Trabzonspor’un Kurucu Başkanı Nizamettin Algan’dan acı haber geldi. Trabzonspor’un Kurucu Başkanı ve Eski Divan Başkanı Nizamettin Algan 93 yaşında vefat etti.

Trabzonspor Kulübü, resmi twitter sayfasından Nizamettin Algan‘ın vefat haberini kamuoyu ile paylaştı.

“Nizamettin Algan’ı kaybettik Kulübümüzün kurucu üyelerinden, eski asbaşkanımız, eski sicil ve divan kurulu başkanımız, en uzun süre görev yapan yöneticilerimizden, Trabzon sporunun çınarı Nizamettin Algan’ın vefat haberini derin bir üzüntüyle öğrenmiş bulunmaktayız. Yakınlarının, sevenlerinin, camiamızın ve futbol ailesinin başı sağ olsun.” denildi.

Trabzonspor Divan Kurulu Başkanı Ali Sürmen de acı haberi kamuoyuna duyurdu.

Acı haberi Sürmen şu sözlerle paylaştı: “Değerli abimiz, Eski Divan Başkanımız ve kurucumuz sayın Nizamettin Algan hakkın rahmetine kavuşmuştur. Mekanı cennet olsun Ailesinin ve camiamızın başı sağ olsun”

93 yaşında hayatını kaybeden Nizamettin Algan 1967 yılında kurulan Trabzonspor’un kurucular listesindeki 20 üyesinden biriydi. 

Nizamettin Algan’ın cenazesi; Yarın (Pazartesi) Trabzonspor Kulübü’nde saat 11:00’da düzenleneceği ve öğle vaktinde İskenderpaşa Camii’nde kılınacak cenaze namazının ardından Maçka Yeşilyurt Köyündeki aile mezarlığına defnedileceği öğrenildi.

VİRA TRABZON HABER Ailesi olarak; Nizamettin Algan büyüğümüze Tanrı’dan rahmet, Algan ailesine ve Trabzonspor camiasına başsağlığı ve sabır dileriz….

NİZAMETTİN ALGAN

Nizamettin Algan 1930 yılında Maçka’nın (Yeşilyurt) köyünde doğmuş, ilk okulu Maçka’da, orta ve liseyi Trabzon’da bitirmiş, İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Yüksek Okulu’ndan mezun olmuştur. İstanbul’da okurken İdmanocağı’nın efsanevi genel sekreteri Sabahattin Kundupoğlu ile tanışmış, onun cemiyetinde bulunmuş, İTÜ ile İstanbul Amatör Ligi’nde futbol oynamış, Trabzon’a dönünce de yine Kundupoğlu tarafından 1964 yılında İdmanocağı’na yönetici olarak teklif edilmiş, akabinde de 1967 yılında kurulan bordo mavili Trabzonspor’un kurucu 20 üyesinden biri olmuş bir eski hekimdir.

40’lı yaşlardan itibaren erkeğin beyin sağlığı

40’lı yaşlardan itibaren erkeğin beyin sağlığı konusunda düşünmeyi dört bölüme ayırdım:

Kırklı yaşlar
Beynin cinsiyeti
Beyin-bilim ve değişen ‘beyin’ anlayışı
Kırklı yaşlarda beyin sağlığı

Kırklı yaşlar

Kırkların yaşamın en güzel yaşları olduğuna inananlardanım. Derler ki insan üç kez doğar; ilkinde annesinden, yirmilerinde seçimlerinden ve kırklarında hatalarından.

Elli yaşıma girdiğimde öğrencilerime ‘50 yılda hayattan ne öğrendim?’ konuşması hazırlayıp sunduğumda fark ettim ki 70-80 yaşların konuşmaları çok var ama 50 yaş konuşması yok. Belki 50 yaşındaki insanlar daha yaşayacaklarını kabul ediyor, gelecekte yaşanacak bu uzun yıllarla ilgili tahminlerde bulunmak istemiyorlar. Özellikle 40’lı yaşlarda gözler hep ufukta.

Cerrahlar için de kırklı yaşlar önemli bir dönemdir. Aykut Erbengi Hocam, “Cerrah ilk on yıl ameliyat yapmayı öğrenir, ikinci on yıl kimi ameliyat edeceğini öğrenir, üçüncü on yıl ise kimi ameliyat etmeyeceğini öğrenir” derdi. İşte bu üçüncü cerrahi on yıl 40’lı yaşlarla başlar.

Beynin cinsiyeti

Kadın ve erkek beyinlerinin farklı olduklarına dair yaygın bir kabulleniş vardır. Bu kabulleniş doğrultusunda, yöntem olarak incelenen bütünü (‘insan’ı) parçalara (cinsiyetlere) ayırıp parçaların farklılıkları üzerinden analiz yapan Bacon-Descartes-Newton bilimsel yöntemi, bütün-parça ilişkisini de göz ardı ederek, beynin cinsiyetinin olduğunu öne sürer ve ‘insan beynini’, kadın beyni ve erkek beyni diye ikiye ayırır. Hipotezi bu paradigmaya göre kurguladığınızda sonuçlarınız da bu hipotezi destekler nitelikte olur. Ben de bu kültürün bir üyesi olarak bu kabullenişteydim, aşağıda değineceğim beyin-bilim gelişmelerini yaşayıncaya kadar.

Meslek yaşantısında yaklaşık 20 binden fazla beyni bizzat görmüş bir kişi olarak sadece beyinden o kişinin cinsiyetini anlayamam. Mikroskop altındaki beyin dokusunun da incelenmesi sonucunda da cinsiyet ayrımı yapılamaz. Genetik analiz X ve Y kromozomları tayiniyle ancak bunu yapar, ama bu sadece karaciğer, mide ya da dalağın erkekliği ya da kadınlığı kadar önemli bir cinsiyet tayinidir.

Beyin, yalın biyolojik organ olarak, muhtemelen kadın ya da erkek beyni diye farklılık göstermiyor. Beyni yarattığı zihin ile karıştıran ya da ayıramayan bilimsel yöntem nedeniyle bu hatayı yapıyor olabiliriz.

Beynin yarattığı nörozihin (=connectome) bağlantısallık yapısında bir cinsiyet farklılığı vardır ancak bu insan olmanın ortak bütünlüğünün içinde silikleşebilecek, kültürün önemsediği ve yüklediği kadar keskin bir farklılıktır. Beynin bağlantısallık ağının kodladığı bir üst enformasyon paradigması olarak nörozihin (=connectome) esas olarak epigenetik yani kültürel faktörler ile belirlenir. Örneğin, öğretmenlik eğitimi almış bir erkeğin nörozihninin müzisyen bir erkek nörozihni ya da öğretmenlik eğitimi almış bir kadın meslektaşının nörozihni ile karşılaştırıldığında; hemcinsi olan müzisyenden daha çok benzer eğitimi aldığı kadın meslektaşının nörozihnine benzeyeceği bağlantısallık biliminin sonucudur.

Beyin-bilim ve değişen ‘beyin’ anlayışı

Beyni, bedenin fizyolojik dengesini sağlayan organ olarak tanımlayıp ‘beyin nedir?’ sorusuna biyolojik paradigma içinde yanıt aradığımızda biyolojik mekanizmalar üzerinden giden çok yanıt var. Bu genetik-biyolojik temelli bağlantısallık ağı, Bacon-Descartes-Newton kültürünün çocukları olan bizler için anlaşılması görece kolay olan, netlik hissi veren anlayış katmanı. Bu katmanda, “Beynin yaşlanmasını nasıl önleriz? Hipertansiyon beyin kanamasına yol açar mı? Kolesterol yüksekliği ileri yaşlarda zekayı olumsuz etkiler mi? Beslenme yöntemlerinin hangisi beyni genç tutar?” gibi sorular ve yanıtları var. Bu alan fizyoloji, moleküler biyoloji ve genetiğin esas tutulduğu, sorulara verilen yanıtların deterministik ilkelere göre verildiği; tümdengelim ve tümevarım bilimsel yöntemlerinin esas alındığı kavramların çizdiği bir harita çiziyor.

Diğer yandan özellikle son 5 yılda beyin-bilim alanındaki gelişmeler beynin, bedenin homeostasis=fizyolojik denge halini sağlayan organ olmanın ötesinde zihin yaratan bir organ olduğu tanımını oluşturdu. Beynin enformasyon işleyen bağlantısallık yapısının ve özellikle bu ağsal yapının matematiği anlaşıldı.

Beyin-bilimciler olarak 2010’lu yılların başlangıcında, 100 milyar nöron ve 100 trilyon bağlantısallık (sinaps) yapısı ile en etkin bilgi işleyen sistemin beyin olduğunu düşünüyorduk. Oysa bağlantısal bütünsellik adını verdiğimiz bilim yöntemi nörobilim alanının önderliğinde geliştikçe ve bu yöntem, yaşamın bağlantısal yapısına uygulanabilir hale gelip sonuçlar alındıkça en etkin bilgi işleme sisteminin insan beyni değil, yaşamın kendisi olduğunu anladık. Yani beyin, varlığın yaşam ağının bağlantısallığı içerisinde ‘varoluşunu’ sağlayan zihni oluşturarak, yaşantı yaratma sürecinin, yaşamın bağlantısallığıyla entegrasyon sürecinin bilgi işleme organı olarak tanımlanır oldu.

Burada iki tür ‘beyin sağlığından’ bahsetmek zorunluluğu doğuyor. Bacon-Descartes-Newton Biliminin oluşturduğu, günümüz dünya uygarlığını esasta yaratan kültürünün ‘biyolojik nitelikli beyin’ sağlığı kavramı ile Bağlantısal Bütünsellik Biliminin (Connectome-Laniakea-Epigenetik) oluşturduğu ve yakın geleceğin olası kültür seçeneklerinden-değişimlerinden biri olacağı görülen ‘Yaşamdaşlık Kültürünün’ ‘bilgi işleyen ağsal yapılı bir sistem olarak beyin’ sağlığı farklı nitelikler taşıyor.

Var olan uygarlığımız insanlığın yaratabildiği en üst düzey nitelikleri taşır. Ben, insanın yaşam süresini neredeyse 30-40’lardan 80’li yaşlara ulaştıran, 7,5 milyar insanı dünyamız üzerinde besleyebilip yaşayabilmesini sağlayan ‘Bacon-Descartes-Newton’ kültürünün sonucu olarak var olan günümüzün yorgun uygarlığına takdirle ve şükranla bakıyorum. Ancak ‘yaşamın insan için’ olduğu kabullenişi üzerine inşa edilen, ‘birlikte var olmayı değil de sahip olmayı’ hedefleyen uygarlığımızın, dönüşüme gerek duyduğunu, en sabırlı öğretmen olan ‘yaşam’ın yeni korona virüs salgını ile bize bunu anlatmaya çalıştığını düşünüyorum.

‘Sahip olmak’ uygarlığının dönüşüm dönemiyle kesişen ömürlerimizde, 40’lı yaşlılar, gelecekte yaşayacağımız yaşam biçimleri konusunda seçimler yapacak. Bu seçeneklerden biri bağlantısal bütünsellik bilimsel yönteminin kültürel sonucu olabilecek, “yaşamdaşlık”tır.

Yaşamdaşlık anlayışında yaşam insan için değil, insan yaşam içindir ve yaşam hiyerarşik yapı içermeyen, iç içe var olan kodlama sistemlerinden oluşur. Yaşamın yapıtaşı atom değil enformasyondur ve yaşamın bütünlüğünü oluşturan enformasyon işleyen sistemler hep yeni ağlar oluşturarak yeni bilgi örüntüleri yani ‘zeka’ oluştururlar. Beyinde plastisite adını verdiğimiz bu yeni nörozihin ağları oluşumunun genetik düzeydeki adı mutasyon, genel anlamıyla enformatik terminolojide de autopoiesis (=özyaratım, kendi-yapılanma)’dir.

Kırklı yaşlarda beyin ve nörozihin (Connectome) sağlığı

Kırklı yaşlarda beyin sağlığını, bilimsel yöntemdeki değişiklikler doğrultusunda ana hatları ile iki kümeye ayıralım:

a- Biyolojik organ olarak bedenin sağlayan bu organik yapının genetik, biyolojik hastalıkları
b- Beynin yaşantı üretebilme becerisindeki hastalıklar

Aslında nörozihin, biyolojik anlamda beyni de kapsar. Hastalık tanımını da burada yeniden gözden geçirmek gerek. Bağlantısallık bilimine göre hastalık yaşantı üretememe ya da yaşamın akışına uyumlu yaşantı üretememe durumu olarak tarif edilmeli. Sözgelimi 2-3 yaşında, çevresiyle iletişimi sorunlu bir çocukta, sorun biyolojik nitelikte, beynin işitme sinirindeki yapısal bir hastalık olabilir, işitmenin sinir yolları sağlam ama otizm gibi bir bağlantısallık hastalığı olabilir ya da ailedeki şiddetli sorunlara karşı çocuğun geliştirdiği bir savunma olabilir. Birinci ilk gruba, diğerleri ikinci gruba örnektir.

Yaşamın akışına uyumlu varoluşu üretememe, beynin yapısal bir sorununa bağlı olabilir. Örneğin bir anevrizma kanaması sonrasında gelişen beyin dokusu yıkımına bağlı konuşma yetisinin sözgelimi yaklaşık 100 kelimeye sınırlanması bozukluğu ve bunun sonucunda oluşan yaşantı oluşturma engeli daha kolay anlaşılır. Ama içinde bulunulan kültür ağında çoğu zaman kişinin ya da onun adına başkalarının yaptığı yanlış seçimlerin sonucunda sözcük dağarcığının 100 kelimeyle sınırlı kalması da nörozihnin bir bağlantısallık hastalığı olarak kabul edilmelidir. Sebep- leri çok farklı da olsa konnektomun yapısal niteliği açısından benzer ‘enformasyon işleme hastalıkları’ olarak düşünülebilirler.

İşte daha çok yaşam dediğimiz enformasyon ağı içindeki varoluş seçimlerine bağlı ‘nörozihin=konnektom sağlığı’ 40 yaşın, belki de, yaşam kalitesini belirleyen en önemli sağlık alanıdır. Ne demiştik ‘İnsan üç kez doğar: İlkinde annesinden, yirmilerinde seçimlerinden ve kırkla- rında hatalarından’. Bunu düzeltelim, çünkü kırklı yaşlarda çağdaş insan artık daha çok kendi seçimlerini yapabilir hale gelmiştir: ‘İnsan üç kez doğar: İlkinde annesinden (genetik), yirmilerinde kültürün kendisi için yaptığı seçimlerden (epigenetik) ve kırklarında kendisinin yaptığı se- çimlerden (bağlantısal bütünsellik içinde varoluş)’.

Bacon-Descartes-Newton kültürünün kırk yaş insanı çoğu zaman yaşam kalitesini artıracak yöntemleri, daha bilinir olarak gözüken biyolojik anlamdaki beyin dokusu sağlığında arar. Oysa yanıt beyin dokusu sağlığından ziyade, enformasyon işleyen bir sistem olarak yaşam ağının içinde var olup yaşantı üreten zihin bağlantısallığında olabilir. Beyin sağlığı için, beynin erken yaşlanmasını önlemek için öneri isteyenler mesela, ‘Covid-19’a karşı kelle-paça’ ya da ‘zeki kalmak istiyorsanız Omega-3’ tarzında hazır reçete arayışında olabilirler, çünkü neo-liberal kapitalist ekonominin global tüketicileri olarak ‘sahip olma’ isteğimizi körükleyenlerin ‘aydınlattığı’ yerde arayıştayız. (Bağlantısal bütünsellik bilimsel yöntemi ve onun geliştirmekte olduğu yaşamdaşlık kültürü belki bize yanıtları nerede arayacağımızı gösterebilir.)

Beyin Dokusunun Yaşlanma Süreci ve Bununla İlişkili Hastalıklar konusunda yararlı olduğuna inandığım Türkçe yayınların kısa içeriklerini sizlere sunuyorum:

1) Yaşlanma ve Yaşlılıkla İlgili Nörolojik Hastalıklar (Keskin ve ark., 2016)

Meslektaşlarım Ahmet Onur Keskin, Gülgün Uncu, Anıl Tanburoğlu, Demet Özbabalık Adapınar’ın 2016 yılındaki derlemeleri yaşlanma, yaşlılık, demans, Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, inme anahtar kelimeleri konusunda ve aşağıdaki özetle yazılmış.

Yaşlanma, karmaşık bir biyo-psiko-sosyal süreçtir. (…) Yaşlılıkta, nörodejeneratif hastalıkların ve inmenin insidansı artar. (…) Yaşlının kognisyonunda eskisine göre fark edilen bir azalmanın, yaşlılığın normal bir sonucu mu yoksa Alzheimer hastalığı gibi bir nörodejeneratif hastalığın erken belirtisi mi olduğunu cevaplamak giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu derlemenin amacı, yaşlılık ve yaşlılığın sinir sistemi üzerine olan etkilerini özetlemek ve yaşlılıkta belirgin olarak insidansı artan hastalıkları belirleyip, bu hastalıkları genel bir bakış açısıyla değerlendirmektir.

2) Beyin Yaşlanmasının 16 Sebebi (CNNTürk, 2016)

Bu yazıda beyin sağlığı konusunda ‘hap bilgi’ arayışındakiler için Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ Hocanın güzel özetleyip sunduğu 4’ü genetik 16 risk faktörünü bulacaksınız.

“1. Ailenizde Alzheimer hastalığı ya da herhangi bir türden bunama (demans) hastası varsa!

2. Alzheimer, demans ya da bunama ile ilgili yapılan genetik testlerde annenizden ya da babanızdan gelen 19. kromozomunuzun hastalık taşıdığını söyleyen tek APOE4 ya da her ikisinden gelen çift APOE4 gen parçacıklarınız varsa!

3. Ailenizde uzun yıllardan beri tedavi görmekte olan bir şizofreni ya da depresyon hastası varsa!

4. Şizofreni, depresyon, tanıları aldıysanız!

5. Bilinç kaybına neden olan tek, bilinç kaybına neden olmasa da birkaç kez kafa travması yaşamışsanız!

6. Uzun zamandır alkolle aranız iyi ise!

7. Sigara içiyorsanız!

8. Şeker, tansiyon ve yüksek kolesterolünüz varsa!

9. Eğer kalp hastasıysanız ya da bir kalp atağı geçirmişseniz!

10. Bir beyin damar hastalığı geçirdiyseniz!

11. Tiroid beziniz yeterli çalışmıyorsa!

12. Kansızlık varsa ve kanınızda B12 vitamini düşükse!

13. En az haftada 2 kezden ortalama olarak da 30 dakikadan az egzersiz yapıyorsanız!

14. Tuz ve karbonhidrattan zengin besleniyorsanız!

15. Çalıştığınız işte ya da evde yeni şeyler öğrenmiyorsanız!

16. Okula gitmediyseniz ya da okulu bitirdikten sonra kitap sayfası açmamışsanız!

Beyninizin erken yaşlanmasına göz yumuyorsunuz.”

3- Predicting mortality from 57 economic, behavioral, social, and psychological factors. (Mortalitenin 57 ekonomik, davranışsal, sosyal ve psikolojik faktör ile tahmin edilmesi) (Puterman ve ark., 2020)

Bu yazıyı hazırladığım günlerde, “En az 6 yıl takipleri sonucunda kaybedilen 13.611 kişinin, vefat nedeni ne olursa olsun, ölümleriyle ilişkili olabilecek 57 ekonomik, davranışsal, sosyal ve psikolojik faktörün” araştırıldığı önemli bir çalışma yayınlandı. (Bu 57 faktörün etkilerini gösteren tablonun tamamının Türkçeleştirilmiş halini Prof. Dr. Murat Binbay’ın kitabında sunuyorum.)

Bu yazıda en olumsuz faktörler olarak şunlar saptanmış (sırasıyla):

• Sigara içmek
• Boşanmış olmak
• Aşırı alkol tüketimi
• Fakirlik
• İşsizlik
• Geçmişte sigara kullanmış olmak
• Yaşamdan yeterince tat alamıyor olmak
• Hiç evlenmemiş olmak
• Gıda yardımı geçmişi
• Yaşama karşı olumsuz tavır
• Aile fertleri ve çocuklarla olumsuz ilişkiler

Kırklı yaşlar ve sonrasının tatminkar geçebilmesinin nasıl mümkün olabileceğini bir nörobilimci gözüyle sunmaya ve sizleri bağlantısal bütünsellik bilimini ve yaşamdaşlık kültürünü seçmeniz için beyin ve nörozihin sağlığı üzerinden ikna etmeye çalıştım.

İnsanoğlu aydınlanma ile ‘birey’ olmayı, ulus devlet ile ‘yurttaş’ olmayı, sonra vergi ödeyen ‘vatandaş’ olmayı, neoliberal kapitalizm ile ‘global tüketici’ olmayı öğrendi. Uygarlığımızın geldiği kavşak döneminde de seçeneklerden biri ‘yaşamdaş’ olmayı öğrenmesi.

Yaşamdaşlığın; merak, iyilik ve yaratıcılık üçlüsü üzerinden Spinoza’nın anlamak ve bilmek sevincine uzanan akıcılığının (Balanüye, 2017); dönüşmek zorunda olan uygarlığımızın, sahip olmak için çok çalışkan ve çok zeki olmak düsturunun üzerine eklemlenmesini dilerim.

KAYNAK : https://www.herkesebilimteknoloji.com/

PROF. DR. TÜRKER KILIÇ

Prof. Dr. Türker Kılıç; beyin cerrahisi profesörüdür. Hacettepe, Marmara ve Harvard
Üniversitelerinde eğitim alan Dr. Kılıç; bilim doktorasını ise anatomi alanında tamamlamıştır.
Prof. Kılıç 2015 yılında Avrupa Bilim ve Sanat Akademisine seçilmiştir. 2012 yılından
beri Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Kurucu Dekanı olarak eğitim ve araştırma
çalışmalarını sürdürmektedir. Prof. Kılıç, başta Harvard Tıp Fakültesi, Yale, Milano Politeknik
ve Johns Hopkins Üniversiteleri olmak üzere 10’dan fazla üniversitede konuk öğretim
üyesi olarak ders vermiştir. Kılıç, 100’ün üzerinde mesleki başarı ödülüne layık görülmüş olup,
bu ödüller arasında 1999’da aldığı Avrupa Beyin ve Sinir Cerrahisi Derneği Bilimsel Araştırma
Ödülü ile 2001 ve 2005’te aldığı Amerikan Beyin ve Sinir Cerrahisi Dernekleri Birliği’nin
Tümör Araştırma Ödülleri bulunmaktadır. Dr. Kılıç 2019 Mayıs ayında Dünya Bilim ve Sanat
Akademisi üyeliğine aday gösterilmiştir. H-indeksi 34 olan ve 200’ün üzerinde bilimsel yayını
3.800+ atıf almış olan Dr. Kılıç, çeşitli Beyin Ameliyatı Yöntemleri ve Beyin Tümörlerinde
kullanılan Glivec isimli ilacın buluşuna önemli katkı sahibidir. Türkiye’de Gamma-Knife Işın
Cerrahisi, Tümör Bankası, Ameliyathane MR tekniği uygulamalarını ilk başlatanlardandır.
Bilimsel araştırmaları yanında, Tıp Eğitimi ve Bilim Eğitimi konularında çalışmakta olan Prof.
Dr. Türker Kılıç’ın bilim ve bili eğitimi konulu konuşmaları internet üzerinden 10 milyondan
fazla kişi tarafından izlenmiştir. Dr. Kılıç, 2020’de kurulan İstanbul Nörolojik Bilimler
Enstitüsü’nün de (Nöro-İstanbul) kurucu başkanı ve Şubat 2021 Ayrıntı Yayınlarından
yayımlanan Yeni Bilim: Bağlantısallık, Yeni Kültür: Yaşamdaşlık başlıklı kitabın yazarıdır

Kaynaklar:

Halk arasında ‘çeken akıntı’ olarak bilinen “rip akıntısı” Karadeniz’de 10 yılda 304 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. En fazla boğulma vakası Samsun’da görülürken en az vaka ise Artvin’de gerçekleşti. Giresun Üniversitesi‘nden Doç. Dr. Mustafa Serkan Abdüsselam, vakaların yıldan yıla arttığını belirterek “Yaş bakımından incelersek; vakaların yüzde 70’i, 30 yaş altı. Boğulma olaylarının yüzde 80’i erkek, yüzde 20’si kadın” dedi.

Her yıl yüzlerce kişinin denizde boğulup hayatını kaybetmesine neden olan “rip akıntısı” en çok Karadeniz Bölgesi’nde görülüyor. Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı sorumluluk sahasındaki Samsun, Artvin, Bartın, Düzce, Giresun, Kastamonu, Ordu, Rize, Sakarya, Sinop, Trabzon, Zonguldak‘ta 2012-2022 yılları gerçekleşen 554 vakada, sahilden denize giren 648 kişiden 304’ü boğuldu.

BOĞULMA VAKALARI EN FAZLA SAMSUN, EN AZ ARTVİN’DE

Verilere göre; boğulma tehlikesi geçiren 523 erkekten 276’sı, 125 kadından 28’i hayatını kaybetti. Boğulma riski geçiren 439 kişinin 30 yaş altı, 212 kişinin ise 18 yaşından küçük olduğu verilere yansıdı.

İllere göre en fazla boğulma vakaları sırasıyla Samsun, Trabzon, Ordu, Giresun, Sakarya, Bartın, Zonguldak, Sinop, Düzce, Kastamonu, Rize ve Artvin’de yaşandı. Samsun’da 98 kişi, boğulma nedeniyle hayatını kaybetti. Ölümün en az yaşandığı Artvin’de ise 4 kişi boğuldu. Sahilden denize girip, hayatını kaybedenlerin illere göre dağılımında; Orta ve Batı Karadeniz şehirleri öne çıktı.

PANDEMİDE YÜZDE 16’YA GERİLEDİ

Boğulma vakaları en az 18 vaka ile 2012 yılında yaşanırken, en fazla ise 93 olayla 2022 yılında gerçekleşti. Pandeminin başladığı 2019 yılından itibaren boğulma olayları keskin bir düşüş ile 16’ya geriledi. Salgının etkisini yitirdiği 2021 yılında da 46’ya yükseldiği gözlemlendi.

‘BOĞULMA ORANLARI YAZ AYLARINDA ARTIYOR’

Verilerde; hava ve deniz suyu sıcaklığına bağlı olarak boğulma olaylarının yaz aylarında arttığı görüldü. Mayıs ve ekim ayları arasında gerçekleşen sahilden denize girme olaylarında; boğulma tehlikesi temmuz aylarında 101, ağustos aylarında 107 kişi ile en yüksek seviyelere ulaştı. Hafta içi ve hafta sonunda ölüm oranları yüzde 50’şer olurken; kurtulma oranları hafta içinde yüzde 57, hafta sonunda ise yüzde 43 oranlarında gerçekleşti. Günlere bakıldığında ise boğulma vakaları 189 olay ile en fazla pazar günü yaşandı.

‘BOĞULMA VAKALARI YILDAN YILA ARTIYOR’

Karadeniz’de boğulma vakalarını azaltmak için proje hazırlığında olan Giresun Üniversitesi Artırılmış Gerçeklik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Mustafa Serkan Abdüsselam, Öngörü Araştırma Merkezi ile yürütecekleri ortak çalışmada; Karadeniz’de ‘rip akıntısı’ riskini analiz edip, öğretici uygulamalar geliştireceklerini söyledi.

Çalışmasından istatistik bilgiler paylaşan Doç. Dr. Abdüsselam, “2012 ile 2022 yılları arasında kolluk kuvvetlerinin Karadeniz bölgesinde tutmuş olduğu boğulma vakaları, ne yazık ki yıldan yıla artıyor. Yaş bakımından incelersek; vakaların yüzde 70’e yakını 30 yaş altı, bunların da yüzde 50’ye yakını 18 yaş altında. Bazı olaylarda birden fazla bireyin boğulma yaşadığını söyleyebiliriz. Bu da yaklaşık yüzde 90 ila yüzde 10 dağılımı gösteriyor” dedi.

‘TEMMUZ VE AĞUSTOS AYLARINA DİKKAT ETMELİYİZ’

Batı Karadeniz’de ölüm oranlarının daha yüksek olduğunu belirten Doç. Dr. Abdüsselam, “Cinsiyet açısından, boğulma olaylarının yüzde 80’i erkek, yüzde 20’si kadın. Erkeklerin yüzde 50’ye, kadınların ise yüzde 75’e yakını boğulma olaylarından kurtuluyor. Aylara bakarsak, yoğunluk bakımından temmuz ve ağustos aylarına çokça dikkat etmeliyiz. Yaşamı yitirme olaylarını baz alırsak; kolluk kuvvetleri Samsun ilinin en yüksek seviyede olduğunu, 98 boğulma vakasının yaşam yitirmeyle sonuçlandığını rapor etmiş. En düşük ilimiz ise Artvin, 4 olayla ifade edilmiş. Boğulma olayları ile yaşam yitirme oranında Batı Karadeniz’in daha yüksek orana sahip” diye konuştu.

Harvard Üniversitesi Fizik Bölümü’nde doktora çalışmalarını tamamlama aşamasına gelen 26 yaşındaki Furkan Öztürk’ün 4 milyar yıl önce yaşamın nasıl başladığına dair gizemlerden birini ortaya çıkardığı keşfi, bilim dünyasında büyük heyecan yarattı.

Genç Türk fizikçinin çalışması, prestijli akademik yayın organlarında “çığır açıcı keşif” şeklinde duyurulmaya başlanırken, keşfin Dünya’da yaşamın nasıl başladığına ve uzayda yaşama kadar birçok gizeme ışık tutması bekleniyor.

Fransız kimyager Louis Pasteur, 1848’de yaşam için gerekli olan bazı moleküllerin, tıpkı sol ve sağ ellerde olduğu gibi birbirinin “ayna görüntüsü formlarında” bulunmasına ilişkin “homokiralite” kavramını ortaya atmış ancak bu özelliğin kökeni, 175 yıldır yapılan çalışmalara rağmen anlaşılamamıştı.

Science Advances dergisinde makaleleri yayımlanan başyazar Öztürk ve ekibi, keşifle manyetik mineraller üzerinde RNA öncüsü molekülleri kristalize ederek RNA’nın yapıtaşlarını yalnızca sağa veya sola doğru kıvrılan bir sarmal halinde elde etmeyi başardı.

TÜRK FİZİKÇİDEN ÇIĞIR AÇAN KEŞİF

Nobel ödüllü biyokimyacı Jack Szostak, Öztürk ve ekibinin çalışmasını, “Bu gerçekten çığır açıcı bir keşif. Homokiralite, yaşamın başlayabilmesi için olmazsa olmazlardan ve bu yeni keşif bu probleme çok mantıklı bir çözüm sunuyor.” şeklinde yorumladı.

Genç Türk bilim insanının yaşamın kökeni üzerine yaptığı deneyler ile doğa bilimleri alanında hala cevaplanması gereken 125 sorudan birinin de yanıtlanmış olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.

BİLİMİN CEVAP ARADIĞI EN BÜYÜK GİZEMLERİN BAŞINDA GELİYOR

Bilkent Fen Fakültesi Fizik Bölümü mezunu ve Harvard Üniversitesi Fizik Bölümünde doktora programını tamamlama aşamasına gelen Furkan Öztürk, soruları yanıtladı.

Doktorasının ilk iki senesinde farklı bir konu üzerine çalıştığını ancak sonrasında doktora konusunu ve danışmanını değiştirdiğini anlatan Öztürk, yaklaşık 2,5 yıldır hayatın başlangıcı üzerine çalışmalar yürüttüğünü dile getirdi.

Dünya’da yaşamın nasıl ortaya çıktığının ve ilk canlı hücrelerin nasıl oluştuğunun bilimin cevap aradığı en büyük gizemlerin başında geldiğine işaret eden Öztürk, “Yaklaşık 4 milyar yıl önce, Güneş sistemi ve Dünyamız oluştuktan kabaca 500 milyon sene sonra, Dünya’da yaşamın ilk izlerini görmeye başlıyoruz. Peki, yaşam nasıl ortaya çıktı, hangi kimyasal ve fiziksel süreçler yaşamı tetiklemiş olabilir? Doktora çalışmamda bu sorulara açıklık getirebilecek deneysel çalışmalar yaptım.” diye konuştu.

En prestijli bilim dergilerinden Science’da çıkan bir haberde “çığır açıcı keşif” başlığıyla duyurulan bir dizi makalenin birinci yazarı Türk fizikçi Furkan Öztürk, “Araştırmam, yaşamın kökenine dair önemli, ancak karanlıkta kalmış bir problem üzerine. Bu problemin ismi homokiralite yani yaşamı oluşturan moleküllerin sağ veya sol elli olma durumu, bildiğimiz haliyle yaşamın bir özelliği.” dedi.

Homokiralitenin yaşamın kökeni araştırmalarında karanlıkta kalmış büyük bir problem olduğuna işaret eden Öztürk, Science dergisinin 2005’te yayımladığı bir sayıda bu problemi doğa bilimlerinin en büyük 125 problemi arasında gösterdiğini aktardı.

MANYETİK YÜZEYLER YAŞAMIN KÖKENİNDE ROL OYNUYORMUŞ

Öztürk, yaptıkları deneylerle homokiraliteye yol açan fiziksel etkileşimin ne olabileceğini gösterdiklerini belirterek, şöyle devam etti:

“Bizim aradığımız şey, kiral simetriyi, yani ayna simetrisini, kırabilecek fiziksel bir etkileşimdi. Çalışmalarımız ortaya koydu ki tabiatta bolca bulunan manyetik mineraller yani bir anlamda doğal mıknatıs özelliği gösteren taşlar, bu simetrinin kırılmasına yol açabilir. Yaptığımız deneyler, manyetik yüzeylerin kiral moleküller ile çok güçlü bir şekilde etkileştiğini ve manyetizmanın homokiraliteye yol açmış olabileceğini gösteriyor. ‘Yaşamın kökeni’ problemi adeta bir bulmaca gibi, elde ettiğimiz sonuçlar bu büyük bulmacanın önemli bir kısmının çözümüne yönelik ciddi bir adım. Surda bir gedik açtık, devamının da geleceğine inanıyorum.”

DÜNYA DIŞINDA YAŞAM ARAYANLARA BU BİLGİLER IŞIK TUTACAK

Keşfinin, Science ve Nature gibi dergilerin yayınlarında yer almasına ve büyük bir heyecan uyandırmasına ilişkin Öztürk, şöyle konuştu:

“Bu keşifle hayatın başlangıcına dair bilmediğimiz çok önemli bir gizeme ışık tuttuk. Yaşamın nasıl ortaya çıktığı tabiattaki en büyük gizemlerden bir tanesi. Bu problemi bir yapboz gibi düşünün. Bu yapbozun parçalarının nerelere oturacağını tam olarak bilemiyoruz. Çünkü 4 milyar yıl öncesine dair elimizde çok fazla direkt kanıt yok. Biz aslında yaptığımız çalışmayla yaşamın başlangıcına dair çok büyük bir parçayı yerine koymuş olduk. Etrafında şekillenecek diğer bilgilerin ne olacağını henüz bilmiyoruz. Ama eminim ki bu keşif, başka sorulara cevap bulmamızı da sağlayacak ve yaşamın kökenine dair ilginç ipuçları verecek. Belki de başka gezegenlerdeki olası yaşam formları ile ilgili bilgiler verecek. Yani biz eğer Dünya’da yaşamın nasıl oluştuğunu tam olarak anlarsak, o zaman hangi koşullar altında yaşamın ortaya çıkabileceğine dair de daha fazla bilgiye sahip olacağız. Bu bilgiler bizi Dünya dışında yaşamı ararken yönlendirebilir. Yani Dünya’daki yaşamı anlamak, Dünya dışında başka bir yaşam formu keşfetmemize de yardımcı olabilir. Bunu kesin olarak söylemek tabii ki zor ancak bu mümkün.”

“HAYALİM, LABORATUVARDA PROTO-HÜCRE OLUŞTURMAK”

Yaptığı buluşun ileride bilim dünyasında başka ne gibi kapılar aralayacağına ilişkin soru üzerine Öztürk, “Açıkçası bu keşfin bizi artık laboratuvar ortamında yaşamı oluşturabilecek aşamaya kadar getirebileceğini düşünüyorum. Benim hedefim yaşamın başlangıcındaki koşulları laboratuvar ortamında tekrar oluşturmak ve yaşamın nasıl oluştuğunu gözlerimle görebilmek.” dedi.

Yaşamın temel özelliklerini gösteren ve canlı diyebileceğimiz en temel yapıları, yani “proto-hücreleri” oluşturmayı hedeflediğini dile getiren Öztürk, şunları kaydetti:

“Mineraller gibi, karbon temelli moleküller gibi, canlı olduğuna dair hiçbir emare göstermeyen şeylerden canlılık özelliği gösteren öncü hücrelerin oluşmasından bahsediyorum. Yani öyle bir şey olsun ki yaşamın temel özelliklerini göstersin. Kendi kendini kopyalayabilsin ve metabolik faaliyet göstersin. Çevresi ile ilişki halinde olan, belki de bir hücre zarı içinde izole olmuş, RNA bazlı genetik bir kodu olan ve basit metabolik aktiviteler gösterebilen öncü hücrelerden, yani proto-hücrelerden, bahsediyorum. Benim hayalim bunları oluşturmak.”

DNA’DAN SONRAKİ EN BÜYÜK GİZEM Mİ ÇÖZÜLDÜ?

“DNA’nın bulunmasından sonra yaşama dair en büyük keşif sizinki mi” sorusuna Öztürk, “Bunu ben söyleyemem. Onu bilim insanları takdir edecektir. Bu tarz şeyleri söyleyebilmek için daha çok erken. Ama hayatın başlangıcı araştırmalarındaki en büyük problemlerden biri olarak düşünülüyordu bu konu. Bunu rahatlıkla söyleyebilirim.” ifadesini kullandı.

“İYİ Kİ 93 YAŞINA KADAR YAŞAYIP BU PROBLEMİN ÇÖZÜMÜNÜ GÖRMÜŞÜM”

Furkan Öztürk, Harvard ve pek çok üniversiteden akademisyenin kendisini arayarak tebrik ettiğini, yakın zamanda buluşu üzerine bir belgeselin de çekildiğini ve çalışmasının Nature, Science ve diğer bilimsel kanallarla bilim dünyasında duyurulmaya devam edildiğini söyledi.

Öztürk, Harvard’da yaptığı bir konuşmayı, şu anda Türkiye’deki biyoloji kitaplarında da yer alan ve DNA’nın nasıl kopyalandığını keşfeden 93 yaşındaki ünlü moleküler biyolog Matthew Meselson’un takip ettiğini ve “İyi ki 93 yaşına kadar yaşamışım. Sonunda bu problemin de çözümünü görmüş oldum.” şeklinde bir yorum yaptığını aktardı.

Çalışmalarının devam edeceğini dile getiren Öztürk, şunları söyledi:

“Birlikte çalıştığımız diğer bilim insanları da ben de inanıyoruz ki bu problemi çözdük. Bu çok heyecan verici ancak yeterli değil. Bu deneylerin bağımsız olarak başka araştırmacılar tarafından da test edilmesi lazım. Yeni veriler ışığında tekrar tekrar değerlendirilmesi lazım. Büyük bilimsel keşifler ilk etapta heyecan yaratır ancak keşiflerin oturması için zamanın testinden geçmeleri lazım. Bizim namuslu bilim insanları olarak titiz çalışmak ve çokça test yapmak gibi bir görevimiz var. Ben inanıyorum ki bu aşamaları da geçeceğiz.”

“DOĞANIN EN BÜYÜK GİZEMLERİNDEN BİRİNİ ÖRTEN PERDE, FURKAN’IN DEHASI SAYESİNDE ARALANDI”

Bilkent Üniversitesi Fen Fakültesi Dekanı, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Üyesi Prof. Dr. Tayfun Özçelik, Furkan Öztürk’ün keşfine ilişkin yaptığı açıklamada, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bilkent Fen Fakültesi olarak büyük bir gururu yaşıyoruz. Mezunumuz Furkan Öztürk doğa bilimleri alanının en temel sorularından birine, yaşamın nasıl başladığına moleküler düzeyde bir açıklama getirerek eşsiz bir başarıya imza attı. En saygın bilim çevreleri şimdi Furkan’ı alkışlıyor. İnorganik moleküllerin organik moleküllere dönüşüm sürecini, bir diğer deyişle biyolojinin başlangıcını artık kavrıyoruz. RNA ve ardından DNA moleküllerinin milyarlarca yıl önceki ilk oluşum sürecini anlıyoruz. Doğanın en büyük gizemlerinden birini örten perde Furkan’ın dehası sayesinde aralandı.”

Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Seymur Jahangirov da Öztürk’ün yaptığı çalışmanın, canlıların oluşum sürecinde neden sadece bir tür molekülün kullanıldığına açıklık getirdiğine işaret etti.

“Önerilen mekanizmanın hem teorik hem de deneysel dayanağı vardır.” diyen Jahangirov, “Ayrıca, bu çalışma fizik, kimya, biyoloji ve jeoloji gibi çok farklı disiplinlerde son yıllarda elde edilen yeni bilgileri birleştirerek yapılmıştır ve konunun önde gelen bilim insanları tarafından büyük bir heyecanla karşılanmıştır. Furkan’ın bu buluşa imza atmasını sağlayan en önemli özelliklerinden biri, sadece ana konusu olan fizikle sınırlı kalmayıp arkeoloji, organik kimya, tarih, müzik gibi birçok farklı alana ilgi duyması ve sürekli olarak kendini geliştirmesidir.” ifadesini kullandı

Trabzonlu Genç Fizikçi Furkan Öztürk’ün fizik alanındaki bu başarısı, geçmişte dünya çapında başarı gösteren Nobel Ödüllü Trabzonlu Fizikçi Behram Kurşunoğlu’nu hatırlattı.

Furkan Öztürk kimdir?

Furkan Öztürk, lise eğitimini Trabzon‘da Yomra Fen Lisesi‘nde tamamlarken fizik alanına ilgi duymuş ve bu ilgisi onu bir fizikçi olma yolunda ilerlemeye yönlendirmiştir. Fizikçilerin biyografilerini okuyarak ve olimpiyat düzeyindeki fizik problemlerini çözerek zamanını geçirmiştir. Bu biyografiler ve çalışmaları, Furkan’ın gelecekteki fizikçi hayatı hakkında fikir sahibi olmasını sağlamıştır. Bu nedenle, üniversite sınavına çok iyi hazırlanmış ve Türkiye genelinde 37. olarak Bilkent Üniversitesi’nde fizik okumak için burs kazanmıştır.

Furkan Öztürk Bilkent Üniversitesi’ndeki yılları boyunca Furkan, fizik eğitimi için Bilkent’in doğru bir tercih olduğunu belirtmektedir. Özellikle hocası Özgür Bey’in destekleyici tutumu ve danışmanlık görevi önemli bir katkı sağlamıştır. Bilkent’in sağladığı imkanların yanı sıra Furkan’ın kendi merakı ve çabaları da başarısında etkili olmuştur. Furkan, Bilkent’teki yıllarını senfoni orkestrasının konserlerinde, spor salonunda ve kütüphanede geçirmiş ve bu dönemi özlemle anmaktadır.

Furkan Öztürk, Bilkent’e başladığı andan itibaren yurtdışında yüksek lisans yapmayı hedeflemiştir. Türkiye’de ilgilendiği shakuton deneysel fizik alanında çalışan kişilerin bulunmadığını fark etmiş ve farklı ekollerden eğitim almanın kendisini daha da geliştireceğine inanmıştır. Bu nedenle yaz stajlarını yurtdışında yaparak farklı ülkelerdeki hocalarla bağlantı kurmuş ve referans mektupları almıştır.

Furkan Öztürk Harvard Üniversitesi’nde staj yapma fırsatını elde eden Furkan, bu deneyim ve İsviçre’deki çalışmaları sayesinde Harvard’a başvururken ekstra hazırlığa ihtiyaç duymamıştır. Stajının başarılı geçmesi, Harvard’daki hocanın doktora için aynı grupta çalışmasını önermesini sağlamıştır. Furkan, şu anda gerçekten de aynı grupta yer aldığını vurgulamaktadır. Furkan’ın Bilkent’teki derslerinin başarılı olması, başvuru sürecinde stres yaşamamasına katkıda bulunmuştur.

Furkan Öztürk, okul seçiminde önemli olanın okulun kendisi değil, doktora grupları ve hocalar olduğunu hatırlatmaktadır. Bu nedenle, en iyi eğitimi alacağına inandığı için Harvard’ı ve aynı grubu tercih etmiştir. Furkan, gençlere okul adına değil, kendi ilgi alanlarına ve hedeflerine uygun kararlar vermelerini önermektedir.

Furkan Öztürk, Boston’un keşmekeş bir şehir olmadığını, New York kadar yoğun olmadığını ve Washington gibi kasvetli olmadığını ifade etmektedir. Nehir geçen ortasında yer alan Boston’un güzel kütüphanelere ve müzelere sahip, dünyayla bağlantılı, spor gibi birçok şeyin merkezi konumunda olduğunu ve dünyanın en iyi üniversitelerine ev sahipliği yaptığını belirtmektedir.

Trabzonspor’un amatör takımının parlayan yıldızıydı kalp doktoru oldu. Bir zamanlar yeşil sahalarda top koşturan ve amatör kümede çeşitli takımlarda gol krallığına ulaşan Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ergun Demirsoy, Avrupa Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği’nin (The European Society for Cardiovascular and Endovascular Surgery-ESCVS) gelecek dönem başkanı seçildi.

Paris’te yapılan derneğin toplantısını değerlendiren Prof. Dr. Demirsoy, “Dünyada kesisiz ameliyat dönemi başladı. Biz bunu ülkemizde de göğüs kafesini açmadan kalp ameliyatlarında yapıyoruz” dedi.

Trabzon doğumlu olan Prof. Dr. Demirsoy, Trabzonspor‘da futbol başarısıyla öne çıktı. Bir yandan tıp eğitimini sürdürürken, diğer yandan futbol oynayan ender sporcular arasında yer aldı. Trabzonspor amatör takımının profesyonel lige geçtiği dönemde, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nü kazandı. İhtisasını da yine aynı üniversitede tamamladı. İsviçre’de ve Amerika’da çeşitli üniversitelerde çalıştı.

Avrupa’nın kalbi Trabzonlu gol kralına emanet

DÜNYANIN EN ÖNEMLİ KALP CERRAHLARI İSTANBUL’A GELECEK

Avrupa Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve Kolan International Hospital Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ergun Demirsoy, Paris’te yapılan kongrede, Avrupa Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği’nin (The European Society for Cardiovascular and Endovascular Surgery-ESCVS) gelecek dönem başkanı seçildi. Aynı zamanda derneğin bilimsel komitesinin de başına getirildi.

Prof. Dr. Ergun Demirsoy, “2024 yılında Avrupa Kalp Cerrahisi Derneği’nin 72’inci yıllık kongresini, kongre başkanı olarak İstanbul’da organize edeceğiz. Dünyanın en önemli kalp ve damar cerrahları ülkemize gelecek” dedi.

KALPTE KESİSİZ AMELİYAT DÖNEMİ

Kapalı by-pass yöntemini Türkiye’de en çok uygulayan az sayıdaki hekimden biri olan Prof. Dr. Demirsoy, göğüs kafesini açmadan ‘kapalı by-pass’, ‘Mini by-pass’ veya ‘minimal invaziv by-pass’ gibi isimlerle anılan yöntemle kalp ameliyatlarını yapıyor. Prof. Dr. Ergun Demirsoy “Dünyada en çok konuşulan konu kesisiz ameliyatlar. Ben de bunu ülkemizde göğüs kafesini açmadan endoskopik, robotik küçük deliklerden girerek, kalp ameliyatlarımda yapıyorum” açıklamasında bulundu.

Beylikdüzü Belediyesi’nin hayata geçirdiği “Beslenme Saati” uygulaması Selvi Kılıçdaroğlu öncülüğünde ülke geneline yayılmaya devam ediyor. Kılıçdaroğlu ve Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık, Trabzon ve Rize’nin ardından bu kez İstanbul Çatalca’daki köylerde çeşitli ziyaretler gerçekleştirerek uygulamayı anlattı.

Beylikdüzü Beldiye Başkanı Mehmet Murat Çalık, “Çocuklarımızı yoklukta değil, varlıkta eşitlememiz lazım. Benim arzum ve duam şudur ki, inşallah beslenme çantası vereceğimiz çocuklarımızın sayısı azalır” ifadelerini kullandı.

Beylikdüzü Belediyesi’nin “Bir çocuğun kaderi yoksulluk olamaz” diyerek 2022 yılı şubat ayında başlattığı Beslenme Saati uygulaması, CHP Genel Başkanı ve 13. Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu’nun eşi Selvi Kılıçdaroğlu’nun öncülüğü ve katkılarıyla tüm ülkeye yayılmaya devam ediyor. Projeyi yaygınlaştırmak için Türkiye’nin farklı il ve ilçelerinde temaslarda bulunan Kılıçdaroğlu ve Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık, Trabzon ve Rize’nin ardından bu kez İstanbul Çatalca’da çeşitli ziyaretler gerçekleştirdi.

Kılıçdaroğlu, Başkan Çalık ve eşi Zehra Çalık’ın da olduğu heyetle birlikte ilk olarak Kızılcaali Köyü’nde sera işçileri ile ardından da anne ve çocuklarla bir araya geldi. Heyet, programın devamında ise Gökçeali Köyü’ndeki Nesin Vakfı’nı ziyaret ettikten sonra Çakılköyü’nde fide işçilerini ziyaret etti.

Çalık: Bu projeyi tüm Türkiye’ye anlatacağız

Program kapsamında Çatalca’daki anneler ile gerçekleşen buluşmada konuşan Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık, Beslenme Saati uygulamasıyla ilgili bilgi vererek, “Çocuklarımızı yoklukta değil, varlıkta eşitlememiz lazım. Mutfakların durumu ortada, hepimiz zorlanıyoruz. Beylikdüzü Belediyesi olarak, ihtiyaç sahibi ailelerimizin evlatlarının beslenme saatlerinde sağlıklı besinlere ulaşabilmesi için bu projeyi hayata geçirdik.

Toplamda bin 320 çocuğumuza beslenme desteği sağlıyoruz. Bizim isteğimiz, herkesin kendi evladına yetebilecek ekonomik düzeni kurması. Benim arzum ve duam da şudur ki, inşallah beslenme çantası vereceğimiz çocuklarımızın sayısı azalır. Selvi Hanım bu proje ile ilgilendikten sonra, emin olun Türkiye’nin dört bir tarafında bu hassasiyet oluştu. Milli Eğitim Bakanlığı dahi çocuklara öğlen saatlerinde yemek vereceğini açıkladı. Bu projeyi çocukların Selvi annesi sayesinde tüm Türkiye’ye anlatacağız. Kendisine bu hassas projeye destek verdiği için yürekten teşekkür ediyorum” şeklinde konuştu.

Selvi Kılıçdaroğlu: “Bahçelerimizden umut biçeceğiz”

Selvi Kılıçdaroğlu ise; “Bugün Çatalca köylerinde toprağı emeğiyle bereketlendiren kadınlarla bir araya geldim; çocuklarımızla sohbet ettim. Hiçbir annenin evladı adına endişe etmediği bir gelecek çok yakın, buna yürekten inanıyorum. Bahçelerimizden umut biçeceğiz. Yurdumuzda gerçekten de sayısı azımsanmayacak kadar günlük besinlere ulaşamayan çocuk var. Besin bir çocuk için çok önemli, bir anneyi en çok üzen şey ise çocuğunun aç kalmasıdır. Çocuk beslenemezse gelişemez, büyüyemez. Bir toplum için de bu durum son derece önemlidir çünkü çocuklar geleceğimiz. Murat Başkanımızın da dediği gibi bu projede amacımız sayıyı artırmak değil, hiçbir çocuğu bu duruma muhtaç etmemek” ifadelerini kullandı.

Sonraki durak Kırklareli

Beslenme Saati uygulamasını tanıtmak ve yaygınlaştırmak için devam edecek olan programlar kapsamında 16 Nisan Pazar (Bugün) ise Kırklareli’nde Kadın Eli Yöresel Ürün Kooperatifi, Kaynarca Belediyesi, Tarihi Taş Değirmen ve Kaynarca Kaynağı’na ziyaretler gerçekleştirilecek. Heyet ayrıca, Ekrem İmamoğlu Halk Kütüphanesi’nde kadınlar ve çocuklarla, Ertuğrulköy Kültür Evi ziyaretinin ardından ise kadınlarla bir araya gelecek.

Son depremin ardından, basın ve kamuoyuna yansıyan olaylar neticesinde eleştirilerin odağına oturan Kızılay, son günlerde kan stokunun alarm vermesi ile yine gündeme oturdu.

Geçtiğimiz günlerde Türk Kızılayı’nın kan stoklarının azaldığı ve bazı ameliyatların kan ihtiyacı sebebiyle bekletilmeye alındığı yönünde haberler kamuoyuna yansımıştı. Bu durum, kamuoyunda çeşitli çevrelerde endişe yaratmıştı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, daha önce de kan bağışı çağrısı yapmıştı.

İmamoğlu ‘Kızılay bizim, hepimizin’ dedi ve Kızılay’a kan bağışında bulundu

İmamoğlu Sultanahmet Meydanı’ndaki Kızılay kan bağış noktasına giderek kan bağışında bulundu.

İmamoğlu, bu anları video ile kaydederek “Kızılay bizim, hepimizin. Herkesi kan vermeye davet ediyorum, ihtiyaç sahibi vatandaşlarımızın olduğunu unutmayın.” mesajını paylaştı.

Ekrem İmamoğlu, daha önce Kemal Kılıçdaroğlu ile birlikte kan bağışı çağrısında bulunmuştu ve şimdi de Türk Kızılayı kan bağışı kampanyasına katıldı.

“KIZILAY’I ASLA YALNIZ BIRAKAMAYIZ”

İmamoğlu kan verirken çekilen videosunu sosyal medyada paylaşarak “Herkesi kan vermeye davet ediyorum, ihtiyaç sahibi vatandaşlarımızın olduğunu unutmayın. Her ne olursa olsun Kızılay kan stoğu olmadan olmaz. Memleketimizin hastaların ihtiyacı var lütfen herkes kan versin. İnsanlara sağlık açısından faydası da var. Kızılay’ı asla yalnız bırakamayız. Kızılay her zaman bizim milletçe” ifadelerini kullandı.

Ankara’da bir süredir kısmı felç nedeniyle tedavi gören Yargıtay Onursal Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, dün sabah saatlerinde hayatını kaybetti. Kanadoğlu için bugün öğle namazı sonrası Kocatepe Camisi‘nde cenaze töreni düzenlendi.

Törene SabihKanadoğlu‘nun ailesi ve yakınları ile Türkiye Cumhuriyeti 10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, eski Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Tezcan ve çok sayıda bürokrat ile yargı mensubu katıldı.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, törene çelenk gönderdi.

Sabih Kanadoğlu‘nun cenazesi, yarın Balıkesir’in Ayvalık ilçesi’nde ikindi namazına müteakip kılınacak cenaze namazı sonrası aile mezarlığında toprağa verilecek.

Mimarlar Odası depremlere ilişkin tespit ve değerlendirme raporu yayımladı. Raporda deprem sonrası acil müdahale süreçleri, kentsel alanlarda planlama kararlar, yapısal hasarlar, kamu yapılarındaki yapısal hasarlar ve kültürel varlıklar gibi birçok konu başlığı ele alındı.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Mimarlar Odası tarafından Kahramanmaraş merkezli ve 11 ili etkileyen depremlere ilişkin tespit ve değerlendirme raporu yayımlandı. Raporda, deprem sonrası acil müdahale süreçleri, kentsel alanlarda planlama kararlar, yapısal hasarlar, kamu yapılarındaki yapısal hasarlar ve kültürel varlıklar gibi birçok konu başlığı ele alındı.

Raporda şu maddelere yer verildi:

1-YENİ İMAR DÜZENİ

2002 yılından bugüne siyasi iktidar, kentlerimizin finans ve hizmet sektörüne yönelik yapıya kavuşması için tüketim ve büyüme odaklı yatırım projelerini uygulamaya sokmuş, kentsel ve kırsal alanları, tabiat varlıklarını, koruma alanlarını, ormanları, kıyıları, milli parkları, doğal sit alanlarını, meraları, yaylaları, kışlakları ve tüm çevreyi rant alanları olarak belirlemiştir. Yapı sektörü üzerinden sermaye birikim modeli çerçevesinde geçmişte merkezi ve yerel yönetimlerce plansız yapılaşmaya göz yumulan alanlar ve kaçak yapılaşmalar yeni yatırım alanları olarak önem kazanmış, kentsel dönüşüm uygulamaları yoluyla kent toprakları üzerinden sermaye birikimi ve emlak rantı sağlanmasının kaynağı olmuşlardır. 

2-YAPI ÜRETİM VE DENETİM SÜRECİ

Kamu yararı yerine özel çıkarlar korunarak çoklu imar uygulamalarına izin verilmiş, nitelikli mimarlık ve planlama hizmetleri engellenmiş, devletin kamu adına denetim sorumluluklarını yok sayan bir anlayışla yapı denetimi özel sektöre devredilmiştir. Mesleki hak ve yetkiler, müelliflik ve telif hakları, bürokratik işlem ve engel olarak gösterilmiş, ilgili idarelerin kurumsal yapılarındaki eksiklikler ve denetimsiz imar uygulamaları nedeniyle yaşanan sorunların sorumlulukları meslek mensuplarına yüklenmiştir. Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin topluma ulaşması ve meslek mensuplarının yetkinliklerinin güvencesi olan meslek kuruluşlarının topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmesi engellenmektedir.

3-İMAR AFFI

Yıllar boyunca çıkarılan kanunlarla affedilen kaçak yapıların çoğunun 1999 Marmara ve 2011 Van Depremlerinde yıkılmasına ve binlerce yurttaşın hayatını kaybetmesine karşın 2018’de iktidar tarafından “İmar Barışı” adı altında yeni bir imar affı yürürlüğe sokulmuştur. Kıyı alanları, tarım arazileri, orman alanları, içme suyu havzaları ve Tarihî , doğal, arkeolojik sit alanları üzerine inşa edilen bina ve tesisler dâhil olmak üzere, yargı tarafından planları ve ruhsatları iptal edilen, ayrıcalıklı imar hakları verilerek her biri bir “kent ve çevre suçu” niteliğinde yükselen bütün kaçak yapılar yasallaştırılmıştır.

4-MESLEKİ UZMANLIK VE MESLEK ODALARI

Siyasi baskılar ve neo-liberal anlayışla sürdürülen yaklaşımlar meslek örgütlerini, sivil toplum kuruluşlarını ve mesleğin uzmanlık alanlarını yok sayarak ve yükseköğretim kurumlarının bilimsel çalışmalarını dışlayarak bugün ve gelecek için büyük riskler yaratacak süreçleri tetiklemiştir. Hukuki ve kamusal denetimi devre dışı bırakan bir anlayış ile yürürlüğe sokulan düzenlemeler ve hayata geçirilen projelerle ilgili; meslek kuruluşları, üniversiteler ve hatta kamu kurumları tarafından düzenlenen raporlar göz ardı edilmiştir.

5-AFETLER, MİMARLIK VE KENTLEŞME

Marmara Depremleri ve Van Depreminin ardından, mevcut yapılaşmanın güvenli hale getirilmesi, tehlike arz eden yapıların tespit edilerek yenilenmesi gerekçeleriyle 2012’de “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” yürürlüğe konulmuştur. 2016’da ise, uygulamaların ülke genelinde kamu denetimi olmaksızın uygulanabilmesi için, kamu düzeni ve güvenliği, yapı ve altyapı hasarları, kaçak yapılar da dönüşüm gerekçelerine dâhil edilerek 6306 Sayılı Kanunun Bakanlar Kurulunca uygun görülen her alanda uygulamasının önü açılmıştır. Aradan geçen sürede kentlerimiz afetlere karşı hazırlanmadığı gibi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Toplu Konut İdaresi (TOKİ) eliyle tüm kentsel ve kırsal alanlar imara açılarak doğal, kültürel ve tarihî değerler sermaye ve yatırım araçlarına dönüştürülmüş, olası bir afette kullanılması planlanan toplanma alanları yatırımcı ve sermaye sahiplerine tahsis edilerek, bu alanlarda iş merkezi, alışveriş merkezi, toplu konut ve stat yapılmasında bir sakınca görülmemiştir.

Hazırlanan rapor kapsamında bölgede yapılan gözlem ve incelemeler kapsamında, kentsel alanlarda yaşanan yapısal hasarların başlıca nedenlerinin bir kısmı şu şekilde sıralandı:

• Afet verileri dikkate alınmaksızın yapılan imar planları ve plan tadilatları,
• İmar affı yoluyla kaçak yapılaşmanın teşvik edilmesi, imar kurallarına aykırı proje ve uygulamalar, kaçak yapılar
• Tarım arazilerinin ve taşıma kapasitesi düşük zeminlerin yapılaşmaya açılması,
• Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin yapı üretim ve denetim sürecinden dışlanması,
• Mesleki uzmanlık alanlarında teknik eleman yetersizliği ve denetim eksikliği,
• Yapı-zemin ilişkisinin kurulamaması, yapının yüküne uygun olmayan zeminlerde inşaat yapılması,
• Yüksek katlı yapılarla yapı yükünün artırılarak zemin-yapı ilişkisinin bozulması.

Trabzon’da havalar son zamanlarda olumsuz seyrediyor.15 Şubat Çarşamba ve 16 Şubat Perşembe günü, olumsuz koşullar sebebiyle uçuş iptalleri yaşandı.

Bugün Anadolu Jet firmasına bağlı Sabiha Gökçen-Trabzon iniş yapabilmek için Trabzon semalarında 13 kez deneme yaptığı bildirildi. 09.10 saatinde Sabiha Gökçen-Trabzon TK7420 seferini yapacak olan Anadolu Jet uçağı, Trabzon Havalimanından onay alamadığı için iki kez rötar sonucu saat 11:00’da havalanabildi…

Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Trabzon ve çevre iller için hem yoğun kar hem de fırtına uyarıları yapıyor.

Hava koşullarının olumsuz olması, Trabzon Havalimanı’nı da etkiledi.

Trabzon Havalimanı’na gelen ve havalimanından kalkacak olan uçuşların tamamı iptal edildi.

İŞTE O UÇUŞLAR

GELEN UÇAKLAR

15.02.2023
Saat 15:55’te İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan TK 2834 uçun şumaralı Türk Havayolları uçağı,

Saat 18:50’de İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan PC2826 uçuş numaralı Pegasus uçağı,

Saat 19:05’te İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan TK2830 uçuş numaralı Türk Hava Yolları uçağı,

Saat 21:10’da Ankara’dan Trabzon’a gitmesi planlanan THY7066 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağı,

Saat 21:15’te İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan TK2838 uçuş numaralı Türk Hava Yolları uçağı,

Saat 21:25’te İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan THY7434 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağı,

16.02.2023

Saat 00:30’da İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan PC2830 uçuş numaralı Pegasus uçağı,

Saat 01:10’da Ankara’dan Trabzon’a gitmesi planlanan THY7062 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağı,

Saat 01:35’te İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan TK2836 uçuş numaralı Türk Hava Yolları uçağı,

Saat 01:45’te İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan THY7428 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağı,

Saat 11:25’te İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan TK2828 uçuş numaralı Türk Hava Yolları uçağı,

Saat 21:25’te İstanbul’dan Trabzon’a gitmesi planlanan THY7434 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağının uçuşları iptal edildi.

GİDEN UÇAKLAR

15.02.2023
Saat 16:40’da Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan TK2835 uçuş numaralı Türk Hava Yolları uçağı,

Saat 19:40’da Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan PC2827 uçuş numaralı Pegasus uçağı,

Saat 19:50’de Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan TK2831 uçuş numaralı Türk Hava Yolları uçağı,

Saat 21:50’de Trabzon’dan Ankara’ya gitmesi planlanan THY7067 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağı,

Saat 22:00’de Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan TK2839 uçuş numaralı Türk Hava Yolları uçağı,

Saat 22:05’te Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan THY7435 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağı,

16.02.2023

Saat 04:20’de Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan THY7427 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağı,

Saat 05:30’da Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan PC2831 uçuş numaralı Pegasus uçağı,

Saat 05:45’te Trabzon’dan Ankara’ya gitmesi planlanan THY7063 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağı,

Saat 06:40’ta Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan TK2837 uçuş numaralı Türk Hava Yolları uçağı,

Saat 22:05’te Trabzon’dan İstanbul’a gitmesi planlanan THY7435 uçuş numaralı Anadolu Jet uçağının uçuşları iptal edildi.

Trabzon’un Çaykara ilçesinde 1959 yılında meydana gelen heyelanın ardından Hatay’ın Kırıkhan ilçesine yerleştirilen Trabzonlular, bu kez deprem afetini yaşadı.

Çaykara ilçesinde farklı zamanlarda meydana gelen heyelanlarda can kayıplarının yaşanmasının ardından bu bölgedeki vatandaşlar, ülkenin farklı noktalarına devlet tarafından iskan edildi. 1959’daki heyelanlarda zarar gören Ulucami (Zeno), Şahinkaya (Şur), Kabataş (Fotinos) köylerinin sakinleri de Kırıkhan’a gönderildi.

TRABZONLU NÜFUSU 10 BİNİ GEÇTİ

Devlet tarafından 1964’te yapımı ve kura işlemleri tamamlanan evlere bölge halkından 408 aile taşındı. Karadeniz yerleşkesi olan 408 Evler Mahallesi ve zamanla kent genelinde ikamet eden Trabzonluların sayısı yaklaşık 10 bine ulaştı.

Doğup büyüdükleri topraklardan göç eden Trabzonlular, 64 yıl sonra Akdeniz, Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerindeki 11 ili etkileyen depremlerle bu kez bir başka afeti yaşadı.

Mahalledeki evlerden sadece biri yıkılmasına karşın kentin genelindeki yıkımlarda on yıllar önce buraya göçen Trabzonlulardan da hayatını kaybedenler oldu.

“35’E YAKIN KARADENİZLİ HEMŞEHRİMİZİ KAYBETTİK” 

408 Evler Mahalle Muhtarı Şakir Varlıbaş, AA muhabirine, heyelandan dolayı Hatay’ın Kırıkhan ilçesine 408 hane iskan edildiklerini anlattı.
O tarihten beri hayatlarını bu mahallede sürdürdüklerini belirten Varlıbaş “Mahalle ve çevresinde yaklaşık 10 bine yakın Trabzonlu yaşıyor.” dedi.

Varlıbaş, dedelerinin Trabzon’daki afeti kendilerine aktardığını anlatarak şöyle konuştu: “Çaykara’daki toprak kaymasında böyle can kaybı olmamış. Depremden sonra buradaki binalarımız sağlam, biraz hasar var. Selden kaçtık, depreme tutulduk, yıllar sonra Hatay’da en büyük afetle karşılaştık. Buradaki 3 mahallemizde toplam 35’e yakın Karadenizli hemşehrimizi kaybettik.” diye konuştu.
Bölgeye yardım gönderenlere teşekkür eden Varlıbaş, “Sürekli yardım geliyor. Sabırla hepsinin altından kalkacağız. Rabb’im devletimizi başımızdan eksik etmesin.” ifadesini kullandı.

Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Yönetim Kurulu, Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen kulüplerin liglerden çekilme talebini kabul etti.

TFF’den yapılan açıklamaya göre, 6 Şubat Pazartesi günü yaşanan felaket nedeniyle depremden etkilenen ve olağanüstü hal ilan edilen Kahramanmaraş, Gaziantep, Malatya, Diyarbakır, Kilis, Şanlıurfa, Adıyaman, Hatay, Osmaniye, Adana olmak üzere 10 ilde merkezi bulunan ve 2022-2023 sezonunda profesyonel liglerde çekilme talebinde bulunan kulüplerin başvuruları kabul edildi.

PROFESYONEL LİGLERDEN 6 TAKIM ÇEKİLDİ

Süper Lig’den Hatayspor ve Gaziantep FK, TFF 1. Lig’den Yeni Malatyaspor ve Adanaspor, TFF 2. Lig’den Diyarbekirspor ve Kahramanmaraşspor çekilme talepleri onaylandı.

Yönetim Kurulu, liglerden çekilen takımların kalan müsabakalarda hükmen yenik (3-0) sayılmasına ve rakip takımların (3-0) galip sayılmasına karar verdi.

Ligden çekilecek takımlar, 2023-2024 futbol sezonunda, 2022-2023 sezonunda bulundukları liglerde sportif faaliyetlerine devam edecek. Takımlara sezonun kalan kısmına ait TFF nezdinde doğan garanti alacakları ödenecek.

Deprem bölgesine konteyner kent yapılacak

TFF ve Kulüpler Birliği Vakfı, deprem bölgesinde 1000 konteynerden oluşan geçici barınma alanı oluşturacak.

Proje için gerekli harcamaların TFF hesaplarından yapılmasına; proje finansmanı için 59 milyon lirasının 2022-2023 sezonu naklen yayın dağıtım havuzundan alınmasına karar verildi.

Yayın havuzu eşit dağıtım, şampiyonluk, puan performans, sezon sonu derece ödülü payları değişmeyecek. Sezona devam eden kulüplerin bir galibiyet puan performans tutarı, ligden çekilen kulüplere eşit olarak dağıtılacak.

Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor’dan beşer milyon lira, çekilen takımlar hariç Süper Lig kulüplerinden üçer milyon lira olmak üzere yayın havuzu gelirleri azaltılacak.

Proje için diğer finansman, TFF’ye gelen depreme yönelik bağışlardan ve/veya TFF’nin kaynaklarından karşılanacak.

Yabancı oyuncu kuralında geçici değişiklik

TFF, Spor Toto Süper Lig ve Spor Toto 1. Lig’deki yabancı oyuncu kurallarında da geçici değişikliğe gitti.

Süper Lig kulüpleri, ligden çekilen kulüplerin yabancı uyruklu futbolcularından en fazla 2’sini ara transfer döneminde kiralık veya bonservisiyle kadrosuna katabilecek. Bu oyuncular, sezon sonuna kadar belirlenen yabancı futbolcu sayılarından bağımsız A takım listesine yazdırılabilecek.

Transfer edilen bu futbolculardan biri, sahadaki 8 yabancıya ilaveten aynı anda müsabakaya devam eden kadroda 9. yabancı futbolcu olarak forma giyebilecek.

1. Lig kulüpleri de aynı şartlarda ligden çekilen takımlardan 2 yabancı oyuncu transfer edebilecek. Kulüpler, kadrolarına kattıkları bu oyuncuları, sahadaki 5 yabancı oyuncuya ek 6. yabancı olarak sahaya sürebilecek.