Danıştay’dan Bakanlığa ders niteliğinde karar: ‘Zeytinlik Yasası’ durduruldu

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 1 Mart 2022 tarihli Resmi Gazete’de “Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” yayımlamış ve tepkilere neden olmuştu.

Söz konusu yönetmelik maden sahalarına denk gelen zeytinlik alanların madencilik faaliyetinin yapılabilmesi için zeytin ağaçlarının taşınması veya zeytin kesilmesi, madencilik faaliyeti tamamlandıktan sonra alanın rehabilite edilmesini mümkün kılıyordu.

Enerji Bakanlığı’nın, zeytinliklerin maden faaliyetlerinde kullanılmak üzere kesilmesini öngören yürütmesi Danıştay tarafından durduruldu.

Danıştay 8. Dairesi söz konusu yürütmeyi durdurdu. Dünya yazarı Ali Ekber Yıldırım, bugün kaleme aldığı “Danıştay’dan Enerji Bakanlığına zeytincilik dersi” başlıklı yazısında bu kararı ‘ders niteliğinde bir karar’ olarak değerlendirdi.

“TELAFİSİ GÜÇ VE İMKANSIZ ZARARLARA NEDEN OLACAK”

Çiftçi Sendikaları’nın başvurusu üzerine Danıştay 8. Dairesi, oybirliği ile aldığı yürütmenin durdurulması kararında bu yönetmeliğin uygulanması halinde telafisi güç ve imkânsız zararlara neden olacağı ifade edildi.

Yıldırım’a göre, Enerji Bakanlığı elektrik ihtiyacını bahane ederek bu düzenlemeyi “kamu yararı” için zorunlu olduğunu savunsa da Danıştay, asıl kamu yararının zeytincilikte olduğunu bir kez daha göstermiş oldu.

“ZEYTİNCİLİK YASASI 9 KERE DEĞİŞTİRİLMEYE ÇALIŞILDI”

Yıldırım’a göre Zeytincilik Yasası, AKP iktidara geldikten sonra tam 9 kez değiştirilmek istendi. Konuyla ilk çalışma ise 2003 yılında yapıldı.

Daha sonra 17 Ocak 2006’da, 15 Temmuz 2008’de, 3 Temmuz 2009’da, 21 Nisan 2010’da, 20 Şubat 2013’te, 16 Haziran 2014’te, 17 Mayıs 2017’de ve 1 Mart 2022’de olmak üzere bugüne kadar tam 9 kez zeytin sahaları ile ilgili yasal düzenleme girişiminde bulunuldu.

Bugüne kadar bu düzenlemelerin 9’u ya yargıdan döndü veya Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde duyarlı milletvekillerinin çabası ve desteği ile reddedildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla feshedilen İstanbul Sözleşmesine ilişkin CHP, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, kadın örgütleri ve vatandaşların bireysel olarak Danıştay’a yaptığı 200’ü aşkın “yürütmenin durdurulması ve kararın iptali” isteminde bugün karar çıktı. Danıştay 10. Daire’nin “yürütmenin durdurulması ve iptal taleplerini” oyçokluğuyla reddettiği; kararın 2’ye karşı 3 oyla alındığı öğrenildi.

Kararda, sözleşmenin 80. Maddesinin yürütme organına yani Cumhurbaşkanına fesih yetkisi verdiği vurgulandı. Anayasa’nın 104. Maddesine göre, uluslararası antlaşmaları onaylama yetkisinin cumhurbaşkanına ait olduğu belirtilen kararda, “Cumhurbaşkanı değişen ve yeni koşullar itibarıyla anlaşmanın onaylanmasını erteleyebileceği gibi onaylamaktan tamamen de vazgeçebilecektir” denildi.

YÜRÜRLÜKTEN 2 GÜN ÖNCE RET KARARI GELDİ

Danıştay 10. Daire’nin, çekilme kararının resmen yürürlüğe gireceği 1 Temmuz 2021 tarihinden iki gün önce ret kararını alması dikkat çekti.

CUMHURBAŞKANLIĞI SAVUNMA YAPMIŞTI

Cumhurbaşkanlığı’nın dün Danıştay’a gönderdiği 7 sayfalık savunmada ise İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararının iptali istemiyle açılan davaların “haksız ve hukuki dayanaktan yoksun” olduğu savunulmuştu.

Sözleşmeden çekilme kararının münhasıran Cumhurbaşkanı’nın yetkisine tabi olması nedeniyle yargı denetimi dışında olduğu belirtilen savunmada; Sözleşmenin Cumhurbaşkanlığı kararı ile feshedilmesinde Anayasa aykırılık bulunmadığı, çekilme kararının “kadınlara yönelik şiddetin önlenmesi hususunda hukuki olarak veya uygulama bakımından bir eksikliğe yol açmayacağı” öne sürülmüştü.

İPTALİ İSTEYENLER TBMM’Yİ İŞARET ETMİŞTİ

Açılan davalarda ise TBMM’de oybirliğiyle bütün partilerin desteğiyle kabul edilen İstanbul Sözleşmesi’nden Cumhurbaşkanı’nın bireysel kararıyla çıkılamayacağı belirtilerek, şu görüş ifade edilmişti:

“İptal kararının dayanağı olan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Anayasa’nın Cumhuriyetin nitelikleri (madde 2), kanun önünde eşitlik (madde 10), Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü (madde 11), temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması (Madde 13), milletlerarası andlaşmaları uygun bulma (Madde 90) ve Cumhurbaşkanı’nın görev ve yetkileri (madde 104) maddelerine aykırı.”

Manisa’nın Soma ilçesinde 13 Mayıs 2014 tarihinde 301 madencinin ölümünde ihmali bulunduğu ileri sürülen 12 kamu görevlisi hakkında soruşturma açılması için mağdur avukatları tarafından şikayette bulunulmuş, ancak Çalışma Bakanlığı kamu görevlileri hakkında soruşturma açılmasına izin vermemişti.

Danıştay’a yapılan itiraz da 10 Aralık 2015 ve 14 Nisan 2016 tarihlerinde reddedilmişti. Mağdur avukatları konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşımıştı. Yüksek Mahkeme, 9 Mart 2020 tarihinde hak ihlali kararı vererek, ihlalin ortadan kaldırılması için dosyayı yeniden Danıştay’a göndermişti.

Danıştay Birinci Dairesi; dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü Kasım Özer ve iş müfettişleri Ercemal Atasoy, Ayhan Yüksel, Aysel Ertürk, Yaşar Korkmaz, Ertan Gül, Abdurrahman Başkaya, Mehmet Göl, Mukadder Kavcar, Mehmet Tekelioğlu, Gürol Alaca, Emin Gümüş ve Ersin Bulut hakkında bakanlığının “soruşturma izni verilmemesine ilişkin” kararı yeniden değerlendirdi. Daire, mağdur avukatlarının kamu görevlileri hakkındaki şu iddialarını, tekrar değerlendirdi:

“İşverene haber vererek ve teftiş yapılacak güzergahı, ocağı, hangi panoda inceleme yapılacağını bildirerek yüzeysel olarak denetlemek, tünellere inmeden, sorunsuz ve havadar alanları incelemek, antigrizu malzeme olarak gösterilen panoları ve elektrik motorlarını yeterince incelememek, rastgele seçilen işçiler yerine önceden seçilen ve ne söylemeleri gerektiği bildirilen işçilerle görüşmek, gaz izleme ile ilgili kayıtların geriye dönük olarak incelemesini yapmamak suretiyle usulsüz denetim yapmak.”

Danıştay, Çalışma Bakanlığı’nın kamu görevlileri hakkında soruşturma izni verilmemesine ilişkin 7 Eylül 2015 tarihli kararın kaldırılmasına ve kararın bir örneğinin gereğinin yapılması için Soma Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmesine karar verdi.

Danıştay’ın pazarlık usulüyle yapıldığı gerekçesiyle iptal ettiği 1 milyar 607 milyon liralık Bursa’daki metro hattı ihalesi aynı usulle yeniden aynı şirkete 1 milyar 950 milyon 628 bin 508 liraya ihale edildi.

600 MİLYON LİRA MALİYET HESAPLANMIŞTI

AKP’li Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş’ın bu hat için 600 milyon lira maliyet hesaplayıp kamuoyuna duyurduğunu hatırlatan CHP Bursa İl Başkanı İsmet Karaca, “Bu hat 1 milyar 607 milyon liraya ihale edilince, maliyetin yaklaşık üçe katlanmasına itiraz etmiştik. İhale tekrarlandı ve bu kez 1 milyar 950 milyon 628 bin 508 liraya yine aynı şirkete verildi. Maliyet de 3 kattan fazlası oldu. Hâlbuki ihale yandaş şirketlere zam vermek için değil, rekabet oluşturup indirim almak için yapılır. AKP iktidarının ülkeyi ve bütçeyi nasıl kötü yönettiği, halkın parasını nasıl çarçur ettiği, yandaşa nasıl peşkeş çektiği bir kez daha tüm çıplaklığıyla ortaya çıkmıştır” dedi.

“DOLAR BAZINDA DA YÜZDE 14 ARTIŞ VAR”

AKP hükümetinin şeffaflıktan kaçınması nedeniyle ihale detaylarına zorlukla ulaşılabildiğini belirten İsmet Karaca şunları söyledi ;

Bursa Büyükşehir Belediyesi parasızlıktan yatırım yapamaz duruma düşürülmesi nedeniyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapımı üstlenilen ve daha sonra idari yargı kararıyla iptal edilen Bursaray Emek-Şehir Hastanesi hattı için 2020 ekim ayında yapılan ilk ihale 1 milyar 607 milyon 824 bin liraya sonuçlandı. Nisan ayı başında da projenin temeli atıldı.

Söğüt İnşaat-Taşyapı İnşaat ortaklığına verilen ihale o tarihteki kurla 204 milyon dolar iken ve bu rakam bile benzer projelerle karşılaştırdığımızda en az yüzde 30 pahalıyken, ihale birkaç gün önce tekrarlandı, rekabet koşulları yine oluşturulmadı ve bu kez 1 milyar 950 milyon 628 bin liraya yani bugünkü kurla 233 milyon dolara aynı şirketlere verildi.

Danıştay’ın Kamu İhale Kanunu 21-maddesi kapsamında yapılamayacağına hükmettiği ihale, açık ihale yerine Bakanlığın yine aynı yöntemde ısrar etmesi nedeniyle yine 21-B’ye dayanılarak yine pazarlık usulüyle yapılmıştır.

“MELİH GÖKÇEK’İN EN ÇOK İHALE VERDİĞİ ŞİRKET”

Değişen hiçbir şey yok ama tekrarlanan bu ihalede ne oldu da dolar bazında yüzde 14 zam yapıldı? Ne oldu da maliyet bizim paramızla 342,8 milyon lira, bugünkü resmi kurla döviz bazında 29 milyon dolar arttı?

Melih Gökçek’in başkanlığı döneminde en fazla ihale verdiği şirketlerden olan Söğüt İnşaat ile ortağı Taşyapı’nın kasalarına aktarılacak para tam 342,8 milyon lira artırıldı.

Fahiş fiyatlı ihaleyi iptal eden Danıştay kararı bile AKP Hükümetinin kasıtlı tutumu nedeniyle yandaşların işine yarar hale dönüştürülmüştür. AKP hükümeti artık iyice sevk ve idareyi kaybetmiştir. Bu durumun başka bir izahı yoktur.”

“KİLOMETRE MALİYETİ 39 MİLYON DOLAR”

Delme tünelli İzmir Narlıdere-F Altay hattının ortalama kilometre maliyetinin 29.71 Milyon dolar; delme ve aç-kapa tünelli Kocaeli-Gebze-Darıca hattının kilometre maliyetinin 21.5 milyon dolar olduğunu hatırlatan İsmet Karaca, “Buna karşın yapısı gereği daha ucuza mal olması gereken hemzemin aç-kapa tünelli Emek-Şehir Hastanesi Bursaray hattı ortalama kilometre maliyeti ilk ihalede 34 milyon dolarlık fahiş bir rakam oldu. Şimdi ise ortalama kilometre maliyeti 39 milyon dolarla inanılmaz bir kazık haline dönüştü” ifadelerini kullandı.

“BU FAHİŞ İHALENİN YARGIYA GÖTÜRÜLMESİ GEREK”

CHP’li İsmet Karaca, ilk ihalede bol keseden 48 ay süre tanınan proje yapım süresinin, ikinci ihalede normalleştirilerek 24 aya indirildiğini de belirterek şunları söyledi;

Emek-Şehir Hastanesi hattı ihalesi iptal edilmesi bile rekabet koşulları oluşturulmasını sağlayamadı, adrese teslim ihaleyi engelleyemedi. Bu ihalenin Kamu İhale Kurumu’nca onaylanması durumunda yeniden idari yargıya götürülerek iptalinin talep edilmesi gerekiyor.

Hukuksuz bir işlemle kamu zararına yol açılmış bulunmaktadır. Anlaşılıyor ki, AKP iktidarının gözünü giderayak iyice para hırsı bürümüştür. Danıştay kararına inat çarçur edilen bu paraların hesabı, günü gelip de sorulmayacak mı zannediliyor.”