Sınır Tanımayan Gazeteciler: Türkiye, Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 180 ülke içerisinde 149’uncu sırada

Bugün 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü… Sınır Tanımayan Gazeteciler’in (RSF) Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ne göre; Türkiye, bu yıl 180 ülke içerisinde 149’uncu sırada yer aldı. Endekste, Türkiye ile ilgili “Recep Tayyip Erdoğan’ın aşırı yetkilerle donatılmış Cumhurbaşkanlığı’na ve otoriterliğine, basın özgürlüğünün hiçe sayılması ve yargı sistemine müdahaleler eşlik etti. Yargı, Erdoğan’ın talebi üzerine tutuklamalar yapsa da bazı hakimler ‘aşırıya kaçan baskıya’ ses çıkarmaya başladı” denildi.

Türkiye, Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütünün her yıl açıkladığı Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde bu yıl 180 ülke içerisinde 149‘uncu sırada yer aldı. 2021 yılında 153’üncü olan Türkiye, dört sıra öne çıktı. Endekse göre; 180 ülkenin 8’inde özgürlük durumu “iyi”, 40’ında “tatmin edici”, 62’sinde “sorunlu”, Türkiye’nin de aralarında olduğu 42 ülkede “kötü” ve 28 ülkenin ise “çok kötü”.

3 MAYIS DÜNYA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ GÜNÜ… ULUSLARARASI AF ÖRGÜTÜ: “TEKRAR HATIRLATIYORUZ. GAZETECİLİK SUÇ DEĞİLDİR”

Uluslararası Af Örgütü, 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nde iki farklı video yayınladı. Yapılan paylaşımlarda, “Türkiye’de her yıl onlarca gazeteci sadece gazetecilik faaliyetleri nedeniyle gözaltına alınıyor. Birçok gazeteci sadece yaptıkları haberler nedeniyle çeşitli suçlamalarla yargılanıyor. 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nde tekrar hatırlatıyoruz: Gazetecilik Suç Değildir” mesajı verildi.

Uluslararası Af Örgütü, 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü dolayısıyla, sosyal medya hesabında iki farklı video yayınladı.

Videolardan birinde bir kahvehanede, bir radyodan gelen haber anonsunun sesi duyuldu. Haberde, “Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün 2021 yılı Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ne göre Türkiye 180 ülke arasında 153. oldu. Endeksin ilk kez yayınlandığı 2002 yılında 99. sırada yer alan Türkiye 19 yılda 54 sıraya geriye düştü” ifadeleri kullanıldı.

İkinci videoda ise bir berber dükkanında dinlenen radyodan gelen haberde; “Gösteri sırasında görüntü almaya çalışan gazeteciler, polis tarafından tartaklanarak gözaltına alınırken, kamera ve hafıza kartlarına ise el konuldu. Gözaltına alınan gazeteciler adliyeye sevk edildi” denildi.

Videolar, şu açıklamalarla paylaşıldı:

“Türkiye’de her yıl onlarca gazeteci sadece gazetecilik faaliyetleri nedeniyle gözaltına alınıyor. Türkiye’de birçok gazeteci sadece yaptıkları haberler nedeniyle çeşitli suçlamalarla yargılanıyor. 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nde tekrar hatırlatıyoruz: Gazetecilik Suç Değildir.”

RSF’nin 2021 Basın Özgürlüğü Endeksi açıklandı. Çalışmada, 180 ülkede medyada çoğulculuk, medya ortamı ve bağımsızlığı, oto-sansür, habere yönelik müdahaleler, yasal çerçeve, şeffaflık, altyapı ve ihlaller gibi parametreler katsayı temelinde sıralamaya dönüştürüldü. “Gazetecilik, Dezenformasyonun Aşısı” başlıklı bir bildiriyle yeni endeksi duyuran RSF, gazeteciliğin dünyanın yüzde 73’ünde yani 130 ülkesinde kısmi veya ağır kısıtlamalar altında yapılabildiğini bildirdi. Çalışma ilk kez 2002 yılında yapıldığında Türkiye 99. sıradaydı. Geçen sene de 154. sırada yer almıştı. 

Endekste, “Yargı bağımsızlığına dair ağır sorunların, habercilere yönelik keyfi tutuklamaların, online haberciliğe yönelik ağır müdahalelerin, eleştirel haberciliği hedef alan idari yaptırımların ve gazetecilere yönelik şiddetin”  Türkiye’ye dair temel sorunlar olarak sıralamada etkili olduğu bildirildi.

TÜRKİYE, BELARUS’UN YERİNE GEÇTİ

Sıralamada ilk üçü, Norveç, Finlandiya ve İsveç oluşturdu. Belarus ise, Cumhurbaşkanı seçim sonuçlarına yönelik kitlesel eylemler sırasında, basına yönelik baskılar nedeniyle beş basamak birden gerileyerek 158. oldu. Türkiye, geçen sene 153. sırada yer alan Belarus’un yerine geçti. 

Çalışmada 13. olan Almanya, aşı karşıtı  grupların eylemleri sırasında onlarca gazetecinin saldırıya uğraması nedeniyle iki sıra geriledi. Fransa 34., İtalya 41., Polonya 64., Yunanistan 70., Sırbistan 93., Bulgaristan 112. sırada  yer aldı. Endekste, Çin, 177. sırada yer alırken, Suriye 173, Suudi Arabistan 170. oldu.

AFRİKA’DA PANDEMİ HABERLERİ YASAKLANMIŞTI

Afrika kıtasında, endekste 124. sırada yer alan Tanzanya’da, Covid-19’u “Batılıların komplosu” olarak gösteren ve virüsten “Dua yoluyla kurtulduklarını” öne süren Cumhurbaşkanı John Magufuli, mart ayında vefat edene kadar pandemi haberciliğini yasaklamıştı. 

Sıralamada 44. sırada olan ABD’de ise, RSF’nin partner örgütü ABD Basın Özgürlüğü İzleme Örgütü’ne göre eski devlet başkanı Donald Trump, başkanlığının son bir yılında, 400’ü aşkın gazeteci saldırıya uğradı, 130’u gözaltına alındı.