T24’ün haberine göre; Merkez Bankası (TCMB) başkanlığı görevine atandıktan sadece dört ay sonra Naci Ağbal’ın görevden alınmasında altı kaynağın verdiği bilgiye göre AKP ve cumhurbaşkanlığı sarayı içindeki hizipler rol oynarken, Ağbal’ın görevden alınmadan iki gün önce yaptığı son faiz artırımı “bardağı taşıran son damla” oldu.

Dünya genelindeki alışılageldik para politikasına karşı olduğunu daha önce defalarca söyleyen Erdoğan tarafından Ağbal’ın beklenmedik şekilde görevden alınması Türkiye’yi yeni bir kur krizinin eşiğine getirdi.

Görevden alınmadan saatler önce 19 Mart’ta TCMB’deki makamında çalışan Ağbal, bir kaynağın verdiği bilgiye göre görevden alınmayı beklemiyordu.

Üst düzey hükümet ve merkez bankası yetkilileri Ağbal’ın TCMB başkanlığına hızla yükselişi ve görevden hızla alınmasında ekonomi politikalarına karşı takındığı farklı tutumun ve Erdoğan’ın damadı ve önceki Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’a karşı tehdit olarak görülmesinin etkili olduğunu belirttiler.

Albayrak’ın Hazine ve Maliye Bakanlığı görevinden istifa etmesinden hemen önce Erdoğan Maliye eski Bakanı Ağbal’ı TCMB başkanlığına, ardından ise Lütfi Elvan Hazine ve Maliye Bakanlığı’na atamıştı.

Adının açıklanmasını istemeyen üç kaynak, Ağbal’ın 2019’da Albayrak’ın Hazine ve Maliye bakanlığı döneminde başlayan ve ülkenin döviz rezervlerinde yaklaşık 130 milyar dolar kayba neden olan döviz satışı ile TL’nin değerinin korunması politikasını inceleme kararının Şubat ayında Erdoğan’ın dikkatini çektiğini ve cumhurbaşkanlığında rahatsızlık yarattığını belirttiler.

Kaynaklardan biri, “Bunun rahatsızlığı oluştu mu? Evet bence oluştu. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde bu etkili konulardan biriydi” ifadelerini kullandı.

Konuya ilişkin doğrudan bilgisi olan diğer bir kaynak “Bildiğim kadarıyla araştırma konuları belli aşamaya gelmişti ve oradan bir soruşturma çıkabilirdi” dedi.

Erdoğan’ın Albayrak’ın arkasında durduğunu art arda beyan ettiği ve damadının hükümete geri döneceğine yönelik söylentilerin arttığı bir dönemde bu hassas incelemeye dair duyumlar cumhurbaşkanının kulağına geldi.

Ağbal ve Albayrak’ın, analistlerin gittikçe daha otoriter ve fevri olarak tanımladığı Erdoğan’ın başkanlığında 20 yıldır iktidarda olan AKP içindeki iki farklı kanadı yansıttığı düşünülüyor.

Kaynaklardan biri, Ağbal’ın üzerine ilk gölgenin 24 Şubat’ta bankaların TCMB’de tutmaları gereken zorunlu karşılıklara 200 baz puan artiş yaptığı düzenleme sonrasında düştüğü bilgisini verdi. Bu adım Erdoğan tarafından örtülü faiz artırımı olarak yorumlandı.

Aynı gün, Erdoğan AKP üyelerine Albayrak döneminde gerileyen TCMB döviz rezervlerinin ekonominin salgından toparlanmasına yardımcı olmak için azaltıldığını belirtti.

Kamu bankaları aracılığıyla 130 milyar dolar satışı TCMB’nin swap işlemleri tarafından desteklendi ve bir finansal kriz karşısında tampon niteliğinde olduğu düşünülen ülkenin net döviz rezervleri %75 azaldı.

Bazı üst düzey hükümet ve parti yetkilileri Albayrak’ı muhalefetin eleştirilerine karşı savunurken, Ağbal bu konuda yorum yapmaktan kaçınarak rezervleri yeniden artırma sözü verdi.

TCMB’ye yakın bir kaynak, “Ağbal, kendinden önceki döviz rezervi harcama politikası nedeniyle yaptıkları işlere gölge düşmesinden memnun değildi” bilgisini verdi.

Ağbal’ın kısa görev süresi boyunca %24 değer kazanan TL, Erdoğan’ın Albayrak’ın politikalarını savunmasıyla tekrar değer kaybetmeye başladı. TL,Ağbal’ın faiz oranlarını 18 Mart’ta 200 baz puan artırmasının ardından %4 değer kazandı ancak iki gün sonra Ağbal’ın kovulmasıyla %13 değer kaybetti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nda başkan değişikliği sonrasında Dolar/TL ‘de yükseliş kaydedildi. Asya piyasalarındaki hareketlilikle Dolar/TL kotasyonu yüzde 15 yükselişle 21 Mart 21.30 sıralarında 8,35 seviyesinin üzerini gördü.

Dolar/TL kuru geçen haftayı 7,21 seviyesinde kapatmıştı.

‘SÜRDÜRÜLEBİLİR BÜYÜME’ VURGUSU YAPMIŞTI

Cumartesi gününün ilk saatlerinde Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Naci Ağbal görevden alınırken TCMB’de başkanlığa Şahap Kavcıoğlu atanmıştı.

Yeni TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu, ilk açıklamasında enflasyonda kalıcı düşüşü sağlama hedefine vurgu yaptı.

Kavcıoğlu açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Kanun’la belirlenmiş görev ve yetkiler çerçevesinde enflasyonda kalıcı düşüşü sağlama temel hedefi doğrultusunda para politikası araçlarını etkin bir şekilde kullanmaya devam edecektir. Enflasyondaki gerileme, ülke risk primlerindeki düşüş ve finansman maliyetlerindeki kalıcı iyileşme yoluyla makroekonomik istikrarı olumlu etkilerken, yatırım, üretim, ihracat ve istihdamı arttırıcı sürdürülebilir büyüme için de gerekli koşulların oluşmasına katkı sağlayacaktır.

Bu bağlamda Para Politikası Kurulu toplantıları, daha önce kamuoyuna ilan edilen takvime uygun şekilde yapılacak olup uygulanacak politikalarda şeffaflık ve öngörülebilirlik ilkeleri doğrultusunda tüm paydaşlar ile iletişim kanalları etkin bir şekilde kullanılacaktır.

T24’den Barış Soydan’ın haberine göre Ağbal ile Kavcıoğlu’nın arası iyi değildi.

1- Ağbal’ın Erdoğan’la iletişiminin bozulduğu söyleniyordu

Merkez Bankası’nın politika faizini önceki gün piyasaların da beklentesinin üzerinde 200 baz puanlık bir artırımla yüzde 19’a çıkaran Naci Ağbal’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’la arasının çok iyi olmadığı söyleniyordu. Ankara’dan bir kaynağım dün şöyle demişti:

“Ağbal ile Erdoğan arasındaki diyalog çok azalmış durumda olduğu söyleniyor. Bakan Elvan toparlamaya çalışıyormuş. Bir ara Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın ara bulmak için devreye girdiği söyleniyor. Sıkıntı devam ediyormuş…”

2- “Tedbirli gitmek lazım” tezi ikna edici olamadı

Görevden almanın, perşembe günü gerçekleşen 200 baz puanlık faiz artırımı sonrasında gerçekleşmesi, sebebin ya da en azından tetikleyici sebebin o olduğunu tartışmaya yer kalmayacak şekilde gösteriyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yüksek faizi ekonomide bütün kötülüklerin anası olarak gördüğü, faizin neden, enflasyonun sonuç olduğuna inandığı biliniyor. Ankara’da konuşulanlara göre Bakan Elvan, Erdoğan’a yüksek faizin firmaların kredi maliyetleri açısından çok büyük etkisinin olmayacağı, zira geçen yıl faizler düşükken epey kredi kullandıklarını anlattı. Türkiye’nin bu yıl çok yüksek oranlı büyüme oranı yakalayacağını, yeni bir kur şokunun iyiye gidişi olumsuz etkileyeceğini, tedbirli olunması gerektiğini de… Ama belli ki yüksek faizi savunan bu tezler etkili olamadı.

3- Kavcıoğlu’nun tez danışmanı Türkiye Varlık Fonu Yönetim Kurulu Başkan Vekili Erişah Arıcan

Yeni Başkan Şahap Kavcıoğlu’nun eski AKP milletvekili olduğu, Halkbank’ta genel müdür yardımcılığı yaptığı medyada yoğun şekilde vurgulanıyor. Ama onlar kadar önemli bir şey daha var: Kavcıoğlu’nun tez hocası, Türkiye Varlık Fonu Yönetim Kurulu Başkan Vekili Prof. Dr. Erişah Arıcan’dı. Arıcan, Berat Albayrak’ın da doktora tezi hocasıydı…

4- İkisi de Bayburt milletvekilliği yapmıştı; Ağbal ile Kavcıoğlu’nın arası iyi değildi

Geçmişte AKP Bayburt Milletvekili olan Kavcıoğlu’nun aynı şehrin vekili olan Naci Ağbal’la kavga ettiği ve onun etkisiyle liste dışı bırakıldığı konuşuluyor…

Şahap Kavcıoğlu Yeni Şafak’taki yazılarında Naci Ağbal yönetimindeki Merkez Bankası’nın izlediği sıkı para politikasını eleştiriyordu. Şu sözler ona ait:

5- İşaret fişeğini Yeni Şafak attı

Değişimin işaret fişeğini cuma günü Yeni Şafak’ın Naci Ağbal’ı ağır şekilde eleştiren “Bu operasyonu kimin adına çektiniz” manşeti attı.

Yeni Şafak şöyle diyordu: “Türkiye’de Merkez Bankası, 83 milyonun sesine kulak tıkayarak faizi yüzde 17’den yüzde 19’a çıkardı. Piyasa beklentisinin bile üzerinde yapılan 200 baz puanlık müdahale, ekonomik gerekçelerle izah edilemeyen bir faiz artışı oldu. Merkez Bankası’nın Türkiye’nin büyümesini frenleyecek bu operasyonu kim veya kimler adına ve hangi amaçla çektiği merak ediliyor”.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan Merkez Başkanı Atama Kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Naci Ağbal, Erdoğan’ın görevden aldığı üçüncü Merkez Bankası Başkanı oldu. Naci Ağbal’dan önce Merkez Bankası Başkanı olan Murat Uysal ve Murat Çetinkaya da Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan tarafından görevden alınmıştı.

Uysal, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun 28. maddesindeki güvenceye rağmen Cumhurbaşkanı kararnamesi ile görevden alınan üçüncü başkan oldu.

Merkez Bankası beklentinin üstünde faiz artırdı, Yeni Şafak’tan tepki geldi

Merkez Bankası, geçen perşembe günü (18 Mart 2021) mart ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında 100 baz puan beklentilerin de üzerinde, 200 baz puan faiz artırmış ve politika faizini yüzde 19 olarak belirlemişti. Hükümete yakın Yeni Şafak gazetesi, manşetinden Merkez Bankası Başkanı Ağbal’a tepki göstermiş, “Bu operasyonu kim adına çektiniz” ifadesini kullanmıştı.

Yeni Şafak’ın söz konusu haberinde haberinde “Dünya, ekonomideki faiz etkisini azaltmaya çalışırken Türkiye’de Merkez Bankası, 83 milyonun sesine kulak tıkayarak faizi yüzde 17’den yüzde 19’a çıkardı. Piyasa beklentisinin bile üzerinde yapılan 200 baz puanlık müdahale, ekonomik gerekçelerle izah edilemeyen bir faiz artışı oldu. Merkez Bankası’nın Türkiye’nin büyümesini frenleyecek bu operasyonu kim veya kimler adına ve hangi amaçla çektiği merak ediliyor” ifadeleri yer almıştı.

Yeni Şafak’ın 19 Mart 2021’deki manşetinin gecesinde, Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal görevinden alındı ve yerine Yeni Şafak yazarı, eski milletvekili Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu atandı.

Kavcıoğlu’nun faize ilişkin düşünceleri

Kavcıoğlu, Yeni Şafak’ta yayınlanan 9 Şubat 2021 tarihli “Enflasyon, faiz ve döviz kuru” başlıklı yazısında şu ifadeleri kullanmıştı:

“Merkez Bankası’nın yüksek faiz politikasında ısrar etmemesi gerekir. Dünyada faizler sıfıra yakınken bizde faiz artışına gitmek ekonomik sorunları çözmeyecektir. Aksine, ilerleyen dönemlerde sorunları daha da derinleştirecektir. Çünkü, faiz artışları dolaylı olarak enflasyonun artmasına yol açacaktır.

“Dünyada likiditenin bol olduğu dönemlerde Türkiye yıllarca yüksek faiz düşük kur politikası uyguladı. Sıcak para yatırıma değil yüksek faize geldi. Sıcak para ülkeden çıkarken de düşük kurdan TL’den dövize dönüp ülkeden çıktılar. Yüksek faiz düşük kur politikasından kaybeden hep ülkemiz oldu.”

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal görevinden alınarak, yerine Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu atandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzalı atama kararı, Resmi Gazete’de yayımlandı.

Buna göre, Ağbal, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 35’inci maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’inci maddesi kapsamında görevden alındı.

Ağbal, Kasım 2020’de, Murat Uysal’ın yerine Merkez Bankası Başkanlığı’na atanmıştı. Ağbal’ın atanmasından iki gün sonra da Berat Albayrak Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan istifa etmişti.

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, perşembe günkü toplantısında faiz oranlarını 200 baz puan artırarak yüzde 19’a çıkartmıştı.

Merkez Bankası’nın faizi yüzde 17’den yüzde 19’a çıkarması üzerine eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’a desteğiyle bilinen Yeni Şafak gazetesi, Naci Ağbal’ı hedefe alarak “Bu operasyonu kim adına çektiniz?” demişti.

Ağbal, görevden alındıktan sonraki ilk açıklamasında ”’Sayın Cumhurbaşkanımıza görevden alınmam nedeniyle şükranlarımı arz ediyorum” ifadelerini kullandı.

ŞAHAP KAVCIOĞLU KİMDİR?

Naci Ağbal’ın yerine Merkez Bankası Başkanı olarak atanan Şahap Kavcıoğlu, 26. Dönem AKP Bayburt Milletvekilliği görevini yürüttü.

TBMM’nin internet sitesinde Kavcıoğlu’nun özgeçmişi şöyle:

“23 Mayıs 1967’de Bayburt’ta doğdu.

Bankacı; Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümünü bitirdi. İstanbul Üniversitesi Muhasebe Enstitüsünü Denetim Uzmanı olarak bitirdikten sonra, İngiltere Hastings College’ta İşletmecilik üzerine eğitim gördü. Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsünde yüksek lisansını ve doktorasını tamamladı.

Esbank TAŞ’de Müfettiş Yardımcısı, Müfettiş, Şube Müdürü ve Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yaptı. Türkiye Halk Bankası AŞ’de İstanbul Bölge Koordinatörü olarak görev aldı. Aynı bankada sırasıyla; Perakende Bankacılıktan, Esnaf-KOBİ Bankacılığından, Kredi Politikalarından, İnsan Kaynakları ve Organizasyondan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak çalıştı. Bayburt Eğitim Kültür ve Hizmet Vakfının Başkanlığını yürüttü.”

19 Kasım’daki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına işaret eden Ağbal, “Fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda tüm politika araçları kararlılıkla kullanılacaktır” ifadelerini kullandı.

Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

“Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası olarak temel amacımız fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmektir. Fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda tüm politika araçları kararlılıkla kullanılacaktır. Para politikasında, şeffaflık, hesap verebilirlik ve öngörülebilirlik ilkeleri çerçevesinde iletişim güçlendirilecektir.

19 Kasım 2020 tarihli Para Politikası Kurulu toplantısına kadar mevcut durum ve beklentiler gözden geçirilip, gelişmeler de yakından takip edilerek; oluşacak veri ve değerlendirmeler ışığında gerekli politika kararları alınacaktır.“