Çorum’un Mecitözü ilçesine bağlı Çitli köyünde yaşayan bir çiftçi, tarlasında çalışırken bir bilezik buldu. Tarlada işlerini yarım bırakan çiftçi, bilezik ve parçalarını Çorum Müzesi’ne getirerek teslim etti.

Çorum Müzesi’nde yapılan incelemeler neticesinde bileziğin Hititler dönemine ait olduğu tespit edildi. Müze Müdürlüğü tarafından teslim alınan bileziğin uzmanlar tarafından restorasyonu yapıldı. Envantere kaydı yapılan bilezik, müze koleksiyonuna alındı.

Tarlada bulunan bu bileziğin eşi benzeri bulunmuyor – Tıkla İzle

Bronz, nikel, gümüş ve altın gibi değerli madenlerden yapılmış tasvirli bilezik, Hitit takı sanatının önemli bir örneğinin de ortaya çıkmasını sağladı.

“Daha önce görmediğimiz, benzeri olmayan bir eser”

Çorum Müzesi arkeologlarından Resul İbiş, 2022 yılında gerçekleştirdikleri teşhir tanzim çalışmalarında bu yıl ilk kez literatüre “Çitli bileziği” olarak geçen Hitit bileziğini ziyaretçilerin beğenisine sunduklarını söyledi. Bileziğin 2012 yılında bir çiftçi tarafından tarla sürülürken bulunarak Çorum Müzesi’ne getirildiğini anlatan İbiş, “İlk yapılan değerlendirmede daha önce görmediğimiz, benzeri olmayan bir eser olduğunun farkına vardık. Bu eser milattan önce 13. yüzyıl Hitit İmparatorluğu dönemine ait bir bilezik olduğu ortaya çıktı” dedi.

“Hitit takı sanatının önemli bir örneğinin ortaya çıkmasını sağlamıştır”

Bileziğin tarla sürülürken bulunduğu için zarar gördüğünü, deforme olduğunu ve bir takım parçalarının kaybolduğunu belirten İbiş, “Kalan parçaları restorasyonla bir araya getirerek üzerindeki figürleri ortaya çıkardık. Bu bilezik bronz, nikel, gümüş ve altın gibi değerli madenlerden yapılmış tasvirli bir Hitit bileziği. Hitit takı sanatının önemli bir örneğinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Anadolu’da milattan önce 2. binde takılar hakkındaki bilgilerimiz fazla değildir. Kazıları yapılan Hitit şehirlerinden ele geçen takıların sayısı da yok denecek kadar azdır. Bu nedenle de özgün olan eserin getirdiği bir diğer yenilik, milattan önce 13. yüzyılda Hitit kaya kabartmaları ve mühür baskılarından tanıdığımız İtar/auka ve yardımcıları Ninatta ve Kulitta betimlerini içermesidir” ifadelerini kullandı.

Trabzon’un Akçaabat ilçesine bağlı Akçakale Mahallesi’nde 900 yılın üzerinde tarihi geçmişe sahip olan Akçakale Kalesi’ndeki kazı çalışmalarının ikinci bölümü başladı. 1100-1200 yılları arasında Bizanslılar tarafından yoğun olarak kullanılmaya başlanılan kalede 2017 yılında Akçaabat Belediyesi tarafından yapılan kazı çalışmalarında kalenin 1468 yılında Osmanlı yönetimine geçtiği ve 1900’lü yılların başlarına kadar kullanıldığı tespit edildi. Yürütülen kazı çalışmalarında Bizans dönemine ait 8 mezar ve bu mezarlara ait iskeletler, Bizans ve Osmanlı dönemine ait sikkeler ve seramik parçaları ile 19. yüzyıla ait bir top bulunurken, kalenin son günlerindeki çalışmalarında bir de kilise bulunmuştu. Akçakale Kalesi’nde 2017 yılında gerçekleşen kazı çalışmalarının en önemli buluntusu tek nefli kilise olurken, tekrar başlayan kazı çalışmalarında 23 adet sikke bulundu.

Sikkelerden 20 tanesinin Bizans, iki tanesinin Osmanlı ve bir tanesinin de geç antik döneme ait olduğu tespit edilirken, Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Dr. Öğretim üyesi İlker Mete Mimiroğlu ve Asistanı Sanat Tarihçi Adem Kundakçı koordinatörlüğünde yürütülen kazı çalışmalarında pipo ve paçaları, Osmanlı ve Bizans dönemine ait sırlı seramik parçaları, cam parçaları, gülle, ok uçları ve madeni objeler bulunurken, kafatası olmayan Bizans dönemine ait olduğu değerlendiren bir iskelet ortaya çıktı. İş makinesi kullanılmayan ve elle yapılan kazıda elde edilen buluntular koruma altına alınırken, arkeolojik kazının ardından Akçakale Kalesi’nin turizme kazandırılması için restorasyon projesi de hazırlanıyor. Kazı çalışmalarının Haziran ayına kadar bitirilmesi hedeflenirken, çalışmalarının tamamlanmasının ardından elde edilen buluntuların kalede sergilenecek.

Akçakale Kalesi

Trabzon’un Akçaabat ilçesine bağlı Akçakale Mahallesi’nde 900 yılın üzerinde tarihi geçmişe sahip olan Akçakale Kalesi, Trabzon’un fethi sonrası 1468 yılında Osmanlı yönetimine geçti. Kale, Cumhuriyet döneminde hazine malı olarak devlete devredildi. 2005 yılında 475 bin TL bedelle kamulaştırılan Akçakale Kalesi’nde 2007 yılında kurtarma kazıları yapıldı. O dönemde yapılan kazı çalışmalarında 4 iskelet, kemik parçaları, toprak kaplar, bronz çiviler ve Bizans seramiği parçaları bulundu. Moloz ve kesme taştan yapılmış olan kalenin büyük bölümü yıkılmasına rağmen ana gövdesi günümüze kadar ulaşırken, son yıllarda kale tarım arazisi ve çocukların oyun sahası olarak kullanılıyordu.

Çorum İl merkezinin güneyinde, Çıkhasan Köyü’nün 1 km. kuzeydoğusundaki Karapınar Mevkii’nde yer alan Höyük’te bulunan kadın botu, Anadolu’nun gerçek sahibi Türklere ilişkin çok önemli bilgileri de gözler önüne serdi.

Kadın botunun oldukça ayrıntılı işlendiği görülürken, botun erimemesi için alt kısma yerleştirilen parlak metal parçalar da dikkat çekiyor. Uzmanlar, botun ilk sahibinin dönemin asker ve yönetici sınıfına mensup bir şahsın eşi ya da dönemin kadın yöneticilerinden birine ait olabileceği belirtiliyor.

Botun şu anda Rusya’nın St. Petersburg kentindeki State Hermitage Museum’da sergilendiği biliniyor.

TÜRKLERİN GİYİMİNE BENZİYOR

Diğer yandan söz konusu botun, Türkmen Sıraç kadınlarının giysilerine de çok benzediği belirtildi. Botun çıktığı yer olan Karapınar Mevkii’nde başka tarihi eserlere de rastlandığı öğrenildi.

ANADOLU’NUN GERÇEK GERÇEK SAHİPLERİ TÜRKLER

Peki, Anadolu’da tarihten bu yana barış ve kardeşlik içerisinde yaşayan Türklerin ataları olarak bilinen Sakalar ve İskitler kim?

İskitler veya yayıldıkları doğu bölgelerindeki isimleri ile Sakalar, MÖ 8. yüzyıl ile MS 3. yüzyıl arasında Avrupa’nın doğusu (Kırım ve Pontik Bozkırları) ile Orta Asya’da, Tanrı Dağları ve Fergana Vadisi’ni de içine alan bölgelerde yaşamış, muhtemelen çoğunlukla Doğu İran Dilleri grubuna ait bir dil konuşmuş göçebe halktır. İskitler için tarih boyunca Grek kaynaklarında Skuthēs (Σκύθης), Asur kaynaklarında Aşguzai, Fars kaynaklarında Sakā ve Çin kaynaklarında Sai tabirleri kullanılmıştır.

SAKALAR KİMDİR?

Günümüzde, Sakaların kökenlerinin İrani ve İrani ilişkili olduğu akademi içerisinde en yaygın kabul gören görüşü oluşturmaktadır. Sakalar, bu açıdan bir Doğu İran halkı olarak sınıflandırılır. Öte yandan Türk kaynaklarında Ön Türk oldukları ve Ön Türk ilişiği olduğuna dair görüşler ve iddialar bulunmaktadır.

Savaşlarda kullandıkları en önemli silah, savaş baltası olmuştur. Ayrıca ok, yay ve kılıç da kullanılmıştır. Akraba olan İskit kalıntılarındaki at figürlerinin yoğunluğu da dikkati çekmektedir. Bu figürler göçmen bir kavim oldukları yönündeki tezleri bir hayli güçlendirmektedir.

Şanlıurfa’da, kentin simgesi olan Göbeklitepe yakınlarındaki bir araziye yerleştirilen monolit benzeri metal blok, gizemini koruyor. Kentte heyecana yol açan monolitin kimler tarafından ne amaçla araziye yerleştirildiğinin tespitine yönelik İl Jandarma Komutanlığı bünyesinde özel ekip kuruldu.

12 bin yıllık geçmişiyle tarihin sıfır noktası olarak nitelendirilen Göbeklitepe Ören Yeri’nin bulunduğu Örencik Mahallesi’nde yaşayan Fuat Demirdil, Cuma günü sabah saatlerinde buğday ekili tarlasına geldi.

Ancak, çiftçi tarlasının uç noktasında 3 metre yüksekliğinde 50 santim genişliğinde bir metal blok görünce durumu güvenlik güçlerine bildirdi. İhbarla bölgeye gelen jandarma ekipleri önlem alırken, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü görevlileri tarafından da inceleme yapıldı. İncelemede, kim tarafından konulduğu bilinmeyen monolitin üzerinde Göktürk alfabesi ile ‘Gökyüzüne bak ayı gör’ yazıldığı belirlendi.

Daha önce ABD, Romanya ve çeşitli ülkelerde aniden ortaya çıkan ve yine aniden kaybolan monolitlere benzerliği ile dikkat çeken metal blok, kentte de heyecana yol açtı. Monolit bulunduğu bilgisi üzerine yüzlerce kişinin bölgeye akın etmesi üzerine jandarma, alanda 24 saat nöbet tutmaya başladı.

Kentte heyecana yol açan gizemli metal bloğun kim tarafından bölgeye bırakıldığının bulunmasına yönelik İl Jandarma Komutanlığı bünyesinde özel ekip kuruldu. İstihbaratçıların da yer aldığı özel ekip Örencik Mahallesi sakinleri ile tek tek görüştü. Bölgeye yakın noktadaki diğer kırsal mahallelerde de inceleme yapan jandarma ekipleri, bölgeye perşembe günü ve gecesi gelen yabancı kişiler veya şüpheli durumlar olup olmadığına yönelik bilgi edinmeye çalışıyor. Ekipler bunun yanı sıra Şanlıurfa’ya ulaşımın sağlandığı Gaziantep, Diyarbakır, Mardin ve Adıyaman yönündeki tüm kamera kayıtları ile Göbeklitepe ve Örencik Mahallesi bölgesine ulaşımın sağlandığı güzergah üzerindeki mobese ve güvenlik kameralarını incelemeye aldı. Son bir haftalık kamera kayıtlarını saniye saniye izleyen ekipler, burada taşınabileceği kamyon, kamyonet, TIR, minibüs ve kapalı kasa araçları da mercek altına aldı. Ekipler, görüntülerden elde ettiği şüpheli araçları plaka kayıtlarından inceleyerek, metal bloğu taşıyıp taşımadığı sorusuna cevap bulmaya çalışıyor.

Dün meraklıların yoğun şekilde ziyaret ettiği metal bloğun bulunduğu bölgede nöbet tutan jandarma, alana ulaşan yollarda sivillerin geçişine izin vermiyor. Sokağa çıkma kısıtlaması ve ziyarette sosyal mesafe kuralının ihlal edilme ihtimalini göz önünde bulunduran ekipler, görevliler dışında kimsenin alana yaklaşmasına müsaade etmiyor.

Mahalle sakinleri ise cuma sabahı kalktıklarında gördükleri manzara ile şoke olduklarını anlatırken, durumun netlik kazanmasını ve metal bloğun, araziye ne amaçla kimler tarafından bırakıldığının ortaya çıkarılmasını istiyor.

Şanlıurfalı arkeolog ve sanat tarihçisi İbrahim Halil Sarısu, Örencik Mahallesi’ndeki monolitin basit yapılı yapay bir monolit olduğunu belirterek, dijital platformlarda kullanılma amacıyla bölgeye bırakılmış olabileceğini ifade etti. Geçmiş dönemde farklı ülkelerde benzer durumlarla karşılaşıldığını ve dijital platform projelerince yapay monolitlerin bırakıldığının belirlendiğini hatırlatan Sarısu, “Monolit aslında taşlardan oluşan yapılardır. Doğal olarak erozyon ve sellerle sert kayanın uğradığı aşınım ile oluşmuş halidir. Monolit ‘Tek taş’ anlamı taşır” dedi.

Yapay monolitin ne amaçla bırakıldığının kısa süre içerisinde netleşeceğini gizemli bir durumun söz konusu olmadığını ifade eden Sarısu, “Bölgeye turizm açısından katkılar sunacağı düşüncesindeyiz. Göbeklitepe yakınında olması bölgeye ilgiyi arttıracaktır. Pandemi ve kısıtlama süreci olmasına rağmen insanlar buraya geliyor. Bu da ilginin yüksek olduğunu gösteriyor. İlerleyen günlerde monolit ve yakınındaki Göbeklitepe’yi ziyaret edenlerin sayısının artacağı düşüncesindeyim” diye konuştu.