Trabzonun Çaykara ilçesindeki Uzungöl’de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan plan mahkemeye taşındı.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2019 yılında, 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı hazırlandı.

Askıya çıkan plan, 80e yakın noktada parsel anlaşmazlığı nedeniyle şehircilik ilkelerine ve imar mevzuatına aykırı olduğu gerekçesiyle yargıya taşındı.

30 kişi planın yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Trabzon İdare Mahkemesine dava açtı. Dava kapsamında bölgede bilirkişi keşfi de yapıldı.

Mahkeme, plan esaslarına, imar mevzuatına, üst ölçekli plan hükümlerine ve kamu yararına uyarlık görülmediğini, dava konusu olan planın hukuka aykırı olduğu ve davacı taraflar açısından telafisi güç zararlara sebebiyet verebileceği gerekçesiyle yürütmeyi durdurma kararı verdi.

80 Noktaya itiraz Var

Trabzon İdare Mahkemesinin ara kararına sevinen Uzungöl sakinleri, iptal edilmesini bekledikleri planda kendilerinin de talepleri ile ortak düzenleme yapılmasını istedi.

Turizmci İdris Akyüz, imar planında sayısı 80i bulan farklı noktaya itiraz edilerek vatandaşların dava açtığını söyledi. Akyüz, kararın ara karar olduğuna ve mahkeme sürecinin devam ettiğine dikkat çekerek, Mahkeme, ara karar olarak 6 vatandaşın davasına yürütmeyi durdurma kararı verdi. Trabzon Şehir Plancıları Odası da ayrıca planın geneli üzerinde bir dava açmıştı, bu ise henüz sonuçlanmadı. Vatandaşların sıkıntılarını ve taleplerini karşılanması için açılan bu davaların bizim asıl hedeflerimize ulaştıracaktır dedi.

’56 Yıldır Bu Planı Bekliyoruz’

Hazırlanan imar planının uygulanması halinde, yöre halkının gelecekte sorun yaşayacağını öne süren Akyüz, “Asıl amaç küçük olan parsellerin bütünsel olarak kullanılmasını sağlamak iken maalesef karşımıza çıkan sonuç 40 hatta 80 ortaklı alanlar. Bu da gelecekte karşımıza çıkabilecek sorunların önünü açıyordu. Planı orada yaşayan insanlarla birlikte devletin de beklentilerini karşılayacak şekilde yerinde uygulanabilir bir plan olmasını talep ediyoruz. 56 yıldır Uzungöl’de plan olmasını bekliyoruz. Bugüne kadar planlar geldi ve itirazlar sonucu iptal edildi. Bu planın uygulayıcıları burada yaşayanların hassasiyetlerini dikkate alarak, beraber ortak bir çerçevede plan yapalım ve daha sonra vatandaşın itiraz etmesini de engellemiş oluruz” diye konuştu.

‘Çok Fazla Eksiği Vardı’

Planın Uzungöl’ün geçmişi ve yaşayan halkını yok sayılarak hazırlandığını ileri süren Mehmet Keleş, “Çok fazla eksiği olan bir plan olduğunu düşünüyoruz. Mahkeme de bunu dikkate alarak durdurma kararı verdi. Bence çok olumlu bir karar. Umuyorum ki iptal edilip Uzungöl’ün gerçeklerini dikkate alarak planlanmasına gidilir” dedi.

Hanefi Tok: ‘Yeni Planın Vatandaşı Mağdur Etmeden Hazırlanacağını Düşünüyorum’

Çaykara Belediye Başkanı Hanefi Tok, imar planı ile ilgili mahkemenin ara karar verdiğini belirterek dava konusu olan itirazlarla ilgili savunmalarının istendiğini söyledi. Tok, “Yürütmeyi durdurma kararının iptalini isteyerek bir üst mahkemeye itiraz yapıldı. Eğer mahkeme planın tamamını iptal ederse, bozulmasına neden olan sorunları düzeltip veya yeni bir plan hazırlanıp en kısa sürede yeniden askıya çıkartılacaktır. Elbette bu tür çalışmalarda bazı eksiklikler olabilir. Bu tür projelerde yüzde yüz memnuniyetin olması da zaten mümkün değildir. Uzungöl’de evi barkı olan, orada yaşayan çok sayıda vatandaşımız var ve onları yormadan, mağdur etmeden, sürece dahil ederek yeni bir planın hazırlanacağını düşünüyorum. Sürecin içinde olmayı istemek ve hukuki haklarını aramak vatandaşın doğal hakkıdır. Yargı ne karar verirse saygı duyacağız” diye konuştu.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın paylaştığı vaka sayısı haritasına göre 6- 12 Mart 2021 tarihleri arasında oransal olarak en çok vakanın görüldüğü illerin yer aldığı Karadeniz Bölgesi’nde sıkı denetim ve kontroller devam ediyor. Geçen hafta 100 bin kişide 226,14 olan vaka sayısı bu hafta 222,32’ye gerileyip, düşüş olsa da yine en fazla vakaların görüldüğü ilk 10 şehir arasında yer alan Trabzon’da filyasyon ekipleri virüsün izini sürüp, temaslı kişileri belirlemek için çalışmalarını aralıksız sürdürüyor. Vaka sayısında düşüş olmasına rağmen, ‘kırmızı’ renkle işaretlenen ‘çok yüksek riskli’ il durumundan kurtulamayan Trabzon’da, tek ‘mavi’ yerin; dünyaca ünlü turizm merkezi Uzungöl’ün de yer aldığı Çaykara ilçesi olduğu dikkat çekiyor. Tedbirlere uyulmasıyla vaka sayıları azalan 13 bin 890 nüfuslu ilçede, güncel verilere göre 12 vaka ve 27 temaslı bulunuyor.

‘MAVİ’ İLÇEDE ‘REHAVET’ UYARISI

Gözde turizm merkezi Uzungöl’deki turizm işletmecilerinin yanı sıra ilçe halkı, vakaların düşüş eğiliminde oluşunu, sevindirici gelişme olarak karşılıyor. İlçedeki yetkililer ‘rehavet’ uyarılarında bulunup, tedbirlere uyulmasını isterken, kent sakinleri ise Çaykara’nın ‘mavi’ oluşunu, ilçede bağ bahçe işleri ile ilgilenen yöre halkının, şehrin kalabalık ortamlarından uzak durmasına bağlıyor.

“KORUNMA NEDENİ KALABALIKTAN UZAK DURMALARI”

Yüksek kesimlerde bulunan ilçelerin kent merkezine oranla daha sakin olduğunu belirten Mustafa Demir, “Trabzon uzun süredir kırmızı renkte. Kimse dikkat etmiyor, kimsenin kolladığı yok. Çaykara ilçesinin mavi renkte olmasının sebebi insanların kendini koruması ve oraların kalabalık olmamasından kaynaklı. Kent merkezinde herkes iç içe ama Çaykara gibi yerlerde insanlar sadece yakın akrabaları ile görüşüyorlar. Onların da kimlerle temas ettiklerini az çok biliyorlar. Genellikle Çaykara gibi yerlerde yaşlılarımız kaldı. Onlarda gezip tozmak yerine bağında bahçesinde vakit geçiriyorlar” dedi.

“ÇAYKARA KENT MERKEZİNE UZAK”

Çaykara’nın kent merkezine uzak olduğu için mavi kalabildiğini söyleyen Nurdan Üçüncü, “Kent merkezinde herkes kendini sokaklara attı. Ama Çaykara gibi yerlerde insanlar zaten açık alanda bahçesine hava almak için çıkıyor. Genelde kimse ile görüşmüyorlar. Çaykara uzak olduğu için de kimse oraya gitmiyor. Havalar iyice ısındığında evlerinde bunalan insanlar oraya akın etmeye başladığında oranın mavi rengini de kırmızıya çevirirler” diye konuştu.

“TAKDİR ETMEK LAZIM”

Çaykaralıları takdir eden Baran Ayar ise, “Çaykara’da bulunan insanlar toplum içine girmiyorlar. Kendi gereksinimlerini kendileri üreterek karşılıyorlar. Bahçelerine gidiyorlar genellikle, kimse ile de görüşmüyorlar. O yüzden Çaykara halen daha mavi renkte. O da onların başarısı aslında, takdir etmek lazım” ifadelerinde bulundu.

Olay, ilçenin Hurmalık Mahallesi’ndeki bir sitede meydana geldi. Çaykara’da, Ataköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde özel güvenlik görevlisi olan Kamil İ. ile aynı hastanede hemşire olan eşi Zeynep İ. mesaiye gelmeyince iş arkadaşları merak edip telefonla aradı. Çift telefonları açmayınca ailelerine haber verildi.

İkinci çiftçinin yakınları geldikleri sitede çiftin oturdukları dairenin kapısının ziline bastı. Kapı açılmayınca polise haber verildi. İhbar üzerine adrese polis ve sağlık ekipleri sevk edildi. Çilingir yardımıyla girilen evde Kamil ve Zeynep İ. , yerde kanlar içinde yatarken bulundu. Sağlık ekibinin yaptığı kontrollerde, silahla vurulduğu saptanan İkinci çiftinin hayatlarını kaybettiği belirlendi.

Yapılan incelemenin ardından İkinci çiftinin cansız bedenleri, otopsi için Adli Tıp Kurumu’na kaldırıldı.

​Kamil İkinci’nin, tabancayla 10 aylık eşini öldürdükten sonra intihar ettiği üzerinde durulurken olayla ilgili soruşturma sürüyor.

MOMOYER OYUNU: Momoyer sözcüğü Trabzon Rumcası’ndan dilimize geçmiştir. Kaba yaratık, ayı anlamlarına gelir. Momoyer oyunu ayı kılığına giren bir oyuncu etrafında döndüğü için bu adı almıştır.

1950’li yıllarda izlediğim Momoyer oyunları şöyle oynanırdı: Kalandar günü arifesinde, öğleden sonra komşu köy olan Meksilâ (Çatak) Köyü’nde oluşturulan oyun ekibi bizim köye, yani Zanha (Çeşmeler) Köyü’ne gelir, köyün girişinden başlayarak bütün evleri ziyaret eder ve her evin önünde Momoyer Oyunu’nu tekrarlardı. Oyunun en önemli kişisi, postlardan yapılmış kaba bir giysi giyinen, beline kelekler, çırnaklar, küçük çanlar bağlı olan ve yüzü tanınmayacak şekilde maniya (is) ile boyanan  “Momoyer”di. Momoyer, oynamaya başlayınca belindeki kelekler, çırnaklar sallanır, karışık sesler çıkardı. “Kemençeci” günlük kılıktaydı. Kadın kılığına giren bir erkek de “Gelin” rolünü oynardı. O da tanınmazdı. Yaşmağıyla yüzünü örterdi. Oyun kişilerinden biri de, beline bağlı kocaman bir ilâç şişesiyle gerekli alet adavatı olan “Doktor”du. “Momoyer’in Sahibi” ise onun zincirini tutardı. Gelini sarkıntılık yapanlardan koruyan iki “Koruyucu” vardı. Bunların ellerinde tahtadan kılıçlar bulunurdu. “Çantacı”  da, evlerden verilen armağanları toplar, çuvalına koyar, taşır ve oyunun sonunda oyuna katılanlara dağıtırdı.

Momoyer Oyunu ekibi bir evin önüne gelince kemençe eşliğinde türküler söylenir ve horon oynanırdı. Değişik kılıklardaki oyuncular, horon kolunda çok güzel bir manzara oluştururdu. Kelek, çırnak sesleri de kemençe sesiyle kulağa daha hoş gelirdi. Horon devam ederken Momoyer bir rahatsızlık geçirir ve yere yuvarlanır, ölü taklidi yapardı. Bu arada Doktor, ona yaklaşır, muayene eder, elindeki kocaman ilâç şişesinden ilâç vermeye kalkardı. Daha doğrusu Momoyer’in yarasına ilâç sürüyormuş gibi yapardı. Bu arada: “Yarası neresinde?” diyenlere cevaben de Doktor, Momoyer’in başına beline vurur ve: “Yarası buralardan”  der;  sonra  da poposuna vurur ve: “En büyük yarası da buradan”, diyerek, herkesi güldürürdü. Tedavi edilen Momoyer dirilir, iyileşir ve sallanarak ayağa kalkar, horona girer ve yeniden oynamaya başlardı. Momoyer’in dirilmesi üzerine herkes sevinir, neşelenirdi. Bu ölüp-dirilme sahnesi oyunun en önemli parçası olarak her oyunda tekrarlanırdı. Kökeni antik çağa kadar dayanır.Ziyaret edilen evin önünde oyun sürerken ev sahibi çantacının torbasına Kalandar armağanı olarak fındık, ceviz, elma, portakal, fırınlanmış hurma, armut v.s koyardı. Oyuncular da memnun bir şekilde ayrılır, diğer bir eve doğru güle oynaya yola koyulurlardı. 

 GEYİK OYUNU: Maçka’nın ilçe merkezine uzak köylerinden biri olan Oğulağaç Köyü’nde, Kalandar’da, Geyik Oyunu oynandığını oradaki ilkokulun müdüründen dinlemiştim. Geyik Oyunu da Momoyer Oyunu gibi oynanırdı. Şu farkla ki, bu oyunda Momoyer yerine geyik kılığına giren bir oyuncu vardı. Öyle anlaşılıyor ki, çevrede hangi hayvana daha çok rastlanılırsa onun kılığına giriliyor. Anadolu’nun diğer yörelerinde rastladığımız Deve Oyunu gibi. Ayı ve geyik Doğu Karadeniz Bölgesi’nde en çok rastlanan yabanıl hayvanlardır. Bu şekliyle oyunların kökenlerinin çok eskilere dayandığı tahmin edilebilir.  Momoyer ve Geyik Oyunları, tamamen doğa olaylarını ve hayvanları taklit figürlerinin yer aldığı, ölüp-dirilme motifinin de bulunduğu seyirlik köy oyunlarıdır.

ÇANTA ATMAK: Kalandar akşamı, genellikle herkes evinde olur. Evlerde mısır, tatlı kabaktan manat pişirilir, meyvalar ve kuru yemişler ortaya çıkarılırdı. Yatsı vaktinden sonra köy gençlerinden bazıları ellerine çantalar alır, bu çantalara ip bağlar ve köy evlerini sırayla gezerek çantaları aralık tuttukları kapılardan evlere atarlardı. Çanta atanlar tanınmamak için evin kapısını çeker ve kendilerini saklamaya çalışırlardı. Evdekiler içeriye atılmış olan çantaya kuru yemiş, meyva v.s  koyduktan sonra çanta atan çantayı dışarı çeker ve hızla o evden uzaklaşırdı. Bu oyun böylece bütün evler dolaşılıncaya kadar sürer, sonunda, birlikte gidilmişse, toplanan yiyecekler paylaşılırdı. Oyun bittiğinde oynayanlar dağılır, evlerine giderlerdi.

Trabzon yöresinde tespit edilen “Çanta Atmak” benzeri bir gelenek Güney Azerbaycan’da yaşayan Türkler arasında da vardır. Nevruz günlerinde, bacadan sarkıtılan bir şala veya ipe hediyeler (mendil, çorap v.s) bağlamak şeklindedir. Tanınmış ozan Şehriyar’ın “Haydar Babaya Selâm” adlı şiirinde bu gelenek şöyle anlatılır:

                        “Şal istedim ben de evde ağladım

                          Bir şal alıp tez belime bağladım

                          Gulamgil’e koştum şalı salladım

                          Fatma Hala bana çorap bağladı

                           Han Nenem’i hatırlayıp ağladı.”

Anadolu topraklarında, Demre’de doğup yaşayan Nikolaus’un, yani Noel Baba’nın Hristiyan topluluklarda, yılbaşında, bacadan çizmeler içinde armağanlar atması, uyuyan çocukların baş uçlarına anne-babaları tarafından armağanlar bırakılması, “Çanta Atmak” benzeri geleneklerin, değişik topluluklarda ve dinlerdeki görünümleri olarak değerlendirilebilir.

KALANDAR’DA EV GEZMESİ: Trabzon yöresinde rastladığımız Kalandar geleneklerinden biri de Kalandar akşamı köyün veya mahallenin kızlı-erkekli gençlerinin toplanarak ev ev dolaşıp çeşitli yiyecekler, bu arada un, tuz, yağ v.s toplamaları, sonunda, bir evde, çok tuzlu bir kuymak veya çörek yapıp yemeleri geleneğidir. Bu gelenek “Kalandar’da Ev Gezmesi” olarak adlandırılır. Kalandar’da ev gezmesi sırasında pişirilen tuzlu aşı yiyenlerin o gece rüyalarında evlenecekleri kişiyi göreceklerine inanılırdı. Kalandar’da Ev Gezme geleneği, Anadolu’nun diğer yörelerindeki “Saya Gezme” geleneklerine benzer. Kalandar’da Ev Gezmesi  sırasında türküler ve tekerlemeler söylenirdi. Bu tekerlemelerden biri de şöyleydi:

                        “Kalandaris kulandaris

                          Erkek uşaklar                        

                          Dişi buzaklar

                          Dolsun bucaklar.”

Bu tekerleme yeni yılda iyi dileklerde bulunmayı amaçlıyordu. Kalandar’da Ev Gezmesi geleneği daha çok Of, Çaykara, Sürmene ve Maçka’da yaygındı.

Çaykaralı kemençeci Yusuf Cemal Keskin bir türküsünde Kalandar’da Ev Gezmesi geleneğini şöyle anlatır:

                  “Kalandar gecesinde

                   Kış ondadır ondadır

                   Ara nazli yaruni

                   İş ondadır ondadır.

                  Bizim orda yapilur

                  Kalandar çörekleri

                  Tuzlamayi yiyende da

                  Yanardi yürekleri.

                  Zemheri, Üzüm Ayi

                  Sığırkoyan, Kalandar

                  Kalandar’dır başkadır

                  Onda bir keramet var.

                   Bizim evde kesmiştum

                   Onun odunlarini

                   Yedi yerden topladum

                   Tuz ile unlarini.

                  Uçan kuş yuva yapar

                  Ağacın kovuğuna

                  Ne yapsun bu gariban

                  Kalandar soğuğuna.”

Bu türküde, Kalandar’da yapılan tuzlu çörek ve bu çöreğin sevgiliyi bulmadaki rolü anlatılıyor. Çörek için gerekli olan un ve tuzun yedi evden toplandığı belirtiliyor. Anadolu’da yedi sayısının önemi bilinir. Bir eski gelenek, yedi sayısını kutsal kabul etmek, burada da karşımıza çıkıyor.

Trabzon yöresinde Kalandar’ın önemini belirten deyimler, daha doğrusu benzetmeler de vardır. Örneğin, bir şeyin çok değerli olduğunu anlatmak için: “Kalandar kabağı mı yaptın onu?” diye sorulur. Yani: “Sence bu, o kadar değerli mi?” anlamında kullanılan bir deyimdir.

Yöremizin artık kaybolan Kalandar gelenekleri gibi daha nice kültürel zenginlikleri vardı. Hepsi giderek unutulmakta. Bunları derleyip tespit etmek ulusal bir görev olarak karşımızda durmaktadır.

İlçenin Demirli mahallesinde oturan 64 yaşındaki Salih Onat, ilkokul mezunu olmasına rağmen yaptığı projeler mühendisleri aratmıyor. Evine elektrik çektirmek için müracaatta bulunan ancak olumsuz sonuç alınca kendi elektriğini kendi üretmeye karar veren Salih Onat, dere üzerine kurduğu aparatlarla elektrik ihtiyacını sağlıyor.

Boşa akan dere suyunu değerlendirerek evinin elektrik ihtiyacını karşıladığını belirten Onat, yıllarca şoförlük yaptığını bozulan aracını da hiç tamire götürmeden kendisinin tamir ettiğini söyledi. Dere üzerine kurduğu aparatlarla yaklaşık 20-25 bin TL harcama yaparak bin 400 devir elektik ürettiğini ifade eden Onat, barınma amaçlı kullandığı konteynırı dahi kendisinin yaptığını belirtti.REKLAMabout:blankads by AdMatic

İlgili kuruma bir çok defa elektrik almak için müracaat etmesine rağmen bir sonuç alamadığını kaydeden Onat, “Uzungöl sınırları içerisinde yer alan Demirli Mahallesinde oturuyorum. Oturduğum yere elektrik çektirmek için ilgili kuruma müracaat ettim. Ancak elektrik veremeyeceklerini söylediler. Bende kendi elektriğimi kendim üretmeye karar verdim. Şu anda 20 kw-bin 400 devir elektrik ürettim. Kendim kullanıyorum. Başka kimseye vermiyorum. Dereler boşu boşuna denize akıyor boşa gitmektense bende değerlendirerek kendi elektriğimi üretiyorum. İlkokulu zor bitirdim. Mesleğim tır şoförü. Arabam bozulsa bile kendim yaparım kolay kolay tamirciye götürmem. Konteynırı da kendim yaptım. Ayrıca orada da elektrik üretiyorum. Gittiğim yerde elektriksiz kalmam” dedi.

Yaptığı projeye yaklaşık 25 bin TL harcadığını belirten Onat, “Bana yaklaşık 20-25 bin TL’ye mal oldu. Hepsi benim projem. İnsan sıkıştı mı çare arar. Bende çareyi bu şekilde buldum. Su boşa akmaktansa ne yapabilirim diye düşünerek bu projeyi gerçekleştirdim. Sadece motor kısmını satın aldım diğer aparatlarını ben yaptım. Daha farklı projelerim de var imkânım el vermediği için yapamıyorum. Suyumu da 1 kilometre mesafeden kendi imkanlarımdan getirdim. Su ihtiyacını da temiz bir şekilde görüyorum. Kaldığım konteynırı da kendim yaptım. Konteynıra da elektriği traktörü çalıştırarak geliştirdiğim proje sayesinde bağlıyorum” diye konuştu.