İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, illere göre haftalık yayınlanan haritaya göre, İstanbul’da 100 bin nüfusa düşen corona virüs vaka sayısının 178’lere ulaştığına işaret etti.

“TEST POZİTİFLİK ORANLARI YÜZDE 10’U GEÇTİ”

Aynı zamanda Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi olan ve İstanbul’da vaka sayılarında günlerdir yukarı doğru bir çıkış söz konusu olduğuna değinen Prof. Dr. Yavuz, “Test pozitiflik oranları yüzde 10’u geçti. Zaten 7 günde görülen 100 bin kişideki enfeksiyon oranı da 178 gibi oldukça yüksek bir rakam. Durum, üçüncü dalganın İstanbul’da etkisini gösterdiğini, henüz pik noktasına da ulaşmadığımızı gösteriyor. Açılmanın etkisini bu hafta başından itibaren görüyoruz. Kendi kurumumuz açısından söyleyecek olursam, geçen haftaya göre belirgin bir fark var, pazartesiden beri çok yüksek sayıda hasta geliyor. Test pozitiflik oranı da bizde de yüzde 12 civarında. Önümüzdeki haftalarda da sıkıntılı günler yaşayabileceğimizi düşünüyorum” dedi.

“ÜÇÜNCÜ PİKİ DE YAŞAYACAĞIZ GİBİ GÖRÜNÜYOR”

Aşılanan kesimde elde edilen ilk verilere göre ölüm oralarında büyük bir azalma görüldüğüne dikkat çeken Prof. Dr. Yavuz, “Bu çok sevindirici bir şey. Ama İstanbul’da aşısız olan çok fazla nüfus var. Onların da hastalanma riski çok yüksek seviyede. Türkiye genelinde de böyle. Bu nedenle insanlarla yakın temasa girmemek, kapalı ortamlarda bulunmamak, mecbursanız da maskesiz asla durmamak, kalabalık ortamlara da maskesiz girmemek, çok sık bir şekilde ortamı havalandırmak, tercihan camları sık sık açmak gerekiyor. Üçüncü piki de yaşayacağız gibi görünüyor” şeklinde konuştu.

“BIONTECH AŞISI GELDİĞİNDE SIRA HANGİ GRUPTAYSA ONA YAPILACAK”

Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin Koca’nın geçtiğimiz günlerde açıkladığı Pfizer-BioNTech aşısının kimlere yapılacağı konusundaki planlamaya da değinen Yavuz, “Kimin sırası geldiyse aşı onlara uygulanacak. Bakanlığın planı da bu şekilde. Önümüzdeki haftalarda 4,5 milyon doz aşı gelecek. Aşılamada da 60 yaş üstüne geçilmiş olacak. Dolayısıyla bu aşıyı bunlar olacak. Sırası gelmiş ama şimdiye kadar aşılanmamış daha ileri yaştaki kişiler de buna dahil edilebilir. BioNTech aşısı da o şekilde uygulanacak” diye konuştu.

“CORONAVAC İNGİLİZ VARYANTINDA DA ETKİLİ”

Türkiye’de 10 milyondan fazla kişiye uygulanan inaktif virüs aşısı CoronaVac’ın yeni varyantlara etkisi hakkında Sağlık Bakanlığı’nın bir çalışması olduğuna da dikkat çeken Prof. Dr. Yavuz, “Sonuçları bilimsel makale olarak henüz yayınlanmadı ama İngiltere varyantı yani V1’de aşı etkinliğinde çok bir fark olmadığı gösterildi. Kullandığımız aşının, Türkiye’de de en fazla yayılan ve önümüzdeki haftalarda da en baskın suş haline geleceğini tahmin ettiğimiz İngiliz varyantı ile D614, yani orijinal formdaki Wuhan suşuna etkinliğinin benzer çıktığını ifade etti Halk Sağlığı Kurumu’nda çalışan arkadaşlarımız” dedi.

“AŞILARIN İÇERİĞİ GÜNEY AFRİKA VARYANTINA GÖRE DEĞİŞECEK”

Türkiye’de V1 kadar yaygın olmasa da V2 olarak adlandırılan Güney Afrika varyantının da görüldüğüne işaret eden Prof. Dr. Yavuz, “V2, aşılar açısından en tehlikeli olanı. Zaten önümüzdeki dönem aşıların içeriğini de V2’ye göre değiştirecekler. Çünkü aşıdan en çok kaçan bu suş. V2’nin yayılmaması için zaten daha fazla önlem alınıyor. Örneğin V2 vakası ile teması olanlar daha fazla izole ediliyor. Yani Güney Afrika varyantı biraz daha tehlikeli şu anda, bizim de çok yakından takip ettiğimiz bir tür. Diğer aşılarda olduğu gibi CoronaVac’ta da böyle bir beklenti var aşıdan kaçabileceği yönünde” diye konuştu.

“AŞILILAR TEMASLI OLSA DA KARANTİNAYA GİRMEYECEK”

Yaygın aşılamayla birlikte filyasyonda temaslı takibinde de değişimler olduğuna değinen Prof. Dr. Yavuz, artık ilk virüs ya da İngiltere varyantı ile temaslı olan “aşılı” kişilerin, karantinaya girmesine gerek kalmayacağını açıkladı. 

Yavuz, “Eğer iki doz aşısını olmuş bir kişi vaka temaslısı olursa, V1 (İngiltere varyantı) dahil, izolasyonda tutulmayacak. Çünkü aşının koruyuculuğunun olduğunu biliyoruz. Ama V2 (Güney Afrika) ya da V3 (Brezilya) varyantlarında aşının yeterince koruma sağlamayabileceği yönünde kaygılarımız olduğu için, temaslıların izolasyona girmesi gerekecek. Türkiye’de çok yaygın değil bunlar şu anda ama çok yakından izlememiz gerekiyor” dedi.

“GERÇEK YAŞAM VERİLERİ GELİNCE AŞILANANLAR MASKESİZ GÖRÜŞEBİLECEK”

Ülkemizde uygulanan CoronaVac aşısının etkinliğine dair “gerçek yaşam verileri” geldikçe, daha da rahat günlere kavuşabileceğimizi söyleyen Prof. Dr. Yavuz, “Şu an bayağı bir insan iki doz aşısını oldu ve üzerinden 14 gün geçti. İlk değerlendirmeler olumlu görünüyor, yani ağır hastalıktan ve ölümden koruma açısından gayet güzel etkinliği var gibi görünüyor. Bunların daha da detaylı analizleri yapıldıktan ve bu veriler toplumla da paylaşıldıktan sonra, mesela Amerika’nın yaptığı gibi maskesiz olarak görüşebileceğimiz duruma gelebileceğiz. Aşılı insanlar en azından birbirleriyle daha rahat görüşebilecek. Türkiye’nin gerçek yaşam verilerini de elde edebilmek için çalışmalar yapılıyor. Bu analizler ve tüm verilerin birlikte değerlendirilip paylaşılması gerekiyor daha rahat edebilmemiz için” şeklinde konuştu.

“OXFORD AŞISI İNCELENİYOR YENİDEN AŞILAMAYA DÖNÜLEBİLİR”

Oxford Üniversitesi’nin geliştirdiği AstraZeneca aşısının pıhtılaşmaya neden olduğu gerekçesiyle Avrupa’da bazı ülkelerde aşılamaların durdurulmasına da değinen Prof. Dr. Yavuz, güvenli incelemeler için bu tip duraklamaların olabileceğini söyledi.

Yavuz, “Milyonlarca insana aşı yapılıyor. Bu insanların başına ne gelirse, acaba aşı ile mi ilişkili diye takip edilmesi gerekiyor. Oxford aşısında da görülen bu bir takım istenmeyen yan etkiler acaba normal popülasyonda görüldüğü sıklıkta mı yoksa daha mı yüksek oranda, bunun araştırılması yapılıyor şu anda. Firmanın açıkladığı, normal sıklıktan fazla olmadığı yönünde. Ama yakından izliyoruz dediler. Almanya kendi vakalarını inceliyor şu anda o nedenle AstraZeneca ile aşılamalar durdu. Böyle inceleme aşamaları olabilir. Her inceleme aşamasında aşı problemli, sorun var, demek yanlış. Bütün aşılar için de geçerli değil bu. Her aşı ayrı bir preparat. Örneğin bizim aşımız zaten Oxford aşısı gibi değil, adenovirüs değil inaktif virüs aşısı. Diğer gelecek olan da mRNA aşısı. Henüz bizde viral vektör (adenovirüs) aşısı gelmedi. Bu açıdan endişe edecek bir durum yok. Ancak EMA da yani Avrupa İlaç Ajansı ve Dünya Sağlık Örgütü de hastalığı daha tehlikeli bulduğu için bu aşının yapılmasını öneriyor. Risk grubundakilerde aşı yapılmaya devam edilsin ama risk grubunda olmayanlar için sonuç beklensin deniyor. Çünkü riskli gruptakilerde, aşının yan etkisinden değil, hastalıktan ölme ihtimali çok daha fazla” ifadelerini kullandı.

“HASTALIĞI GEÇİREN HERKES AŞILANMALI DEMEK İÇİN HENÜZ ERKEN”

Daha önce hastalığı geçiren kişilerin aşılandığı taktirde uzamış Covid (long term Covid) semptomlarının da iyileştiği yönünde ABD’de yapılan çalışmaya da değinen Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, “Daha önce hastalığı geçirmiş kişileri aşıladığımızda ne elde ediyoruz? Bu sorunun cevabı henüz hala net değil. Bahsedilen çalışma, daha önce hastalanmış kişiler aşılandığına mesela mRNA aşısı ile aşılandığı zaman, bunlarda uzun dönem Covid semptomlarının da ilerleyen dönemlerde azaldığı gözlenmiş. Ama bu bir preliminary (erken) veridir. Rutin olarak hastalığı geçiren herkesi aşılamak gerekiyor demek için henüz erken. Bizde zaten hastalığı geçirenleri ilk 6 ayda aşılamıyoruz. İmmün sistemle uğraşıyorsunuz, farklı mekanizmalar tetiklenebilir. Onun için biraz daha zamana ihtiyacı var bu yaklaşımın” dedi.

“FRANSA MUTASYONU BAŞKA ÜLKELERDE DE GÖRÜLÜRSE TEHLİKELİ DİYEBİLİRİZ”

Fransa’da görülen ve testlerde belirlenemeyen yeni mutasyona da değinen Prof. Dr. Yavuz, bu mutasyonun tehlike olarak değerlendirilebilmesi için lokalize kalmaması ve birkaç ülkede daha görülmesi gerektiğini söyleyerek, “Çok sayıda varyant olabiliyor. Fakat bunların önem arz eden varyantlar haline gelebilmesi için fenotipik görünümünde bir değişiklik olması lazım. Mesela bulaşıcılığını çok artırması, ölüm ya da hastalık şiddetini artırması, testlerden kaçması lazım. Gerçekten böyle bir şey olursa o zaman daha yakından izlenmeye başlanıyor. Sadece bir yerde sınırlı kaldıysa, onun bir anlamı olmuyor. O nedenle şu anda Fransa’da tespit edilen varyant, önem arz eden ve yakından takip edilmesi gereken bir varyant olarak değerlendirilmiyor. Ama eğer başka ülkelerde de görülmeye başlanırsa, özellikle tanı testlerinden kaçması nedeniyle önemli olabilir. Tanı testlerini değiştirmek de çok zor bir şey. Değil zaten tek gen bölgesi bakılmıyor tanı testlerinde. Birkaç bölgeye bakılıyor. Mesela spike bölgesine, nükleokapsid gen bölgesine bakılıyor. İngiliz varyantında da böyle oldu. Spike bölgesinde negatif çıkıyordu, öyle tanıdılar. O nedenle şu anda bunlara (Fransa’daki varyanta) inceleme aşamasındaki varyant deniyor. Türkiye’de de var böyle varyantlar. Ama bunun önem arz etmesi durumunda rutin olarak izlemeniz gerekiyor. Şu an öyle bir şey yok” dedi.

1 Mart itibariyle kısıtlamaların gevşetilmesinin ardından vaka sayılarında da artışlar dikkat çekmeye başladı. Pandemi süresince en önemli pandemi hastanelerinden biri olarak binlerce Kovid vakasının tedavi edildiği İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi’nde kovid şüphesiyle başvuru oranlarında ciddi bir artış yaşadıklarını belirten Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sait Gönen, “İl il değerlendirilmesi son derece doğru. Ama uygulamada eksikler var. Risk haritasında kırmızı olan bir ilin yanı başında sarı, yani daha az vaka görülen bir il olması ve bunlar arası geçişlerde HES kodu sorgulamasının yapılmaması bunlardan biri. Geçişlerde kontrol olmalı” dedi.

“YÜZDE 30 ARTIŞ VAR”

Son günlerde Cerrahpaşa Tıp Fakültesi özelinde ilk müracaat vaka sayılarında belirgin bir artış gözlemlediklerini söyleyen Prof. Dr. Gönen, “Yüzde 30 gibi bir artış var ilk başvurularda. Ama yaptığımız testlerdeki pozitiflik oranında henüz belirgin bir artış yok. Yatan hasta sayımızda da şu anda bir artış yok. Bugün itibariyle toplamda 38 hasta yatıyor. Yoğun bakım ünitemizde de 6 Kovid hastası var. Bizim ikinci pikte, yoğun bakımda hasta sayımız 55’e ulaşmıştı. Yoğun bakım kapasitemizi yükseltmiştik ve tamamı dolmuştu. Test pozitiflik oranlarımız ise son bir aydır, hatta 45 gündür yüzde 5 civarında seyrediyor” diye konuştu.

“EVDE BİLE MESAFEYE DİKKAT EDİLMELİ”

Kısıtlamaların ila nihayet devam edemeyeceğini de vurgulayan Prof. Dr. Gönen, “Halkımızın da serbestleşmeye geçildiğinde salgın bitmiş gibi algılamaması gerekiyor” diyerek sözlerini şöyle sürdürdü:  “Her durumda fiziki mesafeye, maske ve hijyen kurallarına daha fazla dikkat ederek uyum sağlaması gerekiyor vatandaşlarımızın. Bu salgınla mücadelede başarıya ulaşamayacağız başka türlü. Bulunulan kapalı ortamların iyi havalandırılması çok önemli. Aile içi bulaşları engellemek için gerekirse evde bile fiziki mesafeye dikkat edilmeli. Tabii ki aşılamaların da tünelin ucunda görünen ışık olduğunu hep söyledik. Ülkemizde 10 milyonun üzerinde kişi, özellikle 65 yaş üzeri risk grubu aşılandı. Bunun büyük bir avantaj olduğunu düşünüyorum. Ama sürü bağışıklığı gerçekleşene kadar herkesin bu tedbirlere daha fazla uyması şart.ö Sürekli kapanmaya giderek, restoranları kafeleri kapatarak bir sonuca ulaşılamayacağına da işaret eden Prof. Dr. Gönen, “Bu insanlar da 1 yıldır zaten ekonomik olarak sıkıntıya girdiler. Sürekli kapatmak bir çözüm değil. Ama mekan sahiplerinin de kurallara herkesten daha fazla dikkat etmesi gerekiyor. Bunun içinde mutlak surette uyarı ve denetim mekanizmalarının iyi işlemesi lazım” dedi.

ÜÇÜNCÜ DALGA NASIL GEÇECEK?

Salgının başladığı geçtiğimiz yılın Mart ayında herkes için yeni bir hastalık olduğu için panik halinde testi pozitif çıkan herkesin hastaneye yatırıldığını belirten Prof. Dr. Gönen, tüm dünyada üçüncü  dalganın başladığı bu günlerde ilk iki dalga ile bu sonuncu pik arasında farklar olduğunu da vurguladı. Prof. Dr. Gönen, sözlerini şu uyarılarla noktaladı: “Şu anda hastalık hakkında biraz daha bilgilerimiz oturdu. İlk dalgaya kıyasla Eylül’ün ikinci yarısı, Ekim-Kasım aylarında yaşadığımız ikinci dalga Tsunami gibi geldi. Birinci dalgadakinden çok daha fazla sayıda Kovid pozitif vaka oldu. Testlerdeki pozitiflik oranı yüzde 30’ları buldu. Hastaların çoğu hastaneye yatırmadan tedavisi verilerek evlerine gönderildi. Sadece genel durumu bozuk olanlar hastaneye yatırıldı. O dönemde de yoğun bakım ünitemiz tamamen dolmuştu. Şimdi üçüncü dalga geliyor mu? Evet olabilir ancak ben ilk iki dalga kadar şiddetli bir süreç beklemiyorum. Çünkü risk grubundaki birçok insanımızın aşılanması bir avantaj. Bir de önümüz yaz, açık havada daha fazla zaman geçirilecek. Ama bu da kimseyi rehavete sevk etmemeli. Şu anda Avrupa ülkelerinde de ciddi bir yükseliş var aşıya rağmen. Bizim hastanemizde henüz test pozitiflik oranları yükselmedi ama İstanbul’daki diğer merkezlerden gelen bilgilerde pozitiflik oranlarında ciddi bir artış olduğunu duyuyoruz. Valilik denetimleri ciddi anlamda işletiyor ama her şey, bizlerin bu kurallara uymasıyla sonuçlanacak.”

İstanbul Valisi Ali Yerlikaya başkanlığında bugün toplanan İl Umumi Hıfzıssıhha Meclisi normalleşme sürecine geçişle ilgili yeni kararlar aldı.

Vali Ali Yerlikaya’nın sosyal medya hesabından “Yeni Kontrollü Normalleşme Sürecindeyiz. Hedefimiz İstanbul’umuzun Boğaz’ın rengi gibi mavi şehirler listesine girmesi. İlimizde, kamu kurum ve kuruluşlarında mesai saatleri 09.00-12.30, 13.00-17.00 olarak uygulanacaktır” notuyla paylaştığı kararlar şöyle:

* Korona virüs (Covid19) salgınının toplum sağlığı ve kamu düzeni açısından oluşturduğu riski yönetme, sosyal izolasyonu temin, fiziki mesafeyi koruma ve hastalığın yayılım hızını kontrol altında tutma amacıyla, içerisinde bulunduğumuz kontrollü sosyal hayat döneminin temel prensipleri olan temizlik, maske ve mesafe kurallarının yanı sıra hayatın her alanına yönelik uyulması gereken kurallar ve önlemler; Sağlık Bakanlığı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun önerileri, Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatları ve İçişleri Bakanlığının Genelgeleri doğrultusunda belirlenerek uygulamaya geçirilmektedir.

* 2021/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle kamudaki çalışma saatleri tüm Türkiye’de normale döndürülmüş olup bu çerçevede İçişleri Bakanlığınca yayımlanan 02.03.2021 tarihli ve 3514 sayılı genelge doğrultusunda,

* İlimizde Kamu Kurum ve Kuruluşlarında kademelendirilmiş mesai başlama ve bitiş saatlerinin 02 Mart 2021 tarihinden itibaren;

1. Vardiya sistemi ile görev yapan bazı Bölge Müdürlükleri ile İl Jandarma Komutanlığı, İl Emniyet Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Marmara ve Boğazlar Bölge Komutanlığında saat 07.00’da başlayıp kademeli olarak 08.00 ve 09.00 olarak devam edilmesine,

2. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İlçe Belediyelerinde 09.00-12.30, 13.00-17.00 olarak uygulanmasına,

3. Sağlık teşkilatında 08.30-16.30 olarak uygulanmasına,

4. Diğer tüm Kamu Kurum ve Kuruluşlarında ise 09.00-12.30, 13.00-17.00 olarak uygulanmasına,

5. Özel Kanun, Tüzük ve Yönetmeliklere göre çalışma saatlerinin farklı olarak düzenlenmesi zorunlu olan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına ait hükümlerinin saklı kalmasına,

* İlgili Kurumlarca yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda uygulamada herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesine ve mağduriyete neden olunmamasına, kararın uygulanmasında gerekli hassasiyetin gösterilmesine karar verilmiştir.

İSTANBUL’DA NORMALLEŞME NASIL OLACAK?

Sağlık Bakanlığı’nın yayınladığı risk haritasında 81 il, risk değerlendirme kriterlerine göre 4 kategoriye ayrıldı. Düşük riskli (mavi), orta riskli (sarı), yüksek riskli (turuncu) ve çok yüksek riskli (kırmızı) olarak kategoriler belirlenirken İstanbul yüksek riskli kategoride yer aldı.

Bu kriterlere göre İstanbul’da atılacak normalleşme adımları şu şekilde :

* İstanbul genelindeki tüm okul öncesi eğitim kurumlarında, ilkokullarda, 8. ve 12. sınıflarda eğitim öğretim başlıyor.

* Düşük ve orta riskli illerde ilaveten ortaokullar ve liseler dahil diğer kademelerde de eğitim öğretime başlanacak. İstanbul’da genel uygulamanın dışında sadece liselerdeki yüz yüze sınavlar yapılacak.

* Hafta sonu sokağa çıkma kısıtlaması bir müddet daha pazar günü devam edecek.

* Restoran, lokanta, kafeterya, tatlıcı, pastane, kıraathane ve çay bahçesi gibi yerler faaliyetlerini sabah 07.00 ile akşam 19.00 saatleri arasında yüzde 50 kapasiteyle sürdürebilecek.

* Sokağa çıkma saatleri sınırlı olan 65 yaş üstü ve 20 yaş altı grubundaki vatandaşların sokağa çıkma süresi artırılacak.

* Nikah ve nikah merasimi şeklindeki düğünler, 50 kişiyi geçmemek ve 1 saati aşmamak kaydıyla yapılabilecek.

* Sivil toplum kuruluşları meslek odaları kooperatifler ve benzeri kuruluşların genel kurulları katılımı 300 kişiyi geçmeyecek şekilde yapılabilecek.

İstanbul Valiliği’nin kararı ile 15 Ocak’tan itibaren 65 yaş üstü ve 20 yaş altı tüm vatandaşların toplu taşıma kullanımına yasak getirilmişti.

20 YAŞ ALTI TOPLU TAŞIMA YASAĞI 12 YAŞ ALTINA ÇEKİLDİ

İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Valilik arasında yapılan görüşmeler sonucu yasak 12 yaş altına indirildi.

Kural 8. ve 12. sınıf öğrencileri ile sporcu gençler için esnetildi.

İstanbul Valiliği tarafından duyurulan yasaklara göre, İstanbul genelinde evler dışındaki her yerde maske takma zorunluluğu getirilirken toplu taşıma araçlarına dair yeni kısıtlamalar da getirdi.

Alınan Tüm Yeni Koronavirüs Yasakları

• İl Umumi Hıfzıssıhha Meclisi’nin almış olduğu kararlara göre metro ve tramvay gibi raylı sistem araçlarında ayakta yolcu sayısı, kapasitenin yarısı kadar olabilecek.
• Metrobüs ve otobüslerde, ayakta yolcu sayısı toplam kapasitenin üçte biri kadar olacak.
• Araç kapasitelerinin tamamıyla dolması halinde, sürücüler yolcu alımı yapmayacak.
• Sürücünün ısrarlarına rağmen binişin gerçekleşmesi halinde araç hareket ettirilmeyecek ve sürücü kolluk kuvvetlerine bildirim yapacak.
• Otobüslerde ayakta yolcuların sosyal mesafe kurallarına uyabilmeleri adına araç zemininde etiket uygulaması gerçekleştirilecek.
• Raylı araç sistemlerinde ayakta alınabilecek yolcu sayısı, yolcuların görebileceği levha ve tabela ile gösterilecek.
• Restoran, kafe ve benzeri yeme içme alanlarında saat 24.00 itibariyle hiçbir şekilde canlı müzik ve kayıttan dinletme gibi yayınlar yapılmayacak.
• Toplu şekilde bulunulan pazar yerleri ve sahil gibi alanlarda denetimler sıklaştırılacak.
• Koronavirüs tedbirleri kapsamında mücadele şartlarına riayet etmeyen kişi ve kişilere idari para cezası uygulanacak.