CHP Trabzon Milletvekili ve KİT Komisyonu Üyesi Ahmet Kaya, Et ve Süt Kurumu’nun tartışma yaratan kırmızı et zamları sonrası TBMM’de verdiği soru önergesiyle Ramazan Ayında zamların geri alınması çağrısında bulunarak, Türkiye genelinde sadece 18 satış mağazası bulunan kurumun satış mağazası ve üretim yetersizliği nedeniyle vatandaşa ucuza kaliteli et ve süt ürünleri temin etme görevini yerine getiremediğini belirtti.

CHP’li Kaya, Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi’nin cevaplaması istemiyle verdiği önergede, kırmızı ete yapılan zamların geri çekilip çekilmeyeceğini, yeni Et ve Süt Kurumu satış mağazalarının açılmasıyla ilgili herhangi bir çalışmanın olup olmadığını, Trabzon’da yapımı devam eden et kombinasının ne zaman faaliyete geçirileceğini ve Et ve Süt Kurumu ile ilgili Sayıştay raporlarına yansıyan tespitteki kombinaların ve depoların verimli kullanılmaması ve dışarıdan kiralama yapılmasının sebeplerini sordu.

 “BAKANLIK ET VE SÜT KURUMU İLE İLGİLİ ACI BİR İTİRAFTA BULUNDU”

CHP’li Kaya, Et ve Süt Kurumu’nun Ramazan Ayından hemen önce et fiyatlarına yaptığı %48 zammı ve yaşanan tartışmaları Meclis gündemine taşıyarak, “Tarım ve Orman Bakanlığı, ‘kuyruk vardı zam yaptık’ diyen Genel Müdürü ve zamları savunma refleksiyle yaptığı açıklamada acı bir gerçeği gözler önüne sermiştir. Et ve Süt Kurumu’nun Türkiye genelinde sadece 18 satış mağazası olduğunu, yıllık satılan kırmızı et miktarının toplam tüketimin yüzde 1’inin altında kaldığını ve kurumun kırmızı et piyasasında bir etkisinin olmadığını söyleyerek acı bir itirafta bulunmuştur.” dedi.

“67 İLDE VE KARADENİZ BÖLGESİNDE BİR TANE SATIŞ MAĞAZASI YOK”

Et ve Süt Kurumu’nun asli görevi vatandaşlara ucuz ve kaliteli et ve süt ürünleri temin etmek, üreticinin hakkını almasını sağlamak ve piyasada fiyatları dengeleyerek tüketiciyi korumak olduğunu ifade eden Kaya, “Bu önemli görevi yapmak için piyasada bulunan Et ve Süt Kurumu’nun Ankara’da 4, İstanbul’da 1, İzmir’de 1 tane olmak üzere toplamda sadece 18 satış mağazası vardır. 67 ilimizde ve Karadeniz Bölgemizde 1 tane dahi satış mağazasının olmaması büyük bir eksikliktir. Ve, Bakanlığın da itiraf ettiği gibi Et ve Süt Kurumu’nun var olan 18 mağazasında satılan yaklaşık 6 bin ton kırmızı et, ülkedeki et talebinin %1’ini dahi karşılamamaktadır.” dedi.

“AÇILAN MAĞAZALAR BİR BİR KAPANDI”

Ahmet Kaya, 2011 yılında dönemin Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker’in 17 büyükşehirde isim hakkının verilmesi yoluyla 100 adet Et ve Süt satış mağazasının açılacağını ve böylece dar gelirli ve orta gelirli vatandaşlara, ucuz, sağlıklı ve hijyenik et ve et ürünlerini ulaştırılacağını söylediğini hatırlatarak, “Bunun üzerine franchising sistemi ile birçok ilde satış mağazaları açıldı. Et piyasasındaki istikrarsızlık ve kurumun mağazalara düzenli şekilde ürün tedarik edememesi nedeniyle 5 yıllık sözleşmeler 2017 yılında sonlandırılarak bu satış mağazaları kapatıldı.” dedi.

“KUYRUKLARIN ÇÖZÜMÜ ZAM DEĞİL, MAĞAZA SAYISINI VE ÜRETİMİ ARTIRMAKTIR”

Et ve Süt Kurumu’nun satış mağaza sayısının azlığı ve ürün yetersizliği nedeniyle vatandaşlara ucuz et ve süt ürünü temin görevini yerine getiremediğini ve mevcut mağazalarda vatandaşların kuyruklara mahkum edildiğini ifade eden Kaya, “Mağazalarda oluşan kuyruk sorunu ürünlere keyfi zamlar yaparak değil, mağaza sayıları ve üretim kapasitesi arttırılarak çözülebilir. Et ve süt ürünleri insanların sağlıklı beslenebilmeleri için gereksinim duydukları çok önemli ve temel gıda ürünleridir. İnsanlarımızın et ve süt ürünlerine ulaşmalarını kolaylaştırmak için Et ve Süt Kurumu’nun mağaza sayıları ve üretim kapasitesi artırılmalıdır.” dedi.

“ZAMLAR GERİ ALINMALI RAMAZANDA UYGUN FİYATLA ET SATILMALI”

Kaya, “vatandaşlarımızın artan gıda fiyatları nedeniyle zor günler geçirdiği bir dönemde üstelik Ramazan Ayı öncesi kurumun et ürünlerine %48 oranında zam yapması kabul edilebilir değildir.” diyerek, zamların bir an önce geri çekilmesi ve vatandaşlara Ramazan Ayında uygun fiyatlarla et ve süt ürünü satışı gerçekleştirilmesi çağrısında bulundu.

CHP Trabzon Milletvekili Kaya Tarım ve Orman Bakanı’ndan şu soruların cevabını istedi:

• Et ve Süt Kurumu’nun %48’lik zammı geri çekmesi yönünde bir çalışmanız var mıdır?

• Et ve Süt Kurumu’nun satış mağazalarını yaygınlaştırma yönünde bir çalışması var mıdır? 2022 yılında açmayı planladığınız mağaza sayısı kaçtır?

• Türkiye genelinde franchising sistemi ile kaç satış mağazası açılmıştır? Bu mağazaların 2017 yılında kapatılmasının gerekçesi nedir?

• Et ve Süt Kurumu’nun yıllık kırmızı et üretim miktarı ne kadardır? 2015 yılından bu yana Et ve Süt Kurumu satış mağazalarında satılan kırmızı et miktarının yıllara göre dağılımı nedir?

• Et ve Süt Kurumu’nun 2022 Nisan Ayı itibariyle depolarında bulunan ve satışa sunabileceği kırmızı et miktarı nedir?

• 2020 Sayıştay Raporlarına da yansıdığı şekliyle, kurumun kombinalarına ait depoların sadece %58’inin kullanıldığı, 2020 yılında dış depo kiralama giderinin 5 Milyon TL olduğu ve kesimlerin %13’ünün kombina dışında yaptırıldığı ifade edilmektedir. Et ve Süt Kurumunun, mevcut kombinalarını verimli bir şekilde kullanamamasının ve dış depolardan hizmet almasının sebebi nedir? Kuruma ait kombinaların verimli kullanılması için bir çalışma yapılmakta mıdır?

• Trabzon Et Kombinası ne zaman hizmete açılacaktır? Karadeniz Bölgemizde Et ve Süt Kurumu satış mağazalarının açılmasıyla ilgili bir planlamanız var mıdır? Trabzon’umuzda ilk Et ve Süt Kurumu satış mağazası ne zaman hizmete girecektir?

Tarım Kredi Kooperatiflerinin ardından bir hukuk skandalı da Et ve Süt Kurumu’nda ortaya çıktı. ESK’ya dün yapılan atama kurum mevzuatına aykırılık teşkil ederken, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yayınlanmadan yeni genel müdürün alacağı her karar ESK’yı hukuken tartışmalı hale getirecek.

Milli Gazete’den Sadettin İnan’ın haberine göre;  Et ve Süt Kurumu Genel Müdürü Osman Uzun görevden alınarak yerine eski Hayvancılık Genel Müdürü Mustafa Kayhan atanırken, bu atamanın KİT statüsündeki ESK’nın tabi olduğu 233 sayılı kanun hükmündeki kararnameye aykırı olduğu ortaya çıktı. KİT’lerde atama doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yapılabilirken, Bakan ise sadece yönetim kurulu üyelerinden birini görevlendirme ile atama yapabiliyor. Dün Genel Müdürlüğe vekaleten atanan Mustafa Kayhan’ın ESK yönetim kurulu üyesi olmadan bu göreve atanması söz konusu 233 sayılı KHK’ya aykırılık teşkil ediyor. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayınlanmadan Mustafa Kayhan’ın atacağı her imza ve alacağı her karar hukuki anlamda tartışmalı hale gelecek.

TARIM KREDİ’DEN SONRA ESK’DA HUKUK SKANDALI

Kamu bürokrasisinde usul ve sistemin ayaklar altına alınması dikkat çekiyor. Türkiye’nin en önemli çiftçi kuruluşu Tarım Kredi Kooperatifleri tam 4 yıl hukuksuz bir şekilde yönetilirken, yeni Bakan Vahit Kirişçi’nin de yaptığı ilk atamaların usulsüz çıkması kamu bürokrasisinin iş bilmezliğini ve keyfiliğini gözler önüne seriyor.

KİT STATÜSÜNDE VE ATAMALAR SADECE CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ İLE YAPILABİLİYOR

KİT statüsünde bulunan Et ve Süt Kurumu 233 sayılı KHK’ya tabi. ESK’da genel müdür aynı zamanda Yönetim Kurulu Başkanlığını yapıyor. Yönetim Kurulu, ESK’nın en yüksek seviyede yetkili ve sorumlu karar organı iken Genel Müdürlük ise ESK’nın yetkili ve sorumlu yürütme organını oluşturuyor. Genel Müdür ve yönetim kurulu üyeleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile atanabiliyor.  Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yayınlanmadan Tarım Bakanı sadece yönetim kurulunda bulunan bir ismi vekaleten genel müdür olarak görevlendirebiliyor, yönetim kurulu üyesi olmayan bir ismi ise görevlendiremiyor.

CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ BEKLENMEDEN MEVZUATLARA AYKIRI ATAMA YAPILDI

Yönetim Kurulu üyesi olmadığı halde eski Hayvancılık Genel Müdürü Mustafa Kayhan’ın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yayınlanmadan sadece Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi’nin oluru ile Genel Müdürlüğe atanması ESK’da ciddi bir hukuk krizini gündeme getirdi. Mevzuat ortada iken Bakanlık ve ESK hukuk müşavirliğinin bu skandala geçit vermesi manidar bulundu.

Et ve Süt Kurumunda önemli miktarda et stoğu olduğunun Sayıştay raporuna yansıdığını belirten Gürer, “Görevi tüketiciye güvenilir ve ekonomik ürünler sunmak; kalite, istikrar ve pazarda denge sağlamak olan kurum, stoktaki ürünleri satışa sunmayarak, görevinin tam tersine  uygulama geliştirmesi nedendir?” dedi. 

ESK’NİN STOK AŞKI, ET FİYATLARININ TAVAN YAPMASINA NEDEN OLDU

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, yurtdışından canlı hayvan ve karkas et ithalatına rağmen, bir türlü dengelenemeyen ve sürekli zamlanan et fiyatlarındaki artış eğiliminin nedeninin Sayıştay’ın, Et ve Süt Kurumu’ndaki incelemesinde ortaya çıktığını belirtti. 

STOKTA 60 BİN TON ET VAR 

CHP Milletvekili  Ömer Fethi Gürer, Sayıştay denetçilerinin raporuna göre Et ve Süt Kurumu’nun stoklarında 60 bin ton civarında et stoğunun bulunduğuna dikkat çekilerek, kurumun  stoklardaki etin satışının yapılması gerektiğine yönünde görüş bildirildiğini ifade etti. 

4 BİN TON STOK 2 YILDA 60 BİN TONA ÇIKTI 

Satıştay’ın yaptığı incelemede, kurumda önemli miktarda kırmızı et stoğununun bulunduğu, gerek fire ve diğer kayıplarla karşılaşılmaması gerekse de stok maliyetinin en aza indirilmesi için stokların eritilmesi gerektiğine dikkat çekildiğini vurgulayan CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer, “2017 yılında 4 bin 500 ton olan kırmızı et stoğunun 2018’de 30 bin tona, 2019’da ise 60 bin tona çıktığı belirlenmiş. Sayıştay denetçileri 2018 ‘deki incelemelerinin ardından kurumun stoklarda beklettiği dondurulmuş gövde sığır etlerin bir an önce satışının yapılması gerektiğini önermiş, fakat 2019 yılındaki stok bir önceki yıla göre iki kat artarak 30 bin tondan 60 bin tona çıkmış” dedi.

Et ve Süt Kurumu’nun satış mağazaları kanalıyla toplu alım yapan kamu kurum ve kuruluşları, hastaneler, yatılı bölge okulları ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin et taleplerini karşıladığını belirten  Ömer Fethi Gürer, “Ancak bu kurumlara yapılacak satış miktarı düşüldüğünde dahi kurumun elinde yüklü miktarda et stoğunun kalacağı Sayıştay raporunda yer almaktadır” diye konuştu.