Eylül ayına yeni elektrik ve doğalgaz zamlarıyla girilmesi, son bir yılda vatandaşın yüzde 180’i, sanayicinin yüzde 430’u aşan enerji zamlarına maruz kalmasına yol açtı.

Bugünkü zamlar, eylül ayı itibarıyla dört kişilik bir ailenin ortalama elektrik faturasının 346,90 TL’den 416,3 TL’ye çıkmasına neden olacak. Bu da elektrik faturasının bir önceki aya göre 69,4 TL, sene başına göre de 196,6 TL birden artması demek.

İstanbul’da yaşayan dört kişilik bir ailenin ortalama doğalgaz faturası ise eylül itibarıyla 436 TL’ye yükselecek.

Sözcü Gazetesi‘nden Gamze Bal‘a konuşan TMMOB Makina Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Başkanı Oğuz Türkyılmaz, kış aylarına gelindiğinde sadece doğalgaz faturasının aylık 900-1000 TL’ye çıkacağını söyledi.

SADECE ELEKTRİK VE DOĞALGAZ FATURASI 852 TL

EPDK ve BOTAŞ, bugün itibarıyla konutlarda kullanılan elektriğe yüzde 20 zam yapılırken; konutlarda kullanılan doğalgaza yüzde 20,4, sanayide kullanılan doğalgaza ise yüzde 50,8 zam yapıldığını duyurdu.

TMMOB Makina Mühendisleri Odası’nın hesaplamasına göre, İstanbul’da yaşayan dört kişilik bir ailenin aylık elektrik, doğalgaz, su, telefon ve internetten oluşan tüm faturalarının toplamı 2022 Ocak’ta 997,6 TL idi. Bu tutar Ankara’da yaşayan bir aile için ise 1025 TL’ye ulaşmıştı.

Gelinen noktada, 2022 Eylül itibarıyla ise sadece elektrik ve doğalgaz faturaları 850 TL’yi aşacak.

ZAMLAR 2018’DEN BU YANA YÜZDE 1000’İ AŞTI

TMMOB Makina Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Başkanı Oğuz Türkyılmaz’ın sozcu.com.tr’ye yaptığı değerlendirmeye göre, yıl içindeki doğalgaz zamları konutlar için yüzde 119,5’i bulmuş oldu.

Bu oran birinci kademe küçük işletmelerde yüzde 219,2 iken, ikinci kademe büyük işletmelerde yüzde 51,5 ve elektrik üretim amaçlı tarife için ise yüzde 273,6.

Türkyılmaz, yapılan zamların kur krizinin başladığı 2018’e göre kıyaslandığında ise, son 4 yılda konutta kullanılan doğalgazın yüzde 313, birinci kademe işyerinde kullanılan doğalgazın yüzde 620.5, ikinci kademe işyerinde kullanılan doğalgazın ise yüzde 1071,5 zamlandığı bilgisini verdi.

NİHAİ ÜRÜN FİYATLARINA DA YANSIYACAK

Sozcu.com.tr’ye konuşan Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Eski Yönetim Kurulu Üyesi Olgun Sakarya ise, son bir yılda meskenlerde kullanılan elektrikte birinci kademeye yüzde 89,5, ikinci kademeye ise yüzde 184,2 zam geldiğini aktardı.

Sakarya’nın aktardığına göre bu oran, tarımsal sulamada yüzde 142,5 ve ticarethanelerde yüzde 174,2 ila yüzde 265,6 aralığında iken, sanayide kullanılan elektriğe son bir yılda yapılan zam yüzde 433,1’e ulaştı.

Eylül itibarıyla yapılan zamları ‘yüklü bir zam, altından nasıl kalkılır bilmiyorum’ sözleriyle değerlendiren Sakarya, “Enerji maliyetleri, tarifeler üzerinden vatandaşa yükleniyor. Sanayideki zam da dikkat çekici. Bu, sanayicinin ürettiği her türlü malın yine zamlanacağının işareti. Bu yüzden vatandaş sadece enerji zamlarıyla değil, diğer zamlarla da mağdur olacak” dedi.

AZAMİ FİYAT LİMİTİ DE ARTTI: YENİ ZAMLARIN İŞARETİ

Sakarya, EPDK’nın son kararlarına bakıldığında, enerji zamlarının devam edeceğine yönelik işaretler olduğuna dikkat çekti.

Üretim şirketlerinin gün öncesi piyasası ve dengeleme güç piyasasında ürettikleri elektrik enerjisi için, saatlik bazda, megavat saat başına verecekleri tekliflerdeki azami fiyat limitlerinin de artırıldığı bilgisini veren Sakarya, bunun ne anlama geldiğini şöyle anlattı:

“2020 Mart’ta 600 TL, 2021 sonunda 2 bin TL olan megavat saat başına bu fiyat, bugün 4 bin 800 TL’ye çıktı. Yani 2020’ye göre 8 kat, 2021 sonu-2022 başına göre 2.4 kat artmış oldu.

Dolayısıyla bu fiyat tekliflerinde makasın açılması, üretim şirketlerinin teklif ettikleri toptan satış fiyatlarının bu rakamlara göre teklif vermesine, bu da faturalara yansıyan üretim maliyetlerinin artmasına yol açacak. Dolayısıyla bu gelişme de yeni zam haberleri olarak karşımıza çıkacaktır. Bu iş artık gerçekten çığrından çıktı.”

Akaryakıt fiyatlarına üst üste zam gelmeye devam ediyor. Benzinin litresi 25 lirayı, motorinin litresi ise 24 lirayı geride bıraktı.

Döviz kurlarındaki artış nedeniyle akaryakıt fiyatlarında zam yağmuru devam ediyor. Bugünden itibaren geçerli olmak üzere benzinin fiyatı 70 kuruş, motorinin fiyatı ise 97 kuruş arttı.

Benzine dün 1 lira 45 kuruş, motorine ise 1 lira 38 kuruş zam gelmişti. 

FİYATLARDA SON DURUM

Bu zamların ardından İstanbul’da benzinin litresi 25.01 TL’ye yükseldi. Benzinin litresi İzmir ve Ankara’da 24,43’ten 25,13 TL’ye çıktı.

İstanbul’da 23.48’den satılan motorinin litresi 24.45 TL’ye yükseldi. Motorinin litresi İzmir ve Ankara’da 23.60’tan 24,57 TL’ye çıktı.

YÜZDE 224 ORANINDA ZAM

Benzinin litre fiyatı İstanbul’da bir sene önce 7,72 TL, yıl başında 12,29 TL idi. Benzine son bir yılda yüzde 224, yıl başından bu yana yüzde 103 oranında zam geldi.

Motorinin litre fiyatı İstanbul’da bir sene önce 7,20 TL, yıl başında 11,43 TL idi. Motorine son bir yılda yüzde 239, yıl başından bu yana yüzde 113 oranında zam geldi.

ALKOL VE SİGARAYA ZAM GELDİ.

Alkol ve sigaralara gelen ÖTV zammıyla birlikte alkolün yılbaşından beri vergisi yüzde 84.2, sigaranın vergisi ise yüzde 61 oranında artış gösterdi. 

Dün gece Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile rakı, bira, şarap ve diğer alkollü içkilerden alınan asgari maktu ÖTV tutarları yüzde 25, tütün içeren sigara, puro ve diğer tütün ürünlerinden alınan asgari maktu ve maktu ÖTV tutarları yüzde 10 oranında artırılmıştı.

Elektriğe zam yeniden gündeme geldi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Akın, “Yaz aylarında yaşanabilecek olası bir kuraklık durumunda, ithal girdili santrallerin elektrik üretim oranının artması, büyük bir zam olasılığını gündeme getirecektir” dedi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Akın, elektrikte piyasasında uygulanmaya başlanan tavan fiyat uygulamasının iki ayda ikinci kez değişmesiyle ilgili açıklama yaptı. Elektrik üretim maliyetlerindeki artışın ulusal tarifeye zam olarak yansıyabileceğine dikkat çeken CHP’li Akın, özetle şunları dile getirdi:

“ELEKTRİK KULLANMAK TÜRKİYE’DE LÜKS OLDU”

“AK Parti, yüzde 127’yi bulan Cumhuriyet tarihinin en yüksek elektrik zammını yılbaşında hayata geçirmişti. Sosyal tarife olarak kullanılması gereken kademeli tarifeyi zam yapma aracına dönüştüren iktidar, gelen tepkilerin ardından KDV indirimi gibi göstermelik adımlar atmıştı. Buna karşın yapılan fahiş zamlar hala geçerlidir. Temel bir hak olan elektrik kullanımının lükse dönüştüğü Türkiye’de resmi verilere göre 2021 yılında 3,5 milyon abonenin elektriği faturasını ödeyemediği için kesilmiştir.

“LİRA DEĞER KAYBETTİKÇE ÜRETİM MALİYETİ ARTIYOR”

İktidarın yanlış para politikaları nedeniyle Türk Lirası’ndaki değer kaybı sürmektedir. İthal kömür ve doğal gaz gibi dışa bağımlı girdilerle üretim yapan elektrik santrallerinin maliyetleri bu kapsamda sürekli artmaktadır. İktidar elektrik üretimindeki maliyet artışını frenleyebilmek amacıyla, piyasasına sunulan tekliflerin arz ve talebe göre eşleşmesiyle belirlenen piyasa takas fiyatına (PTF) müdahale ederek 1 Nisan 2022 itibarıyla tavan fiyat belirlemiştir.

“TAVAN FİYATIN YÜKSELMESİ ZAM OLASILIĞINI ARTIRIYOR”

PTF tavan fiyatı 1 Nisan 2022’de bir megavatsaat başına ithal girdili santrallerde 2 bin 500 lira, yenilenebilir ve yerli santrallerde ise bin 200 lira olarak belirlenmişti. Ancak 19 Mayıs 2022 tarihinde; önce 2 bin 750 liraya çıkarıldı, sonra 1 Haziran 2022 itibarıyla de 3 bin 200 lira olarak uygulanması kararlaştırıldı. Böylece üretim maliyetlerini frenlemek amacıyla getirilen PTF tavan fiyat uygulaması iki ayda iki defa değişmiştir. Bu durum iktidarın üretim maliyetlerindeki artışı durduramadığını göstermektedir. Yaz aylarında yaşanabilecek olası bir kuraklık durumunda ithal girdili santrallerin elektrik üretim oranının artması büyük bir zam olasılığını gündeme getirecektir.

“YANLIŞ POLİTİKA VATANDAŞA ZAM OLARAK YANSIMAMALI”

Türk Lirası’nda yaşanan olağanüstü değer kaybının temel nedeni iktidarın uyguladığı yanlış para politikalarıdır. İktidarın yanlış politikasının sonucunda artan döviz kuru nedeniyle sınırlandırılmak istenilmesine karşın elektrikte üretim maliyetleri kontrol edilememektedir. Üretim maliyetleri arttıkça ulusal tarifede zam baskısı da artmaktadır. İktidarı uyarıyoruz: Üretim maliyetlerindeki artışın nedeni uygulanan yanlış politikalarla Türk Lirası’ndaki değer kaybıdır. Dolayısıyla iktidar kendi yanlış politikasının faturasını vatandaşa elektrik tarifesinde zam olarak yansıtmamalıdır.”

CHP Trabzon İl Başkanı Ömer Hacısalihoğlu, yapılan zamlara tepki göstererek, zamların yakında, “namusumuzla battık” yazılı dövizlerin habercisi olduğunu söyledi.

CHP Trabzon İl Başkanı Ömer Hacısalihoğlu: “Zamlar, çok yakında ‘namusumuzla battık’ yazılı dövizler asacak esnafların habercisidir”

AKP hükumeti tarafından yapılan fahiş zamlara tepki gösteren Hacısalihoğlu, bu durumun tüm vatandaşları nefes alamaz hale getirdiğini dile getirdi.

Hacısalihoğlu, her kesimden vatandaşın geçinme sıkıntısı içinde olduğunu vurgulayarak, “AKP iktidarının en marifetli işi zam yapmak. Yatıyorlar, kalkmadan zam yapıyorlar. Kalkıyorlar, ellerini yüzlerine yıkamadan zam yapıyorlar. Zam yapmak hayat felsefeleri haline geldi.” dedi.

“Zamlı zamlı kaçacak yer arayacaksınız”

Yapılan zamların ve hayat pahalılığının vatandaşları patlama noktasına getirdiğini dile getiren başkan Hacısalihoğlu, “Bakın buradan uyarıyorum; AKP böyle devam ettiği sürece kendisini çok kötü günler bekliyor. Halk artık AKP’nin ampulünü görmemek için evine florasan döşüyor. Bu gidişle ilk seçimde zamlı zamlı kaçacaklar, kaçacak delik arayacaklar.” diye konuştu.

Ömer Hacısalihoğlu, Trabzon’da da herkesin zor durumda olduğunu vurgulayarak, “Fındık, çay… Bu coğrafyada başka bir şey yok. Önce fındığı bitirdiler. Şimdi de gübre fiyatı derken çayı da bitirdiler. Üreticilere dokunan pişman oluyor. Bu insanlar nasıl kazanacaklar, nasıl geçimlerini sağlayacaklar? AKP’nin umrunda bile değil.” şeklinde konuştu.

Sadece çiftçinin değil, esnafın da zor durumda olduğunun altını çizen Hacısalihoğlu, “Döviz, akaryakıt girdi maliyetlerindeki artışlar Türk lirasının itibarının  tarihin en düşük seviyesinde olması sizler için bir şey ifade etmiyor olabilir ancak esnaf için çok şey ifade ediyor. Bu zamlar çok yakında  ‘namusumuzla battık’ yazılı dövizleri asacak olan esnafların  habercisidir.” değerlendirmelerini yaptı.

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, akşam saatlerinde resmi sosyal medya hesabı Twitter’dan bir paylaşımda bulundu.

Kılıçdaroğlu, daha önce sosyal medya hesabı üzerinden iki defa video yayınlarken bu akşam bunlara yenisinin ekleneceğini belirtti.

CHP lideri, saat vererek şu ifadeleri kullanmıştı:

“Kuruşu kuruşuna saydım beş para etmiyorlar. Saat 21.00’de birlikte bakalım bir ibret tablosuna. Bekliyorum.”

Kılıçdaroğlu, saat 21.00’de sosyal medya hesabı Twitter’dan bahsi geçen videoyu paylaştı.

Videodaki satır başları şu şekilde:

“Sarayın oligarkları, uykularınız kaçıyor değil mi? Daha bunlar güzel günleriniz. Gözünüzün yaşına bakan namerttir!”

Kılıçdaroğlu’nun konuşması söyle:

“SARAYLILAR TATLI PEŞİNDE, SİZİN İSE TUZUNUZ YOK”

“Sevgili halkım merhaba. Biliyorum mutfaklarınız yangın yeri. Korkunç bir soygun var.Elektrik faturalarınızın mücadelesini verirken, getirdiler akaryakıt zamlarını.

Artık belli ki gaspetmeye çalıştıkları iki lokma ekmeğiniz için dövüşeceğiz, kavga edeceğiz. Sizin nasibiniz uğruna… Etmek zorundayız. Saraylılar tatlı peşinde sizin ise tuzunuz yok.

“GÜNAŞIRI ZAMLAR ZULME DÖNÜŞTÜ ARTIK”

Ama sevgili halkım. Ama sevgli halkım siz de biz de biliyoruz ki bu mücadeleden millet galip çıkacak. Saraydaki şahsa seslendim: “Elektrikteki KDV’yi sıfırla. Tık yok, ses yok. O zaman ben de şahsi protestoma devam edeceğim.

Gün aşırı yağdırdıkları akaryakıt zamları da ağır bir zulme dönüştü artık.

Anlatıyorlar ya… “Dünyada şöyle oldu, yok dünyada böyle oldu…” diye. Bunun asıl nedeni Türk Lirasının, yani milli paramızın değerinin pul edilmesidir. Gerisi hikaye.

“KURU EKMEK KAVGASINI BİRLİKTE VERMEZSEK BEŞLİ ÇETELER BİZİ SOYMAYA DEVAM EDECEK”

Sevgili halkım. Bir dilim kuru ekmek kavganızı birlikte vermezsek, 5’li çeteler bizi soymaya devam edecek. Hem bu kuru ekmek paranızla da yandaş medyayı, trollerini, teşkilatlarını finanse edecekler.

Hatırlarsanız, “İktidar olduğumuzda kuruş ödemem demiştim” yapmak istedikleri o “Talan İstanbul” kanalına.

Finansal akbabaları da uyarmıştım. Çetelerini korumak için ne demişti şahsım: “Söke söke o paraları sizden alırlar” demişti.”

“BEŞLİ ÇETE”YE RUS OLİGARKLARI BENZETMESİ

Ama buradan Beşli Çeteye de bir çift lafım olsun.

Eyy Beşli Çete, siz Putin’in oligarkları için kurduğu sistemin, Türkiye’deki kopyalarısınız. Saraydaki şahıs Putin’den ne öğrendiyse sizinle de onu uygulamak istiyor. Gitttiniz İngiltere’de mahalleler satın aldınız, villalar satın aldınız. Bankalar kurdunuz, paralarınızı oralara taşıyorsunuz, taşımaya da devam ediyorsunuz. Oralarda paranızın güvende olacağını mı düşünüyorsunuz?

Bakın Putin’in oligarklarına… Ne oldu? Rusya’dan kaçırdıkları paraları söke söke alıyorlar. Bütün mal varlıklarına, parayı kaçırdıkları ülkeler el koydu.

Barı Rus oligarklarını hedef alan özel birim kurdu. Teker teker hedef avlıyorlar. Aslında kimin parası o? Rus halkının parası sevgili halkım, Rus halkının parası.

KILIÇDAROĞLU’NDAN ‘BEŞLİ ÇETE’YE: SİZİ GİDİ HARAM BAŞLARI SİZİ

Eyy, yerel oligarklar. Size mi yedirecekler zannediyorsunuz? Halkın parasını çaldınız. Çaldığınız parayı da Batılı alsın yeriz diye tetikte bekliyor. Sizi izliyor. Size de huzur yok. Size de uyku yok. İbret-i alem olacaksınız siz de. Sizi harambaşları sizi. Ama benim derdim siz de değilsiniz aslında. Benim derdim kaçırdığınız bu halkın parasıdır. O parayı ait olduğu topraklara, yani bu güzel ülkemize geri kazandıracağız. 

Sizin gözünüzün yaşına bakan namerttir.

Haydi iyi akşamlar.”

CHP ve Sol Parti’nin Düzköy’de, yüksek elektrik faturalarına karşın enerji şirketlerinin kamulaştırılmasını talep ettiği basın açıklamasında, “Enerji bugün kamu hizmeti olarak sunulsa 100 TL olan fatura anında 25 TL’ye düşecektir” denildi.
Trabzon’da CHP Düzköy İlçe Başkanlığı ve SOL Parti Düzköy İlçe Başkanlığı, enerji şirketlerinin kamulaştırılmasını talep etti. Basın açıklamasını SOL Parti Düzköy İlçe Başkanı Yakup Civelek okudu.
Açıklamada, “Enerji bir insan hakkıdır ödeme güçlüğü çekenlerin elektriği doğalgazı ve suyu kesilmemelidir. Kalıcı çözüm için enerji şirketleri derhal kamulaştırılmalıdır. Enerji bugün kamu hizmeti olarak sunulsa 100 TL olan fatura anında 25 TL’ye düşecektir” denildi.
Civelek, şunları söyledi:
“Bu kış böyle geçmez bu faturalar ödenmez enerji şirketlerinden davacıyız. Enerji şirketleri daha çok kâr etsin diye elektrik faturalarımızı ikiye üçe katladılar tükettiğimiz elektriğin kat ve kat fazlasını ödemek zorunda bırakılıyoruz bu adil olmayan faturaları reddediyoruz. SOL parti olarak diyoruz ki hayat pahalılığının altında zaten geçinemeyen milyonlar olarak bu faturaları ödeyecek gücümüz de yok. 2021 yılında 5 milyon ailenin elektriği kesilmiş zamlar sonrasında bu oran ikiye üçe katlanmıştır.
Bu zamlar derhal geri çekilsin diyoruz. Tükettiğimiz elektriğin parasını değil şirketlere haraç ödüyoruz zamlarla iki üç katına çıkan faturalarımız el yakıyor bu faturalar adaletsizdir haksızdır. Ödediğimiz kadar elektrik tüketmiyoruz. Peki, neden tükettiğimiz çok üzerinde para ödüyoruz? Çünkü enerji üretici ve dağıtımı tümüyle özelleştirildi, şirketler daha çok kâr etmek istiyor. Daha çok kâr etmek için cebimizdeki üç kuruşa el koymak istiyor. Fatura değil şirketlere haraç ödüyoruz, bu zamlar geri çekilmelidir, bu faturalar ödenmez, ödenemez. 2021 yılında 5 milyon hanenin elektriği kesildi bu zamlarla birlikte elektrikten mahrum kalacak aile sayısının iki üç katına çıkacağını tahmin etmek hiç zor değil, bu halk için eziyettir, zulümdür. Bu zam geri çekilmeli faturasını ödeyemediği için kimsenin elektriği kesilmemelidir, ihtiyacı olanların faturaları kamu tarafından karşılanmalıdır. Elektrik hizmeti kamu eliyle verilirse 100 liralık fatura 25 lira harcar. Nasıl mı? Kamu kurumu olan elektrik vergi anonim şirketi zamlarla birlikte elektriğin dağıtım şirketlerine 2022 itibarıyla elektriğin kilovat saatini 31.86 kuruştan satarken halka gelen elektrik bedeli 134,84 kuruş yani enerji şirketleri tarafından kamu fiyatının üzerinde 4.23 kat ücret konuyor. Enerji kamu hizmeti olarak sunulsa 100 TL’lik fatura 25 TL olacaktır. Enerji şirketlerinin 1 aylık kârıyla 4 milyon öğrenciye yurt imkânı sağlanır, dağıtım şirketlerinin 1 ayda toplam abonelerden elde ettiği gelir 2021’de 19 milyar lirayken 2022’de 42,2 milyar liraya çıkacak. Yani özel şirketler her ay 22,5 milyar lira fazladan gelir elde ederken aylık gelirleri yüzde 14 artmış olacak yani son zamlarla birlikte toplamda yıllık 270 milyar lira İlave gelir elde etmiş olacaklar. Bir aylık kârları ile bu memleketin gençlerinin sırtında bir yüke dönüşen KYK borçlarının tamamı 10 kere ödenir. Bir sonraki ayda ise 4 milyon öğrenciye yurt imkânı sağlanabilir.
Zamlar derhal geri çekilmelidir. Elektrik yardım uygulamasında 150 kilovat sınırı aylık 230 kilovata yükseltilmelidir. Konutlarda elektrik doğalgaz ve suya yansıyan KDV sıfırlanmalıdır. Enerji bir insan hakkıdır, ödeme güçlüğü çekenlerin elektriği doğalgazı ve suyu kesilmemelidir. Kalıcı çözüm için enerji şirketleri derhal kamulaştırılmalıdır. Enerji bugün kamu hizmeti olarak sunulsa 100 TL olan fatura anında 25 TL’ye düşecektir.

“ENERJİ ÜRETİMİ KAMU HİZMETİ OLARAK DOĞA VE YURTTAŞ YARARINA YAPILMALIDIR”

İnsanlığın ve doğanın ortak mirası olan enerjinin üretim maliyeti yoksul halkın ve doğanın sırtından alınmalıdır. Emeğimizi ve doğanın zenginliğini enerji şirketlerine akıtmaktan vazgeçilmelidir. İklimin, gıdanın, yaşamın geleceğini korumak mümkün. Enerjiyi, temiz, ucuz, sağlıklı, güvenli üretmek ve tüketmek istiyoruz. Bunu istemeyen enerji şirketleridir. Bu nedenle, enerji şirketleri hemen kamulaştırılmalıdır. Enerji üretimi, kamu hizmeti anlayışıyla, bedelsiz, katılım payı temelinde, doğanın ve yurttaşların yararına yapılmalıdır.

“ÇÖZÜM KAMULAŞTIRMA”

Türkiye’nin krizden çıkışı için acil bir kamucu dönüşüm gerçekleştirilmelidir. Yerli-yabancı sermayeye peşkeş çekilen, halka ait tüm varlıklar yeniden kamulaştırılmalıdır. Ekonomiden siyasete eğitimden sağlık sistemine kadar her alanda kamucu/toplumcu bir anlayışın egemen kılınarak, özelleştirmelerle yağmalanan yandaş sermayeye peşkeş çekilen kamu malları yeniden kamuya iade edilmelidir. Eğitim ve sağlık her düzeyde parasız olmalı, özel eğitim kurumları ve hastaneler kamulaştırılmalıdır. SOL Parti kamucu bir dönüşüm için mücadele ediyor; omuz omuza verelim.”

Elektrik dağıtım sektörünün özelleştirilmesi vatandaşa sadece kabarık faturalar olarak değil, karanlık olarak da geri dönmeye başladı.

Isparta’nın kış ortasında günlerce elektriksiz kalması hem dağıtım altyapısının eksikliğini gözler önüne serdi hem de bu ihmal vatandaşların ısınmadan aydınlanmaya, buzdolabındaki yiyeceklerinin ya da elektrikli ev aletlerinin bozulmasına kadar pek çok mağduriyet yarattı.

Bu kesintilerin nedenlerini, bölgedeki son durumu ve vatandaşların maddi, manevi mağduriyetlerinin giderilmesi için ne yapmaları gerektiğini 6 ayrı uzman ile konuştuk.

‘YAZIN YAPILMASI GEREKEN BAKIMLAR YAPILMADI’

Türkiye’nin elektriğini dağıtan 21 şirket var. Isparta, Antalya ve Burdur illerinin elektrik dağıtımını yapan şirket ise Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş (AEDAŞ). Yaklaşık 2,2 milyon aboneye hizmet vermekle yükümlü olan ve 28 Mayıs 2013’te özelleşen bu şirket Cengiz Holding ve Kolin İnşaat’ın bünyesinde.

Bu süreçte Isparta’ya üç kez giden ve kurdukları ekiple söz konusu kesintilerin ana kaynağını raporlaştırmaya çalışan Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Antalya Şube Başkanı Şaban Tat, yaşanan kesintilerin ana nedenlerinden birinin, özelleştirmeyle birlikte devlet kademesinden gelen, kurumsal hafızaya sahip personellerin özelleşen şirketlerde yer almaması olduğunu söyledi.

Tat, “Şirketin gerek mühendis gerek teknik personel kadrosu sayıca çok zayıf. Üç ilin bu şekilde yönetilmeye çalışılması, bu sorunun yaşanılmasını tetikledi” diye konuştu.

“Bu hatların bu hale gelmesindeki sebeplerden biri de yaz aylarında yapılması gereken bakımların yapılmamasıdır” diyen Tat, “Bu bakımlarda eksiklik olduğunu gözlemliyoruz” dedi.

HİZMET DEĞİL, KÂRLILIK ÖNE ÇIKIYOR

Özelleşen firmaların kâr odaklı olduklarını vurgulayan Tat, “Kârlılık ön planda olduğu için yapılan yatırımlar da buna göre şekilleniyor. Yatırımlar üç ili de kapsıyor ancak Isparta’ya yapılan yatırımı daha düşük iken Antalya’ya yapılacak yatırım daha yüksek tutulabiliyor. Belli başlı bakım süreçlerindeki ihmaller ve personelden sağladıkları avantajlar bu sorunun yaşanmasına yol açtı” ifadelerine yer verdi.

Sistem altyapısını ayağa kaldırmak için sürece ihtiyaç olduğunu da aktaran Tat, yapılması gerekenleri ise şöyle sıraladı:

“Bu yaşanılan bir örnek teşkil etmeli. Personel sayısı artırılması, kalifiye eleman sayısının fazlalığı çok önemli. Bölgeye yatırımlar daha üst seviyede yapılmalı ve bu yatırımları, bakımları devletin daha çok denetler hale gelmesi gerekiyor.”

KÖYLERE HÂLÂ ENERJİ VERİLEMİYOR

Isparta Muhtarlar Derneği Başkanı Gökhan Büyükleblebi, 6 Şubat gecesi itibarıyla Isparta Merkez’deki enerji kesintilerinin sona erdiğini ancak bazı köylerdeki elektrik kesintilerinin sürdüğü bilgisini verdi.

Büyükleblebi de EMO Antalya Şube Başkanı Şaban Tat gibi, kesintilerin uzun sürmesinin ana nedenlerinden birinin dağıtım şirketinin yeterli ekibinin olmaması olduğunu söyledi.

“Günlerce elektriksiz kalınmasının ve sürecin yavaş işlemesinin nedenlerinden biri, şirketin bu hasarı karşılayacak yeterli elemanının olmamasıydı” diyen Büyükleblebi, “İlk etapta hasarın bu kadar büyük olacağı da düşünülmedi. İhbarların gelmesiyle anlaşıldı. İlk 24 saatlik kayıp böyle oluştu. Enerji bakanının ve diğer illerden takviye ekiplerin de gelmesiyle iş hızlandı” diye konuştu.

Muhtarlar olarak diğer illerden gelen ekiplerin Isparta’yı bilmemesinden dolayı arıza olan sokakları tek tek dolaştırdıklarını anlatan Büyükleblebi, son duruma ilişkin şunları aktardı:

“Merkezdeki avantajımız elektrik direklerinin yol kenarlarında olmasıydı. Şimdi Isparta Merkez’e enerji verildiği için ekipler köylere dağıldı. Ancak sıkıntı şu ki, köylerdeki elektrik direkleri tarlaların içinde, tarlalar da karla kaplı. Giden ekip kara saplanabiliyor. Bu sefer kurtarma ekibinin gitmesi vs derken yine zaman kaybediliyor. Ancak sanıyorum il genelindeki tüm kesintiler en geç bu akşama kadar bitecektir.”

ŞİRKETE VERİLEN HARCAMA YETKİSİ 1.8 MİLYAR TL

EMO Yönetim Kurulu Üyesi Olgun Sakarya, bu durumun, sağlıklı bir bakım onarım ve periyodik kontrol işleminin yapılmaması, yapıldıysa da yeterli sayıda eleman ve ehil eleman eliyle yapılmamasının yarattığı bir sonuç olduğunu vurguladı.

Dağıtım şirketlerinin altyapı yatırımları için ‘fazlasıyla yeterli ödeneği’ olduğunu belirten Sakarya,

“2011-2020 arasında dağıtım şirketlerine, tarifelere yansıtmak üzere verilen harcama yetkisi 43.4 milyar TL. AEDAŞ’a verilen harcama yetkisi yaklaşık olarak 1.8 milyar TL. Bunun 1.68 milyar TL’lik kesimi son 9 yıldır yani özel sektör zamanında ayrılan para. Böylesine bir kaynak varken altyapı yatırımlarına yeterli yatırımın yapılmaması düşündürücü” diye konuştu.

‘KRİZ EYLEM PLANI DA YOK’

Şehir merkezinin günlerce elektriksiz kalmasının hiçbir şekilde kabul edilebilir bir izahı olmadığına dikkat çeken Sakarya, değerlendirmesine şöyle devam etti:

“Bu, özelleştirmelerin yarattığı bir sonuçtur. Dağıtım hizmeti veren 21 şirketin hepsinin de sektöre bakış açıları farklı, hizmet anlayışları farklı. Bu farklılıklar bu tür sorunları beraberinde getiriyor.

Dağıtım şirketinin çok ciddi bir ihmali söz konusu. Meteoroloji uyarılar yaptı, bunları duymazdan gelirseniz, tedbir almazsanız bu tür vakalar da kaçınılmaz olur.

Üstelik şirketin kriz eylem planı da olmadığını görüyoruz. Dağıtım şirketinin burada çok ciddi sorumluluğu var. Denetlemeyen, yaptırım uygulamayan kamu kurumlarının da sorumluluğu var. EPDK bu konuda sorumluluk taşıyor, bu yaşanılandan sonra kamusal görevini yerine getirip inceleme başlatması gerekir.”

‘LİSANS ALIRKEN VERDİĞİ TAAHHÜTLERE UYMADI’

TMMOB Makina Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Başkanı Oğuz Türkyılmaz da, günlerce elektrik kesintisi yaşanmasının ilk sorumlusunun dağıtım şirketi olduğunu vurguladı: “İkinci sorumlu onu yeterince denetlemeyen TEDAŞ, üçüncü sorumlu da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı başta olmak üzere valilik ve belediye gibi yerel yönetimlerdir.”

“Isparta en soğuk il değil, en ağır kışı da geçirmiyor. Bu yüzden bu tür bir kesinti mazur görülemez” diyen Türkyılmaz, “Belli ki bir hazırlıkları yok. Acil eylem planları da yok. Tedaviyi sadece pansumanla yapmaya çalışıyorlar. Bu sorun, özelleştirmelerin söylendiği gibi hizmet kalitesini artırmadığını, aksine nasıl bir çıkmaz olduğunu ortaya koydu” diye konuştu.

İşin bir başka boyutunun da, şirketlerin dağıtım lisansı alırken belli yükümlülükler altına girmesi olduğunu vurgulayan Türkyılmaz, “EPDK’dan lisans alırken hangi koşullarda elektriği sorunsuz bir şekilde dağıtacağının taahhüdünü veriyorlar. Abonelik sözleşmesiyle de yurttaşla akit yapıyor. Ancak verilen taahhütlerin de, akdin hükümlerinin de yerine getirilmediğini görüyoruz” ifadelerine yer verdi.

Türkyılmaz ayrıca, Isparta’nın afet bölgesi ilan edilmesini talep edilmesine ilişkin önerilere de tepki göstererek şu değerlendirmede bulundu: “Afet bölgesi ilan edilirse şirket diyecek ki ‘burada afet olmuştur’. Maddi tazminat sorumluluğunu yerine getirmeyecek. Buna izin vermemek gerekir. Vatandaşa yaşatılan bu mağduriyetten dolayı EPDK’nın duruma müdahil olması, vatandaşın uğradığı zararı şirketten istemesi gerekiyor.”

VATANDAŞIN TAZMİNAT TALEP ETME HAKKI VAR

Peki bu karda kışta günlerce karanlıkta kalan vatandaşın, yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi konusunda ne yapması gerekiyor?

Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmet Kalitesi Yönetmeliği’nce, vatandaşın plansız elektrik kesintileri durumunda tazminat talep etme hakkı olduğunu anlattı.

Ağaoğlu, “15 bin 430 TL’ye kadar olan tazminat talepleri ile ilgili tüketici hakem heyetlerine başvurulmalı. Oluşan zarar 15 bin 430 TL’nin üzerindeyse önce adliyelerde arabulucuya gidilmeli, anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesine harç ödenmeden başvurup, tazminat talebi dava edilebilir” diye konuştu.

ESNAF DA HUKUK MAHKEMELERİNE BAŞVURMALI

Tükoder Başkanı Aziz Koçal ise, bu kesintilerden dolayı esnafın bir zararı olmuşsa tüketici hakem heyetine gidemeyeceklerini, onların da hem maddi hem manevi tazminat haklarını hukuk mahkemelerinde aramaları gerektiğini söyledi.

Dağıtım şirketinin kaliteli ve kesintisiz enerji sağlamakla yükümlü olduğunu anımsatan ve ayıplı hizmet, satış olduğunu vurgulayan Koçal, şöyle devam etti: “Uzun süreli kesintilerde buzdolaplarındaki yiyeceklerde bozulma meydana geldiyse, bozulan malzemelerin fotoğraflarını çekip, bir liste ile tutanak oluşturmalılar. Tutarı önce elektrik dağıtım şirketine bildirmeli sonra tüketici hakem heyetine başvurabilirler.”

Elektrik faturasını gören fenalık geçiriyor. Kademeli tarife vatandaşı çarptı

Elektrikte tarifeli fiyatlandırma sistemine geçilmesinin ardından 150 kilowat üzeri harcama yapan vatandaşların elektrik faturaları kat ve kat fazla geliyor.

Son dönemde birçok ilde faturalarından dert yanan vatandaşların sesi yükselmeye devam ediyor.

Onlardan biri de Bodrum’da yaşandı.

Tarifeli fatura sistemi devreye girmeden önceki ay ödediği faturası 634 lira olan bir vatandaş bir sonraki ay ise 2 bin 773 lira fatura ödüyor.

Vatandaşın faturasını incelediğimizde 600 kilovatlık elektrik kullanımının bir sonraki ay bin 433 kilovata çıkarak yaklaşık 2 buçuk kat artarken fatura bedeli ise yaklaşık 4 buçuk kat artıyor.

Aradaki fahiş farkın nedeni ise kademeli faturalandırma.

Öte yanda  Bodrum ve köylerinde son dönemlerde gelen yüksek elektrik faturalarını protesto etmek için sosyal medyada oluşturulan grup aracılığı ile 31 Ocak pazartesi günü saat 13.00’te AYDEM Merkez Binası önünde toplanarak protesto yapılacağı açıklandı. Açıklamada “Elektrik kullanımına yapılan rekor zamları gündeme taşıma amacı ile 31 Ocak Pazartesi saat 13.00’te Bodrum Aydem merkezi önünde Anayasa madde 34 kapsamında bir protesto yapılacaktır” denildi.

İşte o fatura:

Alınan zam kararı ile birlikte bir kilovatsaat elektrik konutlarda 71.02 kuruştan 75.10 kuruşa, sanayide 70.97 kuruştan 75.06 kuruşa ve ticarethanelerde 94.44 kuruştan 99.87 kuruşa çıktı.

Türkiye’de doğal gaz aylık olarak, elektrik tarifeleri ise 3 aylık periyotlarda belirleniyor. EPDK, yeni tarifeleri belirlemek üzere dün özel bir toplantı gerçekleştirdi. Toplantıda, sektörün maliyetleri masaya yatırıldı. Dolar kuru artışı, kur artışına bağlı olarak YEKDEM’den gelen (güneş, rüzgar, su gibi YEKDEM kapsamındaki üretim tesislerinde alım garantileri dolar üzerinden hesaplanıyor) ek maliyet ve diğer maliyetler değerlendirildi. Bu veriler çerçevesinde elektriğe, tüm abone gruplarında yılın son çeyreğinde yüzde 5.75 zam yapıldı.

Fiyatlar Resmi Gazete’de Yayımlandı

EPDK’nın, 1 Ekim tarifelerine ilişkin kararı bugün Resmi Gazete’de yayımlandı. İşte, eski ve yeni tarifeler:

Bu kararla birlikte bir kilovatsaat elektrik (tüm vergi, pay ve fonlar dahil) konutlarda 71.02 kuruştan 75.10 kuruşa, sanayide 70.97 kuruştan 75.06 kuruşa ve ticarethanelerde 94.44 kuruştan 99.87 kuruşa çıktı.

Alınan TRT Payı Yükseldi

Elektrikten, yüzde 2 TRT payı alınıyor. Bu zamla birlikte elektrikte ticarethanelerden alınan TRT payı 1.08 kuruştan 1.16 kuruşa, konutlarda 0.72 kuruştan 0.78 kuruşa çıktı. Sanayiden, TRT payı alınmıyor.

Toptan Elektik Fiyatında Artış

Elektrik Üretim AŞ’nin (EÜAŞ) aktif elektrik enerji toptan satış tarifesi de arttı. Buna göre EÜAŞ’ın, “toptan elektrik satış fiyatı” (kilovatsaat başına) 13.20 kuruştan 15.48 kuruşa yükseldi.