı yazarak durumu bildirdi. Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin Anıtkabir’e koyulan otomatları 2863 sayılı Koruma Kanununu ihlal gerekçesiyle yaptığı başvurusu karşısında, Ankara Kültür Varlıkları Bölge Koruma Kurulu, “otomatların kaldırılması” yönünde karar verdi.

Kurul, Anıtkabir Komutanlığı’nı uyararak “Otomatları kaldırın ve orijinal hale getirin” dedi. Anıtkabir Komutanlığı Misakı Milli kulesinin yanında anıt bloğa bitişik olan otomatları kaldırdı ve orijinal hale getirilmesi için çalışmalara başladı.

Kurul kararını ve süreci değerlendiren Mimarlar Odası Ankara Şube Başkanı Tezcan Karakuş Candan, şu açıklamayı yaptı:

“Anıtkabir bizim göz bebeğimiz, mekân kültürü olmayan, Cumhuriyet ile mekânsal hesaplaşma yapanlar uzun süredir her buldukları fırsatta Anıtkabir’e oyun parkı, giysi bağış kutusu, halı saha gibi mekânsal müdahaleler yaptılar, en son olarak ta taş desenli duvar kaplamalı ticari otomatlar yerleştirdiler. Mimarlar Odası Ankara Şubesi olarak süreci titizlikle takip ettik. Fikri takip yaparak ve kamuoyu oluşturarak Anıtkabir’e saygısızlık yapanların peşini bırakmadık ve mücadelemiz sonuç verdi.”

“Mimarlar Odası Ankara Şubesi olarak, kurul kararında geçen Anıtkabir bakım onarım toplantı raporunu tutanağını, çevre düzenlemesi projesini, restorasyon kurulu toplantı raporunu Anıtkabir Komutanlığı, Koruma Kurulu’ndan resmi yazıyla talep ettik. Nizamiye girişlerinde olan ticari otomatlarında işgalci durumunun sonlandırılması, Anıt mekanın bir bütün olduğunu ve mekanın parçalı bir projelendirme içerisinde olmasının doğru olmadığını, anıt alana bütüncül bakılması içinde kurula yeni başvuru yaptık. Anıtkabir’e yönelik her türlü uygulamada Atatürk’e ve onun ebedi mekanına hiç kimse saygısızlık yapamayacak.”

Mimarlar Odası Ankara Şube Başkanı Tezcan Karakuş Candan başvurularını, “Anıtkabir’e koyulan ticari otomotlarla ilgili 1 aydır Anıtkabir Komutanlığı’nın ‘değerlendiriyoruz’ sözünün gereğini bekledik, gereği yapılmadı. Cumhuriyetin anı ve saygı mekanı Anıtkabir’e saygısızlığa yönelik bekleme süremiz doldu. Anıtkabir’e yapılan bu mekansal saygısızlıkla ilgili harekete geçmeyen, oyalama taktiği ile değerlendiriyoruz diyen Anıtkabir Komutanlığı hakkında görevi kötüye kullanmaktan suç duyurusunda bulunduk” ifadeleri ile duyurdu.

Candan, şöyle devam etti:

“Anıtkabir bizim göz bebeğimiz, mekan kültürü olmayan, Cumhuriyetle mekânsal hesaplaşma yapanlar uzun süredir her buldukları fırsatta Anıtkabir’e oyun parkı, giysi bağış kutusu, halı saha gibi mekansal müdahaleler yapıyor, şimdi de taş deseni ile kaplanmış ticari otomatlar (kiosklar) yerleştirdiler. Bir aydır görüşmeler yaparak ve resmi yazılarla bu otomotların kaldırılmasını talep ediyoruz. Anıtkabir’in her yerine bir şey koyarak mekansal kargaşa yaratarak, mekana saygısızlık yapamazsınız. O otomatlar acilen kaldırılmalıdır. Sürecin peşini bırakmayacağız, otomotlar ya kaldırılacak, ya kaldırılacak.”

“ANITKABİR’E YAKIŞMAYAN GÖRÜNTÜLER”

Candan, sürece dair şu bilgileri verdi:

“Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün anıt mezarı olan Anıtkabir’in karşılama mekanı olan Anıttepe girişine, Tandoğan girişine ve Misakı Milli Kulesinin dibine yiyecek ve içecek satışı için ticari otomatlar yerleştirildi. Mimarlar Odası Ankara Şubesi, Anıtkabir İzleme Kurulumuz tarafından yerinde tespitler yaptık. Nizamiye girişlerine koyulan otomatlar, yığılmalarla birlikte daha girişte Anıtkabir’e yakışmayan görüntülere neden oluyor.

Misakı Milli kulesini dibine koyulan otomatlar ise tescilli kültür varlığı olan anıt bloğun görüntüsünü ve cephesini bozan taş desenli duvar kağıdı ile kaplanmış, ayrıca klimaların pencereden çıkan görüntüleri özensizliğin ve izansızlığın göstergesi. Anıtkabir Komutanlığı’ndan randevu alarak yüz yüze görüştürmeler de yaptık.

Görüşmede Anıtkabir Komutanlığına ticari otomatların kaldırılmasını Anıtkabir’in taşıdığı simgesel değere yakışmayan uygulamaları derhal durdurulmasını istedik. Anıtkabir Komutanlığı tarafından talebin değerlendirileceği ifade edilirken, 1 aydır ne otomatlar kaldırılmış ne de bir dönüş sağlanmamıştır. Bu nedenle Anıtkabir komutanlığı hakkında suç duyurusunda bulunulmuştur.

“ANITKABİR’DE ÖZELLEŞTİRME KABUL EDİLEMEZ”

Anıtkabir’de acil ihtiyaçları karşılamak üzere iki küçük kantin vardır. Bu kantinleri daha önce asker işletiyordu. Şimdi kantinler özelleştirilmiş ve ihale ile işletmeye kiraya verilmiş. Yani Anıtkabir kantinleri özelleştirilmiş. Askeriye Anıtkabir kantinlerini işletemeyecek durumda ve özelleştiriyorsa gerçekten yazık. Özelleştirme ticari kaygı demektir. Misakı Milli kulesinin girişindeki kantin girişine şemsiyeler koyulmuş, içerideki kantin büyütülerek, içeriye kafeterya yapılmış, taş duvarların üzeri koruma uygulama süreçlerine aykırı olarak kaplama yapılmış durumdadır. Anıtkabir’de ticari bir kaygı ve özelleştirme olamaz, nasıl özelleştirildiği, kime verildiği, nasıl bir sözleşme yapıldığı ve kafeterya olarak genişletilmesi ve tarihi yapıya uygunsuz müdahaleler konusunda kurul izni olup olmadığınıda araştırıyoruz.”

MİMARLARIN SUÇ DUYURUSU METNİ
Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin savcılığa ilettiği suç duyurusu metninde şunlara yer verildi:

“Yerinde yapılan inceleme sonucunda 07.06.2021 tarihinde Ankara Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na, yapılan müdahaleye karşı kurul kararı alınıp alınmadığı hususu sorulmuş ancak bir cevap alınamamıştır. Öte yandan Anıtkabir Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Yönetmelikte açıkça Anıtkabir’e yönelik her türlü tasarrufta görevli ve yetkili birimlerin Anıtkabir Komutanlığı ve Genel Kurmayın olduğu düzenlenmiş, 2524 sayılı Anıtkabir Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Kanun gereği ise Anıtkabir Komutanlığınca yönetmelik gereği hizmetler yürütüldüğü ve bu görevler arasında “Anıtkabir’in manevi varlığına yakışmayan her türlü tavır, hareket, söz, yazı ve davranışlara izin verilmez” hükmüne yer verilmiştir. Anıtkabir, Kurtuluş Savaşı’nın ve devrimlerinin önderi ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün, Ankara Anıttepe’de (eski adıyla Rasattepe) bulunan anıt mezardır. Ayrıca 1973’den beri İsmet İnönü’nün de kabri Anıtkabir’dedir. Koruma Kurulu kararı olmadan tescilli bir kültür mirasına yapılan müdahale koruma mevzuatına aykırıdır. Bunu gerçekleştiren tüm yetkililer koruma mevzuatına aykırı davranmak suretiyle görevi kötüye kullanma suçu islemişlerdir.”

Anıtkabir’de düzenlenen 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı törenlerini izlemek isteyen gazetecilere izin verilmedi. Bağlı bulundukları medya kuruluşları tarafından törenleri izlemek üzere görevlendirilen gazetecileri Anıtkabir görevlileri “aşı olmadıklarını” gerekçe göstererek içeriye almadı. 

Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Ankara Şubesi konuyla ilgili yaptığı açıklamada, Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Basın birimi ile görüştüklerini belirtti. Açıklamada, Anıtkabir’de yapılacak törenlerin haftalar öncesinden planlamaları yapılırken gazetecilerin bu planlamanın dışında tutulmasına tepki gösterildi.

TSG Ankara Şubesi’nin açıklaması şöyle:

“Milli Savunma Bakanlığı Basın birimi ile TGS Ankara Şubesi olarak yaptığımız görüşmede ‘törenlere ilişkin planlamaların haftalar öncesinden yapıldığı, gazetecilerin alınmayacağına yönelik şikayetlerin ise kendilerine son dakikada iletildiği’ söylendi. Milli Savunma Bakanlığı Basın Birimi ‘bundan sonraki törenlere tüm gazetecilerin alınması yönünde çalışmalar içersinde olacakları’ yönünde açıklama yaptı. 

Anıtkabir’de yapılacak törenlerin haftalar öncesinden planlamaları yapılırken gazetecilerin bu planlamanın dışında tutulmasını, Milli Savunma Bakanlığı’nın gazetecilere yönelik bu hasmane tutumunu anlamamız mümkün değil.  

Aşı olmayan vatandaşın rahatlıkla girebildiği Anıtkabir’e gazetecilerin alınmamasını kabul etmiyoruz. Görevlerini yapmak için türlü zorluklarla başetmeye çalışan meslektaşlarımıza yönelik bir de ‘aşı olmadınız’ baskısını anlamıyoruz. 

Milli Savunma Bakanlığı’nı halkın haber alma hakkı için orada bulunan meslektaşlarımıza yönelik bir süredir devam eden bu uygulamasını derhal kaldırması için uyarıyoruz.”

Anıtkabir’deki törende Atatürk’ün mozolesinin bulunduğu şeref salonunun önünde toplanan dernek ve vakıf üyeleri tören usulune uygun bir şekilde salona yürüdü.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün huzuruna çıkan topluluk adına Trabzon Vakfı Başkanı Bilgin Aygül mozoleye çelenk bıraktı, Atatürk adına bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu.

Bu yıl Kovid -19 tedbirleri kapsamında sınırlı sayıda ziyaretçiyle yapılan törende TrabzonVakfı Başkanı Bilgin Aygül Anıtkabir Özel Defteri’ne yazdığı metni yüksek sesle okudu. Aygül,

“Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk ,

Kentimizin düşman işgalinden kurtuluşunun 103’üncü yılı vesilesiyle Trabzon Vakfı ve Trabzon Derneği yöneticileri olarak size ve Milli Mücadele’nin eşsiz kahramanlarına şükran ve minnet duygularımızı sunmak üzere huzurlarınızdayız.

İnanıyoruz ki gösterdiğiniz ışıklı yolda emanetiniz olan laik, demokratik, çağdaş cumhuriyetimiz sonsuza dek yaşayacaktır.

Aziz hatıranız önünde saygıyla eğiliyoruz.” ifadelerini kullandı.

Trabzon Vakfı, 1976 yılında Ankara’da faaliyetlerine başlayan Trabzon Derneği bünyesinde 1986 yılında kuruldu. Vakıf ve Dernek, kurulduğu günden bugüne kadar her yıl 24 Şubat’ta düzenlediği etkinlikler yanında Anıtkabir ziyaretinde de bulunuyor.