Mimarlar Odası depremlere ilişkin tespit ve değerlendirme raporu yayımladı. Raporda deprem sonrası acil müdahale süreçleri, kentsel alanlarda planlama kararlar, yapısal hasarlar, kamu yapılarındaki yapısal hasarlar ve kültürel varlıklar gibi birçok konu başlığı ele alındı.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Mimarlar Odası tarafından Kahramanmaraş merkezli ve 11 ili etkileyen depremlere ilişkin tespit ve değerlendirme raporu yayımlandı. Raporda, deprem sonrası acil müdahale süreçleri, kentsel alanlarda planlama kararlar, yapısal hasarlar, kamu yapılarındaki yapısal hasarlar ve kültürel varlıklar gibi birçok konu başlığı ele alındı.

Raporda şu maddelere yer verildi:

1-YENİ İMAR DÜZENİ

2002 yılından bugüne siyasi iktidar, kentlerimizin finans ve hizmet sektörüne yönelik yapıya kavuşması için tüketim ve büyüme odaklı yatırım projelerini uygulamaya sokmuş, kentsel ve kırsal alanları, tabiat varlıklarını, koruma alanlarını, ormanları, kıyıları, milli parkları, doğal sit alanlarını, meraları, yaylaları, kışlakları ve tüm çevreyi rant alanları olarak belirlemiştir. Yapı sektörü üzerinden sermaye birikim modeli çerçevesinde geçmişte merkezi ve yerel yönetimlerce plansız yapılaşmaya göz yumulan alanlar ve kaçak yapılaşmalar yeni yatırım alanları olarak önem kazanmış, kentsel dönüşüm uygulamaları yoluyla kent toprakları üzerinden sermaye birikimi ve emlak rantı sağlanmasının kaynağı olmuşlardır. 

2-YAPI ÜRETİM VE DENETİM SÜRECİ

Kamu yararı yerine özel çıkarlar korunarak çoklu imar uygulamalarına izin verilmiş, nitelikli mimarlık ve planlama hizmetleri engellenmiş, devletin kamu adına denetim sorumluluklarını yok sayan bir anlayışla yapı denetimi özel sektöre devredilmiştir. Mesleki hak ve yetkiler, müelliflik ve telif hakları, bürokratik işlem ve engel olarak gösterilmiş, ilgili idarelerin kurumsal yapılarındaki eksiklikler ve denetimsiz imar uygulamaları nedeniyle yaşanan sorunların sorumlulukları meslek mensuplarına yüklenmiştir. Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin topluma ulaşması ve meslek mensuplarının yetkinliklerinin güvencesi olan meslek kuruluşlarının topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmesi engellenmektedir.

3-İMAR AFFI

Yıllar boyunca çıkarılan kanunlarla affedilen kaçak yapıların çoğunun 1999 Marmara ve 2011 Van Depremlerinde yıkılmasına ve binlerce yurttaşın hayatını kaybetmesine karşın 2018’de iktidar tarafından “İmar Barışı” adı altında yeni bir imar affı yürürlüğe sokulmuştur. Kıyı alanları, tarım arazileri, orman alanları, içme suyu havzaları ve Tarihî , doğal, arkeolojik sit alanları üzerine inşa edilen bina ve tesisler dâhil olmak üzere, yargı tarafından planları ve ruhsatları iptal edilen, ayrıcalıklı imar hakları verilerek her biri bir “kent ve çevre suçu” niteliğinde yükselen bütün kaçak yapılar yasallaştırılmıştır.

4-MESLEKİ UZMANLIK VE MESLEK ODALARI

Siyasi baskılar ve neo-liberal anlayışla sürdürülen yaklaşımlar meslek örgütlerini, sivil toplum kuruluşlarını ve mesleğin uzmanlık alanlarını yok sayarak ve yükseköğretim kurumlarının bilimsel çalışmalarını dışlayarak bugün ve gelecek için büyük riskler yaratacak süreçleri tetiklemiştir. Hukuki ve kamusal denetimi devre dışı bırakan bir anlayış ile yürürlüğe sokulan düzenlemeler ve hayata geçirilen projelerle ilgili; meslek kuruluşları, üniversiteler ve hatta kamu kurumları tarafından düzenlenen raporlar göz ardı edilmiştir.

5-AFETLER, MİMARLIK VE KENTLEŞME

Marmara Depremleri ve Van Depreminin ardından, mevcut yapılaşmanın güvenli hale getirilmesi, tehlike arz eden yapıların tespit edilerek yenilenmesi gerekçeleriyle 2012’de “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” yürürlüğe konulmuştur. 2016’da ise, uygulamaların ülke genelinde kamu denetimi olmaksızın uygulanabilmesi için, kamu düzeni ve güvenliği, yapı ve altyapı hasarları, kaçak yapılar da dönüşüm gerekçelerine dâhil edilerek 6306 Sayılı Kanunun Bakanlar Kurulunca uygun görülen her alanda uygulamasının önü açılmıştır. Aradan geçen sürede kentlerimiz afetlere karşı hazırlanmadığı gibi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Toplu Konut İdaresi (TOKİ) eliyle tüm kentsel ve kırsal alanlar imara açılarak doğal, kültürel ve tarihî değerler sermaye ve yatırım araçlarına dönüştürülmüş, olası bir afette kullanılması planlanan toplanma alanları yatırımcı ve sermaye sahiplerine tahsis edilerek, bu alanlarda iş merkezi, alışveriş merkezi, toplu konut ve stat yapılmasında bir sakınca görülmemiştir.

Hazırlanan rapor kapsamında bölgede yapılan gözlem ve incelemeler kapsamında, kentsel alanlarda yaşanan yapısal hasarların başlıca nedenlerinin bir kısmı şu şekilde sıralandı:

• Afet verileri dikkate alınmaksızın yapılan imar planları ve plan tadilatları,
• İmar affı yoluyla kaçak yapılaşmanın teşvik edilmesi, imar kurallarına aykırı proje ve uygulamalar, kaçak yapılar
• Tarım arazilerinin ve taşıma kapasitesi düşük zeminlerin yapılaşmaya açılması,
• Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin yapı üretim ve denetim sürecinden dışlanması,
• Mesleki uzmanlık alanlarında teknik eleman yetersizliği ve denetim eksikliği,
• Yapı-zemin ilişkisinin kurulamaması, yapının yüküne uygun olmayan zeminlerde inşaat yapılması,
• Yüksek katlı yapılarla yapı yükünün artırılarak zemin-yapı ilişkisinin bozulması.

Çevre illerde de can ve mal kaybına neden olan depremde ilk belirlemelere göre, 284 vatandaşımız hayatını kaybetti.

AFAD, Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde saat 04.17’de, 7,4 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini bildirdi. 

AFAD, saat 04.26’da merkez üssü Gaziantep’in Nurdağı ilçesi olan 6,4 büyüklüğünde bir deprem daha meydana geldiğini açıkladı. 

Her iki depremde Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Akdeniz Bölgesi’ndeki birçok il ve ilçe sarsıldı. Bazı il ve ilçelerde yıkılan binaların olduğu öğrenildi. 

Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesi merkezli, 7.4 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Çevre illerden de şiddetli biçimde hissedilen sarsıntı nedeniyle binaların yıkıldı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay şu ana kadar 284 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Kahramanmaraş‘ın Pazarçık ilçesinde saat 04.17’de meydana gelen 7.4 büyüklüğündeki deprem, Osmaniye, Hatay, Gaziantep, Malatya, Adıyaman, Adana, Kilis, Diyarbakır ve Şanlıurfa‘da da şiddetli şekilde hissedildi.
 
284 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ
Deprem bölgesinden açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay  son durumu aktardı. Oktay, şu ana kadar 284 kişinin hayatını kaybettiğini 2 bin 323 kişinin de yaralandığını söyledi. 

Sarsıntının büyüklüğü Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından 7.4 olarak açıklandı. Kandilli Rasathanesi ise merkez üssünün Gaziantep / Şehitkamil, büyüklüğünün 7.5 olduğunu duyurdu. 
ARTÇILARIN BÜYÜKLÜĞÜ 6’YI AŞTI
Peşinden 4.26’da Gaziantep’in Nurdağı ilçesinde 6.4 ve 4.28’de 6.6, yine Gaziantep’in İslahiye ilçesinde 4.26’da 6.5 büyüklüğünde üç büyük deprem daha meydana geldi. Bunların artçı deprem olduğu düşünülüyor.

Gelen ilk verilere göre, bölgede çok sayıda binanın yıkıldığı görüldü. Malatya’da birkaç binanın yıkıldığına dair bilgiler var. Gaziantep’in de depremden çok fazla etkilendiği öğrenildi. Malatya, Adıyaman ve Diyarbakır’da yıkılan binalar olduğu belirtiliyor.

07.15: İletişim Başkanlığı: Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde meydana gelen deprem dolayısıyla bölge halkının mağdur olmaması için tüm GSM operatörleri kapasite arttırarak kapanan telefon hatlarını açacak ve internet hizmeti sağlayacaktır.

07.12 – AFAD Deprem ve Risk Azaltma Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar: Oldukça sığ bir deprem ve geniş bir coğrafyada hissedildi. Şu ana kadar en büyük artçı sarsıntının büyüklüğü 6.6.

07.10 – Diyarbakır Valisi Ali İhsan Su: Depremde 6 bina yıkıldı, 6 vatandaşımız hayatını kaybetti, 79 vatandaşımız yaralandı.

MALATYA’DA 23 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

07.05 – Malatya Valisi Hulusi Şahin: Depremde şu ana kadar 23 kişi hayatını kaybetti, 420 kişi yaralandı, 140 bina yıkıldı.

06.58 – Adana ve Mersin valilikleri, eğitime bir gün ara verildiğini duyurdu. 

06.51 – Milli Savunma Bakanlığı: Bu sabah meydana gelen depremlerde Kahramanmaraş, Malatya, Gaziantep, Diyarbakır, Adana, Hatay, Kilis, Osmaniye illerinde bulunan birliklerimiz etkilenmiştir. Hasar tespit çalışmaları devam etmektedir. Millî Savunma Bakanlığında deprem faaliyetlerinin koordinasyonu için Afet Acil Durum Kriz Merkezi oluşturularak faaliyetlerine başlamıştır.

Millî Savunma Bakanı Hulusi Akar beraberinde Genelkurmay Başkanı ve Kara Kuvvetleri Komutanı ile bölgeye gitmektedir. Tüm vatandaşlarımıza geçmiş olsun.

URFA VE MALATYA’DA CAN KAYBI

06.35 – Malatya Valisi Hulusi Şahin: İlk belirlemelere göre 130 bina yıkıldı. 100’ü aşkın yaralı var, 3 kişinin enkazdan cesedi çıkarıldı. Arama kurtarma çalışmaları devam ediyor.

06.19 – Şanlıurfa Valisi Salih Ayhan: Şu an 15 vatandaşımız vefat etti, 30 vatandaşımız da yaralı.

06.15 – Türk Kızılay Genel Başkanı Kınık: Deprem bölgesine kan sevkiyatı yapıyoruz. Ulusal kan stoklarımız mevcut, ilave ihtiyaçlar için vatandaşları kan bağışına davet ediyoruz.

06.10 – Adana Belediye Başkanı Zeydan Karalar: Biri 17, diğeri 14 katlı olmak üzere ilk belirlemelere göre 3 apartman tamamen yıkıldı. Ekipler buraya gelemiyor. Lütfen vatandaşlarımız yolları boşaltsın.

EN BÜYÜĞÜ 6.6 OLAN 22 ARTÇI MEYDANA GELDİ

06.00 – İçişleri Bakanı Süleyman Soylu: Valilerimiz görevlerinin başında. Şu anda Türkiye’nin birçok noktasından arama kurtarma ekipleri sevk ediliyor. Birinci önceliğimiz insanlarımızın enkaz altından kurtarılmaları. Cep telefonları konusunda mümkün olduğunca bütün Türkiye’de vatandaşlarımızdan tek bir istediğimiz var cep telefonlarını deprem bölgeleri dışında kullanmamaları, hatları meşgul etmemeleri.

Şu anda kargo uçaklarımız sevkiyata hazır. Maalesef hayatını kaybeden vatandaşlarımız var. Vatandaşlarımızın bulunduğu yerlerde araçları hareket ettirmemeleri önem taşımaktadır. Önceliğimiz, enkaz altından kurtarılmaları ve hastaneye sevk edilmeleridir. 22 artçı deprem oldu en büyüğü 6,6. Hasarlı binalara kesinlikle girilmemeleri. Bütün ekiplerle beraber gidiyoruz.

05.55 – AFAD’dan yapılan açıklamada, “7,4 Büyüklüğündeki depremin ardından en büyüğü 6,6 büyüklüğünde olmak üzere 5 artçı deprem meydana gelmiştir. Deprem, Kahramanmaraş, Hatay, Osmaniye, Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Malatya ve Adana başta olmak üzere çevre illerde yoğun şekilde hissedilmiştir. Depremin seviyesi 4️. seviye olarak belirlenmiş olup; Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında illerimizde ve Başkanlık AFAD Merkezi’nde tüm afet grupları toplanmıştır.” ifadeleri kullanıldı.
OSMANİYE’DE 5 CAN KAYBI

05.50 – Osmaniye Valisi Erdinç Yılmaz: 34 bina yıkıldı, 7 kişi hayatını kaybetti.

05.40 – Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, Gençlik ve Spor Bakanı Mehmet Kasapoğlu, Kahramanmaraş depreminin ardından çalışmaları AFAD Koordinasyon Merkezinde koordine ediyor.

05.38 – İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, dördüncü seviye alarmı devreye soktuklarını duyurdu. Bunun uluslararası yardımı da içeren bir alarm olduğunu vurgulayan Soylu, “En yüksek seviyede alarmı verdik” dedi. 

6’nın üzerinde altı artçı deprem meydana geldiğini aktarırken “Şu an can kaybı noktasında açıklama yapmamız mümkün değil. Bakan arkadaşlarımızla birlikte hepimiz depremin etkilediği illere gidiyoruz” ifadesini kullandı.
 

ERDOĞAN’DAN AÇIKLAMA

05.34 – Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kişisel Twitter hesabı üzerinden yaptığı ilk açıklamada ilgili tüm birimlerin AFAD koordinasyonunda teyakkuz halinde olduğunu duyurdu: 

“Depremden etkilenen bölgelere arama kurtarma ekiplerimiz ivedilikle sevk edilmiştir. İçişleri ve Sağlık Bakanlığımız, AFAD, Valiliklerimiz ve diğer tüm kurumlarımız çalışmalarına hızla başlamıştır.

Biz de yaşanan deprem sonrası başlatılan çalışmaları koordine ediyoruz. Yaşadığımız bu felaketi inşallah hep birlikte en kısa sürede ve en az hasarla atlatmayı temenni ediyor, çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

05.27 – Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar: Geçmiş olsun. Tüm ekiplerimizle teyakkuz halindeyiz. Kriz masamız toplanıyor. Sizlerden ricam gereksiz yere trafiğe çıkıp gerçekten ihtiyacı olan vatandaşlarımıza engel olmayın. Lütfen temel ihtiyaçlarınızı alıp toplanma alanlarına geçin.

05.25 – Kızılay Başkanı Kerem Kınık: 7-8 vilayetimizde ciddi hasar var. Artçıları da güçlü ve şiddetli olacaktır. Binalara eşya almak için girmesinler. Yapmamız gereken şey hasar olan binaları terk etmek. Çok büyük bir yıkım var. Mobil tırlar, aşevleri, ekiplerimiz bölgeye intikal halinde.

05.22 – Elazığ Valisi Ömer Toraman: Merkez üssü Kahramanmaraş Pazarcık olan 7.4 şiddetindeki depremi Elazığ’da da hissettik. Şu an itibariyle olumsuz bir ihbar almadık. Taramalarımız devam ediyor. Çok geçmiş olsun.

YARDIM ÇAĞRILARI

04.50 – Depremin ardından birçok kentte yurttaşlar yardım çağrısı yaparken, deprem bölgesinden ilk görüntüler gelmeye başladı. Adıyaman, Malatya, Diyarbakır, Gaziantep, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta yıkılan bina haberleri gelirken, çok sayıda yurttaş yardım çağrısında bulunuyor. Malatya’da bulunan Avşar Otel’in yıkıldığı da gelen bilgiler arasında.

04.42 – Şanlıurfa Valisi Salih Ayhan: Deprem oldu lütfen güvenli yerlere geçelim. Maalesef yıkılan binalarımız var. Rabbim korusun.

YIKILAN BİNALAR VAR

Deprem bölgedeki birçok ilde hissedildi. Şanlıurfa Valisi Salih Ayhan, Twitter’da yaptığı açıklamada yıkılan binalar olduğunu bildirdi: “Deprem oldu lütfen güvenli yerlere geçelim. Maalesef yıkılan binalarımız var. Rabbim korusun.” açıklaması yaptı. 

Depremin ardından birçok kentte yurttaşlar yardım çağrısı yaparken, deprem bölgesinden ilk görüntüler gelmeye başladı. Adıyaman, Malatya, Diyarbakır, Gaziantep, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta yıkılan bina haberleri gelirken, çok sayıda yurttaş yardım çağrısında bulunuyor. Malatya’da bulunan Avşar Otel’in yıkıldığı da gelen bilgiler arasında.

Adana Belediye Başkanı Zeydan Karalar, “Biri 17, diğeri 14 katlı olmak üzere 3 apartman tamamen yıkıldı. Ekipler buraya gelemiyor. Trafiğe çıkmayın, lütfen yolları boşaltın.” açıklamasını yaptı. 

MALATYA’DA 23 CAN KAYBI

Malatya Valisi Hulusi Şahin, “23 can kaybı, 420 yaralı var. 140 bina yıkıldı.” ifadelerini kullandı. 

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’DAN AÇIKLAMA

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

“Kahramanmaraş’ta meydana gelen ve ülkemizin pek çok yerinde hissedilen depremden etkilenen tüm vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum. İlgili tüm birimlerimiz AFAD koordinasyonunda teyakkuz halindedir.

Depremden etkilenen bölgelere arama kurtarma ekiplerimiz ivedilikle sevk edilmiştir. İçişleri ve Sağlık Bakanlığımız, AFAD, Valiliklerimiz ve diğer tüm kurumlarımız çalışmalarına hızla başlamıştır.

Biz de yaşanan deprem sonrası başlatılan çalışmaları koordine ediyoruz. Yaşadığımız bu felaketi inşallah hep birlikte en kısa sürede ve en az hasarla atlatmayı temenni ediyor, çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

SOYLU: EN YÜKSEK SEVİYEDE ALARMI VERDİK

Kahramanmaraş’ta meydana gelen deprem ile ilgili açıklama yapan İçişleri Bakanı Soylu, “Dördüncü seviye alarm ortaya koyduk. Bu, uluslararası yardımı da içeren bir alarmdır” dedi.

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, canlı yayında açıklamalarda bulundu, “En yüksek seviyede alarmı verdik” dedi. 6’nın üzerinde 6 artçı deprem meydana geldiğini aktaran Soylu, “Şu an can kaybı noktasında açıklama yapmamız mümkün değil. Bakan arkadaşlarımızla birlikte hepimiz depremin etkilediği illere gidiyoruz.” açıklamasında bulundu.

“Cep telefonları deprem bölgeleri dışında kullanılmamalı” hatırlatmasını yapan Soylu, artçı depremlerle ilgili de bilgi verdi. Soylu, “Şu ana kadar en büyüğü 6,6 olmak üzere 22 artçı deprem oldu. Hasarlı binalara kesinlikle girilmemeli.” dedi. 

İBB’DEN DEPREM BÖLGESİNE DESTEK

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, “AFAD ile koordine şekilde 2 arama kurtarma aracı ve 200 İtfaiye personelimiz, 1 yemek tırı, Hamidiye Su ve Halk Ekmek tırları deprem bölgesine hareket etti. Toplam 260 personelimiz uçakla bölgeye hareket ediyor. Ayrıca soba, battaniye gibi ihtiyaç malzemeleri de yola çıkmıştır.” bilgisini aktardı.