Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kararıyla 1 Temmuz’da İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesine yönelik tepkiler sürerken; cinsel istismar, kasten öldürme, işkence gibi katalog suçlar için ‘somut delil’ aranması şartını getiren 13. maddenin de Meclis’ten geçmesi, sosyal medyada büyük tepki çekti. Kararın ardından ‘#SapıkMadde13’ etiketi Twitter’da gündem oldu.

13. Maddeye göre katalog suçlarda bir kişinin tutuklanabilmesi, kuvvetli suç şüphesinin somut delillere dayanmasına bağlı hale getirilecek. Peki tartışmalı madde için hukukçular ne diyor? Avukat Yelda Koçak ve Ankara Barosu Kadın Hakları Merkezi Başkanı Ceren Kalay, Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı.

Tepkilerin odağındaki 13. maddenin içeriğini değerlendiren Avukat Yelda Koçak, “13. madde ile Ceza Muhakameleri Kanunu’nda ‘katalog suç’ olarak sayılan suçlarda tutuklama için ‘kuvvetli şüphe’ sebeplerinin varlığının yanına ‘somut delil’ aranması zorunluluğunu da eklediler. Önce burada katalog suçların neler olduğuna bakmamız sonrasında da çocuk istismarı başta olmak üzere cinsel suçlar ile bu suçlara aynı kriterleri getirmenin ne kadar doğru olup olmadığına bakmamız lazım. Bu katalog suçlar, insan öldürme, soykırım, insanlığa karşı suçlar, işkence, uyuşturucu ticareti, cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı gibi suçlar… Tutuklama için ‘somut delil’ kriteri tam da bu noktada sorun teşkil ediyor çünkü cinsel suçlar nitelikleri itibariyle zaten gizli saklı işlenen, geride delil bırakılmayan, mağdurların uzun süre şikayet etmemeleri için uğraşılan, kimi olaylarda olayın üstünden çok zaman geçtikten sonra şikayet edilen yani kısacası aranılmak istenen o ‘somut delil’in her zaman kolay bulunamadığı suçlar” dedi.

Sigortacılık ile Diğer Bazı Alanlara İlişkin Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. 

Yasayla; siyasi partilerin mali denetiminde, kesin hesaplara eklenmesi istenen taşınır malların değeri 100 Türk lirasından bin 500 Türk lirasına çıkarıldı.

Finansal İstikrar ve Kalkınma Komitesi’nin adı “Finansal İstikrar Komitesi” olarak değiştirildi. Komite; Hazine ve Maliye Bakanı’nın başkanlığında Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı, Strateji ve Bütçe Başkanı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı, Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanından oluşacak. Komitenin çalışma usul ve esasları üyesi bulunan kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenecek.

Mikro ve küçük ölçekli işletmeler, ilave olarak istihdam ettikleri sigortalılar için ödemeleri gereken sigorta primlerini, 30 Haziran 2022’ye kadar kullandıkları kredi faiz veya kar payı bakiyesinden düşebilecek.

18 yaş altı vatandaşlar BES kapsamına alınabilecek. Ebeveynler, 18 yaşını tamamlamamış çocukları adına BES’te birikim yapabilecek.

Bütçe hazırlık sürecinin sadeleştirilmesi kapsamında orta vadeli program ve orta vadeli mali plan, orta vadeli program adı altında birleştirilecek.

Ülke genelinde uygulanan kısıtlamalar dikkate alınarak hak kayıplarının önlenmesi amacıyla, ibraz süresinin son günü 30 Nisan 2021 ile 31 Mayıs 2021 arasına isabet eden veya ibraz süresi bu tarihler arasında başlayan çeklerin ibraz süresi, 31 Mayıs 2021’e kadar duracak. Bu çeklerin belirtilen tarihler arasında ibraz edilmesi ve çek karşılığının tamamen bulunması halinde ödeme yapılacak. Çek karşılığının bulunmaması veya kısmen bulunması halinde ise “karşılıksızdır” işlemi yapılmayacak. İşlem yapılmayan çekler, 1 Haziran 2021’den itibaren kalan ibraz süreleri içinde ibraz edilebilecek.

Doğu Anadolu Projesi, Doğu Karadeniz Projesi ve Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi başkanlıklarının görev sürelerini, üç defa ile sınırlı olmak üzere beşer yıllığına uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkili olacak.

AKP’nin önergeleriyle “motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası” kapsamındaki tazminat hesaplamalarında düzenleme yapan iki madde kanun teklifinden çıkarıldı.

Metinden çıkarılan düzenlemelerde; değer kaybı tazminatında aracın piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarının dikkate alınması yer alıyordu. Hayat tablosu ve zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarında yüzde 5’i geçmemek üzere belirlenen iskonto oranı esas alınarak hayat anüiteleri ile genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun olarak hesaplanması öngörülüyordu. Kişiler ve araçların uğradıkları zararların, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında bırakılması yer alıyordu. Bu düzenlemelerin yasalaşması durumunda aracına zorunlu sigorta yaptıranlar mağdur olacaktı.

TBMM Başkanlığı’nın, ABD Başkanı Joe Biden’ın 24 Nisan 2021 tarihli açıklamasının kınanması, reddedilmesi ve yok hükmünde sayılmasına ve bu Kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasına dair tezkeresi kabul edildi.

Karar Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra TBMM kararı haline gelecek.

TBMM Başkanı Mustafa Şentop’un imzasıyla Genel Kurul’a sunulan bildiride şu ifadelere yer verildi:

“ABD Başkanı Joe Biden’ın 24 Nisan 2021 tarihli açıklamasıyla 1915 Olaylarına ilişkin Ermeni lobilerinin iddialarını içeren tezleri sahiplenmesini, Türkiye Büyük Millet Meclisi olarak esefle ve şiddetle kınıyor, tarihin siyasi saiklerle tahrifinden başka anlam taşımayan bu temelsiz iftiraları en güçlü şekilde reddediyoruz. Tarihi konularda hüküm vermeye hukuken ve ahlaken yetkisi bulunmayan ABD Başkanı’nın yaptığı bu açıklama, nezdimizde yok hükmündedir.

Birinci Dünya Savaşı şartlarında yaşanan, Osmanlı Devleti’nin Türk ve Ermeni halkları için trajik sonuçlar doğuran olaylardan 106 yıl sonra böyle sorumsuz bir açıklamanın yapılmasının sebebi, değişen tarihi belgeler ya da uluslararası hukuk normları değil, bugünün küçük çıkar hesaplarında boğulmuş ABD Yönetimi’nin radikal Ermeni lobilerinin baskısına boyun eğmesidir. Tarihi gerçeklerle bağdaşmayan bu açıklama, halklar arasında yakınlaşmaya hiçbir katkı sağlamayan akıldışı ve sorumsuz bir adımdır.

Türkiye, 1915 Olaylarının bağımsız uzmanlar ve tarihçiler tarafından araştırılmasını savunmuş, bu amaçla 2005 yılında Ortak Tarih Komisyonu kurulmasını önermiş ve arşivlerini tüm dünyaya açmıştır. Türkiye’nin bu kadar açık, kendinden ve tarihinden emin, işbirliğinden yana ve bilimsel gerçeklerin ortaya çıkmasını arzulayan tavrının altında, 1915 Olaylarının gelişim sürecini ve sonuçlarını yakinen bilmesi, uzak ve yakın geçmişinde hiçbir zaman belli bir halka toptan düşmanlık yapmamış olmasının özgüveni vardır. Bu bağlamda, hiçbir politikacının ve hükümetin, tarihinin araştırılmasından kaçınmayan, tam tersine 1915 Olaylarına ilişkin münferiden ya da birlikte yapılacak tüm araştırmaları destekleyen Türkiye’ye söyleyecek sözü olamaz.

“Soykırım”, kapsamı son derece belirli, kullanımı çok somut şartlara bağlanmış bir uluslararası hukuk kavramıdır. Açıkça tanımlanmış bir suçlamaya işaret eden bu kavramın tahakkuku, 1948 tarihli Birleşmiş Milletler Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesinde belirtildiği üzere, yalnızca yetkili bir mahkeme tarafından hüküm altına alınabilir. 1915 Olaylarının hukuken soykırım olarak tanımlanabilmesi için gereken şartların hiçbiri mevcut değildir. Ayrıca, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin 2015 ve 2017 tarihli kararları da 1915 Olaylarına tarihi bir tartışmanın ötesinde bir anlam atfetmenin mümkün olmadığını açık ve net bir şekilde ortaya koymuştur. Kaldı ki, sıfatı ve makamı ne olursa olsun, bir siyasetçinin mahkemelerin yetkisinde olan bir hükmü vermeye kalkışması hukuken ve ahlaken büyük bir sorumsuzluk örneğidir.

Bölgemizde kalıcı ve sürdürülebilir barışın sağlanması, halkların refah ve emniyet içinde yaşaması için samimi gayret göstermek gerekirken, Başkan Biden’ın 1915 Olayları hakkında yaptığı açıklamanın halkları kutuplaştırmaktan, radikal-aşırıcı çevrelerin gündemini desteklemekten ve nefret söylemlerini cesaretlendirmekten başka bir amaca hizmet etmeyeceği açıktır.

Bu çerçevede, Başkan Joe Biden’ I, tarihi gerçeklerle bağdaşmayan, milletimizin vicdanını derinden yaralayan bu hatalı açıklamasını değiştirmeye, başta Türk ve Ermeni halkları olmak üzere bölge halkları için barış, istikrar ve güven içinde yaşama çabalarını desteklemeye ve ikili ilişkilerimiz üzerinde kaçınılmaz olarak olumsuz etkiler yapacak bu karardan geri dönmeye davet ediyoruz.

101’inci açılış yıldönümünü gururla idrâk etmekte olduğumuz Türkiye Büyük Millet Meclisi, kimden ve nereden gelirse gelsin aziz milletimize ve ülkemize yönelik her türlü haksız söylem ve davranış karşısında milli onurumuzdan, bağımsızlığımızdan ve her safhasıyla iftihar ettiğimiz tarihimizden yana tavır almayı sarsılmaz bir azim ve kararlılıkla sürdürecektir.

ABD Başkanı Joe Biden’ın 24 Nisan 2021 tarihli açıklamasının kınanması, reddedilmesi ve yok hükmünde sayılmasına dair bu bildirinin oylanarak kabul edilmesi ve alınan kararın Resmi Gazete’de yayımlanması hususunu Genel Kurulun tasviplerine arz ederim.

AKP iktidarının Meclise getirdiği ve muhalefet partilerinin milletvekillerinin oylarıyla reddedilen ancak daha sonra yeniden görüşülen ‘Güvenlik Soruşturması’ kanunu TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.

Kanunla, kamuya ilk kez alınacaklara ilşkin güvenlik soruşturma kriterleri belirleniyor. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirliklerince yapılacak.

ÖĞRETMENLER DE DAHİL EDİLDİ

AKP ve MHP’nin ortak verdiği kabul edilen edilen önergesiyle, “güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılacaklar” kapsamına, “kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler” de dahil edildi. Teklifte, “güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılacaklar” şu şekilde sıralanıyor:

“Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler,

Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli,

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel,

Üst kademe kamu yöneticileri,

Özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler,

Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler.”

ARŞİV ARAŞTIRMASI MİT, EGM VE MAHALLİ MÜLKİ İDARE AMİRLİKLERİNCE YAPILACAK

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirliklerince yapılacak.

Buna göre: “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler, kendilerine iletilen taleple sınırlı olarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden, elektronik bilgi işlem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeleri, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararlarını, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguları almaya yetkili olacak.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerde yetkilendirilmiş personel, hukuka aykırı olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapamayacak, log kayıtlarını değiştiremeyecek veya silemeyecek. Bu şekilde elde edilen bilgileri paylaşamayacak veya yayın yoluyla duyuramayacak. Görevi gereği öğrendiği veya edindiği kişisel bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilerle paylaşamayacak ya da basın ve yayın kuruluşlarına veya diğer iletişim kanallarına veremeyecek. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler tarafından bu konulara ilişkin gerekli tedbirler alınacak.”

8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nden bir gün sonra AKP’nin bugün verdiği önerge ile CHP, HDP, MHP ve İYİ Parti’nin daha önce verdiği kadına şiddete karşı alınması gereken önlemlerin Meclis tarafından araştırılmasına dönük önergeler birleştirilerek Genel Kurul’da görüşüldü. Önergeler üzerindeki görüşmelerin ardından yapılan oylamada “kadına yönelik şiddetin sebepleri ile alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi için Meclis Araştırma Komisyonu kurulması” karara bağlandı. 

19 üyenin yer alacağı Araştırma Komisyonu, ilk olarak 3 ay süreyle görev yapacak. Komisyon, çalışmalar sonucu rapor hazırlayacak ve Genel Kurul’da görüşülecek. 

CHP, İYİ Parti ve HDP de daha önce TBMM’ye kadına yönelik şiddetin araştırılması amacıyla çok sayıda araştırma önergesi vermiş ancak iktidar bloğunun engellemesi nedeniyle  bugüne kadar kabul edilmemişti.