Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) yaklaşık 25,000 ton ayçiçek yağı için uluslararası ihale açtı. Ticaret kaynakları ihaleye 18 Şubat’a kadar teklif verilebileceğini söyledi. Teklifler dolar, ruble veya TL cinsinden verilebilir.

Ay çiçek yağı son dönemde Türkiye’de atan gıda fiyatlarının en önemli göstergelerinden biri olmuştu. 5 litrelik ay çiçek yağının fiyatı 85 TL seviyesine kadar yükselmişti.

Türkiye’de evlerin vazgeçilmezi olan ayçiçek yağındaki fiyat artışı, son dönemde Türkiye’nin gündeminde. Artışın hem yurt içi hem yurt dışı kaynaklı nedenleri bulunuyor.3 grafikte ayçiçek yağındaki fiyat artışı ve artışın nedenleri

Hem TÜİK fiyatları hem yurt dışı piyasalardaki fiyatlar hem de uzmanların işaret ettiği pandemi ve iklim değişikliği kaynaklı sorunlar, ay çiçek yağı fiyatlarında artışın önümüzdeki dönemde de sürebileceğine işaret ediyor.

Türkiye’nin bu üründe ithalata bağımlılığı da fiyat artışlarının temel nedeni olarak öne çıkıyor.

Ham madde fiyatlarındaki artışa dikkat çeken sektör temsilcileri, önümüzdeki dönemde ayçiçek yağında yeni artışlar bekliyor.

TÜİK verilerine göre, ayçiçeğin kilogram fiyatı son bir yılda yüzde 52,3 arttı.

DÜNYADA AYÇİÇEK YAĞI FİYATI ARTIYOR

Bir ürünün dolar cinsinden ithalat fiyatı değişmese de Türkiye’de TL’nin döviz kurları karşısındaki değer kaybı nedeniyle yüksek oranlı zamlar gündeme geliyor.

Ancak Türkiye’nin ithalata bağımlı olduğu bitkisel yağların dolar cinsinden küresel fiyatı da son dönemde hızlı artış kaydetti.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre, dolar cinsinden hesaplanan bitkisel yağ fiyatları endeksi Aralık 2019-Aralık 2020 döneminde yüzde 25,7 arttı.

Dünyada pandemi etkisiyle mayısta dibe vuran bitkisel yağ fiyatları, daha sonra çok hızlı artış kaydetti.

Nitekim, IMF verilerine göre de, Kasım 2019’da küresel ölçekte 912 dolar olan ayçiçeği yağının ton fiyatı, Kasım 2020’de 1348 dolara yükseldi. Yıllık artış dolar cinsinden yüzde 47,8 oldu.

Türkiye’nin ayçiçek yağında ithalata bağımlı olduğu ve dolar cinsinden fiyat artışına bir de 2020’de dolar/TL kurundaki yüzde 25’lik artış eklendiği düşünüldüğünde, fiyatların önümüzdeki dönem daha da artabileceğini öngörmek zor değil.

KAYNAK: REUTERS-sozcu.com.tr

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin yerli üreticilerden makarnalık buğdayı bin 800 TL’lik taban fiyattan aldığını, fakat yabancı ülkelerden 2 bin 450 TL’ye ithal ettiğini vurgulayan Gürer, TMO’nun iç piyasada makarnalık buğdayı Ekim ayında bin 950 TL’den satacağını açıkladı.

TMO’nun Tutumu ile Yabancı Çiftçiler Ürünleri Değerleniyor

Mayıs ayında ekmeklik buğdayın TMO tarafından alım fiyatının tonu 1650 TL, makarnalık buğdayın ton fiyatı ise 1800 TL olarak açıklandığını belirten Gürer, şu sözleri sarf etti:

“Yerli üreticiden makarnalık buğdayı bin 800 liraya alan AKP iktidarı hasadın bitmesiyle birlikte Ağustos ayında yabancı ülkelerden 330 dolara (2.450 TL) buğday ithal etti. Yapılan ithalat sonrasında TMO, ekim ayında iç piyasa satış fiyatını açıkladı ve bu sefer de makarnalık buğdayı bin 950 TL’ye satacağını duyurdu. Bu duruma gerekçe olarak ise piyasa dengesi olarak ifade edildi. TMO, makarnalık buğdayı iç piyasaya, ton başına ithal fiyatından 500 TL aşağıda bin 950TL’ye satıyor!  TMO bu yaklaşımı ile ülke çiftçisinin değil yabancı çiftçi ve üreticinin ürününün değerini bulmasını sağlıyor.” 

TMO’nun tarımsal ürünlerin ithal etmesi ile ilgili olarak bazı uygulamaların insanlarda kafa karışıklığına yol açtığını ifade eden Gürer, “TMO, 15 Eylül 2020 tarihinde yeni ithal buğday ihalesi yapacağını duyurdu. İhale ile 500 ton kırmızı ekmeklik buğday ithalatı yapılacak. Son alım 25 Ağustos 2020’de yapılarak TMO tarafından 500 bin ton buğday ile 60 bin ton arpa ithalatı için ihale gerçekleştirmişti. Makarnalık buğday 328 dolar, ekmeklik buğday 228 dolar ton fiyatıyla ithal edildi. Limanlara göre fiyatlarda kısmı oynamalar olabiliyor. Arpa yerli çiftçiden hasat döneminde ton fiyatı bin 275 TL’den alınmıştı. İthal arpa ise Bandırma limanına 202 dolar, İzmir limanına 196 dolar fiyatla ithal edildi. Liman teslimi arpada da ithalat fiyatı ortalama bin 500 TL/ton fiyatla geliyor. Dolar ise yerinde durmuyor” diye konuştu.

“Yerli çiftçi destek görmeli”

Gürer, sözlerine şu açıklamalarla devam etti:

“TMO, ekim ayında satışa sunacağı ekmeklik ve makarnalık buğday fiyatlarını açıkladı.  Ülkemizde yılda 20 milyon ton buğday üretip 10 milyon ton ithal buğday getirmek sürdürülebilir bir yol değildir. Bu süreç ciddi olarak irdelenmeye değerdir. Sadece buğdayda 2 milyon hektar ekim alanından çiftçi uzaklaşmıştır. Çiftçimiz 2002 yılında bir ton buğday sattığında 33 gram altın alıyor ve 2020 yılında bir ton buğday sattığında 3 gram altın alabiliyorsa AKP iktidarı oturup bunu düşünmelidir. Tarıma verdiği zararı görüp uygulamalarını değiştirmelidir. Bakan, ‘tarımda kendi kendine yeteriz’ dediği gün resmî gazetede ithal tarım ürünlerine uygulanan gümrük vergisinin düşürüldüğü duyuruluyorsa ve ithalat yapılıyorsa kaygılanmamak olası mıdır? Çiftçi kıraç arazide ortalama 300 kg ürün alabilmektedir. Dönüm maliyeti, arazinin kira olduğu durumlarda 514 TL’yi bulmaktadır. Çiftçinin hububat ekimine yönlendirilmesi sağlanamaz ve girdi fiyatları düşürülemezse gelecek bugünden daha iyi olamaz. Tarım ve Orman Bakanlığı  İthal ile çözüm anlayıştan vazgeçip yerli çiftçimizi destekleyip ekim alanlarını genişletmelidir.” 

AKP İktidarının yerli üreticiyi teşvik etmesi gerekirken yabancı ülke çiftçisine destek verdiğini belirten Gürer, “TMO’nun bu, ithalat  uygulamasını yerli üretici, yabancı üretici ve sanayici üçgeninde değerlendirecek olursak, TMO’ya yerli üreticiden 650 TL daha fazla fiyatla buğday satan yabancı üretici en karlı konumda oluyor. Sanayici de yurtdışından ithal edilen buğdayı geçici de olsa 500 TL daha aşağı bir fiyatla aldığı için avantajlı sayılıyor ama sürdürebilirliği olmadığı için uzun vadede onun da sıkıntı yaşayabilme olasılığı yükseliyor. TMO’nun, kesenin ağzını yabancı çiftçiye açarak yerli üreticiye verdiği fiyattan 650 TL daha fazla fiyatla buğday ithal etmesi de düşündürücüdür” dedi.