Mimarlar Odası depremlere ilişkin tespit ve değerlendirme raporu yayımladı. Raporda deprem sonrası acil müdahale süreçleri, kentsel alanlarda planlama kararlar, yapısal hasarlar, kamu yapılarındaki yapısal hasarlar ve kültürel varlıklar gibi birçok konu başlığı ele alındı.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Mimarlar Odası tarafından Kahramanmaraş merkezli ve 11 ili etkileyen depremlere ilişkin tespit ve değerlendirme raporu yayımlandı. Raporda, deprem sonrası acil müdahale süreçleri, kentsel alanlarda planlama kararlar, yapısal hasarlar, kamu yapılarındaki yapısal hasarlar ve kültürel varlıklar gibi birçok konu başlığı ele alındı.

Raporda şu maddelere yer verildi:

1-YENİ İMAR DÜZENİ

2002 yılından bugüne siyasi iktidar, kentlerimizin finans ve hizmet sektörüne yönelik yapıya kavuşması için tüketim ve büyüme odaklı yatırım projelerini uygulamaya sokmuş, kentsel ve kırsal alanları, tabiat varlıklarını, koruma alanlarını, ormanları, kıyıları, milli parkları, doğal sit alanlarını, meraları, yaylaları, kışlakları ve tüm çevreyi rant alanları olarak belirlemiştir. Yapı sektörü üzerinden sermaye birikim modeli çerçevesinde geçmişte merkezi ve yerel yönetimlerce plansız yapılaşmaya göz yumulan alanlar ve kaçak yapılaşmalar yeni yatırım alanları olarak önem kazanmış, kentsel dönüşüm uygulamaları yoluyla kent toprakları üzerinden sermaye birikimi ve emlak rantı sağlanmasının kaynağı olmuşlardır. 

2-YAPI ÜRETİM VE DENETİM SÜRECİ

Kamu yararı yerine özel çıkarlar korunarak çoklu imar uygulamalarına izin verilmiş, nitelikli mimarlık ve planlama hizmetleri engellenmiş, devletin kamu adına denetim sorumluluklarını yok sayan bir anlayışla yapı denetimi özel sektöre devredilmiştir. Mesleki hak ve yetkiler, müelliflik ve telif hakları, bürokratik işlem ve engel olarak gösterilmiş, ilgili idarelerin kurumsal yapılarındaki eksiklikler ve denetimsiz imar uygulamaları nedeniyle yaşanan sorunların sorumlulukları meslek mensuplarına yüklenmiştir. Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin topluma ulaşması ve meslek mensuplarının yetkinliklerinin güvencesi olan meslek kuruluşlarının topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmesi engellenmektedir.

3-İMAR AFFI

Yıllar boyunca çıkarılan kanunlarla affedilen kaçak yapıların çoğunun 1999 Marmara ve 2011 Van Depremlerinde yıkılmasına ve binlerce yurttaşın hayatını kaybetmesine karşın 2018’de iktidar tarafından “İmar Barışı” adı altında yeni bir imar affı yürürlüğe sokulmuştur. Kıyı alanları, tarım arazileri, orman alanları, içme suyu havzaları ve Tarihî , doğal, arkeolojik sit alanları üzerine inşa edilen bina ve tesisler dâhil olmak üzere, yargı tarafından planları ve ruhsatları iptal edilen, ayrıcalıklı imar hakları verilerek her biri bir “kent ve çevre suçu” niteliğinde yükselen bütün kaçak yapılar yasallaştırılmıştır.

4-MESLEKİ UZMANLIK VE MESLEK ODALARI

Siyasi baskılar ve neo-liberal anlayışla sürdürülen yaklaşımlar meslek örgütlerini, sivil toplum kuruluşlarını ve mesleğin uzmanlık alanlarını yok sayarak ve yükseköğretim kurumlarının bilimsel çalışmalarını dışlayarak bugün ve gelecek için büyük riskler yaratacak süreçleri tetiklemiştir. Hukuki ve kamusal denetimi devre dışı bırakan bir anlayış ile yürürlüğe sokulan düzenlemeler ve hayata geçirilen projelerle ilgili; meslek kuruluşları, üniversiteler ve hatta kamu kurumları tarafından düzenlenen raporlar göz ardı edilmiştir.

5-AFETLER, MİMARLIK VE KENTLEŞME

Marmara Depremleri ve Van Depreminin ardından, mevcut yapılaşmanın güvenli hale getirilmesi, tehlike arz eden yapıların tespit edilerek yenilenmesi gerekçeleriyle 2012’de “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” yürürlüğe konulmuştur. 2016’da ise, uygulamaların ülke genelinde kamu denetimi olmaksızın uygulanabilmesi için, kamu düzeni ve güvenliği, yapı ve altyapı hasarları, kaçak yapılar da dönüşüm gerekçelerine dâhil edilerek 6306 Sayılı Kanunun Bakanlar Kurulunca uygun görülen her alanda uygulamasının önü açılmıştır. Aradan geçen sürede kentlerimiz afetlere karşı hazırlanmadığı gibi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Toplu Konut İdaresi (TOKİ) eliyle tüm kentsel ve kırsal alanlar imara açılarak doğal, kültürel ve tarihî değerler sermaye ve yatırım araçlarına dönüştürülmüş, olası bir afette kullanılması planlanan toplanma alanları yatırımcı ve sermaye sahiplerine tahsis edilerek, bu alanlarda iş merkezi, alışveriş merkezi, toplu konut ve stat yapılmasında bir sakınca görülmemiştir.

Hazırlanan rapor kapsamında bölgede yapılan gözlem ve incelemeler kapsamında, kentsel alanlarda yaşanan yapısal hasarların başlıca nedenlerinin bir kısmı şu şekilde sıralandı:

• Afet verileri dikkate alınmaksızın yapılan imar planları ve plan tadilatları,
• İmar affı yoluyla kaçak yapılaşmanın teşvik edilmesi, imar kurallarına aykırı proje ve uygulamalar, kaçak yapılar
• Tarım arazilerinin ve taşıma kapasitesi düşük zeminlerin yapılaşmaya açılması,
• Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin yapı üretim ve denetim sürecinden dışlanması,
• Mesleki uzmanlık alanlarında teknik eleman yetersizliği ve denetim eksikliği,
• Yapı-zemin ilişkisinin kurulamaması, yapının yüküne uygun olmayan zeminlerde inşaat yapılması,
• Yüksek katlı yapılarla yapı yükünün artırılarak zemin-yapı ilişkisinin bozulması.

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, TMMOB İstanbul Büyükkent Şubesi önünde 106 gündür devam eden “Gezi İçin Adalet Nöbeti”ne katıldı. Gezi bahanesiyle tutsak edilenlerin özgürlüklerine kavuşacaklarını belirten İmamoğlu, “Uzmanlıklarını, tecrübelerini, yaşadıkları şehrin, ülkenin yararına en üst seviyede kullanmaya da devam edecekler. O çok yakın ve güzel günlerde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde, Şehircilik ve Proje Koordinatörü olarak görev yapan çok sevgili ve değerli yol arkadaşım, dostum, kardeşim Tayfun Kahraman’la, o güzel günlerde bir arada çalışmaya devam edeceğiz” dedi.

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İstanbul Büyükkent Şubesi önünde başlatılan ve 106’ncı gününe giren “Gezi İçin Adalet Nöbeti”ne katılarak, destek verdi. Gezi davasında tutuklu bulunan Tayfun Kahraman’ın eşi Meriç Kahraman ve kızı Vera ile de bir araya gelen İmamoğlu; sendikalar, dernekler ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla süren nöbette bir konuşma yaptı.

“İstanbul’un tarihine, doğasına sahip çıkan, İstanbul’u korumak isteyen anlayışa karşı, kararlı bir biçimde cezalandırma zihniyetine sahip bir güçle karşı karşıyayız” diyen İmamoğlu, “İstanbul’u ve bütün ülkeyi kendine aitmiş gibi gören, mülk edilmiş gibi gören, bu şehrin ve bu ülkenin kaynaklarına o kadar sahipmiş gibi davranan bir güçle karşı karşıyayız ki, kimseye hesap vermeden, dilediği gibi kullanmaya alışmış bir akılla karşı karşıya olduğumuzun da altını çizmek isterim. Gerçekleri dile getirenler, adalet, hukuk, demokrasi talep edenler, doğaya sahip çıkanlar, önce kamuoyu önünde bilinçli bir süreç yönetilerek, suçlu ilan ediliyorlar. Ardından, yetkili organlar aracılığıyla, talimatlı bir şekilde, gereği yerine getiriliyor” ifadelerini kullandı.

“GEZİ DAVASI İÇİNDE ADALET VE VİCDAN YOK”

Hukuki görünüm altında, tamamen siyasi bir süreç yaşandığını vurgulayan İmamoğlu, “Gezi davası, içinde adaletin, vicdanın olmadığı bu keyfi, bu otoriter sürecin simge davalarından birisi olduğunu hepimiz biliyoruz. Bu davada verilen kararlar, milyonlarca insanımızın vicdanını yaralamıştır. Yaşadığı şehre sahip çıkanlar, bundan sonra kimse böyle bir şeye cesaret etmesinler diye, bir yöntem ile cezalandırılıyorlar ve bu ruhun topluma yayılmasını istiyorlar. İnsanların mücadele etme şevkini, cesaretini kaybetsinler diye, cezalandırmalara da devam ediyorlar. Ama bugüne kadar gördük ki; asla vazgeçmeyenler, onların bu süreçlerinin başarısız olacağını da ortaya koyuyorlar. Milyonlar, aynı kararlılıkla bu sürece devam ediyorlar” şeklinde konuştu.

“Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarımız için en önemli soru şudur; korku ve öfkeyle mi yönetileceğiz, yoksa hukuk ve adaletle mi” diyen İmamoğlu, şunları söyledi:

“Maalesef bu ülkede uzunca bir zamandır, hangi taşın altına bakarsanız bakın, adaletsizlik görürsünüz. Ama buradaki gibi, masum hak arayışlarını ve dayanışma inisiyatiflerini gördükçe de bir vatandaş olarak da bir yönetici olarak da elbette hem içim rahatlıyor hem de umudum. Geleceğimiz adına asla ama asla yılgınlığa, umutsuzluğa gerek olmadığını hepinizle paylaşmak istiyorum. Çünkü artık biliyorum ki; umut, medeniyet ve demokrasi yolunda ilerlememize imkan sağlar. Umut bize, ‘Otur yere’ dediklerinde ayağa kalkmamızı sağlar. Bize, ‘Kes sesini’ dediklerinde, umut çok daha güçlü bir şekilde konuşmamızı sağlar.”

“Uzunca bir süredir adalet arayan, çeşitli kesimlerce yürütülen saygın mücadelenin önemli bir parçası olan, TMMOB’un öncülük ettiği ‘Adalet Nöbeti’ de hukuk adına çok değerli bir uyarı ve çok değerli bir kararlılık göstergesidir. Adaletin can çekiştiği ülkemizde, adalet nöbeti tutmak herkes için, elbette yaşamsal önemdedir. Biz adalete, kamu vicdanına olan inancımızı yitirmeden, sağduyudan uzaklaşmadan tavrımızı ortaya koydukça, güzel günlerin yaklaştığını net olarak biliyoruz. Hukukun egemen, yargının bağımsız olduğu bir Türkiye’de inanıyorum ki, Gezi bahanesiyle tutsak edilenler de elbette ki özgürlüklerine kavuşacaklar. Ve uzmanlıklarını, tecrübelerini, yaşadıkları şehrin, ülkenin yararına en üst seviyede kullanmaya da devam edecekler. O çok yakın ve güzel günlerde, bizde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde, Şehircilik ve Proje Koordinatörü olarak görev yapan çok sevgili ve değerli yol arkadaşım, dostum, kardeşim Tayfun Kahraman’la, o güzel günlerde bir arada çalışmaya devam edeceğiz.”

“ADALET VE LİYAKATİN HAKİM OLDUĞU BİR ANLAYIŞLA HİZMET ÜRETMEYE DEVAM EDECEĞİZ”

“Bilimin, ortak aklın, toplumsal faydanın, adalet ve liyakatin hakim olduğu bir anlayışla, İstanbul için birlikte hizmet üretmeye, en güzel işleri yapmaya mutlaka devam edeceğimizden adım gibi eminim. Kente, doğaya, kültüre, insana sahip çıktığı için bedel ödeyen tüm dostlarımıza; Bakırköy’deki, Silivri’deki tüm dostlarımıza, sevgi ve dayanışma duygularımı gönderiyorum. Yanlarında olduğumu ifade ediyorum. Ve mutlaka kucaklaşacağımız günlerin de yakın olduğunu biliyorum. Bu yolda kaybettiğimiz, hayatını kaybeden canları da saygıyla, minnetle hepinizin huzurunda anıyorum. Bu nöbeti de bu nöbete vesile olan bütün yöneticileri de tebrik ediyorum.”

KÖYMEN: “106 GÜNDÜR ADALET İSTİYORUZ”

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Başkanı Esin Köymen de konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“106 gündür, 25 Nisan’daki hukuksuz tutuklamalarla mücadele etmek için, arkadaşlarımıza verdiğimiz sözü yerine getirmeye çalışıyoruz. 106 gündür adalet istiyoruz. Hukuksuz, haksız bir biçimde tutuklanan arkadaşlarımızın derhal serbest bırakılması için bu nöbetleri tutuyoruz. Hepimiz Gezi’deydik. 2013 yılında Gezi Parkı mücadelesinin ne olduğunu hepimiz biliyoruz. İktidarın Gezi direnişini terörle, suçla ilişkilendirmeye çalışma çabalarının, nafile çabaları olduğunun farkındayız. Biz hala kamu adına, kamu yararına mücadelelerimize devam ediyoruz; tıpkı içeride tutuklu olan arkadaşlarımızın daha önce yaptığı gibi. Daha önce arkadaşlarımızla birlikte sürdürdüğümüz mücadeleleri, bugün onlar yok, ama onlar varmış gibi mücadelemizi daha da yükselterek sürdürmeye devam ediyoruz. Arkadaşlarımıza bir söz vermiştik. 106 gündür bu sözün peşindeyiz. Onlar serbest bırakılıncaya kadar, bu ülkede demokrasi, hukukun üstünlüğü inşa edilinceye kadar, bu nöbetlerimiz devam edecek.”

“NAFİLE ÇABALAR”

“Osman Kavala’dan başlayarak, sevgili Mücella Yapıcı, Çiğdem, sevgili Can, sevgili Tayfun, sevgili Mine, sevgili Hakan arkadaşlarımızın, kimisiyle hiçbir şekilde belki de tanışmadığımız bu arkadaşlarımıza, Gezi davası sürecinde, bir terör örgütü üyeleriymiş gibi davranılması iktidarın aslında yasama, yürütme ve yargıyı tek elde bulundurması, tek kişinin sözüne bağlı olarak mahkemelerin karar vermesi süreciyle bağlantılı bir süreçtir bu. Nafile çabalardır. Bu nafile çabaların, ne yazık ki şu anda bedelini ödeyen arkadaşlarımız var. Ama biz, hep birlikte bu ülkede demokrasiyi ve hukukun üstünlüğünü inşa edinceye kadar mücadelemize devam edeceğiz. Sizlerle birlikte mücadelemize devam edeceğiz. Nöbetlerimize destek veren herkesle birlikte bu mücadeleye devam edeceğiz. Yarın aydınlıktır. Yarın olacak ışığı hep birlikte görüyoruz. Dayanışmayla bütün bu olumsuzlukların üstesinden geleceğimize inanıyorum.”