Diploma için hayaller kuran, ter döken yüz binlerce üniversitelinin iş bulma ümidi dahi yok. 2005’te 22 bin olan ‘iş bulma ümidi kalmadığı için iş aramayan üniversite mezunu’ sayısı bugün 17 ilin nüfusunu geride bırakarak 272 bine yükselmiş durumda. Bu kişilerin sayısında son 1 yıldaki artış oranı yüzde 149.

İstihdam yaratma kabiliyetini kaybeden ülke, yıllarca okuyup, hayaller kuran gençlerini eve hapsediyor. Artık üniversite mezunları çalışmayacaklarını kabullenmiş halde, iş aramıyor, evde oturuyorlar. Onların sayısı her geçen gün artış gösteriyor.

2020 yılının Ekim ayı itibariyle ülkede 2 milyon 840 bin üniversite mezunu, ne çalışıyor ne de iş arıyor. Bu mezunların 1 milyon 831 bininin yani yüzde 65’inin kadın olması ise altı ayrıca çizilmesi gereken bir başka veri. TÜİK verilerinde geriye doğru gidildiğinde her yıl sayının daha da artığı gözleniyor. 2016 yılında işgücü dışında kalan üniversite mezunu sayısının 1 milyon 735 bin olduğu düşünülürse o günden bu yana işgücü dışındaki mezunların sayısında yüzde 64’lük bir artış olduğu ortaya çıkıyor.

Bu kişilerin bir kısmı ileri yaşlarda olduğu için emeklilik hayatını yaşıyor. Verilere göre işgücünün dışında kalan 2 milyon 840 bin üniversite mezununun 452 bini 64 yaşın üzerinde. Ancak aktif işgücü yaşı olarak kabul edilen 64 yaşın altında olup da işgücünün dışında tam 2 milyon 387 bin üniversite mezunu bulunuyor. Bu yaş grubunda yani 64 yaşın altında 10 milyon 688 bin üniversite mezunu olduğu düşünülürse tablo daha çarpıcı bir boyut kazanıyor. Yıllarca eğitim görüp, bunun için dişinden tırnağından kısarak masraf yapan her 5 üniversite mezununun 1’i ne iş arıyor, ne de çalışıyor.

TÜİK’in anketler yoluyla elde ettiği veriler sonucunda üniversite mezunları “iş olsa çalışırım” diyor. 15-64 yaş arası üniversite mezunları içinde 272 bin kişi, TÜİK’in neden iş aramıyorsunuz sorusuna “iş bulma ümidim kalmadığı için iş aramıyorum” şeklinde cevap veriyor.

Bu haliyle ümidini kaybettiği için iş aramayan üniversite mezunlarının sayısı 17 ilin nüfusunu geçmiş durumda. Bu sayının geçen yıl ekim ayında 109 bin olduğu düşünülürse 1 yılda iş bulma ümidi olmadığı için işgücünden ayrılan mezunlarda yüzde 149’luk rekor bir artış olduğu ortaya çıkıyor. Diğer gerekçelerle iş aramayan ancak iş olsa çalışırım diyenler ise 436 bin kişiye dayanmış durumda. Geçen yıl ekim ayında bu sayının 209 bin olduğu biliniyor. Burada da yüzde 100’ün üzerinde bir artış söz konu
Üniversiteli kadınlar evde oturuyor

Hiçbir iş deneyimi olmayan 364 bin üniversite mezunu, şu anda ne çalışıyor ne de iş arıyor. Bunların 276 bini, yani yüzde 75’i kadın.

‘Türkiye’de iş bulma ümidim kalmadı’

Selin Temiz, Türkiye ekonomisinin yönetemeyenler yüzünden işgücünün dışına itilmiş 2,3 milyon üniversiteliden yalnızca biri. Kendisi 26 yaşında. Ege Üniversitesi Gazetecilik Bölümü mezunu.

Okulunu bitirdikten sonra bir süre geçici işlerde çalışan Selin, çalışma şartlarındaki insani olmayan uygulamalar ve düşük ücretler nedeniyle başka işler aramaya koyulmuş. Bu sırada 2018’de patlak veren ekonomik buhran Selin’in iş arama yolculuğuna darbe vurmuş. Bu arada 2020 Ekim ayında istihdam edilen kişi sayısının (27 milyon 447 bin) 2018 Ekim ayında istihdam edilen kişi sayısından (28 milyon 870 bin) yaklaşık 1 milyon daha az olduğunu belirtelim. Yani 2018’de başlayan kriz uzatmalı biçimde devam ediyor. Krizin uzaması ise Selin’in ümidini kırmış. Geçinmek için sosyal çevresinden ve serbest geçici işlerden faydalanan Selin yaklaşık 1 yıldır iş aramıyor. Peki ne yapıyor, nasıl geçiniyor? Bu soruyu sorunca “Erkek arkadaşım 8 ay önce Viyana’da bir yazılım firmasında iş buldu. Biz de evlendik, Türkiye’de iş bulma ümidim kalmadı. Bulsam dahi çalışma şartları insani değil. Mobbingin ne olduğu bile bilinmiyor. Biz de yeni kurduğumuz ailemizle Viyana’ya göç ediyoruz” cevabını aldık. Selin Türkiye’de bıraktığı iş arama sürecine Viyana’da devam edecek. Hepimizin etrafında sayısız örneğini gördüğümüz üniversite mezunu işsizler, Selin’in de çevresinde var. Selin’in geçmişteki ev arkadaşlarından kimi KPSS’ye çalışmış, yüksek puan almasına rağmen sonuç alamamış, kimi ise eğitimine hala devam ediyor. Zira işsiz kalacağını bilen genç mezunlar işsiz kaldıkları süreci yüksek lisans ve doktora yaparak değerlendirmeye çalışıyor.

Ümitsiz Üniversite mezunları

TÜİK tahminine göre ekim ayında 1 milyon 511 bin kişi iş bulma ümidi olmadığı için iş aramadığını söylüyor. Bunların 272 bini üniversite mezunu. Bunlar aynı zamanda bugüne dek ölçümlenen en yüksek sayılar. Artık iş bulma ümidi kalmadığı için iş dahi aramayan üniversite mezunları 17 ilin nüfusundan daha kalabalık.

Ümidi olmadığı için iş aramayan üniversite mezunları: 272 bin

♦ Yalova: 271 bin
♦ Burdur: 271 bin
♦ Karaman: 253 bin
♦ Karabük: 248 bin
♦ Kırşehir: 243 bin
♦ Erzincan: 234 bin
♦ Bilecik: 219 bin
♦ Sinop: 218 bin
♦ Iğdır: 199 bin
♦ Bartın: 198 bin
♦ Çankırı: 196 bin
♦ Artvin: 171 bin
♦ Gümüşhane: 164 bin
♦ Kilis: 142 bin
♦ Ardahan: 97 bin
♦ Bayburt: 85 bin
♦ Tunceli: 84 bin

15 yıllık değişim, buz gibi gerçekler

Veriler geçmişle kıyaslandığında ise Türkiye’nin giderek kötüye giden sosyoekonomik gerçekleri ortaya çıkıyor. Bundan 15 yıl önce üniversite mezunu olanların hemen hepsi iş bulabiliyor, mezun olanların işgücünün dışında olması beklenmiyordu.

Bugün ise 64 yaşın altında 272 bin üniversite mezunu iş bulma ümidi kalmadığı için iş aramıyor. Bu sayı 16 yıl önce 2005 yılının ekim ayında sadece 22 bindi. Aradan geçen zaman içinde ümitsiz üniversitelilerin sayısı 12 katına çıkmış durumda. İşgücüne katılmama nedenlerine göre 15 yıllık değişim ise tablodaki gibi;

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 15 Temmuz Darbe Girişimi’nin ardından 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile üniversiteleri de kontrolü altına almış oldu. Bu kanunla beraber rektörler Erdoğan’ın kişisel tercihleriyle belirlendi

Rektör atama yetkisi Erdoğan’a verildiğinden beri üniversitelerin yerel ve uluslararası sıralamalarda gerilediği yapılan bazı araştırmalarla tespit edildi. 2016’dan bu yana üniversitelere rektör olarak atanan isimlerin 23 tanesi AKP’li, 19’u ise ilahiyat mezunu.

Listedeki isimlerin pek çoğu görevli oldukları üniversitelerdeki usulsüzlüklerle de gündeme gelmişti.

Akademinin emanet edildiği isimler

♦ Melih Bulu

AKP Sarıyer İlçe Örgütü kurucusu ve AKP’nin “Sanal Akıncılar” adlı grubunun başı olan Melih Bulu, 2009’da Ataşehir Belediye Başkanlığı, 2015’te ise İstanbul Milletvekilliği için aday adayı oldu. İki girişimde de başarısız olan Bulu, 2021’de Boğaziçi’ne atandı.

♦ Verşan Kök

ODTÜ rektörlük seçimini kaybetmesine rağmen atanan Verşan Kök, ilk iş olarak üniversitenin döner sermayesinden şahsına yüzde 25’lik pay aldı. Erdoğan’ın talimatıyla hayata geçen yol projesi için 40 hektar ormanlık alanı yok edilmesine sebep oldu ve ÖTK’de yer alan 16 öğrencinin görevine son verilmesi gibi üniversitenin demokratik yapısına uymayan pek çok karara imza attı. Kök, LGBTİ+ yürüyüşlerinde getirdiği yasaklarla da adından söz ettirmişti.

♦ Mahmut Ak

Mahmut Ak, rektörlük seçimini Prof. Dr. Raşit Tükel kazandığı halde İstanbul Üniversitesi’ne atandı. İmam-Hatip mezunu olan Ak’ın Nakşibendi Cemaati ile yakın ilişkiler kurduğu biliniyor. Yemekhane kararlarıyla gündeme gelen Ak’ın yaptığı son zamdan sonra “Bir liraya karnımı doyurabilir miyim” sözleriyle akıllara kazınan üniversite öğrencisi Sibel Ünli intihar etti.

♦ Nükhet Hotar

14 yıl AKP Genel Başkan Yardımcılığı ve dört dönem milletvekilliği yapan Nükhet Hotar, 2018’de Dokuz Eylül Üniversitesi’ne rektör olarak atandı. İsmi pek çok kez AKP’li isimlere üniversitede kadro açmasıyla gündeme geldi.

♦ Necdet Ünüvar

Dört dönem AKP Adana Milletvekilliği yapan Necdet Ünüvar, 2020’de Ankara Üniversitesi’ne rektör olarak atandı. Ünüvar, Menzil tarikatının eski lideri Muhammed Raşid Erol için her ölüm yıl dönümünde “Rahmetli Seyda Hazretleri” diyerek paylaştığı taziye mesajlarıyla biliniyor.

♦ Ahmet Çamsarı

Mersin Üniversitesi Rektörü Ahmet Çamsarı, akrabalarını üniversitede kadroya almasıyla gündeme geldi. Bunun yanı sıra üniversite yönetimindeki pek çok ismin akrabasına da üniversitede kadro açıldığı ve üniversite içerisinde pek çok akıl dışı görevlendirmenin yapıldığı açığa çıkmıştı.

♦ Ahmet Kılavuz

İslam Enstitüsü mezunu Ahmet Kılavuz, 2019’da Uludağ ​Üniversitesi’ne atandı. Kılavuz’un önceki tecrübeleri Murakıplık ve Kelam ve İslâm Düşüncesi Asistanlığı. Aynı üniversitede akademisyen olan kardeşi Mehmet Kılavuz, 2017’de FETÖ gerekçesiyle ihraç edilip 2 ay sonra görevine iade edildi. Kılavuz, 45 çocuğun cinsel istismara uğramasıyla gündeme gelen Ensar Vakfı’nın etkinliklerinde konuşmacı olarak yer alan bir isim.

♦ Nihat Hatipoğlu

TV programcısı ilahiyatçı Nihat Hatipoğlu 2019’da Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’ne atandı. Hemen ardından bir önceki görevinde ‘haksız kazanç’ soruşturması geçiren Şerafettin Genç, üniversitede genel sekreterliğe getirildi. Geçtiğimiz günlerde de büro personeli ilanına başvuranlar arasından KPSS puanı en düşük olan aday seçildiği ortaya çıktı. Hatipoğlu; eşcinselliği “hastalık”, akraba evliliğini “helal” görmesi ve “Sokakta bira içen gençleri görünce hayrete düşüyorum” ifadeleriyle biliniyor.

♦ Kazım Uysal

Kazım Uysal, 2019’da Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’ne atandı. Uysal, geçtiğimiz yıl üniversitede gerici tarikat ve vakıflarla düzenlenen, Atatürk’e “Deccal” diyen Said Nursi’nin “üstat” olarak anıldığı kongrede balıkların göç döneminde yaptıkları hareketlere “Allah’ın hikmeti” diyerek gündeme geldi.

♦ Şafak Çomaklı

FETÖ okullarından olan Erzurum Aziziye Koleji mezunu Şafak Çomaklı, 2012’de AKP’li Aziziye Belediyesi’nde başkan danışmanlığı yaptı. Danışmanlığını yapmış olduğu Fatih Cengiz, FETÖ soruşturması kapsamında 2016’da tutuklandı. 2015’te Polis Akademisi Adli Birimler Enstitü Müdürü olarak görev yapan Çomaklı, 2018’de Anadolu Üniversitesi’ne rektör olarak atandı. Çomaklı’nın ilk icraatlarından biri Hukuk Fakültesi’nden iki akademisyeni görevden alarak Hukuk Dekanlığı’na ilahiyatçı profesör atamak oldu.

♦ Ömer Çomaklı

Şafak Çomaklı’nın akrabası ve 2007’de AKP’den Erzurum milletvekili aday adayı olan Ömer Çomaklı, 2016’daki rektörlük seçimlerde dördüncü sırada olmasına rağmen Atatürk Üniversitesi’ne atandı. Üniversite personellerinin akrabalarını kadroya aldığı iddialarıyla ismi pek çok kez gündeme geldi.

♦ Hasan Gönen

2009 yerel seçimlerinde AKP’den Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na aday olup seçimi kaybeden Hasan Gönen, 2011’de rektörlük seçimini Prof. Dr. Gaye Usluer’e karşı kaybetmesine rağmen Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’ne atandı. 2018’de 4 akademisyenin bir başka akademisyen tarafından öldürülmesinin ardından katil hakkındaki dilekçeleri işleme koymadığı iddiaları sonrasında istifa etti.

♦ Erhan Tabakoğlu

Trakya Üniversitesi Rektörü Erhan Tabakoğlu, 2018 Sayıştay raporuyla ortaya çıkan, tüketilmediği halde tüketilmiş gibi görünen tıbbi malzemelerden dolayı üniversite hesabındaki 6 milyon TL’lik açık ve mevzuata aykırı ek ödemelerle gündeme gelmişti. 6 milyon TL’nin akıbeti hala bilinmiyor.

♦ Hüseyin Bağ

Pamukkale Üniversitesi Eski Rektörü Hüseyin Bağ, eşini üniversitede sekreter yapmasıyla ve gündeme geldi. Ortaya çıkan olayın ardından görevden alınan Bağ’ın ilerleyen günlerde bir kişiye daha özel ilan açtığı ve üniversitenin yüzde 73 ortak olduğu şirkete kendisini genel müdür olarak atayarak 11 bin TL maaş bağladığı ortaya çıktı.

♦ İlker Çarıkçı

AKP Isparta İl Örgütü ile çok yakın temasları olan Süleyman Demirel Üniversitesi Rektörü İlker Çarıkçı; eşini, kardeşini, kardeşinin arkadaşını, kızının kayak eğitmenini ve müzik eğitmeninin eşini kadroya aldığı iddialarıyla gündeme gelmişti.

♦ Ahmet Hamdi Topal

2019’da Medipol Üniversitesi’nden Kastamonu Üniversitesi’ne rektör olarak atanan Ahmet Hamdi Topal, göreve başladıktan 3 gün sonra kuzenini müdür, okul arkadaşını ise rektör yardımcısı olarak atadı.

♦ Nuri Aydın

2018’de rektörlük için gereken en az üç yıl profesörlük yapma şartı kaldırılarak damat Berat Albayrak’ın arkadaşı Nuri Aydın, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü’ne atandı. Atamanın ertesi günü üç yıl profesörlük yapma şartı yeniden eklendi.

♦ Yavuz Ünal

2008-2015 yılları arasında Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’na seçilen Yavuz Ünal, Ondokuz Mayıs Üniversitesi’ne atandı. Ünal, 2016-2017 yıllarında ise Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı olarak görev yapmıştı.

♦ Ömer Pakiş

İlahiyat mezunu Ömer Pakiş, 2017’de Hakkari Üniversitesi’ne atandı. Pakiş, İlahiyat Fakültesi Dekanlığı döneminde 28 adayı eleyip oğlu Halit Ziya Pakiş’i fakültesine araştırma görevlisi olarak alarak gündeme gelmişti.

♦ Sedat Murat

İlim Yayma Cemiyeti Yüksek İstişare Heyeti’nde yer alan Sedat Murat, 2019’da Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi’ne atandı. Murat’ın Ensar Vakfı etkinliklerine konuşmacı olarak katıldığı biliniyor.

♦ Cevdet Erdöl

Sağlık Bilimleri Üniversitesi’ne geçtiğimiz yıl rektör olarak atanan Cevdet Erdöl, 2002 ve 2007’de AKP Trabzon Milletvekili seçildi. 2011’de AKP Ankara Milletvekili seçildi. 2004 yılı itibarıyla TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Başkanlığı görevinde bulundu.

♦ Yılmaz Can

2019’da Giresun Üniversitesi’ne atanan İlahiyat mezunu Yılmaz Can, 2014’te AKP Giresun Belediyesi başkan adayı, 2015’te ise AKP’den Giresun Milletvekiliği’ne aday adayı olmuş ancak seçilememişti.

♦ Ayşegül Saraç

2007’de AKP’den milletvekili adayı olan Ayşegül Jale Saraç, 2008’de rektörlük seçiminde üçüncü sırada olmasına rağmen Dicle Üniversitesi Rektörlüğü’ne atandı. 2016’da ise FETÖ soruşturması kapsamında görevden uzaklaştırıldı.

♦ Necdet Budak

2002’de CHP’den Meclis’e girerek AKP’ye geçen ve 2007’de AKP Edirne milletvekili olarak Meclis’e tekrar giren Necdet Budak, 2017’de Ege Üniversitesi’ne rektör olarak atandı.

♦ Mustafa Alişarlı

Samsun’un Terme ilçesinde AKP’den belediye başkan aday adayı olan Mustafa Alişarlı, 2017’de Abant İzzet Baysal Üniversitesi’ne rektör olarak atandı. Alişarlı, 2019’da bir süre veteriner olmasına rağmen üniversitesinin hukuk fakültesinde vekaleten dekanlık da yaptı.

♦ Mehmed Özkan

AKP’li Milletvekili Emine Nur Günay’ın kardeşi olan Mehmed Özkan, Boğaziçi’nin bir önceki rektörüydü.

♦ Suat Cebeci

2011’de AKP’ Sakarya Milletvekili Aday Adayı olan ilahiyatçı Suat Cebeci, 2018’de Yalova Üniversitesi’ne atandı.

♦ Aysun Bay Karabulut

AKP Malatya Milletvekili Öznur Çalık’ın kardeşi olan eski YÖK Başkan Danışmanı Aysun Bay Karabulut, 2018’de Malatya Turgut Özal Üniversitesi’ne atandı.

♦ Cem Zorlu

2011’de AKP Konya Milletvekili olan ilahiyatçı Cem Zorlu, 2018’de Necmettin Erbakan Üniversitesi’ne atandı.

♦ Hüsnü Kapu

2011’de AKP’den Kars milletvekilliğine aday adayı olan Hüsnü Kapu, 2018’de Kafkas Üniversitesi’ne atandı.

♦ Vural Kavuncu

Üç dönem AKP Kütahya Milletvekilliği yapmış olan Vural Kavuncu, 2018’de Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi’ne atandı. Kavuncu’nun 2019’da 10 Kasım törenine kırmızı mont ve yamalı pantolonla katılması tepki çekmişti.

♦ Mustafa Çalış

AKP’li eski vekil Havva Talay Çalış’ın eşi olan Mustafa Çalış, 2018’de Kayseri Erciyes Üniversitesi’ne atandı.

♦ Hamdullah Şevli

2015 yılında AKP Van Milletvekili Adayı olan Hamdullah Şevli, 2019’da Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’ne atandı.

♦ Aşkın Asan

2007’de AKP Ankara Milletvekili olan Aşkın asan, Avrasya Üniversitesi’ne atandı.

♦ Mazhar Bağlı

2015’te AKP Şanlıurfa Milletvekili olan Mazhar Bağlı, Nevşehir Hacı Bektaş Üniversitesi’ne atandı.

♦ Metin Aksoy

2015’te AKP Yozgat Milletvekilliği aday adayı olan Metin Aksoy, 2020’de Selçuk Üniversitesi’ne atandı.

♦ Aydın Durmuş

2017’de Batman Üniversitesi’nde rektörlüğe başlayan Aydın Durmuş, eşini ve oğlunu kadroya alarak gündeme gelmişti.

♦ Süleyman Baykal

Karadeniz Teknik Üniversitesi eski rektörü Süleyman Baykal, üç kızını, iki damadını ve bir yeğenini kadroya almasıyla gündeme gelmişti.

♦ Alim Yıldız

Sivas Cumhuriyet ​Üniversitesi​​​ Rektörü Alim Yıldız, rakip rektör adayını istifaya zorlamasıyla ve öğretim üyelerinin ve yöneticilerin akrabalarının çeşitli kadrolara atanmasıyla gündeme gelmişti.

♦ Ali Akdoğan

İlahiyat mezunu Ali Akdoğan, beş yıl İmam Hatip Lisesi’nde öğretmenlik yaptıktan sonra önce Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne araştırma görevlisi olarak, daha sonra ise Ordu Üniversitesi’ne rektör olarak atandı.

♦ Nihat Dalgın

Sinop Üniversitesi’ne atanan ilahiyat mezunu Nihat Dalgın, FETÖ’yle bağlantılı “Yeni Ümit” isimli dergideki yazılarıyla gündeme gelmişti.

♦ Musa Arıcan

“İmam Hatipler bir medeniyet projesidir” sözüyle hatırlanan Türkiye Yazarlar Birliği Genel Başkanı ilahiyatçı Musa Arıcan, 2020’de Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi’ne atandı.

COVID-19 salgını sebebiyle hala eğitime başlayamayan üniversitelerle ilgili olarak konuşan Cumhurbaşkanı, “İnşallah mümkün olan en kısa süre içerisinde yükseköğretimde de yüz yüze eğitim öğretimi başlatmayı hedefliyoruz” dedi.

Erdoğan’ın sözlerinde öne çıkan sözler:

• Türkiye uzun yıllardır eğitimin her kademesinde olduğu gibi yüksek eğitimde de sıkıntılar yaşamıştır. Ülkemizin potansiyeli ve ihtiyacı mevcut kapasitenin üstündeydi. Belki gafletten belki kasıttan, üniversitelerin yaygınlaştırılmasına, engel olunuyordu. Mesleki eğitimin önü kesilerek, bu çarpıklık daha aşağı kademelere doğru genişletiliyordu.
• Sözümüzü tuttuk ve 81 ilin tamamına üniversite kurulmasını sağladık. Toplam 207 kamu ve vakıf üniversitemiz, 176 bin akademik personeliyle 8 milyon 267 bin öğrencimize eğitim-öğretim veriyor. Gençlerin en büyük itiraf konusu olan harçları da biz kaldırdık.
• Lisans öğrencisi burs veya kredi ödemesini aylık 550 liraya çıkardık. Bu rakam yüksek lisans öğrencilerinde 1100 lira, doktora öğrencilerinde ise 1600 liradır. Bunları biz yaptık.
• ‘Ücretsiz eğitim’ hayalini gerçeğe dönüştürdük. Yurtların kapasitesinin arttırılmasında geç kalmadık, süratle herkese burs veya kredi vermeye kadar pek çok yeniliğe imza attık. İsteyen her gencimize yükseköğretim yolu açıldı. İnsan kaynağında ciddi açıklarımız bulunuyor. Henüz arzu ettiğimiz yere gelebilmiş değiliz.