2 Temmuz 1993; Madımak Katliamı’nın üzerinden 30 yıl geçti. Gerici grubun yaktığı Madımak Oteli’nde Metin Altıok, Asım Bezirci gibi sanatçılar yaşamını yitirirken hedefte “laik Cumhuriyet” vardı.

“Gerici katliam” olarak nitelendirilen “Madımak katliamı”nın üzerinden 30 yıl geçti. Katliam, hafızalardaki acı yerini halen koruyor. Arasında sanatçıların, şairlerin, yazarların bulunduğu çok sayıda aydın, dönemin Sivas Valisi Ahmet Karabilgin’in özel davetlisi olarak, Pir Sultan Abdal Derneği tarafından organize edilen Pir Sultan Abdal Şenlikleri kapsamında Temmuz 1993’te Sivas’a gitti. Sanatçılar arasında Aziz Nesin, Metin Altıok, Hasret Gültekin, Asım Bezirci ve Nesimi Çimen gibi tanınmış isimler de bulunuyordu.

HEDEF ‘LAİK CUMHURİYET’

2 Temmuz’da, cuma namazının ardından bir araya gelen gerici grup, “Şeytan Aziz”, “Sivas, Aziz’e mezar olacak” sloganlarıyla Aziz Nesin’i hedef alarak kültür merkezinin önünde toplanmaya başladı. “Sivas laiklere mezar olacak” sloganını da atan kalabalık, aydınların kaldığı Madımak Oteli’ne gitti. Burada sloganlar, laik Cumhuriyeti hedef alan “Kahrolsun laiklik”, “Müslüman Türkiye”, “Yaşasın şeriat”a  dönüştü. Herhangi bir müdahale ile karşılaşmayan grup, oteli taşlayıp çevredeki araçları ateşe verdi. “Yakın” ve “Cehennem ateşi” sesleri arasında kısa süre sonra da otelden ateşler yükseldi.

“Allah’ım bu senin ateşin, içeriye gönder” sözleriyle yakılan otele itfaiye ekipleri tarafından gerekli müdahale yapılmadı. Aralarında Asım Bezirci, Nesimi Çimen, Muhlis Akarsu, Metin Altıok ve Hasret Gültekin’in de bulunduğu 33 aydın ile 2 otel çalışanı yanarak veya dumandan boğularak yaşamını yitirdi. 

ÇİLLER: ÇOK ŞÜKÜR…

İtfaiye merdiveniyle kurtarılmaya çalışılan Aziz Nesin, merdivendeki görevli tarafından darp edilip merdivenden itfaiye aracı etrafında toplanan karşıt görüşlü kalabalığa doğru itildi. Başından yaralanan Aziz Nesin’i linç girişiminden araya giren polisler kurtardı. Saldırı, iki günlük sokağa çıkma yasağının ardından ancak durdurulabildi. 

Turgut Özal’ın ölümünden sonra cumhurbaşkanı seçilen Süleyman Demirel’in yerine Doğru Yol Partisi genel başkanı seçilen ve başbakan olan Tansu Çiller’in, katliamın ardından sarf ettiği “Çok şükür, otel dışındaki halkımız bir zarar görmemiştir” sözleri ise Türk siyasi tarihinin sayfalarına girdi. Demirel’in “Olay münferittir. Ağır tahrik var. Bu tahrik sonucu halk galeyana gelmiş. Güvenlik kuvvetleri ellerinden geleni yapmışlardır. Bir otelin yakılmasından dolayı can kaybı var” açıklaması da tepki çeken sözler arasında yer aldı. 

Dönemin İçişleri Bakanı Mehmet Gazioğlu ise yaşananlardan dolayı “Aziz Nesin’in halkın inançlarına karşı bilinen tahrikleriyle halk galeyana gelerek tepki göstermiştir” diyerek Aziz Nesin’i suçladı. Refah Partisi lideri Necmettin Erbakan da aydınları hedef göstererek “Olaylar, Sivas’a girmiş bir ekibin halkı tahrik etmesinin sonucudur” dedi. 

Yaralı olarak kurtulan Nesin, daha sonra yaptığı basın açıklamasında hem Demirel’i hem koalisyon hükümetini, “‘Bir devlet var’ diyordum ben. ‘Bir devlet var, inanılacak devlet var. İyi kötü, yanlış yapıyor, doğru yapıyor ama devlet var. Elbette bunu önleyecekler. Bu kadar ödün verilemez’ diye düşünüyordum. Yanılmışım” sözleriyle eleştirdi. 

Madımak’tan ağır yaralı kurtulan yazar Lütfiye Aydın: Aslanın ağzına atıldık.

Madımak Katliamı’ndan ağır yaralı kurtulan yazar ve edebiyat öğretmeni Lütfiye Aydın: “Dünyanın gözü önünde aslanın ağzına atıldık” dedi.

Lütfiye Aydın, gericiler Madımak Oteli’ni yakarken, eşiyle apartman boşluğuna atlayarak katliamdan ağır yaralı kurtulan bir yazar ve edebiyat öğretmeni. Madımak katliamıyla “yaşamının dibine adeta dinamit koyulduğunu” belirten Aydın, 2 Temmuz 1993 günü yaşadıklarını anlattı:

YAKILMAYI BEKLEDİK

“Büyük bir şangırtıyla cam kırıldı. Bunun üzerine hepimiz koridorlara gittik, orada kurbanlık koyunlar gibi oturduk. Yakılacağımız zamanı bekledik. O dönem benim için camın kırıldığı ana kadar var. Yangın kısmını hatırlamıyorum. Bende ciddi hasar kaldı. Eşimin anlattığı kadar biliyorum. Otel alev alev yanmış. Bel kemiğim kırılmış. Kızgın cam yağmurundan dolayı 3. derece yanık oluşmuş.”

MORGDAN DÖNDÜM

Morgun kapısından dönmüşüm. Ankara’ya cenazelerin taşındığı uçakla getirilmişiz. İnsan hayatı önemli değil. Önemli olsa 8 saat taşlanıp yakılmaya müdahale edilirdi. Dünyanın gözü önünde aslanın ağzına atıldık. Hastaneye yattıktan sonra gördüğüm yanık tedavisi bir işkence gibiydi. Belleğimi yitirdim. Ben yazarım, öğretmenim. Hayatımın dibine dinamit konulmuş. Tam dört dörtlük trajedinin içinden çıktım geldim. Okumayı daha sonra öğrendim.”

Duruşmalara katılmadığını kaydeden Aydın, “Eşim, ‘Bu laik Cumhuriyete bir saldırı, bunun için davacıyım’ dedi. Bunun bir laiklik kavgası olduğunu kitleler halâ içselleştiremedi” dedi. Aydın, “‘Yaşasın şeriat, kahrolsun laiklik’ sloganları atıldı. Bu olay Alevilik-Sünnilik değil. Ya laiklik ya şeriat kavgasıydı” diye konuştu.

Sivas’ta 2 Temmuz 1993 tarihinde katledilen 33 aydın, akademisyen, yazar ve sanatçı için katliamın gerçekleştiği eski Madımak Oteli’nin önünde tören düzenlendi. Törene, yaklaşık yaklaşık 3 bin kişi katıldı.

İLK ANMA İL PROTOKOLÜNDEN 

Kentteki ilk anma programı, Sivas Valiliği tarafından saat 10.00’da gerçekleştirildi. Vali Salih Ayhan, Belediye Başkanı Hilmi Bilgin ve il protokolü, katliamın gerçekleştiği ve İl Özel İdaresi Bilim ve Kültür Merkezi’ne dönüştürülen eski Madımak Oteli binasındaki anıta karanfil bıraktı.

ALMANCA PANKART KRİZİ

Kentteki ikinci anma töreni ise aynı saatlerde Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Sivas Şubesi önünde başladı. Dernek önünde toplananlar, sloganlar eşliğinde Madımak Oteline yürüdüler.

Polis, yürüyüşçüleri, kortejde yer alan Almanca bir pankart nedeniyle Mevlana Kavşağı’nda durdurdu. Üzerinde “Angela Merkel, warum fütterst du die mörder von Sivas” yazılı pankartı almak isteyen güvenlik güçleri ile yürüyüşçüler arasında tartışma yaşandı. Yürüyüşçüler, Türkçe “Angela Merkel, Sivas’ın katillerini neden besliyorsunuz” anlamına gelen pankartı polise vermediler ve pankartla birlikte yürüyüşe devam ettiler.

DRONLU TAKİP 

Polis, yaklaşık 2 kilometrelik yürüyüş güzergahında geniş güvenlik önlemleri aldı. Ara yollar yaya ve araç trafiğine kapatılırken törenin yapılacağı alanın girişinde arama noktaları oluşturuldu. Yürüyüş, havadan da polis dronları ile izlendi.

OTEL ÖNÜNDE DUYGULU ANLAR YAŞANDI 

Katliamın gerçekleştiği eski Madımak Oteli önüne, olayda hayatını kaybedenlerin isimleri okundu. Aileler, İl Özel İdaresi Bilim ve Kültür Merkezi’ne dönüştürülen eski otel binasının kapısına gözyaşları içerisinde karanfil bıraktı. Binanın önüne, olayda yaşamını yitirenlerin fotoğrafları dizildi. 

“KATİLLERİ AF İÇİN UĞRAŞAN BİR SİYASİ ANLAYIŞLA KARŞI KARŞIYAYIZ”

Burada konuşan CHP Genel Başkan Yardımcısı Ağbaba şunları söyledi:

“Maalesef Türkiye’de, Anadolu’da, hoşgörü ve barış tohumları kurutuldu. Bu topraklar Yunus Emre’yi, Mevlana’yı, Hacı Bektaş’ı yetiştirmiş topraklar. Maalesef burada, belki insanlık tarihinin görmüş olduğu büyük katliamlardan birini yaşadık. İnsanlar, insanlar tarafından yakıldı. Bunun unutulmaması lazım. Maalesef şu anda katilleri affeden, cezaevinden çıkması için uğraş veren bir siyasi anlayış ile karşı karşıyayız. Bu katliamın arkasındaki güçler bulunmadığı sürece, bu katliamı destekleyenler cezalandırılmadığı sürece ve hiç kuşkusuz bu katliama sempati ile bakanlar bu topraklardan gitmediği sürece bu katliamla yüzleşemeyiz. ‘Madımak utanç müzesi olsun’ diyoruz; Madımak’taki katillerin isimlerinin silinmesini istiyoruz” dedi.

“MADIMAK’TA ZAMANAŞIMI OLMAZ”

CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel ise Madımak Davası’nın zaman aşımına uğramasının söz konusu olmayacağını ifade ederek, bu konuyu müjde gibi veren siyasetçilere seslendi. Özel şöyle konuştu:

“Biliyorsunuz artık ceza kanunumuza göre insanlığa karşı işlenen suçlar tanımlandı. Ve Madımak, insanlığa karşı işlenen bir suçtur; bu yüzden de zamanaşımı olamaz. Zamanaşımı haberini bir müjde gibi algılayan, bunu müjdeleyenlerin ülkenin yönetiminde olması, bu hukuki gerçeği değiştirmiyor. Bu yüzden bu katliamın zamanaşımı olmayacağını ifade ediyorum.

Dokuz tane haklarında hüküm kesinleştiği halde Almanya tarafından Türkiye’ye çeşitli gerekçelerle iade edilmeyen ve bu iade için gereğini yapmayan yetkilileri de unutmamak ve burada bir kez daha ikaz etmek gerekiyor. Almanya’da serbestçe dolaşanlar hatta Alman istihbaratı tarafından kullanılanların haklarında Türkiye’de kesinleşmiş ve insanlığa karşı işlenmiş bir suç konusunda cezaları vardır. Derhal tutulmaları ve Türkiye’ye iade edilmeleri gerekmektedir. Devleti yönetenlerin de bu konuda gerekli kararlılığı göstermesi gerekmektedir. Bu konudaki zafiyetin altını çizmek isteriz. Biz, unutmamak ve unutturmamak için buradayız. Birileri de unutturmaya çalışmaktadır.

Arkamızda ‘Madımak’ ismi yazmıyor, ‘utanç müzesi’ yazmıyor; arkamızda İl Özel İdaresine ait bir bina var ve biz onun eşiğine gelip karanfilleri koyabiliyoruz. Madımak utanç müzesi olana kadar bu mücadele devam edecek. İçeride iki katilin isimlerinin duruyor olması da devletin bu utancın ortağı değil kurucusu olduğu noktasındaki inancı kuvvetlendirmekte, yürekleri bir kez daha yakmaktadır. 7 senedir Anayasa Mahkemesi’nin önünde başvurumuz bekliyor; bir an önce dosyanın Anayasa Mahkemesi tarafından da görüşülmesini ümit ediyoruz.”

Anma programı sonrasında, katliamda hayatını kaybeden Hasret Gültekin’in Hanköy’deki anıt mezarı ziyaret edildi.