Trabzon'a kim ihanet etti?
Mehmet Polat

EKİM DEVRİMİ'NİN YÜZÜNCÜ YILI...

Mehmet Polat

 
13 Kasım 2017 Pazartesi 09:00 
Yorum YapYazdır
 
 

Geçen hafta dünyanın hemen her yerinde Ekim Devrimi'nin yüzüncü yılı kutlandı. Rusya'dan başlayıp Doğu Avrupa ve Orta Asya bozkırlarına kadar uzanan devrim 1917'de ve Jülyen tavkimine göre Ekim ayının son günlerinde, bizim gibi Miladî takvim kullananlara göre ise Kasım ayının ilk günlerinde gerçekleşti. Her ne kadar devrimin eseri olan Sovyetler Birliğinin yerinde bugün yeller esse de, yarattığı etki hâlâ sürüyor. Bu yüzden Ekim Devrimi üstünde durmak gerekiyor. Çünkü yalnızca solcuların, komünistlerin, bir kısmı bugünkü Rusya Federasyonu altında toplanan eski sovyet ülkelerinin değil; tüm dünya toplumlarının ortak tarihinin bir parçası. Etkileri yalnızca sosyalist ülkelerde değil, bugün benzer bir devrimin çok uzağında görünen ülkelerde bile hâlâ yaşanıyor. Sosyalist olmamasına rağmen böyle bir etkinin en çok görüldüğü ülkelerden biri de Türkiye. Nedeni, coğrafî yakınlık ve Rusya ile geçmişi uzun yıllara dayanan tarihsel bağlar. Bu yüzden Ekim Devriminin hatırlanmasını "komünist propagandası" gibi görmeyip, tarihimizin bir parçasını anmak olarak kabul etmek gerekir. Bu tarihin içinde ülkemizi olumlu olduğu kadar olumsuz yönde de etkileyen pek çok olay yer alır. Öte yandan bu etkileşim bugün NATO, AB, ABD ile olduğu gibi yalnızca büyük gücün kendini Türkiye'ye tek yanlı olarak dayatması biçiminde değildir; yeri gelmiş, Türkiye de komşusunu etkileyerek, tarihine damga vurmuştur.

Devrimler, toplumların tarihindeki en önemli olaylardır. Bir toplum düzeni tümüyle yıkılıp kalıntıları dahi işe yaramaz hale gelerek, yepyeni bir toplum düzeni kurulur. Bunun gerçekleşebilmesi için, toplumu eskiden beri yönetenlerin artık yönetemez hale gelmesi ve o güne dek yönetilenlerin eskisi gibi yönetilmek istememesi gerekir. Böyle bir durumda geniş yığınlar ayaklanarak ya da uzun soluklu bir mücadeleye girişerek yönetimi ele geçirirler. Eğer o güne dek hayatı zehir eden eski toplum düzenini tümüyle bir yana atıp kendi istedikleri gibi bir düzen kurabilirlerse, devrim gerçekleşmiş olur.

Rusya'da da devrim böyle gerçekleşti. Bilindiği üzere Birinci Paylaşım Savaşının bir yanında Almanya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı vardı. Diğer tarafında İngiltere, Fransa ve Çarlık Rusyası yer alıyordu. Çarlık ordusu Almanya karşısında tutunamadı ve cepheyi terk eden askerler yollara dökülerek buldukları her araçla yurtlarına dönmeye başladılar. Şehirlerde öğrenci ve işçi kitleleri, kırsal kesimde topraksız yoksul köylüler isyan halindeydi. Yıllarca savaşa aktarılan kaynaklar yüzünden yoksulluk artmıştı. Çar II. Nikola 1917 Nisan'ında yönetimi bıraktığını açıkladı. Çünkü yıllardır benzer isyanları baskı ve zulümle önleyen Çar'ın elinde artık benzer usulleri tekrarlayacak güç kalmamıştı. Salgın hastalıklar, açlık, yoksulluk ve Alman savaş makinesi karşısında Rusya sahipsizdi. Ortada, ekonomik, siyasi ve fikrî bir çıkış yolu göstererek topluma önderlik edecek kimse yoktu. Halk kitleleri, ne yapacağına karar vermek üzere her yerde "meclis" anlamına gelen "sovyet" kuruyor, sorunları tartışarak çare arıyordu. Cepheden onbinlerce askeri taşıyan trenlerde, mahallelerde, işyerlerinde, okullarda, akla gelen her yerde sovyetler kuruluyordu. Devletin çöktüğü, toplum düzeninin kalmadığı ve en temel gereksinimlerin bile karşılanamadığı bir ortamda, yoksul halk kitleleri sorunlarını kendi kendine çözmeye çalışıyordu.

İktidar boşluğunu doldurmaya talip olanlar yalnızca yoksullar değildi, zenginler de Avrupa ülkelerindeki gibi bir parlamenter cumhuriyet kurmaya hazırlanıyorlardı. Sosyalistlerin bir kısmı, Rusya'da sanayileşmenin çok geri ve kapitalizmin zayıf olduğunu öne sürerek, böyle bir cumhuriyeti destekliyordu. Lenin'in önderliğindeki Bolşevikler ise buna karşı çıkıyorlardı. Bolşevikler, iktidarın zengin sınıf temsilcilerinin doldurduğu bir parlamentoya değil, halkın örgütlendiği sovyetlere geçmesi gerektiğini savunuyorlardı. Çar yoksa, sovyetler vardı. 1917 Nisan'ından başlayarak örgütlendiler ve Ekim Ayı sonlarında iktidarı aldılar.

Devrim dış ülkelerdeki ilk olumlu etkilerini Anadolu'da ve Arap Yarımadasında gösterdi. Rus askerleri, Çarlık döneminde işgal edilen Osmanlı topraklarından çekildiler. Sovyet Dışişleri Bakanı Lev Troçki, Çarın İngiliz ve Fransızlarla yaptığı gizli Sykes Picot antlaşmasını açıklayarak, Ermeni ve Arap halklarının emperyalist güçler tarafından nasıl kandırıldığını belgeledi. Bu tutum, Arap halkları arasında Rusya'ya karşı bir güven duygusu oluşmasını sağladı. Sovyetlerdeki ve dünyadaki Müslümanlarla Bolşevikler arasında iyi ilişkiler gelişti. 1920'de Bakü'de toplanan "Doğu Halkları Konferansı" bunun bir örneğiydi. Sovyet Müslümanları devrimi desteklediler. Ama daha sonra yaşanan iç çekişmeler yüzünden ve Sovyet Müslümanlarının çoğu önderinin bu süreçte Bolşeviklere karşıtı tutumları sonucu işler tersine döndü. Bu olumsuzluğun zararını yıllar boyu her iki taraf da yaşadı. Örneğin ABD, bu tür kopukluklar sayesinde, Sovyetler dışındaki Müslümanları "yeşil kuşak" gibi komünizm karşıtı operasyonlara daha kolay çekebildi.

Büyük toprak sahipleri, fabrikatörler, Çar'a bağlı generaller, emperyalistlerle işbirliği halindeki çevreler Bolşeviklerin iktidarı hızla ele geçirmesi karşısında çaresiz kaldılar. Ama Rusya'yı "üç beş baldırı çıplağa" bırakmaya da niyetli değillerdi. Devrim karşıtları hızla toparlanarak Beyaz Orduyu kurdu ve Bolşeviklere karşı iç savaş başlattı. 1915'de Çanakkele'yi geçemeyerek Çar II. Nikola'ya yardım ulaştıramayan ve Ekim Devrimine çaresizce seyirci kalan İngiltere, bu kez genç Sovyet Cumhuriyetinin yıkılması için Beyaz Orduyu destekledi. Devrimi korumak için Kızılordu kuruldu. İç savaş 1922'de Beyaz Ordunun yenilmesiyle sona erdi. Bu süreçte yaklaşık 3 milyon kişi ölmüş ve toplumsal altyapı tahrip olmuştu.

Rusya'da bir devrim yaşanırken, Türkiye'de de Yunan işgaline karşı savaş veriliyor ve bir cumhuriyet devrimi gerçekleştirilmeye çalışılıyordu. Ankara hükümeti Sovyetlerden yardım almak amacıyla Moskova'ya heyet gönderiyordu. Belki Sovyetlerden beklenen yardım gelmedi ama Bolşevikler Türkiye komünistlerinin cumhuriyete karşı mücadele etmesini de istemediler. Bir yandan İngiltere Türkiye'nin üstüne fazla gitmeyerek Sovyetlere yanaşmasını istemiyor, diğer yandan Sovyetler Türkiye'ye baskı yaparak Batıyla kaynaşmasına yolaçmamaya çalışıyordu. Türkiye Cumhuriyeti, Sovyetlerin doğuşuyla oluşan bir dünya dengesi koşullarında kuruldu.

Sovyetler Birliği iç sorunlarını çözerek kısa zamanda büyük bir kalkınma hamlesi yaptı. Batılı ülkeler bu hızlı gelişmeyi karşı propagandayla görünmez kılmaya çalışsalar da, dünyada işçiler başta olmak üzere bütün ezilen kesimler arasında Sovyetlere karşı bir hayranlık duyuluyordu. Bunun iki önemli sonucu görüldü: Birincisi, bütün ülkelerde işçiler hakları için daha çok mücadele eder oldular ve pek çok yerde sendikal haklarda gelişmeler elde ettiler. İkincisi, emperyalist ülkeler sosyalizmin bulaşıcı bir hastalık gibi kendi ülkelerine de yayılmasından korkmaya başladılar. Çare, gerçekleşmesini önleyemedikleri devrimi boğmaktı. Böylece Almanya'da Hitler'in faşist rejiminin Sovyetlere saldırmasını sağladılar.

İkinci Paylaşım Savaşı yıllarında yalnızca Sovyetler Birliğinde 28 milyon kişi yaşamını yitirdi. Sanayi kuruluşları, kentler, tarım alanları ağır bombardımanlarla yok edildi. Savaştan sonra Sovyetler Birliği bir kez daha kendi kendini inşa etmek zorunda kaldı. Stalin savaş yıllarında Türkiye'nin Almanya yanlısı tutumunun Sovyetlere zarar verdiği gerekçesiyle tazminat olarak Kars ve Ardahan'ı istedi. Ayrıca Boğazları birlikte yönetmeyi ve askeri üs kurmayı da istiyordu. Sovyetler daha sonra bunun için özür dilese de, Stalin'in bu tutumu Türkiye'nin NATO'ya katılmaya kadar uzanan bir yola girmesine neden oldu.

Ekim Devrimi kendi iç sorunları yüzünden sona erse de dünya tarihini kökten değiştirdi. Yoksul, ezilen, büyük güçlerin tehdit ve sömürüsü altında yaşayan toplum kesimleri, halklar, ülkeler; yaşamakta oldukları koşulları değiştirmek için daha cesaretli davranmaya başladılar. Örneğin Çin'de Ekim Devriminin verdiği ilhamla 1949'da bir devrim gerçekleştiğinde nüfusu yaklaşık 600 milyondu. Bunu başka devrimler izledi. Tüm kapitalist ülkeler, devrimlere maruz kalmamak için toplumlarına baskı yapmak ya da reformcu davranmak ikilemi arasında sonu gelmez bir sıkışıklık yaşamaya mahkum oldular. Şimdilik bu kadarı da yeterlidir...

 
13 Kasım 2017 Pazartesi 09:00 
Yorum YapYazdır
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
A. Şefik Mollamehmetoğlu
 
Kazım DEMİR
 
Türker Ertürk
 
Havva GÜNAYDIN LAKUTOĞLU
 
Mehmet Polat
 
Mustafa Önsel
 
Nihat Genç
 
Attila Aşut
 
Arslan Bulut
 
Prof. Dr. Orhan Özgür
 
Ahmet Özer
 
Göksu Mollamehmetoğlu
 
Ömer Faruk Altuntaş
 
Gülcan Özgür
 
Ömer Turan
 
Osman Cudi Yılmaz
 
Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu
 
Prof. Dr. Cavit Boz
 
Prof. Dr. Kemal Üçüncü
 
Hüseyin HAYDAR
 
Zekeriya Saka
 
Mehmet Kuvvet
 
Hasan Güneş
 
Erdal ÖZÇELİK
 
Serpil Satut Denizoğlu
 
Erdal Eksert
 
İnci Güngör
 
Coşkun ERUZ
 
Mehmet Akıncı
 
Ruhi  Türkyılmaz
 
İlyas Gümrükçü
 
Sami KOÇ
 
Ömer Asan
 
Prof. Dr. Örsan Öymen
 
Kadir ŞİŞGİNOĞLU
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Anket
Halkoylaması sonrası Türkiye'yi ne bekliyor?
1. Daha iyi bir gelecek
2. Daha kötü bir gelecek
3. Birşey değişmez
 
Arşiv
 
Tarihte Bugün
1583 - Galata'daki Saint Benoit Kilisesi'ne yerleşen Cizvitler, St. Benoit mektebini açtılar.
1601 - Tiryaki Hasan Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Haçlı ordusunu yenerek Kanije zaferini kazandı.
1912 - İstanbul'da kolera salgını başladı.
1913 - Belkıs Şevket Hanım, tek motorlu üstü açık tayyareye binme cesareti gösteren ilk kadın oldu. Belkıs Hanım İstanbul üzerinde uçarken aşağı attığı kartlarda Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-u Nisvan Derneği üyelerine selam yolluyordu.
1927 - Ankara Radyosu yayına başladı.
1928 - Walt Disney'in yarattığı çizgi film Mickey Mouse'un (Miki Maus) ilk gösterimi yapıldı.
1931 - Japonlar, Mançurya'yı işgal ettiler.
1933 - İstanbul Darülfünunu İstanbul Üniversitesi olarak açıldı.
1936 - Adolf Hitler ve Benito Mussolini,General Franco'nun İspanya'da kurduğu geçici hükümeti tanıdı.
1937 - Dersim İsyanı bastırıldı.
1940 - Bakanlar Kurulu, hava saldırılarına karşı bütün kent ve kasabalarda geceleri karartma yapılması kararı aldı.
1945 - Bulgaristan'da seçimleri Komünist Partisi öncülüğündeki Yurtsever Cephe kazandı.
1945 - Doğan Kardeş Sanat Müsamerelerinin ilki Tepebaşı Çocuk Tiyatrosu'nda yapıldı.
1951 - Perihan Sanerk, Emniyet Müdürlüğüne yükselen ilk kadın oldu.
1953 - İngiliz yazar ve karükatürist Alan Moore doğdu.
1967 - Türk jetleri Kıbrıs üzerinde alçaktan uçtu. BM Barış Gücü denetimindeki Erenköy bölgesinde Türkler ile Rumlar arasında çıkan çatışma 7 saat sürdü.
1976 - İspanya'da 37 yıllık diktatörlüğün ardından demokrasinin kurulması kararı alındı.
1983 - BM Güvenlik Konseyi, KKTC'yi tanımadı.
1990 - Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK) toplandı; Paris Sözleşmesi imzalandı.
1992 - Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu kabul edildi.
1999 - İstanbul'daki Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Zirvesi'nde, Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı ve Hazar geçişli doğal gaz projelerine ilişkin anlaşmalar, ilgili ülkelerin devlet başkanlarınca imzalandı.
2007 - Zasyadko maden felaketi
 
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Galatasaray
11
8
2
1
26
2
Başakşehir
11
7
2
2
23
3
Beşiktaş
12
6
4
2
22
4
Kayserispor
11
5
4
2
19
5
Sivasspor
11
6
1
4
19
6
Akhisarspor
12
5
3
4
18
7
Bursaspor
11
5
2
4
17
8
Fenerbahçe
11
4
5
2
17
9
Göztepe
11
5
2
4
17
10
Aytemiz Alanyaspor
11
4
2
5
14
11
Malatyaspor
11
4
2
5
14
12
Trabzonspor
11
3
4
4
13
13
Kasımpaşa
11
3
3
5
12
14
Antalyaspor
11
3
3
5
12
15
Konyaspor
11
3
1
7
10
16
Karabükspor
11
2
2
7
8
17
Osmanlıspor
11
2
2
7
8
18
Gençlerbirliği
11
2
2
7
8
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Süper Loto
16.11.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu121424303145
 
On Numara
13.11.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu10121315202532414344454653565759626465676874
 
Sayısal Loto
11.11.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu121420264048
 
Şans Topu
15.11.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu030508233211
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:20
  • Güneş07:05
  • Öğlen12:18
  • İkindi14:51
  • Akşam17:09
  • Yatsı18:42
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık