Üzüm, tütün, fındık, ayçiçeği, hububat, zeytin ve çay üreticilerinin haklarını aramak için örgütlendiği,bir çatı altında toplanmasıyla kurulan Çiftçiler Sendikası (Çiftçi-Sen),Yayınladığı yazılı açıklama ile artan döviz kurları ve yaşanan gıda yetersizliği ve de bununla beraber,ithal edilen bazı gıda ürünlerinin halk sağlığına zararları hakkında kamuoyunu ve yetkilileri uyardı…

Çiftçi-Sen Genel Başkanı Ali Bülent Erdem ve Genel Örgütlenme Sekreteri Adnan Çobanoğlu adıyla yazılı olarak yapılan açıklamada;

“Göbeklitepe’ye 30 km. uzaklıkta Karacadağ tepelerinde MÖ 9500 yılına ait ilk evcilleştirilmiş buğday türü küçük kızıl buğday bulundu. Yani yüz binlerce yıldır bu topraklarda buğday ekiliyor ve Anadolu halkı bu temel gıdasını kutsal kabul ediyor.

Küresel Şirketler Tohum ve Gübre Piyasasının Yarısını Ele Geçirmiş Durumda

Ancak bugün tükettiğimiz buğday, binlerce yıl ıslah ederek tükettiğimiz buğday çeşitleri değil. Hatta 60- 70 yıl önce tükettiğimiz buğdaylar da değil. Bugün tüm insanlığa dayatılan buğday “Yeşil Devrim”le beraber Rockefeller Vakfının 1946 yılında Meksika’da başladığı çalışmaların sonucu oluşturulan buğday cinsleri. İnsanların beslenmesini ve sağlığını gözetmeyen, birim alandan en fazla ürün almayı hedefleyen çalışmaların ürünü. Verimleri ancak kimyasallarla artırılabiliyor. Sağlığımız üzerindeki olumsuz etkileri bir yana buğday tohumları artık şirketlerin elinde ve çiftçi her yıl bu tohumları satın almak zorunda.  Dört küresel şirket tohum ve kimyasal zehir  piyasasını, 10 küresel gübre şirketi de gübre piyasasının %50’sini eline geçirmiş durumda. Bu tarz üretimin şirketlerin önünü açması kaçınılmazdır. ABD, Kanada, Avustralya, Fransa, Ukrayna ve Rusya gibi geniş ekim alanlarına sahip, endüstriyel buğday üretimi oturmuş ülkeler buğday ihracatının tamamını karşılıyor. Türkiye ise 2020 yılına gelindiğinde Endonezya’nın ardından Dünyanın ikinci büyük buğday ithalatçısıdır.

Türkiye Dünyanın ikinci büyük buğday ithalatçısıdır.

1950’li yıllarda ülkemize dayatılan endüstriyel tarım yöntemleri devlet tarafından çiftçiler desteklenerek yaygınlaştırıldı. 1980’li yıllarda ise IMF, Dünya Bankası ve daha sonra DTÖ eliyle dayatılan neoliberal politikalarla devlet destekleri durduruldu.  Desteklemelerden mahrum bırakılmış, yoğun girdi kullanımına mahkum edilmiş çiftçilerin hem girdi tedarikinde, hem de pazarlamada şirketlere bağımlılığı arttı.

Son yıllarda ülkemizde üretilen buğdayın çiftçilerden alım fiyatı hasat dönemlerinde TMO tarafından ithalat yapılarak baskılanmaktadır. 2021 kurak bir yıl olmuş, buğday üretiminde ciddi kayıplar yaşanmıştır. Mayıs ayında Bakan Pakdemirli çok iyi bir fiyat verdiklerini söyleyerek ve hatta övünerek buğdayın fiyatını 2 bin 250 TL/ton olarak açıklamıştı. Daha sonra TMO’ya yaptırılan sıfır gümrüklü buğday ithalatı ihalelerinde bakanın açıkladığı fiyatı ikiye katlayan buğday alımları yapıldı. Üstelik bu buğdaylar sanayiciye ithalat fiyatının çok daha altında fiyatlarla devredilerek yine şirketler desteklendi. 

Bu ekim döneminde dışa bağımlı olduğumuz petrol ve kimyasal gübre vb. girdi fiyatlarında büyük artışlar yaşandı. Kur artışları girdilerde günlük, hatta saatlik artışlara neden oldu ve olmaya da devam ediyor. Üretici ilk defa kimyasal gübresiz ekim yapmak zorunda bırakıldı. Bütün bunlar gelecek günlerin daha da kötü olacağının, ithalata ve şirketlere daha da bağımlı olacağımızın işaretleridir. Sadece buğdayda, ekmekte değil bütün ürünlerde yaşanan bu durum gıda krizidir. Daha doğrusu endüstriyel tarımın krizidir. Pandemi dönemi ve yaşadığımız kriz, endüstriyel tarımın ne kadar kırılgan, sorunlu bir üretim tarzı olduğunu ve yoksulları açlığa mahkum edeceğini göstermiştir.

Gıda enflasyonu herkesin gıdaya ulaşabilmesini engelleyerek gıda güvencesini, ithalata dayalı uygulamalar nasıl üretildiğini bilmediğimiz gıdalara mahkum ederek gıda güvenliğini yok etmektedir. Hem gıda güvenliğini, hem gıda güvencesini sağlayacak olan halkın kendi gıda sistemi yani GIDA EGEMENLİĞİ’dir. Bugün  paylaşmaktan, dayanışma içinde olmaktan ve birlikte GIDA EGEMENLİĞİ’ni inşa etmekten başka yol yoktur.

Çiftçi-Sen olarak diyoruz ki;

Biz çiftçiler olarak üretime devam etmek, halkımızı beslemek istiyoruz. Bunun için;

• Çiftçileri girdilerde şirketlere bağımlı kılan endüstriyel tarımsal üretim sisteminden vazgeçilmeli; yerel, atalık tohumlarla ve geleneksel yöntemlerle üretim yapan üreticiler desteklenmeli, kamu tarafından taban fiyat uygulanmalı ve destekleme alımları yapılmalıdır.
• İthalat yapılarak şirketler desteklenmektedir. Halkın gıda ihtiyacını karşılamak için yapılması gereken şirketlere verilen desteğin kesilerek küçük aile tarımı yapan çiftçilerin üretmesini sağlamak olmalıdır.
• Sertifikalı şirket tohumlarına destek verilmesi yerine, kuraklığa dayanıklı ve değişen iklim koşullarına çok daha kolay uyum sağlayabilen atalık, yerel  tohumların ekimi teşvik edilmeli, desteklenmelidir.
• Çiftçilerin sendikalaşmasının önündeki her türlü antidemokratik engeller kaldırılmalıdır.
• Türkiye, BM Kurulunda kabul edilen kısa adı “Köylü Hakları Deklarasyonu” olan “Köylüler ve Kırsal Alanda Çalışan Diğer Kişilerin Hakları Bildirgesi’ni amasız, fakatsız kabul etmeli ve uygulamalıdır. 
• Üreticilerin söz ve karar sahibi olduğu demokratik bir tarım programı oluşturulmalı ve uygulanmalıdır.

Toprak, Onur, Yaşam!” denildi…

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin yerli üreticilerden makarnalık buğdayı bin 800 TL’lik taban fiyattan aldığını, fakat yabancı ülkelerden 2 bin 450 TL’ye ithal ettiğini vurgulayan Gürer, TMO’nun iç piyasada makarnalık buğdayı Ekim ayında bin 950 TL’den satacağını açıkladı.

TMO’nun Tutumu ile Yabancı Çiftçiler Ürünleri Değerleniyor

Mayıs ayında ekmeklik buğdayın TMO tarafından alım fiyatının tonu 1650 TL, makarnalık buğdayın ton fiyatı ise 1800 TL olarak açıklandığını belirten Gürer, şu sözleri sarf etti:

“Yerli üreticiden makarnalık buğdayı bin 800 liraya alan AKP iktidarı hasadın bitmesiyle birlikte Ağustos ayında yabancı ülkelerden 330 dolara (2.450 TL) buğday ithal etti. Yapılan ithalat sonrasında TMO, ekim ayında iç piyasa satış fiyatını açıkladı ve bu sefer de makarnalık buğdayı bin 950 TL’ye satacağını duyurdu. Bu duruma gerekçe olarak ise piyasa dengesi olarak ifade edildi. TMO, makarnalık buğdayı iç piyasaya, ton başına ithal fiyatından 500 TL aşağıda bin 950TL’ye satıyor!  TMO bu yaklaşımı ile ülke çiftçisinin değil yabancı çiftçi ve üreticinin ürününün değerini bulmasını sağlıyor.” 

TMO’nun tarımsal ürünlerin ithal etmesi ile ilgili olarak bazı uygulamaların insanlarda kafa karışıklığına yol açtığını ifade eden Gürer, “TMO, 15 Eylül 2020 tarihinde yeni ithal buğday ihalesi yapacağını duyurdu. İhale ile 500 ton kırmızı ekmeklik buğday ithalatı yapılacak. Son alım 25 Ağustos 2020’de yapılarak TMO tarafından 500 bin ton buğday ile 60 bin ton arpa ithalatı için ihale gerçekleştirmişti. Makarnalık buğday 328 dolar, ekmeklik buğday 228 dolar ton fiyatıyla ithal edildi. Limanlara göre fiyatlarda kısmı oynamalar olabiliyor. Arpa yerli çiftçiden hasat döneminde ton fiyatı bin 275 TL’den alınmıştı. İthal arpa ise Bandırma limanına 202 dolar, İzmir limanına 196 dolar fiyatla ithal edildi. Liman teslimi arpada da ithalat fiyatı ortalama bin 500 TL/ton fiyatla geliyor. Dolar ise yerinde durmuyor” diye konuştu.

“Yerli çiftçi destek görmeli”

Gürer, sözlerine şu açıklamalarla devam etti:

“TMO, ekim ayında satışa sunacağı ekmeklik ve makarnalık buğday fiyatlarını açıkladı.  Ülkemizde yılda 20 milyon ton buğday üretip 10 milyon ton ithal buğday getirmek sürdürülebilir bir yol değildir. Bu süreç ciddi olarak irdelenmeye değerdir. Sadece buğdayda 2 milyon hektar ekim alanından çiftçi uzaklaşmıştır. Çiftçimiz 2002 yılında bir ton buğday sattığında 33 gram altın alıyor ve 2020 yılında bir ton buğday sattığında 3 gram altın alabiliyorsa AKP iktidarı oturup bunu düşünmelidir. Tarıma verdiği zararı görüp uygulamalarını değiştirmelidir. Bakan, ‘tarımda kendi kendine yeteriz’ dediği gün resmî gazetede ithal tarım ürünlerine uygulanan gümrük vergisinin düşürüldüğü duyuruluyorsa ve ithalat yapılıyorsa kaygılanmamak olası mıdır? Çiftçi kıraç arazide ortalama 300 kg ürün alabilmektedir. Dönüm maliyeti, arazinin kira olduğu durumlarda 514 TL’yi bulmaktadır. Çiftçinin hububat ekimine yönlendirilmesi sağlanamaz ve girdi fiyatları düşürülemezse gelecek bugünden daha iyi olamaz. Tarım ve Orman Bakanlığı  İthal ile çözüm anlayıştan vazgeçip yerli çiftçimizi destekleyip ekim alanlarını genişletmelidir.” 

AKP İktidarının yerli üreticiyi teşvik etmesi gerekirken yabancı ülke çiftçisine destek verdiğini belirten Gürer, “TMO’nun bu, ithalat  uygulamasını yerli üretici, yabancı üretici ve sanayici üçgeninde değerlendirecek olursak, TMO’ya yerli üreticiden 650 TL daha fazla fiyatla buğday satan yabancı üretici en karlı konumda oluyor. Sanayici de yurtdışından ithal edilen buğdayı geçici de olsa 500 TL daha aşağı bir fiyatla aldığı için avantajlı sayılıyor ama sürdürebilirliği olmadığı için uzun vadede onun da sıkıntı yaşayabilme olasılığı yükseliyor. TMO’nun, kesenin ağzını yabancı çiftçiye açarak yerli üreticiye verdiği fiyattan 650 TL daha fazla fiyatla buğday ithal etmesi de düşündürücüdür” dedi.