40’lı yaşlardan itibaren erkeğin beyin sağlığı

40’lı yaşlardan itibaren erkeğin beyin sağlığı konusunda düşünmeyi dört bölüme ayırdım:

Kırklı yaşlar
Beynin cinsiyeti
Beyin-bilim ve değişen ‘beyin’ anlayışı
Kırklı yaşlarda beyin sağlığı

Kırklı yaşlar

Kırkların yaşamın en güzel yaşları olduğuna inananlardanım. Derler ki insan üç kez doğar; ilkinde annesinden, yirmilerinde seçimlerinden ve kırklarında hatalarından.

Elli yaşıma girdiğimde öğrencilerime ‘50 yılda hayattan ne öğrendim?’ konuşması hazırlayıp sunduğumda fark ettim ki 70-80 yaşların konuşmaları çok var ama 50 yaş konuşması yok. Belki 50 yaşındaki insanlar daha yaşayacaklarını kabul ediyor, gelecekte yaşanacak bu uzun yıllarla ilgili tahminlerde bulunmak istemiyorlar. Özellikle 40’lı yaşlarda gözler hep ufukta.

Cerrahlar için de kırklı yaşlar önemli bir dönemdir. Aykut Erbengi Hocam, “Cerrah ilk on yıl ameliyat yapmayı öğrenir, ikinci on yıl kimi ameliyat edeceğini öğrenir, üçüncü on yıl ise kimi ameliyat etmeyeceğini öğrenir” derdi. İşte bu üçüncü cerrahi on yıl 40’lı yaşlarla başlar.

Beynin cinsiyeti

Kadın ve erkek beyinlerinin farklı olduklarına dair yaygın bir kabulleniş vardır. Bu kabulleniş doğrultusunda, yöntem olarak incelenen bütünü (‘insan’ı) parçalara (cinsiyetlere) ayırıp parçaların farklılıkları üzerinden analiz yapan Bacon-Descartes-Newton bilimsel yöntemi, bütün-parça ilişkisini de göz ardı ederek, beynin cinsiyetinin olduğunu öne sürer ve ‘insan beynini’, kadın beyni ve erkek beyni diye ikiye ayırır. Hipotezi bu paradigmaya göre kurguladığınızda sonuçlarınız da bu hipotezi destekler nitelikte olur. Ben de bu kültürün bir üyesi olarak bu kabullenişteydim, aşağıda değineceğim beyin-bilim gelişmelerini yaşayıncaya kadar.

Meslek yaşantısında yaklaşık 20 binden fazla beyni bizzat görmüş bir kişi olarak sadece beyinden o kişinin cinsiyetini anlayamam. Mikroskop altındaki beyin dokusunun da incelenmesi sonucunda da cinsiyet ayrımı yapılamaz. Genetik analiz X ve Y kromozomları tayiniyle ancak bunu yapar, ama bu sadece karaciğer, mide ya da dalağın erkekliği ya da kadınlığı kadar önemli bir cinsiyet tayinidir.

Beyin, yalın biyolojik organ olarak, muhtemelen kadın ya da erkek beyni diye farklılık göstermiyor. Beyni yarattığı zihin ile karıştıran ya da ayıramayan bilimsel yöntem nedeniyle bu hatayı yapıyor olabiliriz.

Beynin yarattığı nörozihin (=connectome) bağlantısallık yapısında bir cinsiyet farklılığı vardır ancak bu insan olmanın ortak bütünlüğünün içinde silikleşebilecek, kültürün önemsediği ve yüklediği kadar keskin bir farklılıktır. Beynin bağlantısallık ağının kodladığı bir üst enformasyon paradigması olarak nörozihin (=connectome) esas olarak epigenetik yani kültürel faktörler ile belirlenir. Örneğin, öğretmenlik eğitimi almış bir erkeğin nörozihninin müzisyen bir erkek nörozihni ya da öğretmenlik eğitimi almış bir kadın meslektaşının nörozihni ile karşılaştırıldığında; hemcinsi olan müzisyenden daha çok benzer eğitimi aldığı kadın meslektaşının nörozihnine benzeyeceği bağlantısallık biliminin sonucudur.

Beyin-bilim ve değişen ‘beyin’ anlayışı

Beyni, bedenin fizyolojik dengesini sağlayan organ olarak tanımlayıp ‘beyin nedir?’ sorusuna biyolojik paradigma içinde yanıt aradığımızda biyolojik mekanizmalar üzerinden giden çok yanıt var. Bu genetik-biyolojik temelli bağlantısallık ağı, Bacon-Descartes-Newton kültürünün çocukları olan bizler için anlaşılması görece kolay olan, netlik hissi veren anlayış katmanı. Bu katmanda, “Beynin yaşlanmasını nasıl önleriz? Hipertansiyon beyin kanamasına yol açar mı? Kolesterol yüksekliği ileri yaşlarda zekayı olumsuz etkiler mi? Beslenme yöntemlerinin hangisi beyni genç tutar?” gibi sorular ve yanıtları var. Bu alan fizyoloji, moleküler biyoloji ve genetiğin esas tutulduğu, sorulara verilen yanıtların deterministik ilkelere göre verildiği; tümdengelim ve tümevarım bilimsel yöntemlerinin esas alındığı kavramların çizdiği bir harita çiziyor.

Diğer yandan özellikle son 5 yılda beyin-bilim alanındaki gelişmeler beynin, bedenin homeostasis=fizyolojik denge halini sağlayan organ olmanın ötesinde zihin yaratan bir organ olduğu tanımını oluşturdu. Beynin enformasyon işleyen bağlantısallık yapısının ve özellikle bu ağsal yapının matematiği anlaşıldı.

Beyin-bilimciler olarak 2010’lu yılların başlangıcında, 100 milyar nöron ve 100 trilyon bağlantısallık (sinaps) yapısı ile en etkin bilgi işleyen sistemin beyin olduğunu düşünüyorduk. Oysa bağlantısal bütünsellik adını verdiğimiz bilim yöntemi nörobilim alanının önderliğinde geliştikçe ve bu yöntem, yaşamın bağlantısal yapısına uygulanabilir hale gelip sonuçlar alındıkça en etkin bilgi işleme sisteminin insan beyni değil, yaşamın kendisi olduğunu anladık. Yani beyin, varlığın yaşam ağının bağlantısallığı içerisinde ‘varoluşunu’ sağlayan zihni oluşturarak, yaşantı yaratma sürecinin, yaşamın bağlantısallığıyla entegrasyon sürecinin bilgi işleme organı olarak tanımlanır oldu.

Burada iki tür ‘beyin sağlığından’ bahsetmek zorunluluğu doğuyor. Bacon-Descartes-Newton Biliminin oluşturduğu, günümüz dünya uygarlığını esasta yaratan kültürünün ‘biyolojik nitelikli beyin’ sağlığı kavramı ile Bağlantısal Bütünsellik Biliminin (Connectome-Laniakea-Epigenetik) oluşturduğu ve yakın geleceğin olası kültür seçeneklerinden-değişimlerinden biri olacağı görülen ‘Yaşamdaşlık Kültürünün’ ‘bilgi işleyen ağsal yapılı bir sistem olarak beyin’ sağlığı farklı nitelikler taşıyor.

Var olan uygarlığımız insanlığın yaratabildiği en üst düzey nitelikleri taşır. Ben, insanın yaşam süresini neredeyse 30-40’lardan 80’li yaşlara ulaştıran, 7,5 milyar insanı dünyamız üzerinde besleyebilip yaşayabilmesini sağlayan ‘Bacon-Descartes-Newton’ kültürünün sonucu olarak var olan günümüzün yorgun uygarlığına takdirle ve şükranla bakıyorum. Ancak ‘yaşamın insan için’ olduğu kabullenişi üzerine inşa edilen, ‘birlikte var olmayı değil de sahip olmayı’ hedefleyen uygarlığımızın, dönüşüme gerek duyduğunu, en sabırlı öğretmen olan ‘yaşam’ın yeni korona virüs salgını ile bize bunu anlatmaya çalıştığını düşünüyorum.

‘Sahip olmak’ uygarlığının dönüşüm dönemiyle kesişen ömürlerimizde, 40’lı yaşlılar, gelecekte yaşayacağımız yaşam biçimleri konusunda seçimler yapacak. Bu seçeneklerden biri bağlantısal bütünsellik bilimsel yönteminin kültürel sonucu olabilecek, “yaşamdaşlık”tır.

Yaşamdaşlık anlayışında yaşam insan için değil, insan yaşam içindir ve yaşam hiyerarşik yapı içermeyen, iç içe var olan kodlama sistemlerinden oluşur. Yaşamın yapıtaşı atom değil enformasyondur ve yaşamın bütünlüğünü oluşturan enformasyon işleyen sistemler hep yeni ağlar oluşturarak yeni bilgi örüntüleri yani ‘zeka’ oluştururlar. Beyinde plastisite adını verdiğimiz bu yeni nörozihin ağları oluşumunun genetik düzeydeki adı mutasyon, genel anlamıyla enformatik terminolojide de autopoiesis (=özyaratım, kendi-yapılanma)’dir.

Kırklı yaşlarda beyin ve nörozihin (Connectome) sağlığı

Kırklı yaşlarda beyin sağlığını, bilimsel yöntemdeki değişiklikler doğrultusunda ana hatları ile iki kümeye ayıralım:

a- Biyolojik organ olarak bedenin sağlayan bu organik yapının genetik, biyolojik hastalıkları
b- Beynin yaşantı üretebilme becerisindeki hastalıklar

Aslında nörozihin, biyolojik anlamda beyni de kapsar. Hastalık tanımını da burada yeniden gözden geçirmek gerek. Bağlantısallık bilimine göre hastalık yaşantı üretememe ya da yaşamın akışına uyumlu yaşantı üretememe durumu olarak tarif edilmeli. Sözgelimi 2-3 yaşında, çevresiyle iletişimi sorunlu bir çocukta, sorun biyolojik nitelikte, beynin işitme sinirindeki yapısal bir hastalık olabilir, işitmenin sinir yolları sağlam ama otizm gibi bir bağlantısallık hastalığı olabilir ya da ailedeki şiddetli sorunlara karşı çocuğun geliştirdiği bir savunma olabilir. Birinci ilk gruba, diğerleri ikinci gruba örnektir.

Yaşamın akışına uyumlu varoluşu üretememe, beynin yapısal bir sorununa bağlı olabilir. Örneğin bir anevrizma kanaması sonrasında gelişen beyin dokusu yıkımına bağlı konuşma yetisinin sözgelimi yaklaşık 100 kelimeye sınırlanması bozukluğu ve bunun sonucunda oluşan yaşantı oluşturma engeli daha kolay anlaşılır. Ama içinde bulunulan kültür ağında çoğu zaman kişinin ya da onun adına başkalarının yaptığı yanlış seçimlerin sonucunda sözcük dağarcığının 100 kelimeyle sınırlı kalması da nörozihnin bir bağlantısallık hastalığı olarak kabul edilmelidir. Sebep- leri çok farklı da olsa konnektomun yapısal niteliği açısından benzer ‘enformasyon işleme hastalıkları’ olarak düşünülebilirler.

İşte daha çok yaşam dediğimiz enformasyon ağı içindeki varoluş seçimlerine bağlı ‘nörozihin=konnektom sağlığı’ 40 yaşın, belki de, yaşam kalitesini belirleyen en önemli sağlık alanıdır. Ne demiştik ‘İnsan üç kez doğar: İlkinde annesinden, yirmilerinde seçimlerinden ve kırkla- rında hatalarından’. Bunu düzeltelim, çünkü kırklı yaşlarda çağdaş insan artık daha çok kendi seçimlerini yapabilir hale gelmiştir: ‘İnsan üç kez doğar: İlkinde annesinden (genetik), yirmilerinde kültürün kendisi için yaptığı seçimlerden (epigenetik) ve kırklarında kendisinin yaptığı se- çimlerden (bağlantısal bütünsellik içinde varoluş)’.

Bacon-Descartes-Newton kültürünün kırk yaş insanı çoğu zaman yaşam kalitesini artıracak yöntemleri, daha bilinir olarak gözüken biyolojik anlamdaki beyin dokusu sağlığında arar. Oysa yanıt beyin dokusu sağlığından ziyade, enformasyon işleyen bir sistem olarak yaşam ağının içinde var olup yaşantı üreten zihin bağlantısallığında olabilir. Beyin sağlığı için, beynin erken yaşlanmasını önlemek için öneri isteyenler mesela, ‘Covid-19’a karşı kelle-paça’ ya da ‘zeki kalmak istiyorsanız Omega-3’ tarzında hazır reçete arayışında olabilirler, çünkü neo-liberal kapitalist ekonominin global tüketicileri olarak ‘sahip olma’ isteğimizi körükleyenlerin ‘aydınlattığı’ yerde arayıştayız. (Bağlantısal bütünsellik bilimsel yöntemi ve onun geliştirmekte olduğu yaşamdaşlık kültürü belki bize yanıtları nerede arayacağımızı gösterebilir.)

Beyin Dokusunun Yaşlanma Süreci ve Bununla İlişkili Hastalıklar konusunda yararlı olduğuna inandığım Türkçe yayınların kısa içeriklerini sizlere sunuyorum:

1) Yaşlanma ve Yaşlılıkla İlgili Nörolojik Hastalıklar (Keskin ve ark., 2016)

Meslektaşlarım Ahmet Onur Keskin, Gülgün Uncu, Anıl Tanburoğlu, Demet Özbabalık Adapınar’ın 2016 yılındaki derlemeleri yaşlanma, yaşlılık, demans, Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, inme anahtar kelimeleri konusunda ve aşağıdaki özetle yazılmış.

Yaşlanma, karmaşık bir biyo-psiko-sosyal süreçtir. (…) Yaşlılıkta, nörodejeneratif hastalıkların ve inmenin insidansı artar. (…) Yaşlının kognisyonunda eskisine göre fark edilen bir azalmanın, yaşlılığın normal bir sonucu mu yoksa Alzheimer hastalığı gibi bir nörodejeneratif hastalığın erken belirtisi mi olduğunu cevaplamak giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu derlemenin amacı, yaşlılık ve yaşlılığın sinir sistemi üzerine olan etkilerini özetlemek ve yaşlılıkta belirgin olarak insidansı artan hastalıkları belirleyip, bu hastalıkları genel bir bakış açısıyla değerlendirmektir.

2) Beyin Yaşlanmasının 16 Sebebi (CNNTürk, 2016)

Bu yazıda beyin sağlığı konusunda ‘hap bilgi’ arayışındakiler için Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ Hocanın güzel özetleyip sunduğu 4’ü genetik 16 risk faktörünü bulacaksınız.

“1. Ailenizde Alzheimer hastalığı ya da herhangi bir türden bunama (demans) hastası varsa!

2. Alzheimer, demans ya da bunama ile ilgili yapılan genetik testlerde annenizden ya da babanızdan gelen 19. kromozomunuzun hastalık taşıdığını söyleyen tek APOE4 ya da her ikisinden gelen çift APOE4 gen parçacıklarınız varsa!

3. Ailenizde uzun yıllardan beri tedavi görmekte olan bir şizofreni ya da depresyon hastası varsa!

4. Şizofreni, depresyon, tanıları aldıysanız!

5. Bilinç kaybına neden olan tek, bilinç kaybına neden olmasa da birkaç kez kafa travması yaşamışsanız!

6. Uzun zamandır alkolle aranız iyi ise!

7. Sigara içiyorsanız!

8. Şeker, tansiyon ve yüksek kolesterolünüz varsa!

9. Eğer kalp hastasıysanız ya da bir kalp atağı geçirmişseniz!

10. Bir beyin damar hastalığı geçirdiyseniz!

11. Tiroid beziniz yeterli çalışmıyorsa!

12. Kansızlık varsa ve kanınızda B12 vitamini düşükse!

13. En az haftada 2 kezden ortalama olarak da 30 dakikadan az egzersiz yapıyorsanız!

14. Tuz ve karbonhidrattan zengin besleniyorsanız!

15. Çalıştığınız işte ya da evde yeni şeyler öğrenmiyorsanız!

16. Okula gitmediyseniz ya da okulu bitirdikten sonra kitap sayfası açmamışsanız!

Beyninizin erken yaşlanmasına göz yumuyorsunuz.”

3- Predicting mortality from 57 economic, behavioral, social, and psychological factors. (Mortalitenin 57 ekonomik, davranışsal, sosyal ve psikolojik faktör ile tahmin edilmesi) (Puterman ve ark., 2020)

Bu yazıyı hazırladığım günlerde, “En az 6 yıl takipleri sonucunda kaybedilen 13.611 kişinin, vefat nedeni ne olursa olsun, ölümleriyle ilişkili olabilecek 57 ekonomik, davranışsal, sosyal ve psikolojik faktörün” araştırıldığı önemli bir çalışma yayınlandı. (Bu 57 faktörün etkilerini gösteren tablonun tamamının Türkçeleştirilmiş halini Prof. Dr. Murat Binbay’ın kitabında sunuyorum.)

Bu yazıda en olumsuz faktörler olarak şunlar saptanmış (sırasıyla):

• Sigara içmek
• Boşanmış olmak
• Aşırı alkol tüketimi
• Fakirlik
• İşsizlik
• Geçmişte sigara kullanmış olmak
• Yaşamdan yeterince tat alamıyor olmak
• Hiç evlenmemiş olmak
• Gıda yardımı geçmişi
• Yaşama karşı olumsuz tavır
• Aile fertleri ve çocuklarla olumsuz ilişkiler

Kırklı yaşlar ve sonrasının tatminkar geçebilmesinin nasıl mümkün olabileceğini bir nörobilimci gözüyle sunmaya ve sizleri bağlantısal bütünsellik bilimini ve yaşamdaşlık kültürünü seçmeniz için beyin ve nörozihin sağlığı üzerinden ikna etmeye çalıştım.

İnsanoğlu aydınlanma ile ‘birey’ olmayı, ulus devlet ile ‘yurttaş’ olmayı, sonra vergi ödeyen ‘vatandaş’ olmayı, neoliberal kapitalizm ile ‘global tüketici’ olmayı öğrendi. Uygarlığımızın geldiği kavşak döneminde de seçeneklerden biri ‘yaşamdaş’ olmayı öğrenmesi.

Yaşamdaşlığın; merak, iyilik ve yaratıcılık üçlüsü üzerinden Spinoza’nın anlamak ve bilmek sevincine uzanan akıcılığının (Balanüye, 2017); dönüşmek zorunda olan uygarlığımızın, sahip olmak için çok çalışkan ve çok zeki olmak düsturunun üzerine eklemlenmesini dilerim.

KAYNAK : https://www.herkesebilimteknoloji.com/

PROF. DR. TÜRKER KILIÇ

Prof. Dr. Türker Kılıç; beyin cerrahisi profesörüdür. Hacettepe, Marmara ve Harvard
Üniversitelerinde eğitim alan Dr. Kılıç; bilim doktorasını ise anatomi alanında tamamlamıştır.
Prof. Kılıç 2015 yılında Avrupa Bilim ve Sanat Akademisine seçilmiştir. 2012 yılından
beri Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Kurucu Dekanı olarak eğitim ve araştırma
çalışmalarını sürdürmektedir. Prof. Kılıç, başta Harvard Tıp Fakültesi, Yale, Milano Politeknik
ve Johns Hopkins Üniversiteleri olmak üzere 10’dan fazla üniversitede konuk öğretim
üyesi olarak ders vermiştir. Kılıç, 100’ün üzerinde mesleki başarı ödülüne layık görülmüş olup,
bu ödüller arasında 1999’da aldığı Avrupa Beyin ve Sinir Cerrahisi Derneği Bilimsel Araştırma
Ödülü ile 2001 ve 2005’te aldığı Amerikan Beyin ve Sinir Cerrahisi Dernekleri Birliği’nin
Tümör Araştırma Ödülleri bulunmaktadır. Dr. Kılıç 2019 Mayıs ayında Dünya Bilim ve Sanat
Akademisi üyeliğine aday gösterilmiştir. H-indeksi 34 olan ve 200’ün üzerinde bilimsel yayını
3.800+ atıf almış olan Dr. Kılıç, çeşitli Beyin Ameliyatı Yöntemleri ve Beyin Tümörlerinde
kullanılan Glivec isimli ilacın buluşuna önemli katkı sahibidir. Türkiye’de Gamma-Knife Işın
Cerrahisi, Tümör Bankası, Ameliyathane MR tekniği uygulamalarını ilk başlatanlardandır.
Bilimsel araştırmaları yanında, Tıp Eğitimi ve Bilim Eğitimi konularında çalışmakta olan Prof.
Dr. Türker Kılıç’ın bilim ve bili eğitimi konulu konuşmaları internet üzerinden 10 milyondan
fazla kişi tarafından izlenmiştir. Dr. Kılıç, 2020’de kurulan İstanbul Nörolojik Bilimler
Enstitüsü’nün de (Nöro-İstanbul) kurucu başkanı ve Şubat 2021 Ayrıntı Yayınlarından
yayımlanan Yeni Bilim: Bağlantısallık, Yeni Kültür: Yaşamdaşlık başlıklı kitabın yazarıdır

Kaynaklar:

Harvard Üniversitesi Fizik Bölümü’nde doktora çalışmalarını tamamlama aşamasına gelen 26 yaşındaki Furkan Öztürk’ün 4 milyar yıl önce yaşamın nasıl başladığına dair gizemlerden birini ortaya çıkardığı keşfi, bilim dünyasında büyük heyecan yarattı.

Genç Türk fizikçinin çalışması, prestijli akademik yayın organlarında “çığır açıcı keşif” şeklinde duyurulmaya başlanırken, keşfin Dünya’da yaşamın nasıl başladığına ve uzayda yaşama kadar birçok gizeme ışık tutması bekleniyor.

Fransız kimyager Louis Pasteur, 1848’de yaşam için gerekli olan bazı moleküllerin, tıpkı sol ve sağ ellerde olduğu gibi birbirinin “ayna görüntüsü formlarında” bulunmasına ilişkin “homokiralite” kavramını ortaya atmış ancak bu özelliğin kökeni, 175 yıldır yapılan çalışmalara rağmen anlaşılamamıştı.

Science Advances dergisinde makaleleri yayımlanan başyazar Öztürk ve ekibi, keşifle manyetik mineraller üzerinde RNA öncüsü molekülleri kristalize ederek RNA’nın yapıtaşlarını yalnızca sağa veya sola doğru kıvrılan bir sarmal halinde elde etmeyi başardı.

TÜRK FİZİKÇİDEN ÇIĞIR AÇAN KEŞİF

Nobel ödüllü biyokimyacı Jack Szostak, Öztürk ve ekibinin çalışmasını, “Bu gerçekten çığır açıcı bir keşif. Homokiralite, yaşamın başlayabilmesi için olmazsa olmazlardan ve bu yeni keşif bu probleme çok mantıklı bir çözüm sunuyor.” şeklinde yorumladı.

Genç Türk bilim insanının yaşamın kökeni üzerine yaptığı deneyler ile doğa bilimleri alanında hala cevaplanması gereken 125 sorudan birinin de yanıtlanmış olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.

BİLİMİN CEVAP ARADIĞI EN BÜYÜK GİZEMLERİN BAŞINDA GELİYOR

Bilkent Fen Fakültesi Fizik Bölümü mezunu ve Harvard Üniversitesi Fizik Bölümünde doktora programını tamamlama aşamasına gelen Furkan Öztürk, soruları yanıtladı.

Doktorasının ilk iki senesinde farklı bir konu üzerine çalıştığını ancak sonrasında doktora konusunu ve danışmanını değiştirdiğini anlatan Öztürk, yaklaşık 2,5 yıldır hayatın başlangıcı üzerine çalışmalar yürüttüğünü dile getirdi.

Dünya’da yaşamın nasıl ortaya çıktığının ve ilk canlı hücrelerin nasıl oluştuğunun bilimin cevap aradığı en büyük gizemlerin başında geldiğine işaret eden Öztürk, “Yaklaşık 4 milyar yıl önce, Güneş sistemi ve Dünyamız oluştuktan kabaca 500 milyon sene sonra, Dünya’da yaşamın ilk izlerini görmeye başlıyoruz. Peki, yaşam nasıl ortaya çıktı, hangi kimyasal ve fiziksel süreçler yaşamı tetiklemiş olabilir? Doktora çalışmamda bu sorulara açıklık getirebilecek deneysel çalışmalar yaptım.” diye konuştu.

En prestijli bilim dergilerinden Science’da çıkan bir haberde “çığır açıcı keşif” başlığıyla duyurulan bir dizi makalenin birinci yazarı Türk fizikçi Furkan Öztürk, “Araştırmam, yaşamın kökenine dair önemli, ancak karanlıkta kalmış bir problem üzerine. Bu problemin ismi homokiralite yani yaşamı oluşturan moleküllerin sağ veya sol elli olma durumu, bildiğimiz haliyle yaşamın bir özelliği.” dedi.

Homokiralitenin yaşamın kökeni araştırmalarında karanlıkta kalmış büyük bir problem olduğuna işaret eden Öztürk, Science dergisinin 2005’te yayımladığı bir sayıda bu problemi doğa bilimlerinin en büyük 125 problemi arasında gösterdiğini aktardı.

MANYETİK YÜZEYLER YAŞAMIN KÖKENİNDE ROL OYNUYORMUŞ

Öztürk, yaptıkları deneylerle homokiraliteye yol açan fiziksel etkileşimin ne olabileceğini gösterdiklerini belirterek, şöyle devam etti:

“Bizim aradığımız şey, kiral simetriyi, yani ayna simetrisini, kırabilecek fiziksel bir etkileşimdi. Çalışmalarımız ortaya koydu ki tabiatta bolca bulunan manyetik mineraller yani bir anlamda doğal mıknatıs özelliği gösteren taşlar, bu simetrinin kırılmasına yol açabilir. Yaptığımız deneyler, manyetik yüzeylerin kiral moleküller ile çok güçlü bir şekilde etkileştiğini ve manyetizmanın homokiraliteye yol açmış olabileceğini gösteriyor. ‘Yaşamın kökeni’ problemi adeta bir bulmaca gibi, elde ettiğimiz sonuçlar bu büyük bulmacanın önemli bir kısmının çözümüne yönelik ciddi bir adım. Surda bir gedik açtık, devamının da geleceğine inanıyorum.”

DÜNYA DIŞINDA YAŞAM ARAYANLARA BU BİLGİLER IŞIK TUTACAK

Keşfinin, Science ve Nature gibi dergilerin yayınlarında yer almasına ve büyük bir heyecan uyandırmasına ilişkin Öztürk, şöyle konuştu:

“Bu keşifle hayatın başlangıcına dair bilmediğimiz çok önemli bir gizeme ışık tuttuk. Yaşamın nasıl ortaya çıktığı tabiattaki en büyük gizemlerden bir tanesi. Bu problemi bir yapboz gibi düşünün. Bu yapbozun parçalarının nerelere oturacağını tam olarak bilemiyoruz. Çünkü 4 milyar yıl öncesine dair elimizde çok fazla direkt kanıt yok. Biz aslında yaptığımız çalışmayla yaşamın başlangıcına dair çok büyük bir parçayı yerine koymuş olduk. Etrafında şekillenecek diğer bilgilerin ne olacağını henüz bilmiyoruz. Ama eminim ki bu keşif, başka sorulara cevap bulmamızı da sağlayacak ve yaşamın kökenine dair ilginç ipuçları verecek. Belki de başka gezegenlerdeki olası yaşam formları ile ilgili bilgiler verecek. Yani biz eğer Dünya’da yaşamın nasıl oluştuğunu tam olarak anlarsak, o zaman hangi koşullar altında yaşamın ortaya çıkabileceğine dair de daha fazla bilgiye sahip olacağız. Bu bilgiler bizi Dünya dışında yaşamı ararken yönlendirebilir. Yani Dünya’daki yaşamı anlamak, Dünya dışında başka bir yaşam formu keşfetmemize de yardımcı olabilir. Bunu kesin olarak söylemek tabii ki zor ancak bu mümkün.”

“HAYALİM, LABORATUVARDA PROTO-HÜCRE OLUŞTURMAK”

Yaptığı buluşun ileride bilim dünyasında başka ne gibi kapılar aralayacağına ilişkin soru üzerine Öztürk, “Açıkçası bu keşfin bizi artık laboratuvar ortamında yaşamı oluşturabilecek aşamaya kadar getirebileceğini düşünüyorum. Benim hedefim yaşamın başlangıcındaki koşulları laboratuvar ortamında tekrar oluşturmak ve yaşamın nasıl oluştuğunu gözlerimle görebilmek.” dedi.

Yaşamın temel özelliklerini gösteren ve canlı diyebileceğimiz en temel yapıları, yani “proto-hücreleri” oluşturmayı hedeflediğini dile getiren Öztürk, şunları kaydetti:

“Mineraller gibi, karbon temelli moleküller gibi, canlı olduğuna dair hiçbir emare göstermeyen şeylerden canlılık özelliği gösteren öncü hücrelerin oluşmasından bahsediyorum. Yani öyle bir şey olsun ki yaşamın temel özelliklerini göstersin. Kendi kendini kopyalayabilsin ve metabolik faaliyet göstersin. Çevresi ile ilişki halinde olan, belki de bir hücre zarı içinde izole olmuş, RNA bazlı genetik bir kodu olan ve basit metabolik aktiviteler gösterebilen öncü hücrelerden, yani proto-hücrelerden, bahsediyorum. Benim hayalim bunları oluşturmak.”

DNA’DAN SONRAKİ EN BÜYÜK GİZEM Mİ ÇÖZÜLDÜ?

“DNA’nın bulunmasından sonra yaşama dair en büyük keşif sizinki mi” sorusuna Öztürk, “Bunu ben söyleyemem. Onu bilim insanları takdir edecektir. Bu tarz şeyleri söyleyebilmek için daha çok erken. Ama hayatın başlangıcı araştırmalarındaki en büyük problemlerden biri olarak düşünülüyordu bu konu. Bunu rahatlıkla söyleyebilirim.” ifadesini kullandı.

“İYİ Kİ 93 YAŞINA KADAR YAŞAYIP BU PROBLEMİN ÇÖZÜMÜNÜ GÖRMÜŞÜM”

Furkan Öztürk, Harvard ve pek çok üniversiteden akademisyenin kendisini arayarak tebrik ettiğini, yakın zamanda buluşu üzerine bir belgeselin de çekildiğini ve çalışmasının Nature, Science ve diğer bilimsel kanallarla bilim dünyasında duyurulmaya devam edildiğini söyledi.

Öztürk, Harvard’da yaptığı bir konuşmayı, şu anda Türkiye’deki biyoloji kitaplarında da yer alan ve DNA’nın nasıl kopyalandığını keşfeden 93 yaşındaki ünlü moleküler biyolog Matthew Meselson’un takip ettiğini ve “İyi ki 93 yaşına kadar yaşamışım. Sonunda bu problemin de çözümünü görmüş oldum.” şeklinde bir yorum yaptığını aktardı.

Çalışmalarının devam edeceğini dile getiren Öztürk, şunları söyledi:

“Birlikte çalıştığımız diğer bilim insanları da ben de inanıyoruz ki bu problemi çözdük. Bu çok heyecan verici ancak yeterli değil. Bu deneylerin bağımsız olarak başka araştırmacılar tarafından da test edilmesi lazım. Yeni veriler ışığında tekrar tekrar değerlendirilmesi lazım. Büyük bilimsel keşifler ilk etapta heyecan yaratır ancak keşiflerin oturması için zamanın testinden geçmeleri lazım. Bizim namuslu bilim insanları olarak titiz çalışmak ve çokça test yapmak gibi bir görevimiz var. Ben inanıyorum ki bu aşamaları da geçeceğiz.”

“DOĞANIN EN BÜYÜK GİZEMLERİNDEN BİRİNİ ÖRTEN PERDE, FURKAN’IN DEHASI SAYESİNDE ARALANDI”

Bilkent Üniversitesi Fen Fakültesi Dekanı, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Üyesi Prof. Dr. Tayfun Özçelik, Furkan Öztürk’ün keşfine ilişkin yaptığı açıklamada, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bilkent Fen Fakültesi olarak büyük bir gururu yaşıyoruz. Mezunumuz Furkan Öztürk doğa bilimleri alanının en temel sorularından birine, yaşamın nasıl başladığına moleküler düzeyde bir açıklama getirerek eşsiz bir başarıya imza attı. En saygın bilim çevreleri şimdi Furkan’ı alkışlıyor. İnorganik moleküllerin organik moleküllere dönüşüm sürecini, bir diğer deyişle biyolojinin başlangıcını artık kavrıyoruz. RNA ve ardından DNA moleküllerinin milyarlarca yıl önceki ilk oluşum sürecini anlıyoruz. Doğanın en büyük gizemlerinden birini örten perde Furkan’ın dehası sayesinde aralandı.”

Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Seymur Jahangirov da Öztürk’ün yaptığı çalışmanın, canlıların oluşum sürecinde neden sadece bir tür molekülün kullanıldığına açıklık getirdiğine işaret etti.

“Önerilen mekanizmanın hem teorik hem de deneysel dayanağı vardır.” diyen Jahangirov, “Ayrıca, bu çalışma fizik, kimya, biyoloji ve jeoloji gibi çok farklı disiplinlerde son yıllarda elde edilen yeni bilgileri birleştirerek yapılmıştır ve konunun önde gelen bilim insanları tarafından büyük bir heyecanla karşılanmıştır. Furkan’ın bu buluşa imza atmasını sağlayan en önemli özelliklerinden biri, sadece ana konusu olan fizikle sınırlı kalmayıp arkeoloji, organik kimya, tarih, müzik gibi birçok farklı alana ilgi duyması ve sürekli olarak kendini geliştirmesidir.” ifadesini kullandı

Trabzonlu Genç Fizikçi Furkan Öztürk’ün fizik alanındaki bu başarısı, geçmişte dünya çapında başarı gösteren Nobel Ödüllü Trabzonlu Fizikçi Behram Kurşunoğlu’nu hatırlattı.

Furkan Öztürk kimdir?

Furkan Öztürk, lise eğitimini Trabzon‘da Yomra Fen Lisesi‘nde tamamlarken fizik alanına ilgi duymuş ve bu ilgisi onu bir fizikçi olma yolunda ilerlemeye yönlendirmiştir. Fizikçilerin biyografilerini okuyarak ve olimpiyat düzeyindeki fizik problemlerini çözerek zamanını geçirmiştir. Bu biyografiler ve çalışmaları, Furkan’ın gelecekteki fizikçi hayatı hakkında fikir sahibi olmasını sağlamıştır. Bu nedenle, üniversite sınavına çok iyi hazırlanmış ve Türkiye genelinde 37. olarak Bilkent Üniversitesi’nde fizik okumak için burs kazanmıştır.

Furkan Öztürk Bilkent Üniversitesi’ndeki yılları boyunca Furkan, fizik eğitimi için Bilkent’in doğru bir tercih olduğunu belirtmektedir. Özellikle hocası Özgür Bey’in destekleyici tutumu ve danışmanlık görevi önemli bir katkı sağlamıştır. Bilkent’in sağladığı imkanların yanı sıra Furkan’ın kendi merakı ve çabaları da başarısında etkili olmuştur. Furkan, Bilkent’teki yıllarını senfoni orkestrasının konserlerinde, spor salonunda ve kütüphanede geçirmiş ve bu dönemi özlemle anmaktadır.

Furkan Öztürk, Bilkent’e başladığı andan itibaren yurtdışında yüksek lisans yapmayı hedeflemiştir. Türkiye’de ilgilendiği shakuton deneysel fizik alanında çalışan kişilerin bulunmadığını fark etmiş ve farklı ekollerden eğitim almanın kendisini daha da geliştireceğine inanmıştır. Bu nedenle yaz stajlarını yurtdışında yaparak farklı ülkelerdeki hocalarla bağlantı kurmuş ve referans mektupları almıştır.

Furkan Öztürk Harvard Üniversitesi’nde staj yapma fırsatını elde eden Furkan, bu deneyim ve İsviçre’deki çalışmaları sayesinde Harvard’a başvururken ekstra hazırlığa ihtiyaç duymamıştır. Stajının başarılı geçmesi, Harvard’daki hocanın doktora için aynı grupta çalışmasını önermesini sağlamıştır. Furkan, şu anda gerçekten de aynı grupta yer aldığını vurgulamaktadır. Furkan’ın Bilkent’teki derslerinin başarılı olması, başvuru sürecinde stres yaşamamasına katkıda bulunmuştur.

Furkan Öztürk, okul seçiminde önemli olanın okulun kendisi değil, doktora grupları ve hocalar olduğunu hatırlatmaktadır. Bu nedenle, en iyi eğitimi alacağına inandığı için Harvard’ı ve aynı grubu tercih etmiştir. Furkan, gençlere okul adına değil, kendi ilgi alanlarına ve hedeflerine uygun kararlar vermelerini önermektedir.

Furkan Öztürk, Boston’un keşmekeş bir şehir olmadığını, New York kadar yoğun olmadığını ve Washington gibi kasvetli olmadığını ifade etmektedir. Nehir geçen ortasında yer alan Boston’un güzel kütüphanelere ve müzelere sahip, dünyayla bağlantılı, spor gibi birçok şeyin merkezi konumunda olduğunu ve dünyanın en iyi üniversitelerine ev sahipliği yaptığını belirtmektedir.

Türkiye’de 2018 yılında ilk kez Van’da dolu önlemi olarak üretilen ‘dolu savar’ gün geçtikçe il il yaygınlaşıyor.

Üreticiler, makinanın yaklaşık 10 kilometrelik mesafede yukarı püskürttüğü gazla birlikte, çıkan sesle de dolunun yere yağmur olarak düştüğünü ifade ediyor.

Anadolu’da bir çok belediye de dolu savar için sipariş verdiğini açıklıyor.

Ancak İTÜ Meteoroloji Mühendisliği Bölüm Başkanı, Afet Yönetimi Enstitüsü ve İklim Değişikliği Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, ‘dolu savar’ adlı cihazın bilim ve akıl dışı bir mucize arayışı olduğunu belirterek, dolu önlemi olarak tarım sigortası yaptırılması, bahçelere de dolu ağı kurulmasını önerdi.

“TAMAMEN UMUT TACİRLİĞİ”

Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu;

“Dolu savar işi Bulgaristan’da yapılıyor ama, meteorolojinin, bilimin en ileri olduğu ülke Amerika. Gelişmiş ülkelerde dolu savar diye bir şey yok. Dolu savar fotoğraflardan göreceğiniz gibi, uzun boru gibi bir şey. Yağışı havalarda kamyon lastiğinin patlaması gibi ses çıkarıyor. Bu ses güya 10 kilometre ötede, bulutun içindeki dolu tanelerini küçültüyor. Etilen gazı olduğu söyleniyor. Makine 10 kilometreden doluyu görüyor, etilen gazı ile de dolu yağmura çevriliyormuş. Düşünebiliyor musunuz? Buradan oraya etilen gazı gönderiyorsunuz, o gaz havada dağılmadan nasıl gidecek? Tamamen umut tacirliği…

Ben bir atmosfer bilimcisi ve bu konuda Amerika’da doktora yapmış, Türkiye’de uzun yıllar bulut yağış fiziği dersi vermiş biri olarak, uzaktaki borudan çıkan ‘çuf çuf’ seslerinin ya da iddia edilen gazın böyle bir şey yapması mümkün değil. Doluyu nasıl engellediğinin hiçbir anlamı yok. Diğer yandan; ‘Efendim bu makine olmasaydı bu dolu daha büyük yağacaktı’ deniyor. Yalanların sonu yok. Bulutun içerisindeki gök gürültüsü doluyu engelleyemiyor ama, 5-10 kilometredeki araba lastiği patlama sesi mi doluyu engelliyor? Bunu bazen araba fabrikaları da alıp koyuyor. Bunu imaj için kullanıyorlar Bakın bizde dolu önleme makinası var, bizim arabalarımızda dolu hasarı olmaz diyorlar. Ama onların da arabalarında hasarlar oluyor, burada bir algı oyunu var. Gerçekten bu teknoloji çalışsaydı, Amerika ve Avrupa’da hiçbir bahçeyi dolu vurmazdı, zarar görmezdi” diye konuştu.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Türkiye’yi ekonomik krizden çıkaracak istikrarlı büyüme modelini ve para politikaları konusundaki yol haritasını açıkladı. Toplantıda ABD’li yazar, ekonomist Jeremy Rifkin, Prof. Dr. Daron Acemoğlu, Prof. Dr. Refet Gürkaynak’ın aralarında olduğu İkinci Yüzyıla Çağrı Grubu tanıtıldı. “Siyaset üstü kurul” olarak tanımlanan ekip, para politikaları, büyüme ve istihdam üzerine çalışacak.

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, İstanbul Lütfi Kırdar Kongre Merkezi’ndeki vizyon toplantısında, Türkiye’yi ekonomik krizden çıkaracak istikrarlı büyüme modelini açıkladı.

Teknolojik gelişmelerin ve yatırımların ülkeye çekilip, istihdamın arttırılması ve para politikaları konusundaki yol haritasını duyurdu.

CHP lideri Kılıçdaroğlu, salona CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu ile geldi.

Toplantıya katılanlar arasında CHP’li milletvekilleri, CHP’li belediye başkanları da yer aldı.

Salonda “Gençlik seninle durma ilerle, seni başkan yapacağız” sloganları atıldı.

“HER ŞEY BU ÜLKEDE ÇOK AMA ÇOK GÜZEL OLACAK”

Partisinin vizyon belgesini açıklayan Kılıçdaroğlu’nun konuşmasından satır başlıkları şu şekilde:

*Her şey bu ülkede çok ama çok güzel olacak. Bugün sizleri Türkiye için uyanmanın ve ayağa kalkmanın ve büyümenin vizyonunu ortaya koymak için davet ettik.

*Bugün burada halkımızdan ne için oy isteyeceğimizi öğreneceksiniz. Sadece bir adaya, başka bir tek adama bir zümrenin çıkarına asla oy istemeyeceksiniz.

*Artık oyu halkımızdan, herkes için daha iyi bir yaşama yeni bir düzene, yeni bir Türkiye hayaline yeni bir siyaset kültürüne ve yeni bir siyaset üstü anlayışa oy isteyeceksiniz. İste bu yeni sistemi bugün açıklıyorum.

“YENİ BİR TEK ADAM ARAMIYORUZ”

*Krizden alnımın akıyla ve hep birlikte çıkacağız. Asıl zor olan, ülkenin yeniden yapısal bir krize girmesini kalıcı olarak engellemek.

*Çünkü bu ülke durmaksızın krizlere girdi, krizlerden çıktı şimdi de derin bir krizin içerisindeyiz. Sürekli aynı girdaba düşen halkımız ekonomik ve sosyal olarak dayanılmaz acılar çekti. Bugün ülkenin kaderini değiştirme günüdür.

*Bunun için yönetim anlayışını, yaklaşımımızı kökten değiştirmeliyiz. Ancak bunun çaresi, mevcut tek adam gitsin, başka bir tek adam gelsin değildir.

*Tek adam gitsin mi? Evet gitsin. Tek adam rejimi bitsin mi? Evet bitsin. Ancak yerine çalışan yeni bir sistem gelsin. Yeni bir tek adam aramıyoruz.

“MESELE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’ÜN O BÜYÜK HAYALİNE SAHİP ÇIKMAKTIR”

*Bugün bizden bambaşka bir sistemin alt yapısını dinleyeceksiniz Türkiye Cumhuriyeti’ni ikinci yüzyılında bir daha artık böyle acımasız, adaletsiz ve kutuplaşmış dönemler yaşamayacak.

*Partimizin ikinci yüzyıla çağrı beyannamesinde ilan ettiğimiz gibi, ülkemizin üzerine çöken kara bulutları dağıtıp Türkiye’yi çağdaş uygarlığa ulaştırma ve onu aşma kararlılığını bugün bir adım daha ileriye taşıyoruz.

*Türkiye’yi, kurumları yeniden inşa edilmiş, sistemi yasal çerçeveye oturtulmuş, toplumsal güven ve huzurun hakim olduğu, bölgesinde barışın ve refahın merkezi haline geldiği bir Türkiye’yi inşa edeceğiz.

*Dolayısıyla meselemiz, sadece hükümeti devralma meselesi değildir. Mesele Mustafa Kemal Atatürk’ün o büyük hayaline sahip çıkmaktır.

*İnşallah bize nasip olacak. Bugün yepyeni bir güç birli ile tanışacaksınız. 70 kişiden oluşan büyük bir güç birliğinden söz ediyorum.

“BAY KEMAL ASLA GERİ ADIM ATMAZ”

*Ne derlerse desinler inandığım vizyon yolculuğundan asla geri adım atmayacağım. Çünkü ne istediğimi ve bu yolun nereye varacağını daha başlarken biliyordum. Hepiniz şuna inanın Bay Kemal çıktığı yoldan asla geri adım atmaz.

*Kısa bir süre sonra da Almanya’ya gideceğim. Seyahatlerimde ve sonrasında bahsettiğim bu 70 değerli isimle tek tek görüştüm.

*Onları siyaset üstü güç birliğine katılmaları için davet ettim. Elimizde üç büyük güç var, bize inanan halkımız, siyasi gücümüz ve dostlarımızla kurduğumuz siyaset üst güç birliğimiz.

*Bizler siyasi ve siyaset üstü, rozetli veya rozetsiz unutmayın hepimiz ülke için vatan için birlikteyiz.

“VATANLARI İÇİN ÇALIŞACAKLAR”

*Bahsettiğim bu sistemi hangi mantıkla oluşturdum? Bu değerli 70 kişi Türkiye için 24 saat çalışan bir güç birliği olacak. Bir daha ifade edeyim. 24 saat çalışan bir güç birliği olacak.

*Bir kısmı günü bitip uyumaya hazırlanırken dünyanın diğer yanındaki vatanseverlerimiz ve dostlarımız güne merhaba diyecekler. Devlet 7 gün 24 saat çalışacak.

*Zamanın, mekanın, enlemlerin, boylarım ötesinde kesintisiz üreten Türkiye’yi şimdiden inşa etmeye başlıyorum. Bakınız, bu 70 değerli isim ne bir kişi için, ne bir parti için, ne de iktidar için çalışacaklar. Onlar vatanları için çalışacaklar vatanları.

*Çünkü Bay Kemal olmak böyle bir şey. Çünkü benim işim birleştirmektir. Çünkü benim işim sistemi kurmaktır. Çünkü benim işim sistemi çalıştırmaktır. Benim işim o sistemi ayrıca kalıcı kılmaktır.

*Bugün bizimle ülkeyi birlikte dönüştürmeye cesaret edenlerin bazılarını huzurlarınıza çağıracağım.

*Önce onlar anlatsınlar. Sonra ben çıkıp adım adım yapacaklarımızı özetleyeceğim. Buradan dinleyeceğiniz değerli konuşmacılar, tüm karanlığa rağmen ışığa çok yakın olduğumuzu size anlatacaklar.

TEK TEK TANITTI

*Sayın Jeremy Rifkin ile tanışacaksınız. Kendisi Almanya’da Merkel’in endüstri ve sanayi teknolojileri danışmanıydı. Çin Devlet Başkanı’nın da danışmanlığını yaptı.

*Benim de yeni endüstriyel dönüşüm başdanışmanım. Dünyanın ilk 10 ekonomisi arasında gösterilen Sayın Daren Acemoğlu bizimle birlikte olacak.

*Ben Sayın Acemoğlu’nun gelecek yıllarda Nobel ödülü alacağından da yüzde yüz eminim. Sayın Öztrak, ülkeye nefes aldıracak makroekonomik çözümleri.

*Sayın Böke, dijital kalkınma ve yeşil dönüşümü. Sayın Hakan Kara ve Sayın Refet Gürkaynak, para politikalarını. Sayın Ufuk Akçiğit, istihdam politikalarını.

*Sayın Hacer Foggo ise sosyal politikalarımızı anlatacak. Bu değerli isimlerle kurduğum sistem Türkiye’yi hızlıca karanlıktan çekip aydınlığa çıkaracak. Cumhuriyet kendi özünden güç alarak yeniden şahlanacak. Haydi başlayalım.

RIFKIN ‘İKLİM KRİZİNİ’ ANLATTI

Kılıçdaroğlu’nun başdanışmanı Jeremy Rifkin, toplantıya video konferansla bağlandı.

*Bilimsel, teknik ve ekonomik girdi sağlayacağım. Türkiye’nin kapsamlı bir yön haritası oluşturmasına yardımcı olacağım. Sayın Kılıçdaroğlu ülkesini bir dönüşümden geçirecek.

*Bu bir sanayi dönüşümü ve sıfır karbon emisyonu içeriyor. Benim ekibim AB’de temel mimari görevlerde yer aldı ve aynı şekilde Çin’de iklim değişikliği gibi konularda da görev aldı. Birleşmiş Milletler’de de önemli görevler üstlendik.

“AKDENİZ’İN 22 ÜLKESİ DÜNYANIN GERİ KALANINDAN YÜZDE 20 DAHA HIZLI ISINIYOR”

*Sayın Acemoğlu ile birlikte çalışıyor olmak mutluluk verecek bana. Son dönemdeki iklim çalışmaları bize şunu gösteriyor.

*Akdeniz’in 22 ülkesi, yani 480 milyon kişi, dünyanın geri kalanından yüzde 20 daha hızlı ısınıyor. En hızlı yağmur azalımı da bu bölgede görülüyor.

*Bu şekilde devam ederse burası yerleşilemez hale gelecek. Her Akdeniz ülkesinin bu konuyu ele alması gerekiyor. Birlikte çalışırsak ancak başarılı olabiliriz.

“BU YOLCULUKTA BÜTÜN TÜRK HALKININ DAYANIŞMA İÇERİSİNDE OLMASI GEREKİYOR”

*Bu yolculukta bütün Türk halkının dayanışma içerisinde olması gerekiyor. Bunu akılda tutarak bir düşüncemi paylaşmak istiyorum.

*Türkiye’de Akdeniz Havzası’nda yaşayan insanlara olan biten anlatmak zorunda bile değiliz, çünkü herkes bunun farkında. Çok ciddi seller yaşanıyor.

*Yaz aylarına geldiğimizde ise kuraklık ve susuzluk kıtlıklar yaşanıyor. Sonbaharda ise fırtınalar, tayfunlar bizi vuruyor. Bunların hepsi bir araya gelerek ekosistemimizi altüst ediyor. Bu yalnızca insan hayatı değil, gezegendeki diğer hayatları da tehdit eden bir gerçek.

“BEŞ KEZ ÖNEMLİ YOK OLUŞLAR YAŞANDI ŞİMDİ İSE ALTINCISININ BAŞINDAYIZ”

*Z kuşağı başta olmak üzere şunu söylemek istiyorum; İnsanlık için çok önemli bir zaman diliminden geçiyoruz. Daha önce beş kez önemli yok oluşlar yaşandı.

*Şimdi ise altıncısının başındayız. Bilim insanları bunu bu şekilde söylüyor. Karşımızdaki gerçeği olduğu gibi görmemiz ve bir anlamda uyanmamız gerekiyor. İklim değişiyor çünkü küresel ısınmaya yol açan gazlar salınıyor.

*Bu gazlar, güneşten gelen ışığın dünyadan yansımasını engelliyor. Her bir derecelik artış için atmosfer yüzde 7 daha fazla ısı emiyor.”

FAİK ÖZTRAK: İSRAFA SON VERECEĞİZ

Rifkin’in ardından kürsüye CHP sözcüsü Faik Öztrak sahneye çıktı. Öztrak’ın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“DÜNYA YENİ BİR SANAYİ DEVRİMİNİ YAŞIYOR”

*Ünlü düşünür Gramsci’nin deyimiyle; ‘Eskinin öldüğü, ama yeninin henüz doğmadığı…’ Bu arada çok farklı hastalık belirtilerinin ortaya çıktığı bir ara dönemdeyiz.

*2008’de Küresel Finans Krizi; dünyaya hâkim olan ekonomik modeli temellerinden sarstı. 2020’de Küresel Covid salgını küresel arz zincirlerinin dağılmasına yol açtı. 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali uluslararası güç ve güvenlik dengelerini çatırdattı.

*Küresel sistem, yön bulmak için kendine yeni kerterizler arıyor. Uluslararası ticaret ve tedarik zincirlerinin rotası, ilkeler ve değerler temelinde, ‘dostluk’ ve ‘müttefiklik’ ekseninde yeniden çiziliyor. Dünya yeni bir sanayi devrimini yaşıyor.

*Yaşadığımız Dördüncü Endüstri Devrimi’nin yakıtı ‘işlenmiş veri’, iletişim teknolojisi ise sanal ve gerçek dünyanın bütünleşmesi.

*Otonom robotlar ve karanlık fabrikalar, nesnelerin interneti ve bulut teknolojileri, üç boyutlu yazıcılar ve artırılmış gerçeklik; tüm iş yapış biçimlerini değiştiriyor. Yaşamın her alanını dönüştürüyor.

“TERTEMİZ BİR GELECEK İNŞA EDECEĞİZ”

*Bu yeni dönemi iyi okuyan devletler, iyi hazırlık yapan milletler, yeni dönemin kazananları olacak. Hızla zenginleşecek.

*Cumhuriyet Halk Partisi olarak, Cumhuriyetimizin İkinci Yüzyılında ülkemizi Dördüncü Endüstri Devrimi’nin takipçisi ve tüketicisi değil, geliştiricisi ve üreticisi yapmaya kararlıyız. Temiz enerjiyle, temiz üretimle, temiz fonlarla, temiz toplumla, tertemiz bir gelecek inşa edeceğiz…

“MİLLETİMİZİ ORTA GELİR TUZAĞINDAN KURTARACAĞIZ”

*Zenginleşeceğiz. Milletimizi, orta gelir tuzağından kurtaracağız. Kimseyi geride bırakmayacağız.

*Bu büyük hamleyi Türkiye’deki ve dünyadaki tüm bilim insanlarımızla kuracağımız, büyük iş birliğiyle gerçekleştireceğiz. Biz; sahip olduğumuz üstünlükleri ve ülkemizin potansiyelini çok iyi biliyoruz.

*İnsanımıza güveniyoruz. 4,5 saatlik uçuş mesafesinde; 58 ülkeye, 1,5 milyarlık nüfusa, 22 trilyon dolarlık bir pazara erişim imkânımız var. Çalışabilir aktif nüfusumuz, çocuk ve yaş almış bağımlı nüfusumuzdan hala daha hızlı artıyor.

GENÇLERİMİZİN İŞSİZLİĞİ EN BÜYÜK İSRAFTIR

*Ama bu fırsat penceresinin kapanmakta olduğunun da farkındayız. Gençlerimiz ülkemizin en büyük servetidir.

*Gençlerimizin işsizliği ise en büyük israftır. Biz; genç ve dinamik iş gücümüzü, en etkin şekilde kullanacağız.

“ÜLKEMİZİ HAK ETTİĞİ ZENGİNLİĞE KAVUŞTURACAĞIZ”

*Girişimci, rekabetçi, dünyayı iyi tanıyan iş insanlarımız var. Genç ve dinamik iş gücümüzle, bilim insanlarımızla, küresel arenada rekabet eden iş insanlarımızla, eşsiz coğrafi konumumuzla, küresel tedarik zincirlerinin yeniden dizildiği şu günlerde Afro-Avrasya’nın en önemli arz ve tedarik merkezi olmaya kararlıyız. Ülkemizi hak ettiği zenginliğe kavuşturacağız.

“YENİ NESİL KALKINMA STRATEJİMİZİ HAZIRLADIK”

*Ekonomi Masamızla 44 ilimizi gezdik; 40 bin kilometreden fazla yol yaptık. İş ve meslek örgütleriyle konuştuk. Sorunlarını dinledik, fikirlerini aldık.

*Yeni Nesil Kalkınma Stratejimizi hazırladık. Ekonomideki büyük yangını da gördük. Acilen önce feraha, ardından da refaha kavuşturacak bir programın ne kadar önemli olduğunu bir kere daha tespit ettik.

“YÜKSEK RİSK PRİMİNİ HIZLA AŞAĞIYA ÇEKMEMİZ GEREKİYOR”

*Kısa sürede ferahlamak için yanlış ekonomi politikalarının neden olduğu belirsizlik çarkını kırmamız; ülkemizin olağanüstü yüksek risk primini hızla aşağıya çekmemiz gerekiyor.

*Bunu gerçekleştirmek için; önce Merkez Bankası’nın başına tüm dünyanın saygı duyduğu bir ismi atayacağız. Merkez Bankası’nın hedefi ‘Enflasyonu kalıcı olarak düşük, tek haneye indirmek’ olacak.

*Merkez Bankası’nın araç bağımsızlığını güvence altına alacak yasal düzenlemeleri hemen yapacağız. Makro ihtiyati politikaları asli işlevine döndüreceğiz.

2023 BÜTÇESİNİ YENİDEN YAPACAĞIZ

*Ekonomik öncelik ve ihtiyaçları gözeterek, 2023 Bütçesini yeniden yapacağız. Şatafata ve israfa son vereceğiz.

CUMHURBAŞKANLIĞI MAKAMINI ÇANKAYA KÖŞKÜNE TAŞIYACAĞIZ

*Cumhurbaşkanlığı makamını ait olduğu yere, Çankaya Köşküne taşıyacağız. Sağlanacak tasarruflarla krizin ezdiği kırılgan kesimleri destekleyeceğiz. ‘Mali kural’ uygulamasını başlatacağız. Türkiye Varlık Fonu’nu tasfiye ederek, bütçe birliğini sağlayacağız.

*Kamu Özel İşbirliği Projeleri başta olmak üzere, devletin sırtındaki tüm koşullu yükümlülükleri, Durum ve Hasar Tespit Komitesi eliyle ortaya çıkaracağız. Hızla atacağımız bu adımlarla, kısa sürede ekonomide öngörülebilirliği artıracak, risk primimizi düşürecek, makroekonomik istikrarı sağlayacağız.

“TÜRKİYE’NİN GELECEĞİ DEMOKRATİK, KURALLI DÜNYADADIR”

*Feraha kavuşmak için, iki önemli çapamız var. Güçlü Türkiye, güçlü Avrupa’dır. Türkiye’nin geleceği demokratik, kurallı dünyadadır. Avrupa Birliği üyelik müzakerelerini canlandıracağız.

*Bu çerçevede özellikle; 23. Yargı ve Temel Haklar Faslının gereklerini hızla tamamlayacağız. Bu fasıldaki siyasi blokajın kaldırılmasını da AB’den isteyeceğiz.

STRATEJİMİZİ DÖRT SÜTUN ÜZERİNE İNŞA ETTİK

*İkinci çapamız ise; hızla hayata geçireceğimiz ‘Yeni Nesil Kalkınma Stratejimiz’ olacak. Bu; hem ülkemizi ferahlatacak, hem de kalıcı refaha ulaşmamızın önünü açacak.

*2030 gündemi, sürdürülebilir kalkınma amaçları ve Paris İklim Anlaşması, aslında stratejimizin en önemli küresel referanslarıdır.

*Biz stratejimizi dört sütun üzerine inşa ettik: Demokrasisi, kurumları ve kuralları güçlü Türkiye; üreterek zenginleşen, rekabetçi Türkiye, zenginliği adil paylaşan Türkiye, temiz ve yeşil Türkiye.

‘BİZE KRAL DEĞİL, KURAL GEREK’ DİYORUZ

*Neden kurumları ve kuralları güçlü Türkiye? Güçlü bir demokrasi, kurum ve kurallar; toplumda can ve mal güvenliğini, istikrar ve huzuru sağlar.

*Yatırımı, istihdamı, aşı, işi artırır. Zenginliğin önünü açar. Bugün fert başına gelirimiz Üyesi olduğumuz Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı’nın (OECD) ancak dörtte biriyse, bunun en önemli nedenlerinden biri kurumlarımızın kalitesinin OECD’nin ancak yarısı kadar olmasıdır.

*Bu da daha önceki rakamlarla. Herhalde bugün bunu yapsak, yarısı bile değiliz. Biz bu nedenle ‘Bize kral değil, kural gerek’ diyoruz. Kurumları ve kuralları güçlü Türkiye’de; ‘Güçlendirilmiş Demokratik Parlamenter Sistem’ olacak.

“SİYASİ AHLAK YASASINI ÇIKARACAĞIZ, SİYASETİN İTİBARINI KORUYACAĞIZ”

*Cumhurbaşkanı tarafsız olacak. 85 milyonu kucaklayacak. Yargı bağımsız ve tarafsız olacak. Üstünlerin hukuku değil, hukukun üstünlüğü olacak.

*Merkez Bankası başta olmak üzere düzenleyici ve denetleyici kurumların araç bağımsızlıkları yasal güvence altında olacak. Kamu İhale Kanunu’nu uluslararası normlara uygun şekilde yenileyeceğiz. İhalelerde şeffaflık ve rekabeti sağlayacağız.

*Atamaları sadakate göre değil, liyakate göre yapacağız. Kayırmacılığa son vereceğiz. Siyasi ahlak yasasını çıkaracağız, siyasetin itibarını koruyacağız.

“TÜRKİYE’Yİ GRİ LİSTEDEN ÇIKARACAĞIZ”

* Kara paraya sıfır tolerans göstereceğiz. Türkiye’yi, Mali Eylem Görev Gücü’nün gri listesinden çıkaracağız. Kurumları ve kuralları güçlü Türkiye’de, OECD ülkeleriyle bu konuda aramızdaki makası, 2030’a kadar hızla kapatacağız.

*Stratejimizin ikinci sütununda; zenginleşen, rekabetçi Türkiye var. İlk iş; küresel, bölgesel ve yerel kalkınma dinamiklerini takip eden, özel kesim ile yeni iş birliği modellerine öncülük eden, ekonomideki oyunculara ufuk veren Strateji ve Planlama Teşkilatı’nı kuracağız.

*Zenginleşen, rekabetçi Türkiye’de; sanayimizin, Endüstri 4.0 dinamikleri ile Dijital Dönüşüm ve Yeşil Dönüşüm ışığında yüksek teknolojili, katma değerli bir yapıya dönüşmesini destekleyeceğiz. Bu çerçevede üniversite-sanayi-sivil toplum-kamu iş birliği modellerini en etkin şekilde kullanacağız.

*Evlatlarımızı ekonominin ve çağın gerektirdiği yeteneklerle donatacak bir milli eğitim politikasını uygulayacağız.

*Eğitimde niceliğe değil, kaliteye odaklanacağız. Üniversitelerimizde bilimsel özgürlüğü ve özerkliği sağlayacağız. İnternete erişimi özgürleştireceğiz. Şehirlerimizin veri iletim alt yapısını güçlendireceğiz.

OECD ÜLKELERİ İLE ARAMIZDAKİ MAKASI 2030’A KADAR HIZLA KAPATACAĞIZ

*Ar-Ge faaliyetlerini destekleyen kurumsal yapıyı güçlendireceğiz. Yaratıcı endüstrilerin özelliklerini dikkate alarak, bu endüstriye teşvik ve destekleri daha da güçlendireceğiz.

*Girişimi destekleyen finansal araçları çeşitlendireceğiz. Yeşil yatırımların, sürdürülebilirlik projelerinin ve sosyal yatırımların finansmana ulaşımını kolaylaştıracağız. Fin-Tekleri ve dijital ödeme sistemlerini yaygınlaştıracağız.

*Zenginleşen, rekabetçi Türkiye’de; bu konuda OECD ülkeleri ile aramızdaki makası 2030’a kadar hızla kapatacağız.

“İSTANBUL SÖZLEŞMESİNİ YENİDEN YÜRÜRLÜĞE SOKACAĞIZ”

*Gelelim stratejimizin üçüncü sütununa: Zenginliği adil paylaşan Türkiye’de ülkemizde hiçbir çocuk yatağa aç girmeyecek. Aile Destekleri Sigortasıyla her aileye asgari bir gelir sağlayacağız. Kayıt dışılığı azaltarak vergi tabanını genişleteceğiz.

*Vergi yükünü adil dağıtacağız. Dolaysız vergileri esas alan, dolaylı vergilerin ağırlığını azaltan vergi yapısını tesis edeceğiz. Sendikalaşmanın, örgütlü toplumun önünü açacağız.

*Eğitimde fırsat eşitliğini sağlayacağız. Cinsiyet eşitsizlikleriyle etkin şekilde mücadele edeceğiz.

*Kadınların iş yaşamına katılımı önündeki engelleri kaldıracağız. Kadınların toplumsal hayattaki konumunu güçlendireceğiz. Kadına yönelik şiddete sıfır tolerans göstereceğiz. İstanbul Sözleşmesini yeniden yürürlüğe sokacağız.

“KANAL İSTANBUL GİBİ RANT PROJELERİ İÇİN KULLANMAYACAĞIZ”

* Sınırlı kamu kaynaklarını, Kanal İstanbul gibi rant projeleri için kullanmayacağız. Kaynaklarımızı GAP, DAP, KOP ve DOKAP başta olmak üzere bölgesel ekonomik gelişmişlik farklarını azaltacak yatırımlarda kullanacağız.

“TOPLUMSAL UZLAŞI YOLUYLA OLUŞTURACAĞIZ”

*Ve stratejimizin son sütunu; Temiz, yeşil Türkiye… Dünya ekolojik limitlerine yaklaşıyor, özellikle de bölgemiz. Türkiye’nin Paris İklim Anlaşmasını onaylamasını, 2053 için net sıfır emisyon hedefi vermesini önemsiyoruz. Bu konudaki stratejilerimizi, Sayın Böke sizlere anlatacak.

*Ama ben kısaca birkaç başlığa değineyim. Karbonsuzlaşma Stratejisini ve Yeşil Mutabakatı, ekolojik krizin tüm muhatapları ile beraber, toplumsal uzlaşı yoluyla oluşturacağız.

*Döngüsel ekonominin imkânlarından sonuna kadar yararlanacağız. Çevreci ürünler ve sürdürülebilir üretime yönelik özel finansman yöntemleri geliştireceğiz. Temiz, Yeşil Türkiye’de; bu konuda OECD ile aramızdaki makası kapatacağız.

“BİZ HAZIRIZ. MİLLETİMİZ HAZIR

* Nereye gideceğini bilmeyen kaptana hiçbir rüzgâr yardım edemez. Biz ülkemizi nereye götüreceğimizi, insanlarımıza nasıl bir gelecek sunacağımızı çok iyi biliyoruz. Temiz enerjiyle, temiz üretimle, temiz fonlarla, temiz toplumla, tertemiz bir gelecek inşa edeceğiz…

*Bu iddialı hedefleri yakalamaya milletimizi önce feraha, sonra refaha kavuşturmaya hazırız. Biz hazırız. Milletimiz hazır.”

FOGGO: SOSYAL DEVLET DÖNEMİ BAŞLIYOR

CHP Yoksulluk ve Dayanışma Ofisi Koordinatörü Hacer Foggo açıklamalarda bulundu.

Hacer Foggo’nun satırbaşları şöyle:

*Bugün burada ilan edilen vizyon ile güçlü sosyal devlet ile fırsat eşitliği dönemi başlıyor. Bu kalkınma vizyonunun en önemli boyutlarından biri sosyal devlettir.

*Çünkü sosyal devlet, bir çocuğun beslenme hakkı ile eğitime erişme hakkı arasında bir fark görmez.

*CHP iktidarının ilk 6 ayında Aile Destekleri Sigortası Kurumu kurulacak. Tüm sosyal yardımlar tek bir çatı altında toplanacak.

*Hiç kimse sosyal yardım almak için kapı kapı dolaşmak zorunda kalmayacak. Devlet, zorda olanın ayağına gidecek.

PROF. DR. KARA: KALKINMAYI DESTEKLEYECEK POLİTİKAYA İHTİYAÇ VAR

Merkez Bankası’nın eski Baş ekonomisti ve Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara, video konferans yoluyla toplantıda konuştu.

Kara’nın satırbaşları şöyle oldu:

*2001 yılından alınan dersler, daha önceki dönemde alınan derslerle birlikte bütün bunlar bir arada devreye konulursa o zaman sağlıklı bir kalkınma ve refah artışı için elverişli bir zemin oluşturulur diye düşünüyorum.

*Kolay değil, birikmiş sorunlar var. Fakat sorunları öteleyerek, görmezden gelerek veya içe kapanarak halledemeyiz.

*Türkiye’nin 40 yıla aşkın dışa açılma deneyimi var. Buradan artık sert bir şekilde geriye dönüş çok zor.

*Bununla yaşamasını ve buradan gelebilecek olumlu faktörleri ön plana çıkaran, olumsuzları dengeleyen araç tasarımına ve kurumsal tasarıma ihtiyaç var.

*Bunu yaparken de ülkeye özgü ihtiyaçları gözetmek gerekiyor. Geçmişten alınan dersleri de içselleştirmek lazım. Bu çok önemli. Çünkü dışarıdan şablon şeklinde gelen politikaların sürdürülebilir olmadığını geçmişte yaşayarak gördük.

*Türkiye sahip olduğu birikim ve beşeri sermaye ile bence bunları yapabilecek kapasiteye sahip. Yeter ki daha bilimsel normlara doğru dönüşü destekleyen bir iklim oluşsun.

PROF. DR. GÜRKAYNAK’DAN ENFLASYON MESAJI

Bilkent Üniversitesi İktisat Bölümü Başkanı Prof. Dr. Refet Gürkaynak da video konferansla toplantıya bağlandı.

Gürkaynak, şöyle konuştu:

“ENFLASYONU NASIL DÜŞÜRECEĞİMİZİ BİLİYORUZ”

*Enflasyon yükseltip büyüme mümkün değil. Hiçbir zaman olmadı.  2 ay sonrasına vadeli çek yazılamayan ülkeye yatırım yapılamaz.

*Merkez Bankacılığı güven işidir. Bütünsel bir değişiklik elzem. Sadece merkez bankacısını değiştirerek enflasyonu düşüreceğimiz konusunda kendimizi kandırmayalım.

*Enflasyon, fakirden alıp zengine veren en aşağılık vergidir. Makro ihtiyati politikalarının sahibi yok, bir sahibi olmalı. Vergi reformu yapılmak zorunda. Gelir vergisi toplanması gerekiyor.

*Bunları yaptıktan sonra Merkez Bankası’na dönüp işini doğru düzgün yap diyebiliriz. Türkiye varlık içinde yokluk yaşıyor.

*İyi iktisat politikası yapmak mümkün. Türkiye’de enflasyonu düşüren politikanın maliyeti var. Bu maliyet bir kere ödenecek.

*Gelecek nesiller kurtulacak. Enflasyonu düşürmek mümkün, nasıl yapacağımızı biliyoruz.  Toplumsal mutabakat ve niyet gerekiyor bunun için

PROF. DR AKÇİĞİT: ÇOK FAZLA ALANDA SIKINTILARIMIZ VAR

Chicago Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ufuk Akçiğit, video konferansla toplantıda konuşma yaptı.

Akçiğit, şunları söyledi:

*Türkiye’deki rekabet ortamın 2013’ten sonra bozulmaya başlıyor. Bu rekabeti yeniden yerine oturtabilmek gerek. Sanayi politikaları ile eğitim politikaları birbirinden ayrı düşünülemez.

*Beşeri sermayeye yatırım yapmamız gerekli. Yetişmiş deneyimli araştırmacılar yurtdışına gidiyor.

*Yurtdışına gittiklerinde verimliliklerinde yüzde 25 artıyor. Türkiye’de kalan bağlantı halinde olduğu insanların da verimliliği artıyor.

*Türkiye’ye döndüklerinde ise verimlilikte azalma yaşanıyor. Türkiye ekonomisini nerede bıraktıysak orada kalmış, 60 yıldır değişen hiçbir şey yok.

*Çok sıkıntılı alan var ama yapacak çok şey de var. Kısa zamanda düzeltebileceğimiz çok şey olur.

*Teşhisi doğru koymazsak sesi en yüksek çıkanı dinlersek çözüm olmaz. Ülkenin çok fazla yetişmiş insan var. Önemli olan partiler üstü çalışabilmek.

“YÖK’Ü KALDIRACAĞIZ, BOGAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ ÖZGÜRLEŞECEK”

Dijital ve yeşil dönüşüm politikalarını anlatan CHP Genel Sekreteri Selin Sayek Böke sunumunda şunları kaydetti:

*Çalışanlar için en kötü koşulların olduğu 10 ülke arasında Türkiye. Adil bir dönüşümü gerçekleştirdiğimizde temiz fonları Türkiye’ye getireceğiz. Yeni bir kamucu anlayışla yönetmeye geliyoruz. Her şeyin önüne kamu yararını koyacağız. Yeteneklere, insana yatırım yapan yeni bir kamucu anlayışıyla geliyoruz.

*Etki analiz ve değerlendirme kurulu kuracağız. Nitelikli istihdam da yaratmış olacağız. Kamunun kaynakları yandaşlık üzerinden değil kamu yararı yaratmak için kullanılacak. Kamu ihale kanununu yeşil ekonomi ile uyumlu, kara para aklama suçları ile mücadele eden şekilde değiştireceğiz. Temiz ihale dönemi başlayacak.  Kamunun kaynakları yolsuzluk içeren ihalelerle harcanmayacak.

*Gençler için hayata atılma fonu oluşturacağız. Becerilerin dönüşümü için kişisel eğitim hesapları geliyor. Torpille değil yeteneklerimizle var olacağız. İş bulmak için “danışmanını ara” uygulaması başlatacağız. İnşa edeceğimiz toplu sosyal konutlarda her 20 binadan biri ortak alan olacak. Orada kreş, dijital kütüphane olacak.

*YÖK’ü kaldıracağız, Boğaziçi Üniversitesi ve tüm üniversiteleri hep birlikte özgürleştireceğiz. Barış akademisyenlerini yeniden öğrencileri ile buluşturacağız. Yurtdışına giden bilim insanları ile bilim köprüleri kuracağız.

*Teknoloji elit bir grubun tekelinde olmayacak. Yenilenebilir enerji ile 3 katına çıkan elektrik faturaları gümbür gümbür düşecek. 2023’ten başlayarak iktidarımızda yeşil bütçe reformunu başlatacağız. Bugünün buhranında hiç karamsarlığa kapılmayacağız. Artık rantın, yolsuzluğun dönemi sona eriyor.

ACEMOĞLU: ENFLASYON KONTROL DIŞINDA

ABD’den toplantıya bağlanan Prof. Dr. Daron Acemoğlu “Türkiye’nin kurumları probleme açık. Yargıya, yolsuzluğu denetleme kurumlarına bakabilirsiniz. 2006’dan sonra kurumlarda bir çökme var. Türkiye’deki kurumların düzeyi giderek kötüleşiyor. Freedom House endeksine göre Türkiye’de siyasi haklar 1980’ler düzeyine geldi. En büyük demokrasi çöküşü Türkiye’de oldu. İfade özgürlüğünde korkunç bir çöküş var. Şu an enflasyon tamamen kontrol dışında. Bu çarpıtılmış bir sistemin sonucu. Çözümler var. Türkiye’nin potansiyeli çok yüksek. Kısa dönemde normalleşme için para politikalarını değiştirerek enflasyonu değiştirmek gerek. Şirket ve banka bilançoları düzelmeli. Yoksulluğu ve işsizliği azaltacak bir çerçeve olmalı. Orta dönemde Türkiye’nin teknolojik atılım ve yatırım yapması gerek. Doğru kurumsal yapılar ve demokrasi olmadan bunlar olmaz. Türkiye’nin tarih boyunca problemi, devlet güçlü olsa da toplum güçlenemiyor. Türkiye’nin geleceği için iyimser olmak çok mümkün” dedi.

Düzce depremini 20 yıl önce haber veren Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, “büyük İstanbul depremi” için de öngörüsünü açıkladı.

Düzce’de meydana gelen ve İstanbul dahil çevre illerden hissedilen 5.6 büyüklüğündeki deprem sonrası konunun uzmanlarından açıklamalar gelmeye devam ediyor. Düzce depremini 20 yıl önce haber veren Prof. Dr. Ahmet Ercan, büyük istanbul depremi için öngörülerini açıkladı. Ercan, “Bu deprem hem İstanbul’u hem Tekirdağ, hem Yalova’yı hem Karamürsel ve Gölcük’ü Bandırma, Mudanya ve Erdek, Lapseki ve Gelibolu’nun tozunu attırır. Ben bu kırılmayı yakın bir zamanda beklemiyorum. Deprem kestirimlerinde değişim haftalık yıllık ya da beş yıllık değil 50 yüz yıllıktır. Beklenen Kuzey Marmara depremi için büyüklüğü, İstanbul kolu için M6,3 ile M6,7 arası, Tekirdağ kolu için M7,0-7,2 arasıdır. Bu depremler 2045’ten önce olursa şaşırtıcı olur” görüşünü ifade etti

Düzce’deki 6.0 büyüklüğündeki deprem, İstanbul, Bolu, Sakarya, Ankara, Kocaeli, Kütahya, Bilecik, Bursa, İzmir’e kadar geniş bir alanda hissedildi. Depremin ardından en büyüğü 4.7 olan 100’den fazla artçı deprem oldu. Depremde panik nedeniyle çok sayıda kişi yaralandı. 63 yaşında bir kadın depremin ardından kalp krizi geçirip hayatını kaybetti. Düzce, Bolu ve Sakarya’da okullar tatil edildi. Kandilli Rasathanesi depremin şiddetini 6 olarak güncelledi.

“Artçı sarsıntılar 3-4 hafta sürer”

2002 yılında katıldığı bir yayında Düzce’de depremin meydana geldiği Sakarya Çukuru’nda 2025 yılına kadar orta-büyük bir deprem beklediğini belirten Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Ahmet Ercan, Düzce depreminin ardından bir kez daha konuştu. T24 haber’in aktardığına göre, yaşanan depremin ardından artçıların 5,2’ye kadar çıkabileceğini söyleyen Ahmet Ercan, şu ifadeleri kullandı:

“Düzce’nin bulunduğu konumda yer yapısı sulak, gevşek olması nedeniyle yapılarda sarsım büyük olmuştur. Özellikle 1999’daki 7,2 şiddetindeki depremini görerek yorulmuş yapılarda belli bir ölçüde hasar oldu. Ötesi yer yer yıkılmalarda beklenebilir. Cami minarelerinde çatlamalar, baca düşmeleri, yapılarda X biçimli çatlaklar, yapılarda yan yatma, oturma, dönme gibi olaylarda da görülebilir. Bunun arkasından daha büyük bir deprem gelme durumunu bilimsel olarak söyleme olasılığı yok. Ancak beklentim 3-4 hafta sürecek artçı depremlerle sönümlenmesidir.”

“Burası 25 yılda bir deprem üretir; yani bu deprem ilk değil son da olmayacak”

Depremin başta İstanbul ve Ankara gibi geniş alanlarda hissedilmesinin sebebini belirten Ercan, “Depremin sığ bir alanda, yüzeye yakın bir yerde meydana gelmesi itibarıyla geniş bir alanda hissedildi” dedi. Depremin ölçülen şiddetinin 6,0 olduğunu ancak yıkım gücünün 4 düzeylerinde olduğunu söyleyen Ahmet Ercan başta Düzceliler olmak üzere vatandaşlara uyarıda bulundu.

Ercan, “Depremin meydana geldiği Sakarya Çukuru, aslında geniş bir alan ancak burası gevrek bir zemin. Burada 25 yılda bir bu tür deprem beklenir. Yani bu deprem ilk değil son da olmayacak. Vatandaşların özellikle o çukurdan çıkarak daha tepe alanlara yerleşmeleri ve şehrin oradan taşınması gerekir. 2007’de çıkan bir deprem yönetmeliği var, 2007 yılı sonrası yapılan binaların tercih edilmesi daha güvenli olacaktır” dedi.

“En büyük 7.3 deprem olabilir”

Düzce’de meydana gelen 6,0’lık depremin korkulan Büyük Kuzey Marmara (İstanbul) Depremi’ni tetiklemeyeceğini ifade eden Prof. Dr. Ahmet Ercan, “Büyük İstanbul depremi 2045’ten önce olursa şaşırtıcı olur” dedi. Ercan devamında ise şunları söyledi:

“Kuzey Marmara’nın yapabileceği en büyük deprem 7.3 tür. Hangi koşullarda yapar? 1999 depremi Yassıada hizasına kadar kırdı. Bu kez oradan başlayacak, Şarköy’e, Saroz’a kadar kıracak. Yassıada’nın bulunduğu kesimden başlayıp Şarköy’e kadar tek bir depremle kıracak olursa bu depremin büyüklüğü 7,3 olur.”

“Büyük İstanbul depremi 2045’ten önce olursa şaşırtıcı olur”

“Bu deprem hem İstanbul’u hem Tekirdağ, hem Yalova’yı hem Karamürsel ve Gölcük’ü Bandırma, Mudanya ve Erdek, Lapseki ve Gelibolu’nun tozunu attırır. Ben bu kırılmayı yakın bir zamanda beklemiyorum. Deprem kestirimlerinde değişim haftalık yıllık ya da beş yıllık değil 50 yüz yıllıktır. Beklenen Kuzey Marmara depremi için büyüklüğü, İstanbul kolu için M6,3 ile M6,7 arası, Tekirdağ kolu için M7,0-7,2 arasıdır. Bu depremler 2045’ten önce olursa şaşırtıcı olur.”

Prof. Şener Üşümezsoy iki riskli fay hattını açıkladı. Adalar hattında deprem olacak mı?

Düzce’de dün sabaha karşı yaşanan 5.9’luk deprem sonrası ünlü deprem Profesörü Şener Üşümezsoy’dan dikkat çeken açıklamalar geldi. Üşümezsoy İstanbul’u etkileyecek büyük deprem tartışmalarına değinerek iki riskli fay hattını açıkladı…

Düzce’de meydana gelen 6 büyüklüğündeki birçok ilde hissedildi. İstanbul, Bolu, Sakarya, Ankara, Kocaeli, Kütahya, Bilecik, Bursa, ve İzmir’e kadar birçok yerde hissedildi.

Tüm Türkiye’yi korkutan deprem sonrası ünlü deprem Profesörü Şener Üşümezsoy’dan dikkat çeken açıklamalar geldi.

Düzce depremi ile deprem doğuya kayıyor tezinin doğrulandığını belirten Üşümezsoy, İstanbul’u etkileyecek büyük deprem tartışmalarına değindi.

İKİ RİSKLİ FAY HATTINI AÇIKLADI

Çok tartışılan Adalar fayının ölü bir fay olduğunu yenileyen Prof. Üşümezsoy, “Ben Marmara’daki o fay iki parçalıdır, batıdaki Kumburgaz çukurundaki fay risk taşımaktadır ama orta sırtı kesen bir fay hattı yoktur, dolayısıyla fay 60 km değil 30 km’dir ve 6.5’u geçen bir deprem yaratmaz demiştim. Bu durumda sadece Teşvikiye’den Esenköy’e kadar giden Bozburun fayı, bunun yanında Çınarcık’tan güneye gelen Teşvikiye fayında da benzer bir riski bulunmaktadır.” ifadelerini kullandı.

Prof. Şener Üşümezsoy şunları söyledi:

Düzce’deki depremi 17 Ağustos’ta kırılan fayın gecikmiş bir artıcısı olarak düşünebilirsiniz.

Ulusal Kanal’daki yayında İstanbul bölümünü anlatırken Düzce’deki riskin beyaz çizgiyle çevrelenmiş kesimde olduğu, Karadere fayında Gölyaka bölgesindeki riski anlatmıştık.

Sonuç olarak 17 Ağustos 1999 depremi sonrası stres yüklenen Düzce fayı 12 Kasım’da kırılmıştır. Ona verev gelen, çatal oluşturan Karadere fayının Kuzeydoğu’daki kesimi bu depremde kısmen stres yüklenmiş ve geçen yıl bu noktada olan bir deprem bu fayın kırılma öncüsü olarak ortaya çıkmıştır. Bunu daha önceki paylaşımlarımda da hatta geçen hafta yaptığım televizyon programında da bu bölgenin riskli olduğunu göstermiş olduğum bir şekil yayınlanmıştır.

DEPREM DOĞUYA KAYIYOR

Geçen yıl çizilmiş bu haritada bu bölgenin, Karadere fayının riskli olduğunu gösterdiğim gibi Karadeniz kıyısında da oluşan fay sisteminin 17 Agustos’da kırılan fayın doğu kesimindeki stres sistemi olduğunu vurgulamıştım. Ben herkes İstanbul’da deprem beklerken hayır fay stresini doğuya bırakıyor demiştim.

Dünkü Düzce depremi sonrası yine herkes İstanbul’u gündeme getirirken ben dünkü fayın kuzeyini risk olarak açıkladım ve haritada beyaz yuvarlak içine aldım.

İSTANBUL’DA 7’LİK DEPREM OLACAK DİYENLER MAKELESİNİ DÜZELTTİ

Adalar fayı meselesine gelince 1999’daki Marmara depreminden sonra fay iki tane büyük 7.5’luk ya da üç tane 7’lik üzeri deprem oluşacaktır diye makale yazdılar.

Ancak sonra bizzat bu makaleyi yazan adam tarafından düzeltildi. Kendisi; “Ben Marmara Denizi’ni tekrar inceledikten sonra gördüm ki Adalar’dan başlayıp da Çekmece’ye kadar giden kenar fayında bir risk yok, o fay ölü bir fay ama biz onu deprem yapar diye aldık oysa bu hatalıymış” dedi.

Ancak buna karşılık bizimkiler 30 yıl içinde iki tane 7,5’luk deprem olacak, 30 yılın 25’i geçti 5’i kaldı söylemlerini sürdürüyorlar. Bu dogmatik anlayış, makaleyi yazan bilim adamı sonradan bu yanlış dediği halde artık onu dinlemiyorlar.

Ortada kalan 60 km’lik bir fay var o 7’lik deprem yapar diye Prof. Naci Görür’e açıklama yaptırmışlardı. TUBİTAK adına.

ARMİJO DA KARŞI ÇIKTI

Diğer taraftan Dünyanın en tanınmış isimlerinden Fransız bilim adamı Ronald Armijo Marmara’da boydan boya 180 km fay kırılır dendiği zaman buna da karşı çıktı benim karşı çıktığım gibi.

6,5’U GEÇEN DEPREM YARATMAZ

Fakat ben de ozaman o fay iki parçalıdır, batıdaki Kumburgaz çukurundaki fay risk taşımaktadır ama orta sırtı kesen bir fay hattı yoktur, dolayısıyla 60 değil 30 km’dir ve 6.5’u geçen bir deprem yaratmaz demiştim.

2019 yılındaki Silivri’deki deprem sonrası yine herkes Ada’dan çıkan fay bütün Marmara’yı kesecek dedi,.

Bizzat yine Amerika’da USGS’den bu depremler konusunda dünyanın 1 numaralı sismoloğu tarafından büyük depremi tetikler mi diye bir makale yazdı.

DEPREM OLMA RİSKİ YÜZDE 1

Kumburgaz’daki 6,5’luk bu fayda önümüzdeki yıllarda deprem olma riski yüzde 1 olarak açıkladı. Yani bırakın yüzde 65 ve 75’lik olasılığı…

Ben adalar yerine deprem Düzce’ye kayıyor dediğim zaman aynı şeyi bu ünlü sismolog söylemişti..

Bu durumda Teşvikiye’den Esenköy’e kadar giden Bozburun fayı, bunun yanında Çınarcık’tan güneye gelen Teşvikiye fayında da benzer bir riski bulunmaktadır.” dedi…

Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu’dan Düzce depremi sonrası dikkat çeken çağrı: “Bazı yıkık binaları olduğu gibi bırakalım” diyerek sitem etti.

Düzce’nin Gölyaka ilçesinde meydana gelen 5.9 büyüklüğündeki depremin ardından TVNET canlı yayınına katılan Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, önemli uyarılarda bulundu. Deprem anında yapılan hatalara dikkat çeken Kadıoğlu, “Sağa, sola kaçışmak, donup kalmak, deprem biter bitmez merdivenlere koşmak; bunlar çok yanlış şeyler. Henüz ‘Çök, kapan, tutun’ hareketini tam öğrenemedik. ‘Çök, kapan, tutun’ eşyalardan bizi korumak için evrensel bir kuraldır. Sağlam binalar için geçerlidir.” ifadelerini kullandı. Depremlerin ardından bazı yıkık binaların olduğu gibi bırakılması gerektiğini söyleyen Kadıoğlu, “Bazı izleri bırakmamız lazım, unutmamamız gerekiyor “dedi.

Düzce’nin Gölyaka ilçesinde 5.9 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Yerin 6.81 derinliğinde meydana gelen deprem, çevre illerde de hissedildi.

8 BİN KONUTTA HASAR TESPİT ÇALIŞMASI YAPILACAK

AFAD tarafından yapılan açıklamada “Depremin ardından 109 artçı yaşandı. 50 yaralı var. 678 personel, 146 araç bölgede görev yapıyor. Beslenme ve psikososyal destek hizmetleri devam ediyor.” denildi. İçişleri Bakanı Soylu ise deprem bölgesinden yaptığı açıklamada “8 bin konutta özellikle Gölyaka’da hasar tespit çalışması yapılacak.” dedi.

TVNET canlı yayınında depreme ilişkin açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, önemli uyarılarda bulundu. Deprem anında yapılan hatalara ve eşyaların sabitlenmesi gerektiğine dikkat çeken Kadıoğlu, ‘Çök kapan tutun’ hareketinin sağlam binalar için geçerli olduğunu söyledi.

KADIOĞLU DEPREM ANINDA YAPILAN HATALARA DİKKAT ÇEKTİ

Kadıoğlu şöyle konuştu:

“Yapısal riski azaltmış olmamız bakımından iyi bir durum var Düzce’de. Darısı Marmara Bölgesi’nin diğer kısımlarına diyelim. Dolap üzerime devrildi, camdan, balkondan atladım diyen insanlar var. Son tatbikata rağmen hala bu konuda bir ilerleme olmadığını görüyoruz. İnsanların davranış şekillerini benimsememiş olması, eşyalarını sabitlememiş olması oldukça sıkıntılı bir durum. Özellikle bu bölgede hala davranış şekilleri ve yapısal olmayan tehlikelerin azaltılmamış olması sıkıntılı. Birçok kamu binasındaki dolaplar, eşyalar da kırılmış, dökülmüş. Binaların sağlam olması birinci şart, ikinci şart eşyaların sabitlenmesi. Üçüncü ve en önemli konu deprem anındaki davranış şekli. Sağa, sola kaçışmak, donup kalmak, deprem biter bitmez merdivenlere koşmak bunlar çok yanlış şeyler.

“TÜRKİYE’DE ‘ÇÖK KAPAN TUTUN’ YANLIŞ ANLAŞILDI”

Henüz ‘Çök kapan tutun’ hareketini tam öğrenemedik. ‘Çök kapan tutun’ eşyalardan bizi korumak için evrensel bir kuraldır. Sağlam binalar için geçerlidir. Türkiye’de ‘Çök kapan tutun’ biraz yanlış anlaşılmış. Bir de şöyle bir durum var bizim bu ovaları terk etmemiz lazım. Ovaları tarıma terk etmemiz gerekiyor. Bu Düzce, Adapazarı gibi yerlerde ovalara yerleşime bir dur dememiz gerekiyor. İmar planlarında bu ovaların yerleşim yeri olarak kullanılmasını engellememiz gerekiyor.

“DEPREMLERDEN SONRA BAZI İZLERİ BIRAKMAMIZ LAZIM”

Depremlerden kalan yıkık binalar olması lazım, unutmamamız gerekiyor. Bazen belediyelere ödül veriyorlar depremin bütün izlerini sildi diye. Öyle bir şey yapmamamız lazım. Bazı izleri bırakmamız lazım gelecek nesillere. “

Seçim meydanlarında ‘3Y Kuralı’ diyerek vatandaşlardan oy isteyen ve iktidar olan Adalet ve Kalkınma Partisi, 20 yılın sonunda “Yolsuzluk, Yoksulluk ile mücadele” konusunda başarısız olduğu gibi; Milliyetçi Hareket Partisi‘nin desteği ile TBMM‘den geçirdikleri ‘Sansür Yasası’ ile hepten sınıfta kaldı.

Seçim meydanlarında; gerek AKP Lideri Recep Tayyip Erdoğan gerekse de AKP kurmaylarının ‘3Y Kuralı’ dedikleri “Yoksulluk, Yolsuzluk ve Yasaklar ile Mücadele” konusunda gösterdikleri performans kamuoyunda geçer not alamadığı gibi, son çıkarılan ‘Sansür Yasası’ ile yasaklar konusunda ki mücadelede de sınıfta kaldıklarına işaret olarak değerlendiriliyor.

‘3Y KURALI’ YOKSULLUKLA MÜCADELE

Özellikle son iki yıldır ülkedeki ekonomik dalgalanmalar sebebiyle Türk Lirası’nda yaşanan değer kaybı ile halk fakirleşti. Her ne kadar asgari ücret rakamsal olarak 5.500 TL gibi bir rakama ulaşsa bile, iki yıl önceki asgari ücret kadar alım gücüne sahip değil. Yüksek enflasyon ve dövizdeki dalgalanma ile birlikte gelen zamlar, hem esnafları hem de vatandaşları canından bezdirmiş durumda.

‘3Y KURALI’ YOLSUZLUKLA MÜCADELE

“Yolsuzlukla Mücadele edeceğiz” diye yola çıkan İktidar Partisi AKP, Yolsuzluklar konusunda başarılı olamadı. Kamuoyuna yansıyan yolsuzluk haberleri ile gerek bürokraside gerekse de belediyelerde yapılan kayırmacılık ve yolsuzluklar konusunda başarılı olamayan AKP İktidarı, siyaseten zarar görmemek için, yolsuzlukların üzerine gitmek yerine, yolsuzlukları kapatmayı ve örtmeyi tercih etti.

‘3Y KURALI’ YASAKLAR İLE MÜCADELE

Göreve geldiklerinde ve sonrasında demokratikleşme ve yasaklar konusunda da bazı girişimler ve çağrılarda bulunan AKP Hükümeti, TBMM‘nden MHP‘nin desteği ile geçirdiği ‘Sansür Yasası’ ile “Yasaklar ile Mücadele” konusunda ki samimiyetini/samimiyetsizliğini ortaya koydu. “Yasaklarla mücadele edeceğiz” diyen AKP, çıkarmış oldukları ‘Sansür Yasası’ ile yasakçı bir anlayışa dönüştü. Çıkarılan yasa, kamuoyunda ‘interneti ve sosyal medyayı kontrol altına alma/susturma’ olarak değerlendiriliyor.

AKP-MHP’nin ‘dezenformasyonla mücadele’ amacıyla hazırladığı kanun teklifi, Meclis’ten geçerek yasalaşmasının ardından Resmi Gazete’de de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

PAYLAŞANA DA HAPİS CEZASI

Yasaya göre, sosyal medyada halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak.

Failin, suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi halinde söz konusu ceza yarı oranında artırılacak.

TÜM BİLGİLER SAVCILIKLARA

Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) yer alan, halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma, devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarına konu internet içeriklerini oluşturan veya yayan faillere ulaşmak için gerekli olan bilgileri, soruşturma aşamasında cumhuriyet savcısı, kovuşturma aşamasında yargılamanın yürütüldüğü mahkemece talep edilmesi üzerine, ilgili sosyal ağ sağlayıcının Türkiye’deki temsilcisi, adli mercilere verecek.

Bu bilgiler, talep eden cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemeye verilmezse ilgili cumhuriyet savcısınca, yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 90 oranında daraltılması talebiyle Ankara Sulh Ceza Hakimliğine başvurulabilecek.

İnternet trafiği bant genişliğinin daraltılması kararı verilmesi halinde, bu karar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere BTK’ye gönderilecek. Kararın gereği, bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek. Sosyal ağ sağlayıcının, yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde yaptırımlar kaldırılacak ve BTK’ye bildirilecek.

BAŞLIK ETİKETLERİNE DE KISITLAMA

Sosyal ağ sağlayıcı, kanun kapsamındaki suçlara ilişkin içerikler ile başlık etiketlerinin yayınlanmamasına ilişkin kendi sistem, mekanizma ve algoritmasında BTK ile iş birliği halinde gerekli tedbirleri alacak, bu tedbirler raporunda bulunacak. Sosyal ağ sağlayıcıları, kurum tarafından istenen bilgileri kuruma vermekle yükümlü tutulacak.

REKLAM VE BANT YASAĞI

İdari tedbirler saklı kalmak kaydıyla, BTK Başkanı tarafından verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereğinin yerine getirilmemesi halinde, Türkiye’de ikamet eden vergi mükellefi gerçek ve tüzel kişilerin, ilgili yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcıya 6 aya kadar reklam vermesinin yasaklanmasına BTK Başkanı tarafından karar verilebilecek. Bu kapsamda yeni sözleşme kurulamayacak ve buna ilişkin para transferi yapılamayacak. Reklam yasağı kararı Resmi Gazete’de yayımlanacak.

BTK Başkanı, reklam yasağı kararının yanı sıra içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının yerine getirilmesine kadar sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Hakim tarafından bu yönde verilen kararın ilgili sosyal ağ sağlayıcıya bildirilmesinden itibaren 30 gün içinde içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının sosyal ağ sağlayıcı tarafından yerine getirilmemesi halinde, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 90 oranına kadar daraltılması için BTK Başkanı tarafından sulh ceza hakimliğine başvurulabilecek.

İNTERNET SİTELERİ VE BASIN KARTI DÜZENLEMESİ

Kanun’a göre, basın kartı sahibinin, kanunda belirtilen niteliklere sahip olmadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması halinde basın kartı, İletişim Başkanlığınca iptal edilecek.

Basın kartı sahibinin, basın ahlak esaslarına aykırı davranışlarda bulunması halinde Basın Kartı Komisyonu kararıyla basın kartı iptal edilecek.

Basın kartı sahibinin gereken niteliklere sahip olmadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması nedeniyle İletişim Başkanlığınca basın kartının iptali halinde kartın iade edildiği tarihten itibaren 1 yıl geçmedikçe yeniden basın kartı verilmeyecek.

Belirtilen süreler, iptal edilen basın kartının iade edildiği tarihten itibaren işlemeye başlayacak.

Adli sicil kaydında basın kartı verilmesine engel bir suçtan mahkumiyeti bulunan kişilere, bu mahkumiyetler adli sicil kaydından silinmedikçe veya yasaklanmış hakların geri verilmesine karar verilmedikçe basın kartı düzenlenmeyecek.

İletişim Başkanlığınca düzenlenecek basın kartlarının şekli, medya kuruluşlarında aranacak şartlar, kontenjanlar, Basın Kartı Komisyonunun belirlenmesi, çalışma ve karar alma usulleri, başvuru türleri ile başvuruda istenilecek belgeler İletişim Başkanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenecek.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyet gösteren internet haber siteleri, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde yükümlülüklerini yerine getirmek zorunda olacak.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce usulünce verilmiş olan basın kartları, gerekli şartları taşımaları kaydıyla geçerliliğini korumaya devam edecek.

BASIN İLAN KURUMU GENEL KURUL ÜYE SAYISI 42’YE ÇIKACAK

Yasayla 36 kişiden oluşan Basın İlan Kurumu Genel Kuruluna, resmi ilan yayımlayacak internet haber sitelerinden 2, Cumhurbaşkanı’nca belirlenecek 2, radyo, televizyon ve internet siteleriyle ilgili işlemler gerçekleştiren BTK ile RTÜK’ten 2 temsilci eklenecek. Genel Kurul üye sayısı 42’ye çıkacak.

Kurumun ülke genelinde görevli olmasıyla tüm Anadolu gazetelerinin kayıtları Basın İlan Kurumunda tutulduğundan, Anadolu gazete sahipleri temsilcileri seçimi İletişim Başkanlığı yerine Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğünce düzenlenecek.

Anadolu gazete sahiplerinin Genel Kurula katılacak temsilcileri, resmi ilan yayımlayan Anadolu gazete sahiplerinin ya da bu gazetelerin ayrı ayrı gösterecekleri temsilcilerinin Genel Müdürlüğün çağrısı üzerine katılacakları toplantıda farklı coğrafi bölgelerden olmak üzere seçilecek. Yeni üyeler belirlenene kadar mevcut üyelerin görevleri devam edecek.

İNTERNET HABER SİTELERİNDE YAYIMLANACAK RESMİ İLAN VE REKLAMLAR

Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü, her ayın sonunda resmi ilan ve reklam verilebilecek olan mevkuteler ile internet haber sitelerinin isimlerini ve vasıflarını ihtiva eden birer listeyi, kurumun internet siteleri üzerinden duyuracak.

İnternet haber sitelerinde yayımlanacak resmi ilan ve reklamların kapsam ve esasları da belirlenecek. Böylece internet haber sitelerinde resmi ilan ve reklamların Basın İlan Kurumu aracılığıyla yayımlanabilmesine imkan sağlanacak.

Basın İlan Kurumu aracılığıyla yayımlanan ilanların kopyalanması veya ticari faaliyete konu edilmesi durumlarına dair usul ve esasların tespit edilmesi için Genel Kurula yetki veriliyor, kamuya ait ilanlara vatandaşların tek merkezden kolayca ulaşabilmesi ve Basın İlan Kurumu İlan Portalı’na hukuki statü kazandırılıyor.

Buna göre, Resmi Gazete’de yayımlananlar hariç olmak üzere Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve yönetmelikler uyarınca yayımlatılması mecburi olan resmi ilanlar ile daire ve teşekküller, kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulan sair müesseseler veya bunların iştiraklerinin internet haber sitelerinde yayımlatacakları ilan ve reklamlar ancak Basın İlan Kurumu aracılığı ile yayımlanacak.

Kurum aracılığıyla yayımlanan ilan ve reklamların, kopyalanması, yayımlanması, yayımlattırılması ve ticari faaliyete konu edilmesi Kurumun vereceği izne bağlı olacak.

Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşlar ile Bakanlıklar, bağlı, ilgili veya ilişkili kurum ve kuruluşlar, diğer kurum ve kuruluşların kendi internet sitesinde yayını zorunlu olan ilanlarının ayrıca Basın İlan Kurumu İlan Portalı’nda yayımlatılması zorunlu olacak. Bu ilanların Basın İlan Kurumu İlan Portalı’ndaki yayınından ücret alınmayacak.

İnternet haber sitelerinde resmi ilan ve reklam yayımlatılması görevi Basın İlan Kurumuna verildiğinden, gazete ve dergiler için uygulanan müeyyideler internet haber sitelerine de uygulanacak.

Müeyyide uygulanan gazete, dergi ve internet haber sitelerinin başvuracağı yargı mercisi konusunda tereddütlerin giderilmesi amacıyla başvurulacak mahkeme yeri, Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki asliye hukuk hakimliği olarak değiştirilecek, 15 gün olan mahkemenin karar verme süresi kaldırılarak konuya ilişkin basit yargılama usulü getirilecek.

Yönetim Kurulu kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki asliye hukuk hakimliğine itiraz edilebilecek.

İNTERNET HABER SİTELERİNDE RESMİ İLAN VE REKLAM YAYIMLAYACAKLARIN SORUMLULUKLARI

İnternet haber sitelerinde resmi ilan ve reklam yayımlayacakların sorumluluklarına da kanunda yer veriliyor.

İnternet haber sitelerinde resmi ilan ve reklam yayımlayacakların taşıması gereken vasıflar ve yerine getirmesi gereken sorumluluklar ile yayına ilişkin usul ve esaslar kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Basın İlan Kurumu Genel Kurulunca 6 ay içinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

İcra ve İflas Kanunu kapsamındaki taşınır, taşınmaz satışlarının gazete yoluyla ilan edilip edilemeyeceğinin takdir yetkisi icra memurluklarının tasarrufuna bırakılacak. İcra memurlarınca ifa edilen bu yetkiden kaynaklanan uygulamalardaki farklılıkların giderilmesi, bu ilanların internet haber sitelerinde de yayımlatılması amaçlanıyor.

Elektronik satış portalı ve Basın İlan Kurumu İlan Portalı’nda yapılacak ilan, artırmanın bitimine kadar erişime açık tutulacak.

Toplam muhammen bedeli 500 bin liraya kadar olan satışlar için gazete veya internet haber sitesi ile ilan yapılıp yapılmayacağına, icra dairesince alakadarların menfaatleri dikkate alınarak karar verilecek ancak toplam muhammen bedeli 500 bin liranın üzerinde ve 2 milyon liranın altında olanlar, satışın yapılacağı yerde yayımlanan resmi ilan yayımlama hakkını haiz bir yerel gazete veya bir internet haber sitesinde ilan edilecek.

Satışın yapılacağı yerde resmi ilan yayımlama hakkını haiz yerel gazete veya internet haber sitesi yönetimi bulunmaması halinde ilan, icra dairesinin belirleyeceği aynı il mülki sınırları içerisinde bulunan başka bir yayın yerinde resmi ilan yayımlama hakkını haiz bir yerel gazete veya bir internet haber sitesi aracılığıyla duyurulacak.

Toplam muhammen bedeli 2 milyon lira ve üzerinde olanlar ise bir internet haber sitesinde veya yurt genelinde dağıtılıp satışa sunulan ve ilan talebi tarihinde günlük fiili satışı 50 bin adedin üzerinde olan resmi ilan yayımlama hakkını haiz bir gazetede yayımlatılacak.

Gazete veya internet haber sitesinde yayımlanacak ilanlar eş zamanlı olarak Basın İlan Kurumu İlan Portalı’nda da duyurulacak.

Basın İlan Kurumu İlan Portalı’nda yayımlanacak ilanlardan ücret alınmayacak.

Parasal limitler bir önceki yılın aralık ayındaki yıllık üretici fiyat endeksi esas alınarak Adalet Bakanlığı tarafından güncellenecek ve her yıl 1 Şubat’tan geçerli olmak üzere aynı tarihe kadar Resmi Gazete’de ilan edilecek. Sözü edilen parasal limitler olağanüstü hallerde yine Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile güncellenebilecek.

Gazetede, internet haber sitesinde, elektronik satış portalında veya Basın İlan Kurumu İlan Portalı’nda ilanı yapılan metindeki hatalar, ihale tarihi değiştirilmeksizin sadece elektronik satış portalında ilanen düzeltilecek.

HABER SİTELERİ SÜRELİ YAYIN KAPSAMINA ALINDI

Basın Kanunu’nun amaçları arasına basın kartına ilişkin usul ve esasları belirlemek de eklenecek. Basın kartı talep eden medya mensupları ve enformasyon görevlileri, kanun kapsamına dahil edilecek. İnternet haber siteleri de süreli yayın tanımı kapsamına alınacak. Düzenlemede ‘internet haber sitesi’, ‘İletişim Başkanı’, ‘İletişim Başkanlığı’, ‘Basın Kartı Komisyonu’, ‘medya mensubu’, ‘enformasyon görevlisi’ de tanımlanıyor.

İnternet haber sitelerinde bir içeriğin ilk kez sunulmaya başlandığı tarih ile sonraki güncelleme tarihleri, her erişildiğinde değişmeyecek şekilde içeriğin üzerinde belirtilecek. Kayıt için verilen beyannamede elektronik tebligat adresi de gösterilecek. Yayım durdurma müeyyidesi internet haber siteleri bakımından uygulanmayacak. İnternet haber sitesinin hükme uymaması halinde Cumhuriyet Başsavcılığı 2 hafta içinde eksikliğin giderilmesini veya gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini internet haber sitesinden isteyecek. İstemin 2 hafta içinde yerine getirilmemesi durumunda Cumhuriyet Başsavcılığı internet haber sitesi vasfının kazanılmadığının tespiti amacıyla asliye ceza mahkemesine başvuracak. Mahkeme en geç 2 hafta içinde kararını verecek.

YALAN HABER YAYANA HAPİS CEZASI

Düzenleme ile halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçuna 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. İnternetten yayın yapan kuruluşlar, basın kanunu kapsamına alınarak yeni haklara kavuştu.

BASIN KARTI TÜRLERİ

Kanunla basın kartı başvurusu, niteliği ve türleri de belirlendi. Buna göre, basın kartı başvurusu İletişim Başkanlığına yapılacak. Basın kartı, resmi nitelikte bir kimlik belgesi olarak kabul edilecek.

Göreve bağlı basın kartı: Bir medya kuruluşuna bağlı olarak çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarına ve enformasyon görevlilerine verilen basın kartını,

Süreli basın kartı: Görev alanı Türkiye’yi kapsayan yabancı medya mensuplarına verilen basın kartını,

Geçici basın kartı: Görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla beraber geçici bir süreyle Türkiye’ye haber amaçlı gelen yabancı medya mensuplarına verilen basın kartını,

Serbest basın kartı: Geçici bir süreyle çalışmayan veya yurt dışında serbest gazetecilik yapan medya mensuplarına verilen basın kartını,

Sürekli basın kartı: En az 18 yıl mesleki hizmeti bulunan medya mensupları ve enformasyon görevlilerine ömür boyu verilen basın kartını ifade edecek.

KİMLER BASIN KARTI ALABİLİR?

Basın kartı, Türkiye’de faaliyet gösteren medya kuruluşlarının Türk vatandaşı medya mensuplarına, süreli yayınların sahiplerine veya tüzel kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanlarına, medya kuruluşları adına hareket eden ve görev alanı Türkiye’yi kapsayan yabancı medya mensupları ile görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla beraber geçici bir süreyle Türkiye’ye haber amaçlı gelen yabancı medya mensuplarına, yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının, Türk vatandaşı sahiplerine ve çalışanlarına, yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı medya mensuplarına, medya alanında hizmet veren kamu kurum ve kuruluşlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu personeline, medya alanında faaliyet göstermeleri şartıyla sendikalar ile kamu yararına faaliyette bulunduğu tespit edilen dernek ve vakıfların yöneticilerine verilebilecek.

Basın kartı talep edenlerin başvuruda bulunabilmeleri için 18 yaşını bitirmiş olması, en az lise veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olması, kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmaması şartı aranacak. Ayrıca basın kartı talep edenlerin başvuruda bulunabilmesi için Türk Ceza Kanunu’nun 53’üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı 5 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da şantaj, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, iftira, suç uydurma, müstehcenlik, fuhuş, hileli iflas, zimmet, irtikap, rüşvet, kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, kamu barışına karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar, casusluk suçları ve terör suçlarından hüküm giymemiş olması gerekiyor.

Kart talep edenlerde, Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine uygun sözleşme yapmış olması ve mücbir sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması, medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmaması şartı da aranacak.

Basın kartı talep eden süreli yayın sahipleri veya tüzel kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanlarında, kamu kurum ve kuruluşlarında basın kartı alabilecek çalışanlarda ve yabancı basın-yayın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarından basın kartı talep edenlerde “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine uygun sözleşme yapmış olması ve mücbir sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması, medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmaması” şartları aranmayacak.

Sürekli ve serbest basın kartı talep edenler ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) aracılığıyla göreve bağlı basın kartı talep edenlerde ise “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine uygun sözleşme yapmış olması ve mücbir sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması” şartı aranmayacak.

Basın kartı talep eden yabancı medya mensuplarına, medya kuruluşu tarafından görevlendirildiklerini belgelendirmeleri, Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca çalışma izinlerinin olması, bağlı bulundukları kuruluşun idare merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye’deki büyükelçilik, elçilik veya konsolosluklarından aldıkları takdim mektubunu ibraz etmeleri halinde, karşılıklılık esası da gözetilerek Başkanlıkça basın kartı verilebilecek.

Basın Kartı Komisyonu 19 üyeden oluşacak. Komisyonda, Başkanlığı temsilen 3 üyenin yanı sıra işçi sendikası şeklinde faaliyet gösteren sendikalardan basın kartı sahibi üyesi en fazla olan sendika tarafından belirlenecek 2 üye ile iletişim fakültesi dekanları veya basın kartı sahibi gazeteciler arasından Başkanlıkça belirlenecek 3 üye de yer alacak. Üyelerin görev süresi 2 yıl olacak. Süresi dolan üyeler yeniden seçilebilecek. Komisyon; başvuru sahibinin niteliklerini, mesleki çalışmalarını, eserlerini, ödüllerini değerlendirerek basın kartı taşıyıp taşımayacağına karar verecek.

BASIN KARTININ İPTAL GEREKÇELERİ

• Kanun’a göre, basın kartı sahibinin, kanunda belirtilen niteliklere sahip olmadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması halinde basın kartı, İletişim Başkanlığınca iptal edilecek.
• Basın kartı sahibinin, basın ahlak esaslarına aykırı davranışlarda bulunması halinde Basın Kartı Komisyonu kararıyla basın kartı iptal edilecek.
• Basın kartı sahibinin gereken niteliklere sahip olmadığının veya bu nitelikleri sonradan kaybettiğinin anlaşılması nedeniyle İletişim Başkanlığınca basın kartının iptali halinde kartın iade edildiği tarihten itibaren 1 yıl geçmedikçe yeniden basın kartı verilmeyecek.

Sosyal medya şirketi Twitter’in yönetimi, şirketi satın almak isteyen ABD’li milyarder Elon Musk ile masaya oturdu.

Amerikan medyasında yer alan haberlerde pazarlıklarda son noktaya gelindiği belirtiliyordu.

Kaynaklar, Twitter yönetiminin Elon Musk’ın daha önceki açıklamasında ifade ettiği “en iyi ve nihai teklif” olan hisse başına 54,20 doları kabul etmeye hazır olduğunu belirtmişti.

Gelen son dakika bilgisine göre taraflar satışta anlaştı.

AB, Google ve Facebook ile anlaştı

AB ile platform işletmecileri ve internet firmaları, kullanıcılara daha güvenli internet öngören yasal düzenleme üzerinde anlaşmaya vardı. Facebook ve Google gibi teknoloji devleri de daha sıkı düzenlemelere tabi olacak.

Dünya çapında yaklaşık 1.6 milyar kullanıcıya sahip olan mesajlaşma uygulaması WhatsApp, yeni bir özelliği devreye sokmaya hazırlanıyor.

NTV‘nin haberine göre, güncellemeyle birlikte WhatsApp kullanıcıları; ‘son görülme’ özelliğini farklı şekillerde kullanabilecek.

SON GÖRÜLMEDE SEÇENEK

WhatsApp’ın son görülme özelliği uygulamaya en son ne zaman girdiğinizi gösteriyor. WhatsApp’ta bu özelliği kapatma hakkınız bulunuyor.

Bunu kapattığınız zaman bu sefer de hiç kimse son görülmenizi göremiyor. WhatsApp seçenek isteyen kullanıcıları dinledi ve son görülmenizi kimlere açıp kimlere kapatacağınızı size bırakacak bir geliştirme yaptı.

Yakında kullanıcılara sunulması beklenen güncellemeyle özelliğin geleceği tahmin ediliyor. Tıpkı Instagram yakın arkadaşlara benzer bir mantıkla çalışacak geliştirmede kimlerin sizi görüp göremeyeceğine dair bir liste yapacaksınız.

WhatsApp uzun zamandır testlerini yaptığı Topluluklar altyapısını sonunda görücüye çıkardı. Yakında tüm kullanıcılara açılacak olan uygulamada 4 yeni özellik öne çıkıyor.

MESAJLARA EMOJİ TEPKİSİ GELDİ

WhatsApp’ta yeni sunulacak ifade simgeleriyle insanlar, sohbetlerde bir sürü yeni mesaj atmak yerine düşüncelerini hızlıca paylaşabilecek.

Tıpkı Instagram’da olduğu gibi gönderilen mesajlara emoji’yle tepki vermek mümkün oluyor.

Yakında kullanıma sunulacak olan Topluluklar altyapısıyla birlikte kişiler gelen mesajlara cevap yazmak yerine altı farklı emoji ile tepki verebilecek.

YÖNETİCİ TARAFINDAN SİLME

Grup yöneticileri uygun olmayan veya sorunlu mesajları herkesin sohbetinden silebilecek.

DOSYA PAYLAŞMA LİMİTİ ARTTI

100 MB gibi yetersiz bir seviyede olan WhatsApp’tan dosya gönderme limiti 2 GB’a çıkarıldı.

DAHA BÜYÜK SESLİ ARAMA GRUPLARI

Mesajlaşmaktansa konuşmanın daha uygun olduğu durumlar için tasarlanan özellikle 32 kişinin katılabileceği tek dokunuşla sesli arama özelliği de kullanıam sunulacak.

GRUP ANKETİ GELİYOR

WhatsApp rakiplerinde olan birçok özellik için hala çalışmalarını sürdürüyor. Grup sohbetlerinde anket düzenleme seçeneği de bunlar arasında.

iOS’taki 22.8.0.72 beta sürümüyle gelecek olan anket seçeneğinin ilerleyen zamanlarda Android cihazlar için de geliştirileceği belirtildi.

Gruplarda insanlar oylama yapabilecek. Ancak özelliğin nasıl kontrol edileceği belli değil.

Mesajlaşma uygulaması WhatsApp, kullanıcıların bir süredir talep ettiği güncellemeyi aktifleştirdi. Son görülmeniz açık bile olsa rehberinizde olmayan insanlar bunu göremeyecek. Geçen sene gelen kaybolan mesajlar özelliği artık kalıcı hale getiriliyor.

Dünya çapında yaklaşık 1,6 milyar kullanıcıya sahip olan mesajlaşma uygulaması WhatsApp, yeni bir özelliği devreye soktu.

Bilindiği gibi WhatsApp’ta son görülme özelliği bulunuyor. Bunu isteğe bağlı olarak açıp kapatabiliyorsunuz. Ancak şirketin sisteminde gizliliği ihlal eden bir uygulama açığı vardı.

NTV’de yer alan bilgilere göre rehberinizde kayıtlı olmayan kişiler bile sizin numaranızı ekleyip, son görülmenizi kontrol edebiliyordu. 

Yani haberiniz olmadan takip edilme pratiğine şirketin uygulamaları izin veriyordu. WhatsApp sessiz sedasız uygulamaya aldığı son güncellemeyle bu durumu ortadan kaldırdı.

Teknik olarak WhatsApp’ın son duyurusu daha önce yayımlanmış bir güncellemenin genişletilmiş versiyonu. 

Şirket geçen yıl rakibi Signal benzeri bir adım atarak, kaybolan mesajlar özelliği getirmişti. 

Ancak bunu kişiye özel olarak tek tek yapmanız gerekiyordu. Yani WhatsApp’ta tüm yazışmalarınız kayıt dışı kalsın istiyorsanız bütün rehberle tek tek bunu işaretlemek zorundaydınız.

WhatsApp son güncellemeyle bu durumu ortadan kaldıracak. Tek bir yerden bütün mesajlaşmayı belirli bir sürenin ardından sildirmek mümkün olacak. 

WhatsApp ayrıca 7 gün kuralını da değiştiriyor. Geçen sene başlayan uygulamada mesajlar 7 gün sonra kayboluyordu. Artık mesajların ne zaman kaybolacağına dair süreyi siz belirleyeceksiniz. WhatsApp halen bu konuda Signal’in gerisinde. Signal birçok seçenek sunarken WhatsApp 24 saat, 7 gün ve 90 gün seçeneklerini getirdi. 

Beta versiyonu dağıtıma çıkan güncellemeyle birçok uygulamada olan özellik WhatsApp’a da gelecek. 

Anroid kullanıcıları için 2.21.24.8 Beta versiyonu dağıtıma sokan WhatsApp’ta mesajlara tepki vermek mümkün olacak. 

Buna benzer bir özellik Facebook ve Instagram’da da bulunuyor. Meta (Facebook’un yeni adı) çatısı altındaki WhatsApp’taki bu güncellemenin ne zaman herkese açılacağı belli değil. 

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) fiili lideri konumundaki Veliaht Prens Şeyh Muhammed Bin Zayed Al Nahyan, AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la resmi temaslarda bulunmak için dün Ankara’ya geldi.

Gazeteci Emin Çapa’nın aktardığına göre, Ankara kulislerinde, Nahyan’ın, ASELSAN’ı almak için görüşmelere başladığı konuşuluyor.

AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘la resmi temaslarda bulunan Nahyan’ın Türkiye’ye doğrudan yatırım yapacağı haberi, dolarda kısa süreli bir düşüş yaşanmasına sebep olmuştu. 

Ekonomist ve gazeteci Emin Çapa, Halk TV’de yayınlanan Sözüm Var programının konuğuydu. Programda Şeyh Nahyan’ın ziyaretini değerlendiren Çapa, ziyarete ilişkin kulislerde dolaşan söylentileri aktardı.

“ASELSAN’I İSTİYOR”

Çapa, BAE Veliaht Prensi Şeyh Nahyan’ın, Türk Lirası’nın yaşadığı değer kaybından yararlanmak istediğini belirtti.

Nahyan’ın bu çerçevede, Türk Savunma Sanayi’nin en önemli yapı taşlarından olan ASELSAN şirketinin hisselerini alarak ortak olmak istediğini öne süren Çapa, iktidarın ekonomi politikasına tepki gösterdi.

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Malzeme Enstitüsü Sensör Teknolojileri Proje Grubu’nda başuzman araştırmacı olarak görev yapan Doç. Dr. Dilek Dündar Erbahar’ın 30 Ekim günü Tuzla’daki evinde ölü bulunmasıyla ilgili araştırma çok yönlü sürüyor.

Erbahar’a ulaşamayan yakınları eve geldiğinde kapıyı açan olmayınca, merdiven kullanarak eve girdi. İçeri giren yakınları Dilek Dündar Erbahar’ın yatakta hareketsiz yattığını görünce ambulansa ve polise haber verdi.  

Olay yerine gelen ekiplerin incelemesinin ardından Erbahar’ın cenazesi Adli Tıp Kurumu’na gönderildi. Olayla ilgili polis Erbahar’ın ölümüyle ilgili olarak yakınlarının bilgisine başvurdu.  

SİYANÜR ŞÜPHESİ 

İstanbul Olay Yeri İnceleme Şube Müdürlüğü ekipleri yaptıkları araştırmada evin banyosunda bardak içerisinde sıvı madde bulundu. Adli Tıp Kurumu’nun ön incelemesinde zehirli madde olup olmadığının araştırılması sonucunda siyanür bulgularına rastlanıldığı ancak kesin raporun otopsi sonucunda birkaç ay içinde netleşeceği öğrenildi.

DAHA ÖNCE DE İNTİHARA KALKIŞMIŞ 

İddiaya göre Erbahar’ın daha önce de siyanürle intihar girişiminde bulunduğu, eşinin son anda ikna ederek vazgeçirdiği öğrenildi. 

Adli Tıp Kurumu’ndaki otopsisinin ardından Hekimbaşı Mezarlığı’nda toprağa verilen Doç. Dr. Dilek Dündar Erbahar’ın ölümüyle ilgili araştırmanın çok yönlü sürdürüldüğü öğrenildi.   

Kaynak: DHA

Yemeksepeti’nin kurucularından ve CEO’su Nevzat Aydın, görevinden ayrılma kararı aldı. Sosyal medya hesabından açıklama yapan Aydın, yerine Mert Baki’nin geldiğini duyurdu.

Yemeksepeti’nin 21 yıllık CEO’su Nevzat Aydın, Twitter’dan yaptığı açıklama ile Yemeksepeti CEO’luk görevini bırakacağını duyurdu. 

Nevzat Aydın’ın yerine ise CEO olarak Mert Baki geçti.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Aydın, “Evet, bir devrin sonuna geldik. Jeff Bezos 25 yıl dayandı bense 21 yılı ancak görebildim” dedi.

“BİR DEVRİN SONUNA GELDİK”

Yemeksepeti’ndeki CEO’luk görevini artık daha genç ve farklı bir bakış açısına bırakmanın zamanı geldiği notunu düşen Aydın, şöyle devam etti: 

“Yemeksepeti 9000 çalışanı ile artık çok büyük, sektöründe de tüm haksız karalamalara karşın açık ara ile lider bir şirket ve ben artık aileme, kendime ve filantropiye daha fazla zaman ayırmak istiyorum. Hep elimden geldiğince hakkaniyetli, şeffaf ve inovatif bir yönetim göstermek istedim. Kusurlarım olmuşsa tek tek affola. Bu başarı hikayesinin hiçbir yerinde hiçbir zaman teşvik, lisans, tahsis, devlet desteği, tanıdık, kredi vs. yer almadı.

Bunların yerine hep en büyük kozumuz ‘inovasyon’ oldu. İnovasyonu tam ortamıza almış bir şirket olarak hep beraber yıllar içerisinde öyle öncü şeyler yaptık ki,  DVD projesi, restoran yorumları, gamification ve muhtarlık savaşları, siparişlerle ‘Nutuk’ ve klasiklerin dağıtımı, Banabi ve Mahalle vs… Benden sonraki dönemde yıllardır bizimle olan Mert Baki görevi devralacak.

Geçtiğimiz aylarda çok iyi bir yönetim ekibi kurduk ve hem bu ekibe hem de sevgili Mert’e güvenim tam. Yemeksepeti post-pandemi dönemi için mükemmel derecede hazır. Unutmadan Yemeksepeti Mahalle açıldı.” dedi.

Nevzat Aydın, Trabzonspor’da 2010-2013 yıllarında yöneticilik ve 2016-2017 yıllarında Başkan Yardımcılığı görevi yaptı.