Vatandaşlar tarafından dar gelirlilere dağıtılması için İBB’ye bağışlanan ve yaklaşık 2 yıldır blokeli bulunan 6.2 milyon TL’lik bağış parası kaymakamlığın kararıyla el konularak defterdarlık hesabına aktarıldı.

Korona virüs salgını nedeniyle İBB tarafından toplanan dayanışma paralarına yargı kararı beklenmeden İstanbul Defterdarlığı banka hesabına aktarıldı. 

İstanbulluların ‘Birlikte Başarmasına’ izin verilmediği gibi yardım paralarına da hukuksuz şekilde el konuldu. Pandeminin en yıkıcı günlerinde dayanışma için toplanan 6 milyon 212 bin 511 TL’ye Fatih Kaymakamlığı’nın kararıyla el konuldu. 2 yıldır bloke halde bulunan para, İstanbul defterdarlığı banka hesabına aktarıldı. 

ÖNCE BLOKE EDİLDİ ŞİMDİ DE EL KONULDU

İstanbulluların işlerine gidemediği, birçok çalışanın maaşını dahi alamadığı günlerde İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından dayanışma için başlatılan ‘Birlikte Başaracağız’ kampanyasına 5 Ağustos 2020 tarihinde müdahale edildi. 30 Mart – 18 Haziran 2020 tarihleri arasında 6 farklı bankada toplanan yardım paralarının bulunduğu hesaplar, İçişleri Bakanlığı’nın kararıyla donduruldu. Artarak devam eden dayanışma kampanyasının önü kesildi. İstanbul Valiliği’nden izin alınmaması, karara gerekçe olarak gösterildi. İBB, hesaplarının hukuksuz şekilde dondurulmasını yargıya taşıdı. Belediye kanunun 15.maddesine göre bağış toplamanın belediyenin yetki ve imtiyazları arasında olduğu hatırlatıldı. 

6.2 MİLYON, İSTANBUL DEFTERDARLIĞI BANKA HESABINA AKTARILDI

Yargı sonucu beklenmeden Fatih Kaymakamı Kaan Peker imzasıyla İBB’ye resmi bir yazı gönderildi. Yazıda 2 yıldır bloke halde bulunan paranın İstanbul Defterdarlığı banka hesabına aktarılmasına karar verildiği belirtildi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu’nun açıkladığı verilere göre, son 5 yılda Avrasya Tüneli’nden geçen araç sayısı işletmeci şirkete verilen geçiş garantisinin yalnızca yüzde 65’i. Tünel yüksek ücreti nedeniyle yolcular tarafından daha az tercih edilirken her yıl artan döviz kuru üzerinden geçiş ücretinin belirlenmesi ve bu garantinin tutturulamaması yolun kamuya olan maliyetini artırıyor.

Geçiş garantili köprü ve otoyol projelerinin kamuya maliyeti büyüyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu’nun açıkladığı verilere göre, 2017-2021 arasında Avrasya tünelinden geçen araç sayısının işletmeci şirkete verilen geçiş garantisinin 65’i olduğu görüldü.

Karaismailoğlu yaptığı açıklamada Avrasya Tünelinden geçen araç sayısının 5 yılda 79 milyona ulaştığını belirterek tünelin ülke ekonomisine katkısının toplam 8,1 milyar lira olduğunu belirtti. Karaismailoğlu tünelin İstanbul trafiğini de rahatlattığını söyledi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, Avrasya Tüneli ile ilgili yazılı açıklama yaptı. Avrasya Tünelinin bakanlığın mega projeleri arasında yer aldığını belirten Karaismailoğlu, tünelin hem İstanbul trafiğini rahatlattığını hem de ekonomiye katkı sağladığını kaydetti.

Karaismailoğlun’nun yaptığı açıklamada sayıların Avrasya Tüneli için verilen geçiş garantisinden oldukça geride kaldığı görüldü.

Yapı Merkezi adlı Türk firması ile SKEC adlı Güney Kore firması tarafından yapılan ve işletmesi 24 yıl 5 ay süreyle bu şirketlere devredilen Avrasya Tüneli, geçiş garantisi yakalanamadığı için Hazine’ye milyonlarca dolara mâl oluyor.

HEDEFİN YÜZDE 65’İ TUTTURULDU

26 Aralık 2016’da hizmete açılan ve 2017’de günlük 68 bin araç geçiş garantisi verilen tünel için araç geçiş sayısı her yıl belirli bir oranda artırılıyor. Sayıştay verilerine göre 2020’de garanti edilen yıllık araç sayısı 25 milyon 376 bin 878 olarak belirlenmişti.

Verilen garantilere göre, 2017-2021 arasında 5 yılda 120 milyonun üzerinde aracın geçmesi gerekiyordu. Ancak Bakan Karaismailoğlu’nun verdiği bilgilere göre geçiş sayısı yalnızca 79 milyonda kaldı. Yani geçiş garantisi için verilen hedefin yalnızca yüzde 65’i tutturulmuş oldu.

2017-2020 ARASINDA 150 MİLYON DOLAR ÖDENDİ

Sayıştay’ın tespitlerine göre, 2020 yılında da Avrasya Tüneli için 25 milyon 376 bin 878 araç geçiş garantisi verilmişti. Ancak 2020 yılında geçen araç sayısı 12 milyon 609 bin 103 oldu. Geçmeyen araç için de kamunun kasasından Avrasya Tüneli’ni işleten şirkete tam 456 milyon 310 bin TL ödeme yapıldı. SÖZCÜ’den Başak Kaya’nın haberine göre, 2017 ve 2020 yılları arasında Avrasya Tüneli için şirkete ödenen garanti miktarı da yaklaşık 150 milyon dolar oldu.

2020 yılında garantilere ilişkin maliyetin artmasının altında ise pandemi döneminde gerçekleşen sokağa çıkma yasakları yatıyor. 2021 içerisinde de gerçekleşen uzun süreli sokağa çıkma yasakları döneminde köprüler çok az kullanıldığı için şirketlere ödenen garantilerin Hazine’ye olan maliyetleri arttı.

Geçiş ücretleri üzerinden verilen garantilerde yapılan hesaplamalarda dolar kuru ve ABD enflasyonu belirleyici oluyor. Dolar/TL kurunda ekim ayında başlayan kriz ve Türk lirasının sert bir hızda değerini yitirmesi ve ABD enflasyonunun yüzde 7,5’e tırmanarak son 40 yılın en yüksek seviyesine çıkması kamunun üzerindeki maliyeti arttıran etkenlerden.

YÜKSEK FİYAT YÜZÜNDEN KİMSE KULLANMIYOR

Devletin öngördüğü geçiş istatistiklerinin Avrasya tünelinin de dahil olduğu yollardan geçmemesinin en büyük sebebi ise bu yolların ücretlerinin yüksek olması.

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı için M. Coşkun Cangöz, Nurhan Uyduranoğlu Karaca ve Prof. Dr. Uğur Emek tarafından kaleme alınan ‘Türkiye’de Kamu-Özel-İşbirliği Uygulaması: Etkin Risk Paylaşımına Yönelik bir Model Önerisi’ raporuna göre bu İzmit-İzmir Otoyolu ve Avrasya Tüneli’nde yolcuların yüksek ücret nedeniyle bu yolları kullanmadığı belirtildi.

Raporda, “Ödenebilirlik testleri yapılmadığı zaman İzmit-İzmir Otoyolu (Osmangazi Köprüsü dâhil) Projesi ve Avrasya Tüneli Projesi örneklerinde olduğu gibi kullanıcılar yüksek ücretler nedeniyle tesisleri kullanmamaktadır. Bu durumda ücretleri düşürmek için bütçeden katkı payı sağlanabilmektedir. Daha da önemlisi gelir garantileri nedeniyle, gerçekleşmeyen kullanımın bedeli de bütçeden ödenmektedir” ifadelerine yer verildi.

14,6 kilometrelik Avrasya Tüneli’nde bir otomobilin gündüz geçiş ücreti şuan için 53 TL. Karayolu ile İstanbul içinde kıta değiştirmek isteyen yolcular içinse 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün geçiş ücretleri 8,25 TL.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, corona virüs kısıtlamaları altında faaliyet yürüten restoran ve kafelere destek ödemesi yapılacağını duyurdu. Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan da sosyal medya hesabından bir açıklama yaparak detayları paylaştı.

Destek ödemesi, 2019 cirosu 3 milyon liranın altında olan işletmeleri kapsıyor. 2020 yılında cirosu yüzde 50 ve üzerinde azalan işletmelere hibe ödemesi yapılacak. 

Tutar azalan cironun yüzde 3’üne göre hesaplanacak. Ödeme 2 bin liradan az, 40 bin liradan fazla olamayacak.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“2020 yılı dış finansman programı çerçevesinde Dolar cinsinden 2031 vadeli bir tahvil ihracı için 24 Kasım 2020 tarihinde Goldman Sachs, HSBC ve Morgan Stanley’e yetki verilmişti.

Söz konusu ihraç aynı gün sonuçlanmış ve ihraç miktarı toplam 2,25 milyar ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. İhraç tutarı 2 Aralık 2020 tarihinde hesaplarımıza girecektir. Tahvilin kupon oranı yüzde 5,95, yatırımcıya getirisi yüzde 6 olmuştur.

Tahvile toplamda 200’e yakın yatırımcı, ihraç tutarının iki katından fazla talep göstermiştir. Tahvilin yüzde 40’ı İngiltere, yüzde 19’u ABD, yüzde 17’si diğer Avrupa ülkeleri, yüzde 15’i Türkiye ve yüzde 9’u diğer ülkelerdeki yatırımcılara satılmıştır.

Bu tahvil ihracıyla birlikte 2020 yılında uluslararası sermaye piyasalarından toplam 8,75 milyar ABD Doları tutarında finansman sağlanmıştır.” 

Hazine ve Maliye Bakanlığı garantisi ve Kredi Garanti Fonu kefaleti ile bankalar, işletmelere 10 milyar TL kredi desteği sağlayacak.

Türkiye Bankalar Birliği tarafından yapılan açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

“Salgının etkilerinin azaltılması, üretim ve istihdam kapasiteleri  ile piyasa değerlerinin korunmasını desteklemek amacıyla, turizm  sektöründeki işletmeler yanında bu işletmelerin tedarikçilerinin maaş  ve kira ödemeleri ile sözleşme veya faturaya bağlı sabit giderlerinin,  nakit ihtiyaçlarının ve kurumsal kredi kartı harcamalarının  karşılanması için Turizm Destek Paketi Uygulamasına başlanacaktır.

T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı garantisi ve Kredi Garanti Fonu  kefaleti ile bankalar* tarafından 10 milyar TL kredi sağlanacaktır.

Krediler, 01 Kasım 2021 tarihini aşmamak kaydıyla, azami 12 ay  ödemesiz dönem olmak üzere 48 ay vadeli olacaktır. Faiz oranı, sabit  faizli krediler için azami  yüzde 14,5, değişken faizli krediler için

TLREF + 250 baz puan olarak belirlenmiştir.

Yararlanıcı başına kefalet üst limiti 32 milyon TL ve kredi üst  limiti 40 milyon TL olacaktır. Kredi ve kefalet limitleri ciro  aralıklarına göre aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:

Ciro             Kefalet Üst Limiti (TL) Kredi Üst Limiti (TL)

0-3 milyon TL           80.000               100.000

3-25 milyon TL         800.000             1.000.000

25-50 milyon TL      4.000.000             5.000.000

50-125 milyon TL     8.000.000            10.000.000

125 milyon TL üzeri 16.000.000            20.000.000

Konaklama           32.000.000            40.000.000

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından paylaşılan verilerde, Eylül ayında bütçe gelirlerinin 2019 yılının Eylül ayına göre yüzde 25,1 arttığı vurgulanırken, bütçe giderlerinin de yüzde 34,4 artış ile 108 milyar 580 milyar lira olduğu belirtildi. Faiz harcamaları 16 milyar 209 milyon TL, faiz hariç harcamalar ise 92 milyar 371 milyon TL oldu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

“2020 yılında merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 1 trilyon 95 milyar 461 milyon TL ödenekten Eylül ayında 108 milyar 580 milyon TL gider gerçekleştirilmiştir. Geçen yılın aynı ayında ise 80 milyar 814 milyon TL harcama yapılmıştır.

Eylül ayı bütçe giderleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 34,4 oranında artmıştır. Giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı ise 2019 yılında yüzde 8,4 iken 2020 yılında yüzde 9,9 olmuştur.

Faiz hariç bütçe giderleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 34,5 oranında artarak 92 milyar 371 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Faiz hariç giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı ise 2019 yılında yüzde 8,1 iken 2020 yılında yüzde 9,7 olmuştur.

Merkezi yönetim bütçe gelirleri Eylül ayı itibarıyla 78 milyar 916 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Vergi gelirleri 68 milyar 311 milyon  TL, genel bütçe vergi dışı gelirleri ise 8 milyar 565 milyon TL olmuştur.

2019 yılı Eylül ayında bütçe gelirleri 63 milyar 102 milyon TL iken 2020 yılının aynı ayında yüzde 25,1 oranında artarak 78 milyar 916 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bütçe tahminine göre bütçe gelirlerinin Eylül ayı gerçekleşme oranı 2019 yılında yüzde 7,2 iken 2020 yılında yüzde 8,2 olmuştur.

2020 yılı Eylül ayı vergi gelirleri tahsilatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 29,9 oranında artarak 68 milyar 311 milyon TL olmuştur. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı ise 2019 yılında yüzde 7,0 iken 2020 yılında yüzde 8,7 olmuştur.” 

Yeni sistem ile beraber, kuyumcular en büyük aracı olacak. Kamu bankalarında açılacak olan hesaplar ile beraber vatandaşlar nakit yerine fiziki olarak altın çekebilme hakkına sahip olacak. Yastık altı altınlar düşünüldüğü zaman, Türkiye’de yaklaşık 5 bin tonluk bir seviyede bulunuyor. Bu da toplamda 330 milyar dolarlık bir rakama tekabül ediyor. Türk Lirası’nın yaşamış olduğu değer kaybı, vatandaşların altına yönelimini arttırıyor.

TL’nin Değer Kaybı Altına İlgiyi Arttırdı

TL’de yaşanan değer kayıplarının ardından vatandaşlar altına daha fazla yüklenmeye başladı. Fakat altın alan vatandaşların birçoğu, yastık altında saklama yöntemini tercih ediyor. Bu bağlamda da Hazine ve Maliye Bakanlığı ile İstanbul Altın Rafinerisi yeni bir sistem hazırlamaya karar verdi.

Hazine ve İAR işbirliği ile seçilmiş olan kuyumcuların altın toplamasına izin verilecek, toplanan tüm altınlar kamu bankalarında katılım fonu bağlamında değerlendirilebilecek.

Tüm Sistemler Başarısız Oldu

Yeni düzenleme çerçevesinde eskiye göre en büyük fark vatandaşların altınları fiziki olarak çekebilmesi olacak. Vatandaşlar şu anda altın yerine ona eşdeğer TL çekimi yapabilirken, yeni sistem ile fiziki altın çekmek mümkün hale gelecek.

Son 10 yılda yastık altındaki altınlara finansal sisteme dahil etme çalışmalarının başarı sağlamadığını belirten uzmanlar, yalnızca yaklaşık 100 ton altının bankalardaki altın hesaplarına yansıtıldığını vurgularken, yastık altındaki toplam altın miktarının 5 bin tona yaklaştığını söyledi.

81 ilde toplam bin kuyumcunun aracı olacağı yeni sistem için İstanbul Altın Rafinerisi altın değerleme sistemi üzerinde yazılım üretiyor. Böylelikle yazılım sayesinde kuyumcular altın seviyelerini daha rahat bir şekilde tespit edebilecek.

Temmuz’dan bu yana süren testlerin ardından şu ana kadar 20 ilde toplam 70 kuyumcunun belirlendiği öğrenildi.

Ağustos ortası itibariyle, bankalarda yurt içi yerleşikler kapsamında yaklaşık 468 ton altının bulunduğu bilinirken, 2020’nin ilk aylarında bu rakam yalnızca 253 tondu. TL’nin değer kaybının altına yönelim hızını arttırdığı düşünülüyor.