İzmir depreminde 37 kişinin hayatını kaybettiği Rıza Bey Apartmanı’na ilişkin Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi ve Maden Fakültesi öğretim üyelerinden oluşan bilirkişi heyetince hazırlanan rapor, davanın görüleceği İzmir 5. Ağır Ceza Mahkemesine gönderildi.

Dava dosyasına giren raporda projedeki beton malzemesi basınç dayanımının “20 megapascal” olarak belirlendiği ancak binadan alınan beton karot numunelerine yapılan ölçümlerde 8,27 megapascal gibi sonuçlara varıldığı ifade edildi.

Yapının yatay yük taşıma kapasitesinin, beton dayanımının projede verilenden daha az olması nedeniyle önemli ölçüde azaldığı kaydedilirken, düşük beton basınç dayanımı nedeniyle kolon kesme kapasitelerinin de yaklaşık yüzde 23 oranında azaldığı ifade edildi.

Hazırlanan statik projenin inşaat mühendisleri odası ve belediye tarafından onaylandığı ancak yönetmelikte öngörülen minimum boyutlar, donatı miktarları ve detayların, kontrol ve onay mekanizması tarafından yeterince kontrol edilmeden projeye onay verildiğinin anlaşıldığının altı çizildi.

Raporda, yapıldığı dönemin mesleki bilgi ve tecrübe düzeyini yansıtan tasarıma sahip binanın, bugünkü imkanlarla değerlendirildiğinde, 1975 Deprem Yönetmeliği’nin öngördüğü “güvenlik düzeyini” sağlayamadığı görüşüne ulaşıldığı belirtildi.

Projedeki çatı sisteminin, Rıza Bey Apartmanı’na ait uydu görüntüleriyle uyumlu olmadığının da tespit edildiği kaydedildi.

“İZİNSİZ TADİLATLA İLGİLİ İDARİ İŞLEM YAPILMAMIŞ”

Bayraklı Belediyesi Deprem Etüt Merkezi ve Yapı Laboratuvarı tarafından hazırlanan 25 Nisan 2012 tarihli “Bina Deprem Riski Değerlendirme Raporu”nun 4. maddesinde 2005’te meydana gelen deprem sonrasında kolon-kiriş bağlantı noktalarında çatlakların oluştuğu ve bu bölgelerin epoksi ile tamir edildiği bilgisi de bilirkişi raporunda yer alırken, şöyle denildi:

“Ancak Bayraklı Belediyesinden alınan yapı arşiv dosyasında söz konusu epoksi enjeksiyon ile taşıyıcı sistem tamiratına yönelik herhangi bir proje, doküman veya yapı ruhsatına rastlanmadığı, bu esaslı tamirat işleminin heyet tarafından enkazda yapılan inceleme ve tespitlerde de görüldüğü, belediye tarafından da tespit edilen bu izinsiz esaslı tadilatla ilgili herhangi bir idari işleme dair kayıt olmadığı tespit edilmiştir. Belirlemeler ışığında Rıza Bey Apartmanı binasının projelendirmedeki eksiklikler, malzeme özelliklerindeki yetersizlikler, uygulama ve işçilik hataları, yapım denetimindeki yetersizlik nedeniyle yıkılmış olduğu görüşüne varılmıştır. Ayrıca yapının daha önce deprem nedeni ile hasar aldığı, bu hasardan sonra projesiz, izinsiz ve kontrolsüz bir tamirat işlemi geçirdiği tespit edildiğinden, bu işlemin de yapının tamamen yıkılmasında etkisi olabileceği değerlendirilmektedir.”

“İDARİ MERCİLER DE SORUMLU”

Raporun sonuç bölümünde ise şu ifadelere yer verildi:

“Binanın statik hesabında, etriye ve bina yer değiştirme hesaplarının Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik 1975 hükümlerine uygun yapılmaması nedeniyle statik proje müellifi ve statik-betonarme projeye onay veren merciler, mevcut beton mukavemetinin statik projede öngörülen beton sınıfını sağlamaması nedeni ile bina fenni mesulünün, sürveyanının ve bina müteahhidinin, yapının taşıyıcı sistem elemanlarında epoksi enjeksiyon ile projesiz, izinsiz ve kontrolsüz bir tamirat işlemi tespiti nedeniyle bu tamiratı yapan ve yaptıranların, söz konusu esaslı tadilatın yapıldığı sonradan kayıt altına alınmasına rağmen bu konuda idari işlem tesis edilmediğinden ilgili idari mercilerin sorumlu olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.”

İzmir Seferihisar ilçesi açıklarında 30 Ekim 2020’de meydana gelen depremde çok sayıda bina yıkılmış, yüzlerce bina da hasar görmüştü.  

Yıkılan binalarla ilgili hazırlanan bilirkişi raporu Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildi. Raporda özellikle düşük kalite beton kullanımına dikkat çekildi. Bu kapsamda daha önce haklarında işlem yapılmayan 22 şüphelinin yakalanması kararı verildi. 17 kamu görevlisinin ise dosyası ayrıldı.

30 Ekim’de meydana gelen depremde 8 bina yıkılmış, 115 kişi hayatını kaybetmiş, 72 kişi de yaralanmıştı. Soruşturma kapsamında aralarında müteahhitlerin de olduğu 7 şüpheli tutuklanmıştı.

Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE), Ege Denizi’nde İzmir’in Karaburun ilçesi açıklarında 12.3 kilometre derinlikte 5.2 büyüklüğünde bir deprem olduğunu duyurdu. AFAD ise aynı depremin büyüklüğünü 5.1 olarak açıkladı. İzmir’de sabah saat 8.46’da 5.1, saat 8.47’de 4.8, saat 9.00’da 4.7, 9.34’te de 4.2 büyüklüğünde 4 sarsıntı daha olmuştu.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve AFAD’ın verilerine göre, deprem 7 kilometre derinlikte meydana geldi. 

Atakum Belediye Meclisi Kasım ayı toplantısı, Atakum Belediye Başkanı Av. Cemil Deveci başkanlığında kontrollü sosyal hayat tedbirleri altında Atakum Belediyesi Eğitim ve Eğlence Merkezi’nde gerçekleştirildi. Oturumda 13 gündem maddesi görüşülerek ilgili komisyonlara havale edildi. Başkan Av. Cemil Deveci toplantıyı, 30 Ekim’de 6.6 büyüklüğünde depremle sarsılan ve 102 yurttaşın hayatını kaybettiği, halen enkaz altında kurtarma çalışmalarının devam ettiği İzmir’e mecliste bulunan dört parti grubu adına geçmiş olsun dileklerini ileterek açtı. Depremden bir gün önce, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda ihtiyaç sahipleri ve hayırseverleri buluşturarak Samsun’da gıda israfını önleyecek ve yoksullukla mücadele edecek olan gıda bankası AtaMarket aracılığıyla İzmir’e bir TIR yardım yönlendirdiklerini belirten Başkan Deveci, Atakum Belediyesi’nin yürüttüğü kampanya ile de Samsun’dan İzmir’e köprü olacaklarını söyledi.

Dört Bir Yandan İzmir’e Koşuldu

Atakum Belediye Başkanı Av. Cemil Deveci, meclis açılışında yaptığı konuşmada depremde hayatını kaybeden yurttaşlara Allah’tan rahmet yakınlarına da sabır dileyerek, “Çok fazla yaralımız var, onlara da acil şifa diliyorum. Çok zor ve acı bir durum. Sevindirici tarafı ülkemizin dört bir yanından insanlar İzmir’deki yurttaşlarımızın acılarına koştu. Biz de Atakum Belediyesi olarak haberi alır almaz, bölgeyle iletişime geçtik ve ihtiyaçları öğrendik. Elimizde olan eşyaları ve bir gün önce açılışını gerçekleştirdiğimiz gıda bankamız AtaMarket’e hayırseverlerimiz tarafından gönderilen malzemeleri depremden 7 saat sonra yola çıkardık. Ertesi gün saat 10.00’da Seferihisar’a ulaştı. İlk etapta maske, dezenfektan başta olmak üzere bebek maması, battaniye, yorgan, mont gibi ihtiyaç malzemesi yollandı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in yaptığı çağrıyla biz de belediyemizde bir kampanya başlattık. Şu anda her türlü kamp malzemesi, tüplü ısıtıcılar, pilli aydınlatıcılar, battaniye, kuru gıda ve pile ihtiyaç var. Ben de buradan Samsunlulara sesleniyorum, İzmir’e destek olmak isteyen hayırseverlerimiz için köprü görevi yapacağız. Yardımlarınızı Atakum Belediyesi Paylaşım Merkezi’ne yapabilir, eğer ulaştıramayacak durumdaysanız belediyemizi arayarak destek talep edebilirsiniz” diye konuştu.

Başkan Deveci’den Teşekkür

Mecliste 28 Ekim’de Ankara’da lösemi tedavisi gördüğü hastanede hayatını kaybederek sevenlerini yasa boğan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Gençlik Kolları İl Başkanı Furkan Demir’in adını yaşatacak ve lösemi hastalığına dikkat çekecek olan parkla ilgili CHP ve İYİ Parti’sinden önerge de yer aldı. Oybirliği ile komisyona havale edilen maddeyle ilgili konuşan Başkan Deveci, “Furkan’ın vefatı hepimizi çok üzdü. Allah’tan rahmet diliyorum. Ailesine sabır diliyorum. Burada altını çizmek istediğim, övünç duyduğum bir şey oldu. Geçtiğimiz hafta sonu Adalet ve Kalkınma Partisi’nin genel kurulu oldu. Adalet ve Kalkınma Partisi’nin gençlik kolları kurultay salonuna bir pankart hazırlayıp Furkan’a rahmet ve yakınlarına baş sağlığı dilediler. Çok hoştu. Bizim siyasetimizde sıkça görmediğimiz güzel bir davranış biçimiydi. Aynı şehirdeki iki temel partinin gençlik kolu örgütleri bu şekliyle aralarında dayanışma örneği göstermiş oldular. Hepsine ayrı ayrı teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.

“Türkiye’ye örnek olmalıyız”

Meclis’i yerel kalkınma modelleriyle ilgili de bilgilendiren Başkan Deveci, Samsun’un tarım potansiyeline dikkat çekerek şunları söyledi: “Koronavirüsten sonra yerel kalkınma modelleri tartışılıyor. Belediyelerin ülke kalkınmasındaki rolleri yeniden gündeme geldi. Bu konu 1960’lı yıllardan bu yana zaman zaman konuşuldu. Kobi, kooperatifçilik gibi uygulamalar bu tartışmaların ürünüydü. Şimdi dünya genelinde ekonomik daralma yaşanıyor. Ülkeler arasındaki ticari ilişkiler aksadı. O nedenle yeniden sorunları bilen ve bunlara yerel olarak hızlı müdahale edebilen birimler yerel yönetimler. Samsun’un bir özelliği var. Yakakent’ten Terme’ye uzanan bir ovamız mevcut ve baştan sona kadar sulanıyor. Ülkemizin hiçbir yerinde bu kadar geniş ve tümüyle sulanabilen böyle güzel tarım alanı yok. Bu yüzden valilikler, kaymakamlıklar, yerel yönetimler, üniversite bu konuda çalışmalar yapmalı. Geçtiğimiz günlerde Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Rektörü Prof. Dr. Yavuz Ünal’ı ziyaret ettim. Lütfen hakkındaki spekülasyonlara itibar etmeyin. Oldukça aydın, bu konuları bilen birisi. Ben daha gitmeden hazırlıklarını yaptıklarını ve iş birliğine açık olduklarını söyledi. Ziraat ve Mühendislik fakültelerimiz; akademisyenlerimiz, Tarım Bakanlığı’nın müdürlükleri, enstitüler var. Yani tarım alanında bu işi uygulayabilecek tüm unsurlar var, birinin düğmeye basması gerekiyor. Bu konuda dikkatinizi çekmiş olayım. Bafra, Çarşamba belediyeleri ile ziraat ve ticaret odalarıyla görüşüyorum, onları tahrik ediyorum. Önümüzdeki günlerde ortak bir çalıştay yapıp bu konuyu Türkiye’nin gündemine getirebilirsek örnek bir çalışma olabilir. Bizim Atakum olarak çok fazla tarım alanımız geniş değil ama örnek olabilecek çalışmalar yapabiliyoruz. Çünkü ürünlerimizin özellikleri var. Örneğin Nebiyan Fasulyesi Türkiye’de bir tek o coğrafyada yetişiyor. Samsun’da da bunun gibi ceviz, fındık var. Bunları öne çıkaracak, yerel pazarlara ulaştıracak organize kooperatifler ve şirketler oluşturabilirsek yerel kalkınmada yerel yönetimlerin rolünü bir adım daha öne çıkarmış oluruz. Lütfen sizler de bu konuda araştırma yapın, Samsun Valimiz de bu konuda oldukça duyarlı ve birikimli. Yerel yönetimlerle ilgili akademik çalışmaları mevcut. Bu birikimlerden yararlanmamız gerekiyor. Samsun’a ve Samsun’un geleceğine katkı verilmesini sağlamamız gerekiyor. Biz de Samsun’un ilçe belediye meclisi olarak bu konularda üzerimize düşeni yapmamız gerekiyor.”

İzmir Seferihisar açıklarında meydana gelen depremde yıkılan ve ağır hasara uğrayan binalarda meydana gelen can kaybı ve yaralanma olayları hakkında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.

Soruşturma kapsamında Yağcıoğlu Apartmanı müteahhidi Ş.A ile fenni mesul O.A., Cumhuriyet Sitesi B ve C Blokları fenni mesulu E. İ., Yılmaz Erbek Apartmanı’ndaki market sahibi R.Y., market yapı sahibi M.Y. ile Yılmaz Erbek Apartmanı fenni mesulu N.B., Emrah Apartmanı fenni mesulu T.A., Doğanlar Apartmanı müteahhidi Ç.D. ve Rızabey Apartmanı müteahhidi H.H.Ö. soruşturma kapsamında gözaltına alındı.

Depremin ardından evlerini yitiren vatandaşlar, acil toplanma alanlarındaki çadırlarda yatıyor. Aynı zamanda gelecek günlere de kaygı içinde bakıyor. Afet bölgesinde ortaya çıkan yağmacılar ise, zorlu günleri daha da zor hale getiriyor. Vatandaşlar, hasarlı binalarda meydana gelen hırsızlıkların önüne geçilmesi adına güvenlik güçlerinin önlem almasını talep etti.

İzmir depreminin ardından hasarlı evlerden eşyaların alınması için içeri girilemiyor. Acil toplanma alanlarına kurulan çadırlarda yaşayan vatandaşlar, kış mevsimine kısa bir süre kala barınma ihtiyaçlarının karşılanması adına devlete çağrıda bulundu.

Esnaflar da Dertli

Depremden etkilenen vatandaşların yanı sıra dükkan sahibi esnaflar da dert yanıyor. Bazı apartmanların altındaki dükkanların apartmanın çökmesi sebebiyle enkaz altında kaldığını söyleyen esnaflar, bütün mallarının yok olduğunu söyleyerek yetkililerden yardım istedi.

Ülkemizin en önemli afetlerinden 1999 Büyük Marmara Depremi’ndeki rolüyle ülke gündemine giren AKUT, 30 Ekim 2020 Cuma günü Saat 14:51’de gerçekleşen Ege Depremi’nin arama kurtarma çalışmalarına; 18 farklı ekip ve 242 gönüllü ile katıldı. Sahada bulunan 3 arama kurtarma köpeğinin gerekli anlarda enkazlara yönlendirdi.

Farklı enkaz noktalarında kurtarma çalışmaları gerçekleştiren AKUT, şu ana kadar 9 kişinin ve 2 hayvanın enkazlardan çıkarılmasına yardımcı oldu. Çalışmalar, AKUT’un 16 ekibi ve 211 gönüllüsü ile devam ediyor.

Yerin 16,54 kilometre derinliğinde ve en yakın yerleşim birimi olan İzmir-Seferihisar’a 17,26 km uzaklığında gerçekleşen; büyüklüğü 6.6 ile 6.9 arasında tahmin edilen ve 40 adedinin büyüklüğü 4’ün üzerinde olmak üzere; toplam 850 artçı sarsıntı yaşatan depremde, 51 kişinin hayatını kaybettiği ve 896 kişinin yaralandığı belirtildi. İzmir’de 8 binada çalışmaların devam ettiği bildirildi.

Altın saatlerde trafik kaosu hayati tehlike

Deprem gerçekleştiği andan itibaren AKUT’un bölgeye yakın ekiplerinin hızla deprem bölgesine ulaştıklarını belirten AKUT Başkanı Recep Şalcı, öncelikle, büyük kentlerde deprem hemen sonrası yaşanan kaos kaynaklı trafik sorununun ciddiyetine dikkat çekti.

Depremin ilk saatlerinde insanların, binaları hasar bile görmemiş olsa dahi, panik halinde kendilerini sokaklara attıklarını ve otomobilleriyle trafiği tamamen kilitlediklerinin altını çizen Şalcı; “Dün, Bodrum’dan 1,5 saatte İzmir’e ulaştık ama enkaz alanına ulaşmamız trafikten dolayı 2,5 saat sürdü.Bu 2,5 saat o kadar hayati öneme sahip ki… Biz bir İstanbul depremi bekliyoruz, başka depremler bekliyoruz, vatandaşlarımızın bu konuda çok daha dikkatli ve duyarlı olması gerekiyor ki biz canlara bir an önce ulaşalım. Sadece arama kurtarma ekiplerinin ulaşımı değil; afet anlarında ambulans, itfaiye araçlarının da olay yerlerine acilen ulaşması gerekiyor.” dedi.

Yapı stokları ve kentsel dönüşüm sorunu

Ülke olarak Büyük Marmara Depremi sonrası stratejik bir hata yaptıklarını, müdahale kısmına çok önem verdiklerini vurgulayan Recep Şalcı, sözlerine şöyle devam etti: “Müdahale kapasitesi ve kalitesi önemli elbette. Ama önlem kısmında daha hazırlıklı olmamız gerekiyordu. Arama kurtarma ekiplerimiz dünya standardında, hatta üzerinde gerçekten ama yapılarımız depreme karşı dayanıklı olsa bu kadar başarılı arama kurtarma ekiplerine ihtiyacımız bile kalmayacak. Keşke arama kurtarma ekiplerimizin dünya standardı yerine, yapılarımızın deprem dayanıklılığı konusundaki dünya standardı ile gurur duysaydık. Afette arama kurtarma ekipleri güçlüyse zaten, bir yerlerde eksiksiniz demektir. Bizim hala yapı stokları açısından, kentsel dönüşüm açısından hızla yapmamız gereken çok şey var.”

Pandemi afet anında görünmeyen tehlike

Pandemi süreci ve afet anlarıyla ilgili de düşüncelerini paylaşan AKUT Başkanı Recep Şalcı, sözlerini şöyle tamamladı: “Afet anlarında pandemi görünmeyen tehlikedir buna çok ama çok dikkat etmek gerekiyor. Dün depremin ilk saatlerinde vatandaşlarımız deprem paniğiyle, sosyal mesafe, maske kullanımı, hijyen kurallarını adeta yok saydı maalesef. Bu çok tehlikeli.”

Sosyal medyada paylaşılan bir görüntüyle ortaya çıkan zamlı fiyatlar, bu kadar da olmaz dedirtti.

22 Ekim 2020 tarihinde 2 bin 100 lira olan kira bedeli, sadece 9 gün sonra depremin de etkisiyle 2 bin 650 liraya çıkarıldı.

Kısa sürede yayılan bu görüntüyle ortaya çıkan fırsatçılık, 17 Ağustos 1999 depreminde bir şişe suyu bile astronomik fiyatlarla satan esnafları hatırlattı.

İzmir’in Seferihisar açıklarında 6.6 büyüklüğündeki deprem meydana geldi. Deprem, Seferihisar’ın yanı sıra kent merkezi ve çevre ilçelerde yoğun olarak hissedildi. İzmir’de bazı binaların yıkıldığı, çok sayıda binada da hasar oluştuğu belirtildi.

AFAD’dan yapılan yazılı açıklamaya göre, 1’i boğulma sonucu, 39 kişinin yaşamını yitirdiğini, 885 kişinin yaralandığı ve İzmir’de halen 9 binada arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü kaydedildi.

658 Artçı Sarsıntı

AFAD, deprem sonrasında büyüklüğü 4’ün üzerinde 40 artçı olmak üzere, toplam 658 artçı sarsıntı yaşandı.

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener başkanlığında  Teşkilat Başkanı Koray Aydın, milletvekilleri ve belediye başkanlarından oluşan kalabalık bir heyetle bölgede incelemelerde bulunan İYİ Parti Trabzon Milletvekili Dr. Hüseyin Örs yaptığı açıklamada “İYİ Parti heyeti olarak deprem bölgesindeyiz.  Acı bir tablo ile karşı karşıyayız. Yaşanan felaketin ardından an itibari ile arama kurtarma çalışmaları yürütülen 17 binadan 9’unda çalışmalar tamamlandı, kalan 8 binada çalışmalar devam ediyor. Ne yazık ki şimdiye kadar hayatını kaybeden ve yaralanan vatandaşlarımız var. Vefat eden vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, ailelerine sabır diliyorum. Yaralı vatandaşlarımıza acil şifalar diliyorum. Enkaz altında kalan bütün vatandaşlarımıza sağ salim ulaşılmasını temenni ediyorum.” dedi.

Örs, açıklamasını şöyle sürdürdü “İzmir’de en çok hasar yaşanan Seferihisar ve Bayraklı ilçelerinde incelemelerde bulunduk. Enkaz kaldırma çalışmalarını yerinde izledik ve yetkililerden bilgi aldık. İzmir ve tüm deprem bölgesinde canla başla çalışan kamu ve sivil toplum örgütlerine mensup gönüllülere sonsuz teşekkür ediyoruz. Enkaz altında kalan canlarımızı kurtarmak için çalışan kurtarma ekiplerine müteşekkiriz.”

İYİ Parti Trabzon Milletvekili Örs açıklamasının son bölümünde “Bölgede devlet kamu kurumları ile Büyükşehir Belediyeleri ve sivil toplum teşkilatlarına mensup ekipler yaraların sarılması için yoğun gayret sarfediyorlar. Millet olarak birlik ve beraberliğe ihtiyacımız olan bu zor günlerde aziz Milletimiz tek yürek olduğunu her zaman göstermiştir. Hiçbir siyasi ayrışma olmadan herkes deprem bölgesinde, biz de vatandaşlarımızın acılarını paylaşmak için buradayız. Depremde hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, acılı ailelerine başsağlığı diliyorum. İnşallah bu acılar bir daha yaşanmaz.” ifadelerini kulllandı. 

İzmir’de 6.6’lık depremin ardından arama kurtarma çalışmaları sürerken artçı sarsıntılar da hala sürüyor. Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, Twitter’dan yaptığı açıklamada, İzmir genelinde eğitime bir hafta ara verildiğini duyurdu. 

Bakan Selçuk’un açıklaması şu şekilde;

“Yaraları hep birlikte saracağız İzmir. İl genelinde eğitime bir hafta süreyle ara verme kararı aldık. Eğitim ailesi olarak öğrencilerimiz, öğretmenlerimiz, yöneticilerimiz ve velilerimizle birbirimize çok daha sıkı kenetlenerek güçlükleri birlikte aşacağız.”