Birleşik Metal İşçileri Sendikası Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM) raporuna göre, son enflasyonla birlikte enflasyon gıda zamları karşısında eridi. Hesaplamalara göre, asgari ücretli geçen yıla göre alım gücünü gıda ürünleri için yüzde 8,3 kaybetti. BİSAM, zamlar karşısında asgari ücretlinin temel gıdaları geçen yıl ki seviyede alabilmesi için ücretin kaç TL olması gerektiğini hesapladı.

KALEM KALEM HESAPLADILAR…

Birleşik Metal İşçileri Sendikası Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM), “Asgari Ücretle Alım Gücü Dönem Raporu’nu yayınladı.

BİSAM’ın TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) Madde Fiyatları, TÜFE ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verileri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre, gıda ürünlerindeki yüksek artışlar, iki çocuklu eşi çalışmayan bir asgari ücretli için alım gücünü, yapılan zamma rağmen kimi temel harcama kalemlerinde azalttı.

Eşi çalışmayan, iki çocuklu bir işçi, şubat ayında eline geçen zamlı asgari ücretle,  (2022 yılının ocak ayı fiyatları dikkate alındığında) geçen yıla göre alım gücünü gıda ürünleri için yüzde 8,3 kaybetti.

ASGARİ ÜCRET GIDA ZAMLARI KARŞISINDA ERİDİ

Asgari ücretlinin alım gücü kaybı kimi temel harcama kalemlerinde ciddi boyutta. En çok alım gücü kaybının yaşandığı ürünlerin başında margarin geldi. Asgari ücretli bir işçi zamlı geliri ile geçen yıla göre yüzde 37 daha az margarin alabiliyor.

Söz konusu dönem için patateste alım gücü kaybı yüzde 36, tavuk etinde alım gücü kaybı yüzde 26 oldu. Sütte alım gücü kaybı yüzde 13,4, ekmek ve yumurtada yüzde 10 oldu. Eve giren 10 süt ve yumurtadan biri azaldı. Asgari ücretinin, kömür karşısında ise alım gücü kaybı yüzde 42’yi buldu.

Asgari ücretli ailesi, geçen yıla göre, meyve haricinde tüm gıda gruplarında da alım gücünü kaybetti. Sebzede alım gücü kaybı yüzde 9,39, ekmek ve tahıllarda yüzde 9,8, sıvı ve katı yağlarda yüzde 15,2, ette yüzde 11,9, süt, peynir, yumurta grubunda yüzde 13,9 oldu.

İŞÇİNİN 2021 YILINDAKİ ALIM GÜCÜNE ULAŞMASI İÇİN ASGARİ ÜCRET NE OLMALI?

Buna göre asgari ücretli bir işçinin geliri ile 2021 yılındaki kadar patates alabilmesi için, asgari ücretin 6620 lira, aynı miktar tavuk eti alabilmesi için 5728 lira, aynı miktar margarin alabilmesi için 6704 lira, aynı miktar yumurta alabilmesi için 4778 lira, aynı miktar süt alabilmesi için 4860 lira, aynı miktarda dana eti alabilmesi için 4522 lira, aynı miktar ekmek alabilmesi için 4719 lira olması gerekiyor. Aynı miktar kömür almak için ise asgari ücret 7356 lira olmalıdır.

Bir işçinin 2021 yılındaki kadar ekmek ve tahıl ürünleri alabilmesi için asgari ücretin 5650 lira, aynı miktar et alabilmesi için 5667 lira, aynı miktar katı ve sıvı yağ alabilmesi için 6927 lira, aynı miktarda süt ve süt ürünleri alabilmesi için 6027 lira, aynı miktar sebze alabilmesi için 4896 lira olması gerekmektedir.

Herkes TÜİK’ten Ocak ayı enflasyon rakamlarını beklerken İstanbul Ticaret Odası perakende fiyatlarda ki yıllık enflasyon miktarının Ocak ayında yüzde 50,91 seviyesine çıktığını tespit etti.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Ocak ayına ilişkin fiyat endekslerini açıkladı.

İstanbul’da perakende fiyatlarda yıllık enflasyon Ocak’ta yüzde 50,91 seviyesine çıktı. Böylelikle 2002 yılından bu yana en yüksek yıllık enflasyon kaydedildi.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Ücretliler Geçinme Endeksi Aralık ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 34,18 artış göstermişti. Ocak’ta aylık bazda yükseliş ise yüzde 13,78 oldu. Üretici fiyatları açısından gösterge olan toptan eşya fiyat endeksi ise Ocak’ta yıllık bazda yüzde 53,96 arttı.

Ocak 2022’de perakende fiyatlarda bir önceki aya göre; ulaştırma ve haberleşme harcamalarında yüzde 26,69, sağlık ve kişisel bakım harcamalar grubunda 21,51, konut harcamalarında yüzde 17,19, gıda harcamalarında yüzde 13,81, ev eşyası harcamalarında yüzde 10,24, diğer harcamalarında yüzde 6,87, kültür eğitim ve eğlence harcamalarında yüzde 5,28 artış görüldü. Giyim harcamalarında ise yüzde 0,39 azalış görüldü.

Ocak 2022’de toptan fiyatlarda bir önceki aya göre, yakacak ve enerji maddeleri grubunda yüzde 20,43, gıda maddeleri grubunda yüzde 9,82, inşaat malzemeleri grubunda yüzde 7,22, mensucat grubunda yüzde 2,15, madenler grubunda yüzde 1,44, artış görüldü. İşlenmemiş maddeler grubunda yüzde 6,53, kimyevi maddeler grubunda ise yüzde 0,04, azalış görüldü.

”Yıllık resmî enflasyonun %17’lere yaklaştığı bir ortamda memur ve emeklileri yıllık %6’lık zamma mahkûm etmek, sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmıyor.

TÜİK, mart  ayına ilişkin enflasyon verilerini açıkladı. Buna göre mart ayında TÜFE %1,08 yükseldi. Yılın ilk üç ayında enflasyon %3,7 olurken, yıllık bazda % 16,19 olarak belirlendi. 

Kamu görevlilerine ve emeklilere 2021 yılının ilk altı ayı için yapılan maaş artışı %3  iken aynı dönemde enflasyonun %3,7 olması, memur maaşlarının enflasyon karşısında resmî olarak % 0,7 eridiğini de ortaya koydu.  

Böylece mart  ayı  dikkate alındığında maaşların daha yılın ilk 3 ayında net % 0,70  eridiği ortaya çıktı. Sadece enflasyon kaynaklı bu erime aylık ortalama 34 TL olarak belirlendi. Hal böyle olunca enflasyona endeksli maaş artışlarının kamu çalışanlarının alım gücünü nasıl erittiği de bir kere daha görüldü.    

Toplu sözleşme sistemine geçildiğinden beri yetkili konfederasyonun yürüttüğü maaş pazarlıklarının sürekli hedeflenen enflasyon temeline dayandığından memurların ve emeklilerin alım gücünün her yıl biraz daha azaldığına şahit olmaktayız. Bu noktada, kamu çalışanlarının, toplu sözleşme sürecini buçuk rakamlar üzerinden ve kamu çalışanlarının aleyhine yürüten, sözde yetkili sendikaya verdikleri desteği geri çekmeleri gerekir. Böyle bir hamle bundan sonraki toplu sözleşme sürecini yürütecek yetkili sendikaların elini güçlendirecektir.

Memur ve emeklilerimiz her toplu sözleşme döneminde enflasyon farkı aldatmacasıyla karşı karşıya kalıyor. Enflasyon farkı ödemesini bir lütufmuş gibi gösteriyorlar. Oysa enflasyon farkı, olağanüstü durumlarda ortaya çıkacak olumsuzluklara karşı bir sigorta niteliğindedir. Eğer her maaş döneminde enflasyon farkı veriliyorsa bu, ‘her dönem sonunda sıfır zam alıyoruz; dönem içinde de maaşlarımız sürekli eriyor’, demektir. Son 10 yıldır memur ve emeklilerimizin yaşadığı durum budur. 

Tüm dünya bir buçuk yıldır bir de salgın hastalık belasıyla karşı karşıyadır. Bu şartlar altında tüm vatandaşlarımızın, memur ve emeklilerimizin her anlamda sağlıklı bir yaşama kavuşturulması gerekiyor.

Yukarıdaki veriler, Aralık 2020’den beri gündeme getirdiğimiz, kamu çalışanlarının 2021 yılı ücret artışlarının güncellenmesi gerçeğini bir kez daha gözler önüne sermiştir. Öte yandan her kesime verilen bayram ikramiyesinin, önümüzdeki Ramazan ayında alınacak bir kararla kamu çalışanlarına da verilmesi, hem enflasyon kaynaklı zararların karşılanması noktasında hem de bayram ikramiyesi konusunda yaşanan adaletsizliğin giderilmesi noktasında önemli bir katkı sunacaktır. 

Unutulmamalıdır ki; kamu çalışanının hakkı olan bu düzenlemelerle elde edilecek artışlar, ekonomik hareketlilikte sağlayacak ve pek çok insana ve işletmeye hayat verecektir. Türkiye Kamu-Sen olarak yetkilileri bu konuda gereğini yapmak üzere göreve çağırıyoruz” dedi.

Tüketicilerden gelen şikayetleri teyit ederek kamuoyunu bilgilendiren denetle.com.tr sitesinin sosyal medya hesabından paylaşılan peynir zammı, yurttaşların tepkisine neden oldu.

Bir market çalışanının paylaşımının ardından gündeme gelen fahiş zamlar, denetle.com.tr sitesinden şöyle paylaşıldı:

”Bu gece itibariyle bazı kaşar peyniri ve eritme peynirlerine gelen zamlar bir yerel market çalışanı takipçimiz tarafından böyle kaydedildi. Günlerdir konuşulan süt ve süt ürünleri zam beklentisi eritme peynirlerine kadar %35’e yakın fiyat artışıyla karşılık buluyor.”

TÜFE’nin yıllık artışı ise 11.89 olarak açıklandı. 2020 yılının Ekim ayında, endekste kapsanan 418 maddeden, 324 maddenin ortalama fiyatında yükseliş meydana geldi.

TÜFE’de 2020 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre %2,13, bir önceki yılın Aralık ayına göre %10,64, bir önceki yılın aynı ayına göre %11,89 ve on iki aylık ortalamalara göre %11,74 artış gerçekleşti.

Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın düşük olduğu diğer ana gruplar sırasıyla, %2,22 ile giyim ve ayakkabı, %5,48 ile haberleşme ve %7,36 ile eğitim oldu. Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, %27,40 ile çeşitli mal ve hizmetler, %16,51 ile gıda ve alkolsüz içecekler ve %15,60 ile sağlık oldu.

324 Maddede Fiyat Artışı

Ana harcama grupları itibarıyla 2020 yılı Ekim ayında azalış gösteren diğer ana grup ise %0,01 ile alkollü içecekler ve tütün oldu. Buna karşılık, ana harcama grupları itibarıyla 2020 yılı Ekim ayında artışın yüksek olduğu gruplar ise sırasıyla, %6,81 ile giyim ve ayakkabı, %3,03 ile gıda ve alkolsüz içecekler ve %2,45 ile ev eşyası oldu.

Ekim 2020’de, endekste kapsanan 418 maddeden, 52 maddenin ortalama fiyatında düşüş gerçekleşirken, 42 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı. 324 maddenin ortalama fiyatında ise artış gerçekleşti.

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’de 2020 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre %1,97, bir önceki yılın Aralık ayına göre %10,89, bir önceki yılın aynı ayına göre %12,00 ve on iki aylık ortalamalara göre %11,18 artış gerçekleşti.

Tüketici fiyatları Eylül’de aylık yüzde 0.97 artış yaşadı ve yıllık enflasyon geçen yılın Eylül ayına göre yüzde 9.26 düzeyinden yüzde 11.75’e yükseldi. Piyasalardaki beklenti ise, TÜFE’nin Eylül’de bir önceki aya göre yüzde 1.35 arttığı, yıllık enflasyonun da yüzde 12.13’e çıktığı yönündeydi.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verileri çerçevesinde, tüketici fiyatlarındaki dokuz aylık artış ise yüzde 8.33 düzeyinde seyretti. 12 aylık ortalama göre artış da yüzde 11.47’ye geriledi.

Endekste kapsanan 418 maddeden, 62 maddenin ortalama fiyatında düştü, 314 maddenin ortalama fiyatı yükseldi ve 42 maddenin ortalama fiyatı değişmedi.

En Düşük Artış Alkol ve Tütün Grubunda

Yıllık en düşük artış yüzde 0.68 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda yaşandı. Yıllık artışın düşük olduğu diğer ana gruplar ise yüzde 6.74 ile haberleşme, yüzde 6.91 ile giyim ve ayakkabı ve yüzde 7.55 ile eğitim oldu. 

Buna karşın, geçtiğimiz yılın Eylül ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, yüzde 25.17 ile çeşitli mal ve hizmetler, yüzde 15.09 ile sağlık ve yüzde 14.95 ile gıda ve alkolsüz içecekler oldu.

Aylık en yüksek azalış yüzde 0.07 ile eğitim grubunda gerçekleşirken, fiyatı azalan diğer ana grup ise yüzde 0.03 ile giyim ve ayakkabı oldu. 

Buna karşılık, Eylül ayında fiyat artışının yüksek olduğu gruplar ise sırasıyla, yüzde 3.02 ile ev eşyası, yüzde 1.84 ile ulaştırma ve yüzde 0.93 ile konut oldu.

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’de 2020 yılı Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 1.35, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 8.75, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 11.57 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 10.81 artış gerçekleşti.