Patlatma ve kaya düşürme çalışması nedeniyle sürecin uzadığını belirten Prof. Dr. Osman Bektaş “Patlatmanın başlangıçta yapılmaması gerekirdi. ‘Patlatma yapmadık’ dediler ama bizzat şahit oldum. Bu patlatmalar yamaçtaki blokların hareketlenmesine neden oldu” dedi.

Türkiye’nin önemli tarihi, turistik ve inanç mekanlarından olan, yerli ve yabancı binlerce turistin ziyaret ettiği, UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’nde yer alan, Trabzon’un Maçka ilçesi Karadağ eteklerindeki Sümela Manastırı’nda; Şubat 2016 yılında restorasyon, çevre düzenlemesi, kayalıkların jeolojik ve jeoteknik bakımdan araştırılması ve güçlendirilmesi projesi başlatıldı. Kaya düşme riskine karşı yamaçtaki riskli parça ve bloklar patlatma yöntemi ile düşürülerek ıslah çalışması yapıldı. Endüstriyel dağcılar, taş düşmelerine karşı yamaçları çelik ağlarla örüp, güçlendirdi.

360 TONLUK KAYA TEHDİDİ

1 Kasım’da 4’üncü kez ziyarete kapatılan manastır girişinde tehlike oluşturan 360 tonluk kaya kütlesi, çelik ağ ile bohçalama yöntemiyle yerine sabitlendi. Ancak kaya blokunda süren risk nedeniyle yeni bir tedbirin alınması kararlaştırıldı. Bunun üzerine manastırın giriş kapısının üzerinde yer alan kaya bloku, 16 metrelik çelik kazıklarla yamaca sabitlenmeye başlandı. 

‘YANLIŞ STRATEJİ İZLENDİ’

Kaya düşmesini önleme çalışmalarında yanlış strateji izlendiğini öne süren KTÜ eski öğretim üyesi, jeoloji mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, “5 yıldır manastırı daha güvenli hale getirmek için çalışmalar yapılıyor ama yanlış strateji izlendi. Restorasyon çalışmaları yapılmadan önce manastırda herhangi bir kaza, taş düşmesi veya birisinin yaralanması söz konusu değildi. Bölgede ‘tektonik kırık’ dediğimiz; jeolojik yapıda 3 farklı doğrultuda çok derin kırıklar var. Bunlar kuzeybatı, kuzeydoğu ve doğu-batı doğrultulu tektonik kırıklar. Bunlar çok derin kayaları, kesen kırıklardır. Bu kırıklar, Sümela yamacının blok şeklinde oluşmasını sağlıyor. Bir de yamacın eğimi var, grative etkisiyle bu bloklar zaman zaman düşüyor. Bunu önlemek için askıdaki kayaları düşürüp, patlattılar. Bu çalışma sonuç almadı, çünkü arkadan yine kayalar düşmeye başladı” dedi. 

Giriş kapısının üzerindeki devasa bloğun düşebileceğini iddia eden Prof. Dr. Bektaş, “Patlatmalar veya kaya düşürmeleri zamanında olmasaydı; şimdi bu kadar tehlikeli olmayacaktı. Şimdi ister istemez sabitleme çalışmaları var, kayayı düşüremiyorlar. En doğru sonuç; bohçalama yöntemiydi. Başlangıçtan bu yana bohçalama yapılsaydı; bugüne kadar 4 kere kapatmaya da gerek olmayacak ve çok daha sonuç alıcı bir çalışma yapılırdı” diye konuştu.

‘KIRIKLAR ZAMANLA GENİŞLEYECEK’

Yamaç ıslahı sırasında yapılan patlatma ve kaya düşürmelerin daha derin kırıklar oluşturabileceğini belirten Prof. Dr. Bektaş, şunları söyledi:

“Patlatmanın başlangıçta yapılmaması gerekirdi. ‘Patlatma yapmadık’ dediler ama bizzat şahit oldum. Bu patlatmalar yamaçtaki blokların hareketlenmesine neden oldu. Düşen ve arkadan yeniden sabit olmayan blokların yeniden hareketlenmesi söz konusu. Orada kaya düşmesini kesinlikle önlemek mümkün değil. Yüzeydeki kayaları düşürmek ile ‘kaya düşmesini önledik, burayı ebediyen güvenli hale getirdik’ demek; söz konusu olamaz. Kırıklar çok derin. Ayrıca ısı farkı ve yağışlar olduğu ve karlar eridiği sürece kırıklar zamanla genişleyecek ve yeni kaya blokları düşmeye başlayacak. Kaya düşürmek ve patlatmak yerine demir halat ve çelikler ile beraber bohçalama dediğimiz, kaplama yöntemine gidilseydi; bu sorun çözülmüş olurdu. Kısa zamanda çok daha az parayla ve güvenli şekilde çözülürdü. Bir restorasyonun 4-5 yıldır sürmesi teknik açıdan sorgulanabilecek bir meseledir.”

SÜMELA MANASTIRI’NDA 72 ODA

Maçka ilçesinde Karadağ’ın Altındere Vadisi’ne bakan eteğinde, yaklaşık 300 metre yükseklikteki ormanda kayaların oyulmasıyla yapılan Sümela Manastırı, halk arasında ‘Meryem Ana’ adıyla da biliniyor. Hakkında çeşitli rivayetler de bulunan ve kuruluşu bilimsel verilere göre, 13’üncü yüzyıla uzanan tarihi manastırda, hizmet birimleri, misafirhane, mutfak ve ayazmanın dışında toplam 72 oda bulunuyor. 88 yıl sonra manastırda 2010’da binlerce kişinin katılımıyla düzenlenen ayini, Fener Rum Patriği Bartholomeos yönetti.

Kültür ve Turizm Bakanlığının aldığı kararla birlikte Trabzon’un Maçka İlçesi Altındere Vadisinde bulunan Sümela Manastırı, 31 Ocak 2022 tarihine kadar ziyarete kapatıldı. Bu gelişmelerin ardından turizimciler duruma tepki gösterirken bu tarz kararların şehirde sektör yetkilileri ile istişare halinde alınması gerektiği savunuldu. 

TÜRSAB Doğu Karadeniz Bölge Temsil Kurulu Başkanı Volkan Kantarcı; “Merkeziyetçi Bir Anlayış…”

TÜRSAB Doğu Karadeniz Bölge Temsil Kurulu Başkanı Volkan Kantarcı, Sümela Manastırı’nın ziyarete kapatılması ile ilgili olarak; “Bakanlık Ankara’dan karar alarak merkeziyetçi bir anlayış sergiledi. Bir sabah kalkıyorsunuz ve Sümela Manastırı’nın kapandığını öğreniyorsunuz. Buna anlam vermek imkansızdır” dedi.

“Kapanacağı Önceden Haber Verilebilirdi…”

Kantarcı, “Buraya tur planlayan turizmci şimdi ne yapacak? Sümela Manastırının ne zaman açılacağı günler öncesinden nasıl açıklanabiliyorsa, ne zaman kapanacağı da aynı şekilde açıklanabilirdi. Bu sıkıntıyı bir çok kez yaşadık. Şehirde turizmle ilgililenenlerden bu konuda görüş alınmalıydı” ifadelerini kullandı.

Sümela Manastırı’nın kapatılma kararına Turizmcilerin yanında siyasetçiler de tepki gösterdi.CHP Trabzon İl Başkanı Ömer Hacısalihoğlu, kişisel sosyal medya hesabından kapatılma kararına tepki gösterdi.

“Trabzon’nda İki Yıldır Kültür ve Turizm Müdürü Neden Yok?”

CHP Trabzon İl Başkanı Ömer Hacısalihoğlu, kişisel sosyal medya hesabından yazılı olarak yaptığı açıklamada;

“Trabzon un önemli turizm merkezlerinden birisi olan Sümela  Manastırı yine ziyaretçilere kapandı. Uzun bir süre kapalı kalan ve tadilat gerçekleştirildiği söylenen turizm destinasyonu bu kez de kaya düşme  tehlikesine karşın alınacak tedbirler kapsamında kapatılmış. Sormak isterim bu tehlike yeni mi oluştu? Kapalı kaldığı uzunca bir süre içinde bu iyileştirmeler yapılamaz mıydı? Sümela Manastırı’nın kapalı olması başta Maçka olmak üzere Değirmendere Vadisi’nde ekmekçiden-su satana,  hediyelik eşyacısından-akaryakıtçısına, restoran işletmecisinden-otellerine kadar…Yani reel sektörün tümüne  vurulmuş bir hançer değil midir? Sümela Manastırı’nın kapalı kalması turizmin %40 gerilemesi diyor turizmciler… 2 yıldır şehrin kültür ve turizm il müdürü neden yok?” diye sordu.

Bir Tepki de,Sümela Manastırı’nın Bulunduğu İlçeden Geldi.

Trabzon’un Maçka İlçesi’nde bulunan, Ülkemizin en önemli turizm merkezlerinden biri olan Sümela Manastırı’nın kapatılma kararına bir tepki de CHP Maçka İlçe Başkanı Av.Nihan Göktürk’ten geldi.

“Uzun yıllar tadilatın sürme sebebini, kış aylarında çalışmaların durmasına bağlayan açıklamalar ortadayken; yeniden kış ayında tadilat nedeniyle kapatmak, nasıl bir tezatlıktır!”

CHP Maçka İlçe Başkanı Av.Nihan Göktürk’te kişisel sosyal medya hesabından yaptığı yazılı açıklama ile duruma tepki göstererek; “Sümela yine kapandı…2014 yılında tadilat nedeniyle kapatılıp 6 yıl süren ve hiçbir suretle ne için bu kadar uzun sürdüğünü anlamadığımız Sümela Manastırı nı 6 yıl sonra kısmen açılan kısımlarıyla gördüğümüzde şaşkına dönmüştük.

Doğallığından eser kalmamış, tarihi bir yapıya çimento sürmek, beyaz taş denilen taşla tahta kısımları yok etmek, öğrenci oda sayısını arttırmak, Çeşmeyi çatısını günümüz yapısına uydurup neredeyse yok etmek, her tarafını kazıp, harap edip üzerine çimento dökmek, mutfak, dehlizler, kilise kısmı doğallığı yok edilmiş, her çizim bir hikaye olan görsellerden bir hikaye çıkmayacak duruma getirilmiş, arkeoloji de nasıl bir tabirdir bilmem ama… yok ettiğiniz mirastır!

Yine kapatıldı… Uzun yıllar tadilatın sürme sebebini kış aylarında çalışmaların durmasına bağlayan açıklamalar ortadayken; yeniden kış ayında tadilat nedeniyle kapatmak nasıl bir tezatlıktır!

Turizmden kültürel mirasa kadar ve bunların paydaşları çalışanlara kadar her kesime kötülük yapılmaktadır.
Keşke biri çıkıp dese ki; hazır bir bahane ile kapatıyoruz, zaten bu ne haldi böyle! yıkın eski halini koruyalım! Olur mu? Bu kafa ile çok zor!” dedi.