Mimarlar Odası depremlere ilişkin tespit ve değerlendirme raporu yayımladı. Raporda deprem sonrası acil müdahale süreçleri, kentsel alanlarda planlama kararlar, yapısal hasarlar, kamu yapılarındaki yapısal hasarlar ve kültürel varlıklar gibi birçok konu başlığı ele alındı.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Mimarlar Odası tarafından Kahramanmaraş merkezli ve 11 ili etkileyen depremlere ilişkin tespit ve değerlendirme raporu yayımlandı. Raporda, deprem sonrası acil müdahale süreçleri, kentsel alanlarda planlama kararlar, yapısal hasarlar, kamu yapılarındaki yapısal hasarlar ve kültürel varlıklar gibi birçok konu başlığı ele alındı.

Raporda şu maddelere yer verildi:

1-YENİ İMAR DÜZENİ

2002 yılından bugüne siyasi iktidar, kentlerimizin finans ve hizmet sektörüne yönelik yapıya kavuşması için tüketim ve büyüme odaklı yatırım projelerini uygulamaya sokmuş, kentsel ve kırsal alanları, tabiat varlıklarını, koruma alanlarını, ormanları, kıyıları, milli parkları, doğal sit alanlarını, meraları, yaylaları, kışlakları ve tüm çevreyi rant alanları olarak belirlemiştir. Yapı sektörü üzerinden sermaye birikim modeli çerçevesinde geçmişte merkezi ve yerel yönetimlerce plansız yapılaşmaya göz yumulan alanlar ve kaçak yapılaşmalar yeni yatırım alanları olarak önem kazanmış, kentsel dönüşüm uygulamaları yoluyla kent toprakları üzerinden sermaye birikimi ve emlak rantı sağlanmasının kaynağı olmuşlardır. 

2-YAPI ÜRETİM VE DENETİM SÜRECİ

Kamu yararı yerine özel çıkarlar korunarak çoklu imar uygulamalarına izin verilmiş, nitelikli mimarlık ve planlama hizmetleri engellenmiş, devletin kamu adına denetim sorumluluklarını yok sayan bir anlayışla yapı denetimi özel sektöre devredilmiştir. Mesleki hak ve yetkiler, müelliflik ve telif hakları, bürokratik işlem ve engel olarak gösterilmiş, ilgili idarelerin kurumsal yapılarındaki eksiklikler ve denetimsiz imar uygulamaları nedeniyle yaşanan sorunların sorumlulukları meslek mensuplarına yüklenmiştir. Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin topluma ulaşması ve meslek mensuplarının yetkinliklerinin güvencesi olan meslek kuruluşlarının topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmesi engellenmektedir.

3-İMAR AFFI

Yıllar boyunca çıkarılan kanunlarla affedilen kaçak yapıların çoğunun 1999 Marmara ve 2011 Van Depremlerinde yıkılmasına ve binlerce yurttaşın hayatını kaybetmesine karşın 2018’de iktidar tarafından “İmar Barışı” adı altında yeni bir imar affı yürürlüğe sokulmuştur. Kıyı alanları, tarım arazileri, orman alanları, içme suyu havzaları ve Tarihî , doğal, arkeolojik sit alanları üzerine inşa edilen bina ve tesisler dâhil olmak üzere, yargı tarafından planları ve ruhsatları iptal edilen, ayrıcalıklı imar hakları verilerek her biri bir “kent ve çevre suçu” niteliğinde yükselen bütün kaçak yapılar yasallaştırılmıştır.

4-MESLEKİ UZMANLIK VE MESLEK ODALARI

Siyasi baskılar ve neo-liberal anlayışla sürdürülen yaklaşımlar meslek örgütlerini, sivil toplum kuruluşlarını ve mesleğin uzmanlık alanlarını yok sayarak ve yükseköğretim kurumlarının bilimsel çalışmalarını dışlayarak bugün ve gelecek için büyük riskler yaratacak süreçleri tetiklemiştir. Hukuki ve kamusal denetimi devre dışı bırakan bir anlayış ile yürürlüğe sokulan düzenlemeler ve hayata geçirilen projelerle ilgili; meslek kuruluşları, üniversiteler ve hatta kamu kurumları tarafından düzenlenen raporlar göz ardı edilmiştir.

5-AFETLER, MİMARLIK VE KENTLEŞME

Marmara Depremleri ve Van Depreminin ardından, mevcut yapılaşmanın güvenli hale getirilmesi, tehlike arz eden yapıların tespit edilerek yenilenmesi gerekçeleriyle 2012’de “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” yürürlüğe konulmuştur. 2016’da ise, uygulamaların ülke genelinde kamu denetimi olmaksızın uygulanabilmesi için, kamu düzeni ve güvenliği, yapı ve altyapı hasarları, kaçak yapılar da dönüşüm gerekçelerine dâhil edilerek 6306 Sayılı Kanunun Bakanlar Kurulunca uygun görülen her alanda uygulamasının önü açılmıştır. Aradan geçen sürede kentlerimiz afetlere karşı hazırlanmadığı gibi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Toplu Konut İdaresi (TOKİ) eliyle tüm kentsel ve kırsal alanlar imara açılarak doğal, kültürel ve tarihî değerler sermaye ve yatırım araçlarına dönüştürülmüş, olası bir afette kullanılması planlanan toplanma alanları yatırımcı ve sermaye sahiplerine tahsis edilerek, bu alanlarda iş merkezi, alışveriş merkezi, toplu konut ve stat yapılmasında bir sakınca görülmemiştir.

Hazırlanan rapor kapsamında bölgede yapılan gözlem ve incelemeler kapsamında, kentsel alanlarda yaşanan yapısal hasarların başlıca nedenlerinin bir kısmı şu şekilde sıralandı:

• Afet verileri dikkate alınmaksızın yapılan imar planları ve plan tadilatları,
• İmar affı yoluyla kaçak yapılaşmanın teşvik edilmesi, imar kurallarına aykırı proje ve uygulamalar, kaçak yapılar
• Tarım arazilerinin ve taşıma kapasitesi düşük zeminlerin yapılaşmaya açılması,
• Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin yapı üretim ve denetim sürecinden dışlanması,
• Mesleki uzmanlık alanlarında teknik eleman yetersizliği ve denetim eksikliği,
• Yapı-zemin ilişkisinin kurulamaması, yapının yüküne uygun olmayan zeminlerde inşaat yapılması,
• Yüksek katlı yapılarla yapı yükünün artırılarak zemin-yapı ilişkisinin bozulması.

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, TMMOB İstanbul Büyükkent Şubesi önünde 106 gündür devam eden “Gezi İçin Adalet Nöbeti”ne katıldı. Gezi bahanesiyle tutsak edilenlerin özgürlüklerine kavuşacaklarını belirten İmamoğlu, “Uzmanlıklarını, tecrübelerini, yaşadıkları şehrin, ülkenin yararına en üst seviyede kullanmaya da devam edecekler. O çok yakın ve güzel günlerde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde, Şehircilik ve Proje Koordinatörü olarak görev yapan çok sevgili ve değerli yol arkadaşım, dostum, kardeşim Tayfun Kahraman’la, o güzel günlerde bir arada çalışmaya devam edeceğiz” dedi.

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İstanbul Büyükkent Şubesi önünde başlatılan ve 106’ncı gününe giren “Gezi İçin Adalet Nöbeti”ne katılarak, destek verdi. Gezi davasında tutuklu bulunan Tayfun Kahraman’ın eşi Meriç Kahraman ve kızı Vera ile de bir araya gelen İmamoğlu; sendikalar, dernekler ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla süren nöbette bir konuşma yaptı.

“İstanbul’un tarihine, doğasına sahip çıkan, İstanbul’u korumak isteyen anlayışa karşı, kararlı bir biçimde cezalandırma zihniyetine sahip bir güçle karşı karşıyayız” diyen İmamoğlu, “İstanbul’u ve bütün ülkeyi kendine aitmiş gibi gören, mülk edilmiş gibi gören, bu şehrin ve bu ülkenin kaynaklarına o kadar sahipmiş gibi davranan bir güçle karşı karşıyayız ki, kimseye hesap vermeden, dilediği gibi kullanmaya alışmış bir akılla karşı karşıya olduğumuzun da altını çizmek isterim. Gerçekleri dile getirenler, adalet, hukuk, demokrasi talep edenler, doğaya sahip çıkanlar, önce kamuoyu önünde bilinçli bir süreç yönetilerek, suçlu ilan ediliyorlar. Ardından, yetkili organlar aracılığıyla, talimatlı bir şekilde, gereği yerine getiriliyor” ifadelerini kullandı.

“GEZİ DAVASI İÇİNDE ADALET VE VİCDAN YOK”

Hukuki görünüm altında, tamamen siyasi bir süreç yaşandığını vurgulayan İmamoğlu, “Gezi davası, içinde adaletin, vicdanın olmadığı bu keyfi, bu otoriter sürecin simge davalarından birisi olduğunu hepimiz biliyoruz. Bu davada verilen kararlar, milyonlarca insanımızın vicdanını yaralamıştır. Yaşadığı şehre sahip çıkanlar, bundan sonra kimse böyle bir şeye cesaret etmesinler diye, bir yöntem ile cezalandırılıyorlar ve bu ruhun topluma yayılmasını istiyorlar. İnsanların mücadele etme şevkini, cesaretini kaybetsinler diye, cezalandırmalara da devam ediyorlar. Ama bugüne kadar gördük ki; asla vazgeçmeyenler, onların bu süreçlerinin başarısız olacağını da ortaya koyuyorlar. Milyonlar, aynı kararlılıkla bu sürece devam ediyorlar” şeklinde konuştu.

“Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarımız için en önemli soru şudur; korku ve öfkeyle mi yönetileceğiz, yoksa hukuk ve adaletle mi” diyen İmamoğlu, şunları söyledi:

“Maalesef bu ülkede uzunca bir zamandır, hangi taşın altına bakarsanız bakın, adaletsizlik görürsünüz. Ama buradaki gibi, masum hak arayışlarını ve dayanışma inisiyatiflerini gördükçe de bir vatandaş olarak da bir yönetici olarak da elbette hem içim rahatlıyor hem de umudum. Geleceğimiz adına asla ama asla yılgınlığa, umutsuzluğa gerek olmadığını hepinizle paylaşmak istiyorum. Çünkü artık biliyorum ki; umut, medeniyet ve demokrasi yolunda ilerlememize imkan sağlar. Umut bize, ‘Otur yere’ dediklerinde ayağa kalkmamızı sağlar. Bize, ‘Kes sesini’ dediklerinde, umut çok daha güçlü bir şekilde konuşmamızı sağlar.”

“Uzunca bir süredir adalet arayan, çeşitli kesimlerce yürütülen saygın mücadelenin önemli bir parçası olan, TMMOB’un öncülük ettiği ‘Adalet Nöbeti’ de hukuk adına çok değerli bir uyarı ve çok değerli bir kararlılık göstergesidir. Adaletin can çekiştiği ülkemizde, adalet nöbeti tutmak herkes için, elbette yaşamsal önemdedir. Biz adalete, kamu vicdanına olan inancımızı yitirmeden, sağduyudan uzaklaşmadan tavrımızı ortaya koydukça, güzel günlerin yaklaştığını net olarak biliyoruz. Hukukun egemen, yargının bağımsız olduğu bir Türkiye’de inanıyorum ki, Gezi bahanesiyle tutsak edilenler de elbette ki özgürlüklerine kavuşacaklar. Ve uzmanlıklarını, tecrübelerini, yaşadıkları şehrin, ülkenin yararına en üst seviyede kullanmaya da devam edecekler. O çok yakın ve güzel günlerde, bizde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde, Şehircilik ve Proje Koordinatörü olarak görev yapan çok sevgili ve değerli yol arkadaşım, dostum, kardeşim Tayfun Kahraman’la, o güzel günlerde bir arada çalışmaya devam edeceğiz.”

“ADALET VE LİYAKATİN HAKİM OLDUĞU BİR ANLAYIŞLA HİZMET ÜRETMEYE DEVAM EDECEĞİZ”

“Bilimin, ortak aklın, toplumsal faydanın, adalet ve liyakatin hakim olduğu bir anlayışla, İstanbul için birlikte hizmet üretmeye, en güzel işleri yapmaya mutlaka devam edeceğimizden adım gibi eminim. Kente, doğaya, kültüre, insana sahip çıktığı için bedel ödeyen tüm dostlarımıza; Bakırköy’deki, Silivri’deki tüm dostlarımıza, sevgi ve dayanışma duygularımı gönderiyorum. Yanlarında olduğumu ifade ediyorum. Ve mutlaka kucaklaşacağımız günlerin de yakın olduğunu biliyorum. Bu yolda kaybettiğimiz, hayatını kaybeden canları da saygıyla, minnetle hepinizin huzurunda anıyorum. Bu nöbeti de bu nöbete vesile olan bütün yöneticileri de tebrik ediyorum.”

KÖYMEN: “106 GÜNDÜR ADALET İSTİYORUZ”

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Başkanı Esin Köymen de konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“106 gündür, 25 Nisan’daki hukuksuz tutuklamalarla mücadele etmek için, arkadaşlarımıza verdiğimiz sözü yerine getirmeye çalışıyoruz. 106 gündür adalet istiyoruz. Hukuksuz, haksız bir biçimde tutuklanan arkadaşlarımızın derhal serbest bırakılması için bu nöbetleri tutuyoruz. Hepimiz Gezi’deydik. 2013 yılında Gezi Parkı mücadelesinin ne olduğunu hepimiz biliyoruz. İktidarın Gezi direnişini terörle, suçla ilişkilendirmeye çalışma çabalarının, nafile çabaları olduğunun farkındayız. Biz hala kamu adına, kamu yararına mücadelelerimize devam ediyoruz; tıpkı içeride tutuklu olan arkadaşlarımızın daha önce yaptığı gibi. Daha önce arkadaşlarımızla birlikte sürdürdüğümüz mücadeleleri, bugün onlar yok, ama onlar varmış gibi mücadelemizi daha da yükselterek sürdürmeye devam ediyoruz. Arkadaşlarımıza bir söz vermiştik. 106 gündür bu sözün peşindeyiz. Onlar serbest bırakılıncaya kadar, bu ülkede demokrasi, hukukun üstünlüğü inşa edilinceye kadar, bu nöbetlerimiz devam edecek.”

“NAFİLE ÇABALAR”

“Osman Kavala’dan başlayarak, sevgili Mücella Yapıcı, Çiğdem, sevgili Can, sevgili Tayfun, sevgili Mine, sevgili Hakan arkadaşlarımızın, kimisiyle hiçbir şekilde belki de tanışmadığımız bu arkadaşlarımıza, Gezi davası sürecinde, bir terör örgütü üyeleriymiş gibi davranılması iktidarın aslında yasama, yürütme ve yargıyı tek elde bulundurması, tek kişinin sözüne bağlı olarak mahkemelerin karar vermesi süreciyle bağlantılı bir süreçtir bu. Nafile çabalardır. Bu nafile çabaların, ne yazık ki şu anda bedelini ödeyen arkadaşlarımız var. Ama biz, hep birlikte bu ülkede demokrasiyi ve hukukun üstünlüğünü inşa edinceye kadar mücadelemize devam edeceğiz. Sizlerle birlikte mücadelemize devam edeceğiz. Nöbetlerimize destek veren herkesle birlikte bu mücadeleye devam edeceğiz. Yarın aydınlıktır. Yarın olacak ışığı hep birlikte görüyoruz. Dayanışmayla bütün bu olumsuzlukların üstesinden geleceğimize inanıyorum.”

Atakum Belediyesi, Atakum Kent Konseyi, Çevre Mühendisleri Odası Samsun Şubesi, Samsun Çevre Platformu, Kuzey Kültür Evi, Trabzon Düşünce ve Kültür Platformu ile  Karadeniz Tarih Araştırmaları ve Çevre Platformu iş birliğinde 1. Karadeniz Çevre Çalıştayı ‘1.Gün Oturumu’ gerçekleştirildi.

Atakum Belediyesi Hasan Âli Yücel Gençlik, Bilim ve Sanat Merkezi’nde ’’Karadeniz Yarına da Kalsın’’ sloganıyla gerçekleştirilen çalıştayda, Türkiye’nin önemli bilim insanları ve uzman isimler, bölgede yaşanan çevre sorunlarını ekolojik, sosyal ve hukuki boyutları ile ele aldı.

Etkinliğe Atakum Belediye Başkanı Av. Cemil Deveci, Av. Gülay Deveci, Samsun Barosu Başkanı Av. Pınar Gürsel Yıldıran, Kent Konseyi Başkanı Başkanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, sivil toplum kuruluşu temsilcileri, öğretim üyeleri ve çok sayıda yurttaş katıldı. İki gün sürecek çalıştay ilk gününde yoğun  ilgi gördü.

‘’DÜNYA ORTALAMASININ ÇOK ÜZERİNDE’’

Çalıştayın açılış konuşmasını yapan SAMÇEP (Samsun Çevre Platformu) Sözcüsü Mehmet Özdağ aşırı iklim olaylarında son yirmi yıldır artış olduğunu belirterek; ‘’ IPCC (Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli) ile Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 1950 ile 1999 yılları arasında Türkiye’de aşırı iklim olayı sayısı yılda ortalama 108 olarak gerçekleşmiştir. 2002 yılında Türkiye’de yaşanan aşırı iklim sayısı 140 iken bu sayı 2002- 2010 arasında yılda ortalama 270’e denk geliyor. 2002 yılında 140 olan aşırı iklim sayısı 2010 yılına geldiğinde 270 aşırı iklim olayına denk geliyor. 2019 yılında Türkiye’de yaşanan aşırı iklim olayı sayısı 935 iken 2021 yılında yaşanan aşırı iklim sayısı tam 1024. Bunlar IPCC dünya ortalamasının çok üzerinde olan rakamlar. Türkiye’nin son yirmi yıldaki endüstrileşme, sanayileşme ve imar politikalarının genişlemesinin özellikle bu açıdan gözden geçirilmesini istihdam ediyorum. ‘’ diye konuştu.

“SORUNLARIN ÇÖZÜMÜ İÇİN İŞ BİRLİĞİ İÇİNDEYİZ”

Atakum Belediye Başkanı Av. Cemil Deveci, 1. Karadeniz Çevre Çalıştayı’nın bölgedeki çevre sorunlarının çözümünde önemli katkı sağlayacağını  belirterek şöyle konuştu: ‘’Sanayi Devrimi hızlı ve çarpık kentleşme ile birlikte herkesin gündemine giren çevre sorunları insan sağlığını önemli ölçüde etkileyen unsurlardan bir tanesidir. Çevre kirliliği ve  çevreye yönelik suç uluslararası hukukun denetimi ve kontrolü altındadır. Çünkü etkilediği alan ilk etapta insandır ve insan sağlığı en temel yaşamsal haklardan bir tanesidir. Atakum Belediyesi, olarak biz de ilçemizde çevre konusunda hassasiyet gösteriyoruz. Bunun dışında Atakum sınırları içinde Kurupelit Körfezi’nde birtakım sorunlarımız var. O sorunların ortadan kalkması ve bu konuda Atakum’un ve Samsun’un bilgilendirilerek farkındalık yaratılması için sivil toplum kuruluşları ile işbirliği içinde gayret gösteriyoruz.’’

‘’GELECEĞİN KUŞAKLARINI DA DÜŞÜNMEK ZORUNDAYIZ’’

Kent Bilimci ve Yazar Prof. Dr. Ruşen Keleş ise konuşmasında; ‘’Birleşmiş Milletler, ekosistemin karşılaştığı riskler ve sorunlar nedeniyle 2021’den başlayarak önümüzdeki on yıllık dönemi  ekosistemin yeniden canlandırılması on yılı olarak ilan etmiş bulunuyor. Amaç bireyleri, grupları hükümetleri ve iş çevrelerini ve tüm ilgili örgütleri küresel bir eylem kümesi çerçevesinde bir araya getirip ekosistemin daha kötüleşmesini önlemek ve yaşam çevrelerine herkes için yaşanabilir bir nitelik kazandırmak. Ekosistemin insanlığa bağışı olan doğal ve kültürel varlıklardan yararlanmak hepimiz için bir hak olmakla birlikte bu hakkı kullanırken  başkalarının ve geleceğin kuşaklarını da düşünmek  sorumluluğu vardır. Bu zorunluluğun gereğini özellikle ülkemizde yerim yerine getirmekte olduğumuzu söylemeye olanak yoktur. Ekonomik gelişme, imar ve yapılaşma etkinlikleri ile çevresel değerlerin korunması amacı arasındaki dengenin bozulmasından dikkatle kaçınmak gerekir. ‘’ ifadelerini kullandı.

‘’TARİHSEL BİR KRİZİN İÇERİSİNDEYİZ’’

Ekoloji mücadelesinin tarihsel süreci ve hukuksal boyutu değerlendiren Türkiye Barolar Birliği Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu Üyesi Av. Mehmet Horuş, ‘’ Çevre mücadelesine bir bütün olarak baktığımızda tarihsel bir krizin içerisindeyiz. Bu bir iktisadi ve sosyal bir kriz ama biz dünyada daha çok  başat bir ekolojik kriz içindeyiz. Aynı zamanda da  bir hukuk krizi. içindeyiz. En başından beri bunu bir kriz bir buhran haline gelmesine neden olan çevre hukukunun ya da çevreciliğin kendi  birtakım ikircikleri olmasıdır. Belki geriye dönüp bugünden baktığımızda bu ikircilikjlerle yüzleşmemiz gerektiğini düşünüyorum. ‘’ diye konuştu.     

ÖNEMLİ BİLGİLER VERİLDİ

Atakum Kuzey Kültür Evi Derneği Üyesi, Muzaffer Karadeniz başkanlığında gerçekleşen çalıştayın ilk oturumunda ‘’Karadeniz Kıyı Tahribatı ve Çevre Kirliliği’’ konusunda İnşaat Mühendisi Cevat Öncü, Ordu Çevre Derneği Üyesi ve Ünye Sahilköy Muhtarı Mehmet Şensoy ile Karadeniz Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Coşkun Eruz katılımcılara önemli bilgiler verdi.

Atakum Belediyesi İş Güvenliği Uzmanı Bilgisayar Mühendisi Akın Ömür başkanlığında gerçekleştirilen ikinci oturumda ‘’Karadeniz’de Tarım Politikaları’’ Ziraat Yüksek Mühendisi Cemil Bozbaş,Turizmci Ali Çömez’in sunumuyla anlatıldı. Atakum Belediye Başkan Yardımcısı Şeref Aydın’ın başkanlığında gerçekleştirilen üçüncü oturumda ise kent politikaları ve çevre konularında önemli çalışmaları bulunan Prof. Dr. Ruşen Keleş ve Prof. Dr. Ahmet Mutlu ‘’Yerel Yönetimler, Kentleşme ve Çevre’’ konularında katılımcıları bilgilendirdi.

1.Karadeniz Çevre Çalıştayı,bugün yapılacak ikinci gün oturumu ile sona erecek…

Bölgeye büyük yapılaşma getireceği, doğa tahribatına neden olacağı, su kıtlığı yaratacağı eleştirileri getirilen ve “İzmir’in Kanal İstanbul’u” adıyla anılan Ege Turizm Merkezi- Çeşme Projesi konusunda önemli bir gelişme yaşandı. Danıştay 6. Dairesi‘nce atanan bilirkişi, Çeşme projesi için “Planlama ilkelerine ve kamu yaranına uygun olmadığı görüşüne varılmıştır” şeklinde rapor hazırladı. Avukat Şehrazat Mercan, “İlgili davaya bakan mahkemenin yürütmeyi durdurma kararını vermesini bekliyoruz” dedi.

TMMOB, İzmir Barosu, EGEÇEP gibi sivil toplum kuruluşları ve yurttaşların başvurusuyla açılan dava sonucunda Danıştay 6. Dairesi’nce atanan bilirkişiler ODTÜ Biyoloji Bölümü  öğretim üyesi Prof. Dr. Can Bilgin, ODTÜ Şehir Bölge Planlama öğretim üyesi Prof. Dr. Melih Ersoy, Gazi Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Aydan Sat, Ankara Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Mücahit Taha Özkaya ve Doç. Dr. Koray Yılmaz mahkemeye raporlarını sundu.

Tespitlerin 18 ayrı madde şeklinde yer aldığı raporda şöyle denildi:

“2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 3. maddesi ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve ilanına İlişkin Yönetmelik uyarınca 12.02.2020 tarih ve 31037 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, İzmir Çeşme KTKGB’nin sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin 11.02.2020 tarih ve 2103 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Cumhurbaşkanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı aleyhine açılan davada; Kurulumuz, KTKGB alanının bütününü de gözeterek, dava konusu ekleme ile koruma alanları yanı sıra turizm kullanımlarına, dolaysıyla yapılaşmaya da açılmasına yol açacak olan sınır kararının, tarım ve orman alanları, doğal değerler (flora, fauna, ekosistemler) su kaynakları ve kültürel miras üzerinde yaratacağı olumsuz etkileri göz önüne alındığında, planlama ilkelerine ve kamu yaranına uygun olmadığı görüşüne varmıştır. Karar yüce mahkememizindir.”

AVUKAT MERCAN: YÜRÜTMEYİ DURDURMA VERİLMESİNİ BEKLİYORUZ!

Bilirkişi raporunu yorumlayan Av. Şehrazat Mercan, “Raporda her şey çok açık ve net. Anlatılan konular ve altı çizilen meseleler gerek bizim dava dilekçemizde gerekse TMMOB’un açıklamalarında anlatılanlarla örtüşüyor. Bundan sonra bilirkişi raporuna göre ilgili davaya bakan mahkemenin yürütmeyi durdurma kararını vermesini bekliyoruz” dedi.

BAKAN ERSOY, GEÇEN HAFTA TANITIMINI YAPMIŞTI

Türkiye, Çeşme Projesi’ni Cumhurbaşkanlığı’nca yayımlanan “acele kamulaştırma kararları” ile duymuştu. Çok sayıda yeni turizm tesisi, golf sahası, villa ve marinayı içinde barındıracak proje nedeniyle Urla ve Çeşme’deki 511 araziye yönelik Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla “acele kamulaştırma” kararları çıkarılmıştı. Ancak, yurttaşların tapulu arazileri için çıkarılan bu kararlar büyük tepki çekmişti. Kısa süre sonra arazilerin büyük bölümünde “acele kamulaştırma kararı” kaldırılmıştı.

Ancak projeye tepkileri dinmemişti. Yurttaşlar ve çevrecilerin, bölgeye büyük yapılaşma getireceği, doğa tahribatına neden olacağı ve su kıtlığı yaratacağı eleştirilerini getirdiği projeye yönelik TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu ise “İzmir’in Kanal İstanbulu” değerlendirmesini yapmıştı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi eski Başkanı Aziz Kocaoğlu da çevrecilerin “rant ve talan projesi” diyerek tepki gösterdiği projenin iptali için açılan davaya destek vermişti. Kocaoğlu, davanın bilirkişi ücreti için 2 bin TL yatırmıştı.

Tüm bu tepkilere rağmen, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy geçen hafta İzmir’de bir basın toplantısı düzenleyerek projenin detaylarını ortaya koymuş, kararlılıklarını dile getirmişti.

Elektrik faturaları milleti perişan ederken, 2.4 milyara malolan Kiğı Barajı, yapılan hatalar nedeniyle tam 20 aydır üretim yapamıyor. iktidarın, hatanın düzeltilmesi işini de, gizli kapaklı ihaleyle, barajı yapan gözde müteahhide verdiği ortaya çıktı. Zarar iki yıldır duran üretimle beraber 1 milyar lirayı bulacak.

İstanbul’un su ihtiyacının karşılanması için milyarlarca lira harcanan ancak yapılan hatalar nedeniyle gövdesinde çatlaklar oluşan Melen’den sonra AKP iktidarında Veysel Eroğlu döneminde yapılan bir baraj daha yapılan hatalar nedeniyle atıl vaziyette bekliyor.

Kiğı Barajı ve Hidroelektrik Santrali’nde (HES), 2018’de enerji üretimine başlandı. Proje, dönemin bakanı Veysel Eroğlu’nun açıkladığı rakamla “2.4 katrilyona” yani 2.4 milyar liraya mal oldu. İnşaatı AKP’nin gözde müteahhitlerinden Özaltın yaptı. 

Ancak 11 Haziran 2020’de olan oldu. Kazı şevlerinde kayma meydana geldi. Yani barajın girişinde elektrik santralinin hemen yanında bulunan tesisin üzerine, yamaçtaki toprak ve kayaların kaymasını önlemek için yapılan şevler işlevini yerine getirmemişti. Üretim durdu.

SORUMLU KİM?

Sorumlu kimdi, nasıl çözülecekti… İktidara sorulan sorular yanıtsız kaldı. Enerji Bakanı, “Benimle ilgili değil” diyerek soru önergelerini Tarım ve Orman Bakanı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanı’na yönlendirdi. Onlardan da ses çıkmadı.

GARANTİ KAPSAMINDA DEĞİLMİŞ

Tek açıklama bir bürokrattan geldi.

Tam bir yıl önce Bingöl Valisi başkanlığında yapılan toplantıda DSİ 9. Bölge Müdürü Mahmut Dündar, bir gazetecinin, “100 TL’ye alacağınız elektronik bir aletin TSE gereği iki yıl garantisi var, 2,4 milyara mal olan Kiğı Barajı’nın santral şevlerinin yıkılması sonucu 11 aydır enerji üretilmiyor, yüklenici firmanın bu konuda bu yapımdan dolayı bir sorumluluğu yok mu?” şeklinde sorusuna şu cevabı verdi:

“Barajın gövde bölümünün 15 yıllık garantisi var, heyelan nedeniyle çöken santral şevleri, garanti kapsamı dışında” dedi.

SÖZCÜ’nün sorusu üzerine de DSİ’den aynen şöyle bir açıklama yapıldı: “İhmal yok. İhmal olsaydı yeni bir ihale yapılmazdı. Bu doğal olabilecek bir olay. Ciddi bir heyelan geldi. Eğer ihmal olsaydı, bunun belli bir taahhüt süresi var, firmanın 15 yıllık taahhüdü var herhangi bir durumda Genel Müdürlük böyle bir şeye izin vermezdi.”

Dolayısıyla projeyi hazırlayan firma, uygulayan müteahhit ya da bu işin sahibi ve denetiminden sorumlu DSİ’nin hiçbir kusuru yoktu.

UZMANLAR: “PROJE VE DENETİM HATASI” 

Uzmanlar ise farklı görüşte. DSİ’de uzun yıllar görev yapan Su Politikaları Derneği Başkanı İnşaat Mühendisi Dursun Yıldız çok net konuştu: “Şev kayması doğal bir afet değildir. Şev durup dururken kaymaz. Proje ve denetim hatasıdır.”

Yıldız şöyle açıkladı:

“Proje hazırlanırken şevin hangi eğimde açılıp güvenli bir şekilde nasıl duracağı hesaplanır. Buna şev stabilite hesabı denir. Sonra uygulamaya geçilir. Uygulamada toprağın kendisini tutma özelliği yanlış hesaplandıysa o şevler yatırılır. Bu süreçlerde sorun yaşanırsa şev kayar bu da doğal afet sayılamaz.

Bu süreçte iki sorumluluk vardır. Birincisi projenin altına imzasını atan kimse sorumlu odur. İkincisi, uygulamada ortaya çıkan sorunları müteahhitle, idare birlikte ele alıp riskli ortamlar için değerlendirmeler yapar.”

Jeoloji Uzmanı Prof. Dr. Osman Bektaş’ın söyledikleri de açık:

“İster karada olsun, ister denizde olsun eğer bir yapı yapıyorsanız her şeyden önce oranın jeolojik yapısını bilmeniz lazım. Bunun için de son teknolojiyi kullanmanız lazım. Bunları yaptıktan sonra üst yapıyı güvenli yapabilirsiniz. Altyapıyı incelemeden üst yapıya geçerseniz üst yapıyı riske atarsınız. Kiğı Barajı gibi kritik yerlerde şev stabilitesi, kitle hareketleri artık uydudan bile gözlemleniyor ve milimetrik olarak yıllık kayma miktarı hesaplanabiliyor. ”

TMMOB Makina Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Üyesi Orhan Aytaç da şöyle konuştu:

“Kayma esasen başlangıçta yapılan jeolojik etüdlerin eksikliğini ortaya koyuyor. Müteahhit işi yaparken detay projelendirme yapmış olmalı. DSİ’nin uygulaması böyledir… Projelendirmede hata olduğu anlaşılıyor. Jeolojik yapının, meteorolojik şartların vs. gerektiği kadar irdelenmemiş olduğu görülüyor. Bakanlık veya DSİ işi çok aceleye getirmiş olabilir. DSİ’nin proje onaylaması yükleniciyi sorumluluktan kurtarmaz.”

95 MİLYON, 179.9 MİLYON OLDU 

9. Bölge Müdürü geçtiğimiz yıl valilikteki toplantıda o soruya cevap verirken cümlesini şöyle tamamlamıştı:

“İşin sahibi Elektrik Üretim A.Ş.’dir. Sahada yapılan çalışmalar tamamlandı, işin (hatanın düzeltilmesini kastediyor) projesi yapılıyor, 95 milyonluk bir bütçesi onaylandı, bir aya kadar ihale aşamasına gelmesini bekliyoruz.”

İşte o ihalenin bir yıl sonra 10 Ocak 2022 günü gizli kapaklı yapıldığı ortaya çıktı. Ama rakam 95 milyondan tam 179.9 milyon liraya fırladı.

GİZLİ KAPAKLI İHALEYLE AYNI MÜTEAHHİDE VERİLDİ

“Bingöl Kiğı Barajı ve HES Tesisleri Santral Kazı Şevlerinde Oluşan Kaymaların Önlenmesi İnşaatı” ihalesi Kimseye duyurulmadan yapıldı. İhale özel olarak davet edilen Özaltın’a 179.9 milyon TL’ye verildi. Barajı da, AKP iktidarının gözde müteahhitlerinden Özaltın yapmıştı. Özaltın’a 2.4 milyar TL ödenmişti.

Yani milletin 179.9 milyon lirası daha, projeyi hazırlayan firmanın ya da müteahhidin ya da işi denetlemekle sorumlu DSİ bürokratlarının yanlışı nedeniyle oluşan zararı düzeltmesi için gözde müteahhide aktarılacak. 

İhale sözleşmesi DSİ ile Özaltın arasında 10 Şubat günü imzalandı. Buna göre 25 Şubat’ta başlayacak çalışma 350 gün sürecek ve 10 Şubat 2023’te tamamlanacak.

SINIFINDA 4’ÜNCÜ: Kiğı Barajı 175 metre yüksekliğiyle Türkiye’de kendi sınıfında dördüncü, bütün barajlar içinde ise sekizinci sırada yer alıyor. 140 megavat kurulu güce sahip, yılda 450 milyon kilovat saat enerji üretim kapasitesi bulunan Kiğı Barajı ve HES, ürettiği enerjiyle 200 bin hanenin elektrik ihtiyacını karşılayabilecek.

ZARAR 1 MİLYAR LİRAYI BULACAK

Kiğı’da tam 20 aydır elektrik üretilemiyor. Veysel Eroğlu’nun ekonomiye yıllık 300 milyon lira katkı sağlayacağını söylediği tesiste, üretimden kaynaklanan kayıp kaba bir hesapla o günkü rakamlara göre en az 500 milyon lirayı buldu.

İnşaat nedeniyle bir yıl daha yani 300 milyon liralık üretim daha yapılamayacak. Böylece hatanın düzeltilmesi için 179.9 milyon TL ve üretimden kaynaklanan yaklaşık 800 milyon TL zararın toplamı 1 milyar lirayı bulacak.

AYNI MÜTEAHHİDİN AYNI BÖLGEDE YAPTIĞI YOL DA ÇÖKTÜ

Özaltın tarafından yine Bingöl Kiğı’da yapılan karayolunun da çöktüğü ve yolun yeniden yapım işinin de aynı firmaya verildiği iddia edildi. 

Saadet Partisi Konya Milletvekili Abdulkadir Karaduman, barajdaki sorunlar ve Kiğı-Yedisu yolu ile ilgili meclise soru önergesi vererek, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez tarafından cevaplandırılmasını istedi.

Baraj çalışması devam ederken aynı bölgede 2012 yılında Kığı-Yedisu Yolu ihalesi de aynı firmaya 370 trilyona  (370 milyon TL) verildi. Yol için 8 Nisan 2021 tarihine kadar 669 milyon lira harcanmış olmasına rağmen yapımı tamamlanmadı ve aynı firmaya tekrar 745 milyon liraya davet usulü ile verildi.

Bu bağlamda; Üretimin durdurulduğu HES, 19 aydır neden yapılmadı? Yapılan inşaat çalışmasının garantisi yok mu?  Yol üzerindeki heyelan neden daha önce tespit edilmedi? Milletin kaynaklarının boşa harcanmasının sorumlusu kimlerdir? diye sordu. 

TMMOB resmi sitesinden Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz ismi ile yazılı olarak yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“5 ARALIK DÜNYA MÜHENDİSLER GÜNÜ” ŞEKLİNDE ÖZEL BİR GÜN YOKTUR!“

“Ülkemizde son yıllarda “5 Aralık Dünya Mühendisler Günü” adı altında gerçekte olmayan bir  özel gün türetilerek kutlanmaya başlanmış, kaynağı bilinmeyen ve özellikle sosyal medya üzerinden geçtiğimiz yıllarda ortaya atılan kutlamalar, geçtiğimiz yıllarda büyük basın kuruluşları tarafından da duyurularak önemli ölçüde ciddiye alınır hale gelmiştir. Öyle ki, ülkemizin bünyesinde çok sayıda mühendisin görev yaptığı birçok büyük kamu kurumları ve bazı mühendislik fakülteleri de bu kervana katılarak 5 Aralık gününü kutlamaya başlamıştır.

Öncelikle dünya çapında kutlanan “5 Aralık Dünya Mühendisler Günü” diye bir özel gün olmadığı gibi her meslek grubunun farklı tarihlerde kutladığı ulusal veya uluslararası özel günü vardır. Bir günün dünya çapında özel gün olarak ilan edilip kutlanması için o alanla ilgili dünyadaki en üst çatı örgütler, UNESCO ya da diğer meslek birlikleri tarafından kabul edilerek ilan edilmesi; bunun ülkeler ya da dünya çapında kabul görmesi; kutlanan güne dair ise o günü özel kılan bir yaşanmışlığın olması ve sembolik bir geçmişinin olması gerekmektedir. 5 Aralık için böyle bir durum söz konusu olmadığı gibi mühendislerin dünyadaki en üst örgütü olan WFOE’de (World Federation of Engineering Organizations, ülkemiz adına bu oluşuma TMMOB üyedir.), UNESCO’da veya diğer organizasyonlarda böyle bir gün tanınmamakta ve kutlanmamaktadır.

Ulusal olarak farklı ülkelerde ve farklı tarihlerde kutlanan mühendisler günü mevcuttur. Örneğin; Belçika’da 20 Mart, Hindistan’da 15 Eylül, İtalya’da 15 Haziran ve Türkiye’de 19 Eylül gibi. Bu tarihlerin seçilmesinde etmen olan ve anlamlı kılan yaşanmışlıklar vardır. Türkiye’de kutladığımız 19 Eylül’ün bu kapsamda bizler için anlamı epey büyüktür. 19 Eylül 1979’da TMMOB’nin çağrısıyla ülke çapında bir günlüğüne iş bırakan mühendis, mimar ve şehir plancıları; ekonomik ve demokratik talepleri için bu eylem ile tarihe not düşmüşlerdir ve o büyük günün mücadele ve dayanışma ile özdeşleşmiş anlamını bugünün mücadelesi üzerinden geleceğe taşımak için, 19 Eylül ülkemizde “Mühendis, Mimar ve Şehir Plancıları Dayanışma Günü” olarak kutlanmaktadır. Bunların dışında her mühendislik meslek grubunun ayrı ayrı dünya çapında kutlanan günleri vardır ve yine bunlar sosyal medyada birileri tarafından değil uluslararası meslek örgütlerince belirlenip ilan edilmektedir.”denildi.

Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin yıkım çalışması yapması ve arazi üzerinde ki ağaçları kesmesi, çevreciler tarafından protesto edildi.

SAM-ÇEP-Samsun Çevre Platformu, TMMOB-Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Samsun İl Koordinasyon Kurulu, Trabzon Düşünce Ve Kültür Platformu Samsun Koordinatörlüğü, Atakum Kent Konseyi ve Kuzey Kültür Evi’ninde aralarında bulunduğu çok sayıda Çevre örgütü ve sivil toplum kuruluşları bugün Samsun Atakum’da bulunan Türk-İş Eğitim Merkezi önünde bir araya gelerek bir basın açıklaması düzenlediler…

Basına ve Kamuoyuna yapılan açıklamada:

“Türk-İş’te Ağaç Katliamına ve İnşaat Rantına Karşı Tek Yürek!” Sloganı ile yapılan açıklamada:

Bölgeye adını veren Türkİş  Eğitim Merkezi, 32 yıllık bir tarih; bahçesinde bulunan nefes alanı güzelim ağaçlar ile birlikte bir celsede katliama uğradı. Tıpkı ülkemizin dört bir yanında ardı ardına yaşanan doğa, çevre, ağaç, tarih katliamları gibi.

Peki neden? Sadece Türkiye’de değil, dünyada önemli bir yere sahip olacağını iddia ettikleri bir kütüphane inşaatı için! Aslında kütüphane bahane, ticari alan üzerinden rant şahane.” denildi.

Çevre Örgütleri Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Demir’i de eleştirerek; Aslında Kütüphanenin bir bahane olduğunu ve asıl maksadın inşaat ve rant olduğunu savunan çevre örgütleri; Bu alanın AVM ve ranta açılacağını savunarak; tepkilerini dile getirdiler. Yapılan açıklamada şöyle denildi.

“Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Sn. Mustafa Demir’in; “Kütüphanenin yapılacağı alan ticari lokasyon olarak da Samsun’un en kıymetli yeri. Raylı sistem kütüphanenin hemen önünden geçiyor. Diğer ulaşım arterleri de Alparslan Bulvarı ve İsmet İnönü Bulvarı’ndan geçiyor” açıklamaları gerçek niyetlerini ortaya koyuyor.

Aslında kütüphane bahane inşaat – ticaret rantı şahane.

Çünkü yıkılan bina 2 bin metrekare alan üzerinde ve toplamda 5 bin metrekare civarındayken, Ekim Ayında Büyükşehir Belediye Meclisinde alınan kararla yeni proje; altı ticarethane olmak üzere 7 katlı ve toplamda 30 bin metrekare inşaat alanı öngörülüyor. Yani örneklerini hemen her yerde çokça gördüğümüz “altı dükkan üstü ibadethane” külliye mantığının kütüphane versiyonu olması bakımından Türkiye’de, belki de Dünya da ilk örnek olabilir.

Bulunduğumuz aks üzerinde Citymall AVM, Medical Park Hastanesi, Samsun Külliye Kütüphanesi ve devamında devasa bir market… Peki bu kadar büyük bir inşaatın yaratacağı trafik yoğunluğu Türkiş Kavaşağını ne hale getirecek?

Türkiye’nin en büyük emek örgütü durumunda olan Türkİş’in eğitim tesislerine “kamulaştırma” adıyla el konulması ve Türkİş örgütlülüğünün buna karşı duramaması da ülkenin içinde bulunduğu durumun başka bir göstergesidir.

Atakum’da Yalı Kafe yıkıldı, Seyir Tesisi kelepir fiyattan satıldı. Büyükşehir Belediyesi, şimdi de Amisos Kafe ve Sevgi Gölü tesislerini 10 yıllığına kiraladı. Elindeki tesislere sahip çıkmayan bir belediye buraya nasıl sahip çıkacak?

Türkİş binasının yıkılması sadece bir mülkiyetin el değiştirerek yeni rant alanı yaratılması değildir. Atakum’un ve Atakum’luların anılarını, bahçesinde bulunan 20 yıllık çam ağaçlarının dallarına konan kuşların yuvalarını, köklerinde yaşayan börtü böceğin evlerini de yerle bir etti.

1982’de yapılan binanın yıkılarak ticari alan görünümlü kütüphaneye dönüştürülme kararı sadece bir yerel yönetim kararı olarak uygulanamaz. Bu karar hukuken de sakat bir karardır.

İklim değişikliğinin, kuraklığın, hava kirliliğinin bu kadar önemsendiği, ağaçların bu konuda kurtarıcı rol aldığı uzmanlar tarafından seslendirilirken, üstelik şehirde her yer beton yığını olmuşken tek tük kalan ağaçlarında kesilerek yok edilmesini akılla, vicdanla bağdaştıramıyoruz.

Bu konuda açılacak davaların takipçisi olacağımızı ve gerekirse meslek odalarımız, kurumsal yapılarımız üzerinden bu davalara müdahil olacağız, Atakum’un, Atakumluların, kurdun, kuşun, karıncanın, ağaçların da yaşam hakkını herşeye rağmen korumaya, savunmaya devam edeceğiz.

Samsun Büyükşehir Belediyesinin yaptığı bu yıkımı esefle kınıyor,  DOĞAYA, YAŞAMA, İNSANA önem verilen günleri bu güzel kente ve bu kentin güzel insanlarına getirmek için hep birlikte mücadele etmeye devam edeceğimizi ilan ediyoruz.“

Koramaz, yayınladığı açıklamada Rize ve Artvin’de yaşanan sel olaylarının doğal afet olmadığını vurguladı.

”Su Akar Yolunu Bulur! Yaşanan Seller, Doğal Afet Değildir. Doğal Olaylar, Doğal Afet Olmasın!” Başlıklı açıklamada şu ifadelere yer verildi;

”Geçtiğimiz hafta içerisinde Rize ve Artvin’in ilçelerinde yaşanan sel felaketlerinden etkilenen tüm yurttaşlarımıza geçmiş olsun diyoruz.

Ülkemizin birçok yerinde değişik zamanlarda yaşanan felaketlerle birlikte, son yıllarda özellikle mevsim yağışlarına bağlı olarak Doğu Karadeniz Bölgesi’nde sel, taşkın ve heyelanlar adeta bu bölgenin “rutini” hale gelmiştir.

1998 Haziran ayında Batı Karadeniz, 1998 Ağustos ayında Trabzon Beşköy, 2020 Ağustos ayında Giresun ve bu ay içerisinde gerçekleşen Rize ve Artvin’i teslim alan sel felaketleri… 

Sel, taşkın ve heyelan, “doğal olaylar” olup yüzyıllardır dünyanın her yöresinde yaşanmaktadır ve de dünya var oldukça doğanın doğallığında yaşanacaktır. Bu doğa olaylarının afete dönüşmesi ise doğal bir olay değil, insanın doğaya olumsuz müdahalelerinin bir sonucudur. Yağışlar günümüzde insan müdahaleleri ile maalesef sel ve taşkına dönüştürülerek insan kaynaklı doğal afetler yaratılmaktadır. Sel, taşkın ve heyelan, ülkemizi yönetenlerce son dönemlerde “doğal afet” olarak sunuluyor ise de, bunun gerçek nedeni iklim ve doğa değil, insanın doğaya rant odaklı umursamaz çıkarcı müdahaleleridir. 

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) olarak Rize ve ilçelerindeki can ve mal kayıplı felaket üzerine 16 Temmuz 2021 tarihli ve “Çarpık Kentleşme ve Doğa Katliamlarını, Doğa Affetmiyor!” başlıklı Basın Açıklamamızda şu saptamalarda ve çözüm önerilerinde bulunmuştuk: “Son yıllarda yaşanan sel felaketlerinin temel nedenleri, iklim değişikliğinden ziyade, insan kaynaklı doğa tahribatları, yanlış su politikaları, HES’ler, plansız ve çarpık kentleşme, yetersiz altyapı ile merkezi ve yerel yönetimlerin kentleri rant politikalarına teslim etmesidir. Dereler üzerinde, birbirinin peşi sıra onlarca HES kurularak, doğal akış engellenmektedir. Bu nedenle; yanlış su yönetimi ve HES politikaları sonlandırılmalıdır. Çarpık kentleşme sonucu, dere taşkın alanları ve dere yatakları yapılaşmaya açılmıştır. Dere yatakları acilen rehabilite edilmeli, heyelan riski olan alanlar yapılaşmaya açılmamalı bu alanlar üzerindeki mevcut yapılar kaldırılmalı ve tekrar yapılaşmaya açılmaması için Anayasal korumaya alınmalıdır. Öte yandan büyük bir yanlış olan Karadeniz sahil yolu yüksek eğimle gelen suyun drenajını engellemekte, meydana gelen su baskınları pek çok vatandaşımızın ölümüne sebep olmaktayken Karadeniz Bölgesindeki 11 ilden geçerek Sakarya’ya ulaşan sahil yolunun devamının yapılması olsa olsa aymazlıktır. Hızlı nüfus artışından dolayı kentlerimizin altyapısı yetersizdir. Özellikle büyük kentlerimizde bulunan birleşik kanalizasyon sistemleri aşırı yağışlarda yetersiz kalmaktadır. Büyükşehirler başta olmak üzere, tüm yerleşim birimlerinde ayrık sistem kanalizasyon altyapısı oluşturulması için yerel yönetimlere yeterli kaynak ayrılmalıdır. Doğa katliamları devam ettikçe, yerleşim birimlerimiz rant politikalarına teslim edilerek beton ve asfalt yoğunluğu arttırıldıkça sel ve taşkınların olması kaçınılmazdır.”

Siyasi iktidarı, algı yönetimi ile “heyelana dayanıklı çaylıklar” gibi yeni günah keçileri arama yerine ya da “dere yataklarına yaklaşmayın” gibi gerçekçi olmayan söylemler yerine, rant ve çıkardan uzak şekilde doğayı ve insanı gerçekten koruyan politikaları ivedilikle uygulamaya davet ediyoruz.

Uyardık, uyarmaya devam ediyoruz. Doğa katliamları devam ettikçe, yerleşim birimlerimiz rant politikalarına teslim edilerek beton ve asfalt yoğunluğu arttırıldıkça sel ve taşkınların olması kaçınılmazdır.

Doğal olayları rant ve çıkar hırsıyla afetlere çevirmeyelim. Doğa ile uyumlu yaşayalım. Bu dünya bizim, hepimizin.”

Rize’nin İkizdere İlçesi İşkencedere mevkisinde ormanlık alan içinde açılmak istenen taş ocağına karşı TMMOB ve bağlı odalarının başkanları tarafından 12 Mayıs 2021 tarihinde gerçekleştirilen ortak basın açıklaması ile doğa katliamının ve insanlık suçunun durdurulması çağrısı yapıldı.

Doğu Karadeniz’in eşsiz vadilerinden biri olan Rize’nin İkizdere İlçesi İşkencedere mevkiinde ormanlık alan katledilerek açılmak istenen taşocağına karşı direnen yöre halkının mücadelesini selamlıyoruz.

Rize İyidere’de inşa edilmek istenen Lojistik Merkezi ve Limanı’nın deniz dolgusunda kullanılacak taşları çıkartmak için bölge halkının ve doğal hayatın yaşam kaynağı olan ormanlık alanın yok edilmesi kabul edilemez. Lojistik Merkezi ihalesini alan şirketin maliyetlerini düşürmek için gerçekleştirilmek istenen bu doğa katliamı hem yasaların, hem de yaşam hakkının ihlali anlamına gelmektedir.

Madencilik faaliyetleri, sermaye kesimlerinin kâr hırsı gözetilerek değil, halkın ihtiyaç ve çıkarları gözetilerek yürütülmelidir. Halkın yaşam hakkını ve sağlığını görmezden gelen, doğal yaşamı tehdit eden, çevreye telafisi imkansız zararlar veren bir madencilik anlayışı kabul edilemez.

Yaklaşık 100 bin ağacın bulunduğu 100 hektar ormanlık alanı kapsayan ve İşkencedere’deki tüm doğal yaşamı ve ekosistemi ortadan kaldıracak olan taşocağı ruhsatı derhal iptal edilmelidir.

Ülkemizin ormanlık alanları her yıl çeşitli gerekçelerle tahrip edilmektedir. Yaşamsal ve çevresel etkileri göz önünde bulundurulmaksızın hazırlanan projeler, açılan yollar ve yürütülen madencilik faaliyetleri nedeniyle nitelikli ormanlık alanlarımız zarar görmektedir. Yakın zamanda Kaz Dağları’nda, Fatsa’da, Kuzey Ormanları’nda yaşanan orman katliamlarının görüntüleri yürekleri sızlatmaya devam ederken, bu görüntülere yenilerinin eklenmesine izin vermeyeceğiz.

İkizdere’de daha şimdiden, taşocağı bölgesine yol açabilmek için binlerce ağaç yok edildi. İnşaat firmasının doymak bilmez rant hırsı, hepimizin gözleri önünde ülkenin ve doğanın geleceğini yok ediyor. Tüm yetkilileri bilim insanlarının, çevre gönüllülerinin, yöre halkının ve doğanın sesine kulak vermeye, bu insanlık suçuna dur demeye davet ediyoruz.

TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ   Yönetim Kurulu Başkanı   Emin Koramaz

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Ali Rıza Atasoy

ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Kahraman

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Pala

FİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Zararsız

GEMİ MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Salih Bostancı

GEMİ MAKİNALARI İŞLETME MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Feramuz Aşkın

GIDA MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Üzümcü

HARİTA ve KADASTRO MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Ali İpek

İÇMİMARLAR ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Emrah Kaymak

İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Taner Yüzgeç

JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Şevket Demirbaş

JEOLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Alan

KİMYA MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Ali Uğurlu

MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Yüksel

MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Yunus Yener

METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı İrfan Türkkolu

METEOROLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Fırat Çukurçayır

MİMARLAR ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Deniz İncedayı

PEYZAJ MİMARLARI ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Yasin Otuzoğlu

ŞEHİR PLANCILARI ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Gencay Serter

TEKSTİL MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Aykut Üstün

ZİRAAT MÜHENDİSLERİ ODASI Yönetim Kurulu Başkanı Baki Remzi Suiçmez

Yapılan basın açıklamasında şu ifadelere yer verildi:”Rize İkizdere’de yaşanan rant odaklı taşocağı amaçlı doğa katliamı hakkında bugün ortak açıklama yaparak yandaş şirketi destekleyen 11 STK arasında yer alan ZMO Rize Şube Başkanlığı’nın görüşü ODA örgütümüzü bağlamamaktadır. 

ODA’mız, Anayasanın 135. maddesi gereği kamu kurumu niteliğinde bir meslek örgütüdür. STK değil, kamu yararını gözeten ve bu doğrultuda çalışan bir demokratik kitle örgütüdür.

İmza metninin içeriğindeki haksız suçlamaları ve çirkin ithamları kabul etmiyor, imzacı kuruluşları kara bir leke olarak tarihe not düşüyoruz. ZMO Rize Şube Başkanlığı hakkında gerekli disiplin sürecinin işletileceğinin bilinmesini istiyoruz” .

TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Genel Merkezi ve ZMO örgütlülüğü doğası, yaşam alanı, yaşam hakkı için direnen Rize İkizdere Köylüsünün yanındadır.

‘Kanal İstanbul Projesine Karşı Mücadelemize Devam Edeceğiz’

Koramaz açıklamalarını şu şekilde sürdürdü; ”Başta İstanbullular olmak üzere halkın büyük çoğunluğunun karşı çıktığı, doğaya, ekolojik dengeye ve İstanbul’a geri dönüşü olmayan zararlar verecek olan Kanal İstanbul Projesinin, siyasi iktidar tarafından bir “beka” meselesine dönüştürülmek istenmesini hayret ve endişe ile izliyoruz.

TMMOB olarak, Kanal İstanbul Projesi ilk ortaya atıldığı günden bu yana, projenin yaratacağı coğrafik, ekolojik, ekonomik, sosyolojik, kentsel ve kültürel tahribatın boyutlarını bilimsel olarak ortaya koyduk. Bu yıkım projesinin durdurulabilmesi için projenin her aşamasında kamuoyunu aydınlattık ve hukuki yollara başvurduk.

Siyasi iktidar ise en başından bu yana bilimsel olmayan yaklaşımlar öne sürerek, kamuoyunun ve bilim insanlarının görüşlerini yok sayarak, hukuku atlatmaya çalışarak bu projeyi oldubittiye getirmek istemektedir. Cumhurbaşkanı’nın, partisinin İstanbul İl Kongresi’nde kullandığı “onlara rağmen inadına yapacağız” ifadesi, siyasi iktidarın bu meseleye bakışının özeti niteliğindedir.

TMMOB olarak bizim defalarca dile getirdiğimiz endişe ve uyarılarımız hakkında hiçbir cevabı bulunmayan Çevre Bakanı, dün yayınladığı bildiri ile Birliğimizi ve bağlı odalarımızı “projeye takoz olmakla” suçlamıştır. Anayasa’nın 135. Maddesi’nde belirtilen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından biri olan Birliğimizi hedef alan bu suçlama ve kullandığı yakışıksız ifadeler nedeniyle Çevre Bakanı Murat Kurum’u kınıyoruz.

Buradan bir kez daha ifade ediyoruz: yandaş kesimlere ve uluslararası sermayeye kentsel rant alanları yaratmayı amaçlayan Kanal İstanbul Projesi, büyük ölçekli bir tahribat ve yıkım projesidir. Bu proje bilimin ve aklın gereklerine, doğanın ve insanlığın sağlığına, her türden hukuki mevzuata ve kamu çıkarına aykırıdır. 

TMMOB olarak Anayasa’dan aldığımız yetki ve mesleki-toplumsal sorumluluklarımız uyarınca, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da ülkemizin geleceğini, halkımızın çıkarını ve doğanın yararını koruma doğrultusunda hareket etmeye devam edeceğiz. Kanal İstanbul gibi yıkım ve rant projelerine karşı mücadelemizi hukuki ve meşru zeminlerde sürdüreceğiz” dedi.

Kadın hakları mücadelesine vurgu yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi :

”Dünyada kadın haklarının kazanılmasında, kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olmak yolunda verdiği mücadelenin başladığı ve simgeleştiği gündür “8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü”. 164 yıldır süren bir toplumsal mücadelenin anlamlı günüdür, 8 Mart, Dünya Emekçi Kadınlar Günü, Dünya Kadınlar Günü.

Kadın hakları mücadelesi; cinsiyet ayrımcılığına, toplumsal rollere, dayatılan yaşam biçimine, kültürel kabullere, dinsel referanslara bağlı olmadan özgür ve bağımsız bir birey olarak toplumda yer alma, toplumsal yaşamın her alanında eşit olarak var olma mücadelesidir. Kazanılan her bir hak, bir sonrası için umut verir, mücadele azmini güçlendirir, mücadele büyüyerek hak ve talep arayışı büyür, büyümeye devam edecek.

Geçmişte hemen hiçbir toplumsal, ekonomik ve siyasal hakkı bulunmayan kadınlara “Kahraman Türk Kadını! Sen yerlerde sürünmeye değil, omuzlar üzerinde yükselmeye layıksın.” diyen Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün, Cumhuriyet’i kurarken yaptığı devrim niteliğindeki köklü değişimlerin en önemlilerinden birisi de, “toplumda kadının yeri” olmuştur. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nde 1924 yılında “Eğitim Öğretim Hakkı”, 1925 yılında “Kılık Kıyafet Kanunu” ve 1926 yılında “Medeni Kanun” ile kadınlara yönelik olarak kazanılan haklar yanında; 1930-34 yılları arasında kadınlar siyasal haklar açısından da önemli kazanımlar elde etti. “Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi”nden çok daha önce, Fransa’da 1946’da, İsviçre’de ise 1971’de kadınlar için elde edilen siyasal haklara ilişkin dünyadaki pek çok ülkeden önce, ülkemiz kadınlarına 1930 belediye seçimlerinde seçme ve aday olma hakkı, 1933 yılında Köy Kanunu değişikliği ile muhtar ve köy heyetine seçme ve seçilme hakkı tanındı. 5 Aralık 1934 tarihinde ise ülkemiz kadınlarına milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı yasal güvenceye alındı. Yürürlükteki 1982 Anayasası’na göre; “Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeple ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadın-erkek eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.” Peki, 2021 yılında ülkemizdeki kadınlar haklarını bilme, koruma ve geliştirme konusunda ne durumda? Kadınlar, aile ve çalışma yaşamında, toplumda hak ettikleri eşit koşullarda yaşayabilmekte mi? Hayır.

Türkiye’de tarım sektörü, kadın ve erkeklerin hemen hemen eşit sayıda istihdam edildiği tek sektördür. Ülkemizde tarımsal üretim, kadın istihdamının en yoğun olduğu sektör olarak istatistiklere yansımaktadır. Tarım alanında çalışan kadınlar toplumun ayrımcı dayatmaları ile karşı karşıya olup, sahip olmaları gereken doğal haklarını elde edememektedirler. TÜİK’in en son verilerine göre; tarımda toplam 4.515.000 kişi istihdam edilirken, bunun %40’ı çalışan kadındır. Tarım sektöründe çalışan kadın nüfusunun %94,1’i bir sosyal güvenlik kurumuna kaydı yoktur. Tarımda çalışan kadınların %77’si aile işçisi olarak herhangi bir ücret almadan çalışmaktadır.

Oysa, gerek dünyada gerekse ülkemizde tarımsal üretim ve beslenmede en büyük rolü kadınlar oynamaktadır. Türkiye’de tarımsal üretim çoğunlukla küçük ölçekli aile işletmeciliği modeliyle gerçekleştirilmektedir. Mevcut üretim modeli kırsalda kadınların ücretsiz aile işçisi veya güvencesiz çalışan işgücü olarak görülmesine neden olmaktadır. Kırsal kesimde kadınlar, özellikle gıda üretimine sağladıkları katkılara ve gıda güvenliğindeki etkinliklerine karşın ciddi toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ile karşı karşıyadırlar. Kadınlar, tohumdan hasada kadar üretim sürecinin ekim/dikim, bakım, hasat, işleme, depolama gibi her aşamasında etkin rol almalarına karşın, elde edilen kazanımlardan yeterince pay alamamaktadırlar. Kadınlar tarlada çalışmalarının yanı sıra ev işlerini de yapmakta, ailenin beslenmesinde de en büyük görevi üstlenmektedir. Kırsal kesimde kadınların rollerinin çokluğu ve geleneksel ev işleri, rutin günlük yaşam faaliyetleri, tarımsal faaliyetlere katılma gibi iş çeşitliliği çalışma ve yaşam koşullarını zorlaştırmaktadır. Kapitalist üretim ilişkileri ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle tüm bu kadın emeği resmi istatistiklere/milli gelir hesaplarına yansıtılmamaktadır. Öte yandan, siyasi iktidar/lar tarım politikalarında küçük çiftçilerden çok büyük işletmelere yer verme eğilimdedirler. Küçük işletmelerin çoğunluğunun kadın emeği ile ayakta durduğu, kırsal kesimdeki tüm toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine karşın, kadınlar olmadan tarımın ve kırsal toplumun varlığını sürdüremeyeceği düşünülürse, tarımda amaçlanan sürdürülebilirlik için kadınların önemi anlaşılmalıdır.

Cinsiyet ayrımcılığının olmadığı, insan hakları merkezli, özgür ve eşit bir toplumda ve dünyada hep birlikte mutlu yaşayabilmek için; kadının etkinlik alanının güçlendirilmesi, eğitim, sağlık, siyaset, hukuk, istihdam ve diğer alanlarda olanaklardan eşit düzeyde yararlanması, kadın ve erkeğe verilen hakların ve yüklenen sorumlulukların adil bir biçimde dağıtılması konularında gerekli yasal ve sosyal düzenlemelerin yapılması kadar, toplumsal mücadelenin artarak sürdürülmesi gerekmektedir.

Ülkemizde ivedilikle tarımda kadın emeği konusunda toplumda ciddi bir farkındalık yaratılmalı, toplumsal cinsiyete dayalı işbölümü modeli ciddi olarak sorgulanmalı, mülkiyet ilişkileri yasal ve toplumsal açıdan yeniden ele alınarak kadın mülksüzlüğü sorunu giderilmeli, kadınlara yönelik açık ya da gizli mobbing uygulamaları son bulmalı, tarımda kadın emeğinin işgücü içerisindeki görünmezliğini kaldıracak politikalar geliştirilmeli, kadın emeği kayıt içine alınmalı, tarımda çalışan kadınların küçük ölçekli üreticiler/aile çiftçiliği içerisinde temsiliyetlerini geliştirici kooperatif örgütlenmelerin önü açılmalı ve desteklenerek yaygınlaştırılmalı, tarımda çalışan kadınlar dayanışma ağları kurulmalı ve geliştirilmeli, cinsiyetler arası ücret eşitsizliğini gidermek için eşit işe eşit ücret politikaları yaşama geçirilmelidir. Kadın Ziraat Mühendislerinin yaşadıkları sorunlar, sektörün genel olumsuz koşullarından bağımsız değerlendirilemez. Özetle; her alanda olduğu gibi, tarımda da kadın emeği sömürüsü, kadın sömürüsü son bulmalıdır.

TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası olarak; evde, işte, okulda, tarlada, fabrikada, şantiyede, büroda çalışan, emek ve hakları için mücadele eden tüm kadınları selamlıyoruz. Tüm dünya kadınlarının erkekler ile eşit koşullarda toplumsal yaşamın her aşamasında hak ettiği çağdaş ve onurlu yeri elde etme hak ve talep mücadelesini destekliyoruz. Kadınların ve erkeklerin çağdaş ve onurlu bir geleceği hep birlikte kurmaları ve omuz omuza paylaşmaları umut ve dileğiyle…”